بیش از هزارو ۳۰۰ کنشگر، روزنامهنگار، سینماگر و شهروند ایرانی و افغانستانی در نامهای خطاب به حکومت جمهوری اسلامی خواستار توقف فوری برخوردهای غیرانسانی با افغانستانیها شدند و از شهروندان خواستند سکوت نکنند تا این سکوت همدستی یا تایید تلقی نشود.
در این بیانیه که چهارشنبه ۱۱ تیر منتشر شد، امضاکنندگان هشدار دادند موج افغانستانیستیزی در ایران طی ماههای گذشته شدت یافته و اکنون با همراهی مستقیم حکومت جمهوری اسلامی به اوج خود رسیده است.
به گفته آنان، حکومت در ادامه روند اخراج مهاجران، اتهام تازه و بی اساسی مانند «جاسوسی» و «شبکه نفوذ» را به کل جامعه افغانستانی نسبت داده و به این بهانه، سرکوبها را شدت بخشیده است.
نویسندگان این نامه تاکید کردهاند اتهامزنی به کل جامعه افغانستانی با هدف «انتقام از بیصداترین و تحتظلمترین اقلیت مهاجر» انجام میشود، در حالی که این اتهامها نه فقط شامل گروه یا دستهای خاص بلکه متوجه جمعیتی میلیونی شده است.
پیشتر، مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر ایران از «گزارشهایی نگرانکننده درباره بازداشت خودسرانه فعالان، روزنامهنگاران، کاربران شبکههای اجتماعی و اتباع افغانستانی به اتهام جاسوسی» خبر داده بود نسبت به روند شتابزده محاکمهها هشدار داده بود.
در این نامه که به امضای چهرههایی چون ترانه علیدوستی، لیلی فرهادپور، رضا علیجانی، باربد گلشیری، ضیا نبوی و نوشین احمدی رسیده، آمده است: «ما به خوبی میدانیم که اخراج مهاجران غیرقانونی عبارتی بزکشده برای برخورد غیرانسانی با تمام مهاجران، چه قانونی و چه غیرقانونی است».
به گفته امضاکنندگان، شیوههای «وحشیانه» بازداشت، انتقال، نگهداری در اردوگاهها و اخراج مهاجران، باعث ایجاد رعب در دل مهاجرانی شده که بسیاری از آنها سالهاست در ایران زندگی میکنند و ایران را کشور خود میدانند.
آنها تاکید کردهاند: «خبرها و تصاویری که این روزها از نحوه تفتیش و اخراج مهاجران منتشر میشود، چیزی جز شرم، خشم و فریاد برنمیانگیزد».
امضاکنندگان از حکومت جمهوری اسلامی خواستهاند فورا به برخوردهای غیرانسانی با افغانستانیها پایان دهد و همزمان از شهروندان ایرانی خواستهاند در برابر این ظلم سکوت نکنند. به گفته آنان، بیتفاوتی در برابر این وقایع ممکن است بهعنوان «خواست عمومی و ملی» تعبیر شود.
در ادامه این نامه آمده است: «ظلمی که این روزها بر افغانستانیها و اقلیتهای بیصدای دیگر روا داشته میشود، بیش از هر چیز نابودگر ارزشهای مورد اتکای ما یعنی انساندوستی، عدالتخواهی و آزادی است».
به گفته نویسندگان این نامه «نباید در برابر عادیسازی این ظلم بیتفاوت ماند» و باید مانع افزودن رنج بر زندگی کسانی شد که ایران را وطن خود میدانند.
تشدید فشار بر جامعه افغانستانی ایران
۲۰ خرداد و پیش از آغاز جنگ ۱۲ روزه ایران و اسرائیل، زندانیان عضو کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» در بیانیهای گفته بودند سرکوبهای جمهوری اسلامی، دامن شهروندان افغانستانی مقیم ایران را نیز گرفته است.
۸۴ سازمان و نهاد حقوق بشری ایرانی و بینالمللی ۱۵ خرداد با صدور فراخوانی خواستار واکنش جامعه جهانی، عموم مردم و کنشگران سیاسی، برای توقف اعدام شهروندان اهل افغانستان در ایران شدند و گفتند اعدام شهروندان افغانستانی در ایران، نسبت به سالهای گذشته افزایش چشمگیری داشته و در سال گذشته میلادی دستکم ۸۰ مرد افغانستانی در ایران اعدام شدهاند که این آمار نسبت به سال پیش از آن سه برابر شده است.
امضاکنندگان این بیانیه با بیان اینکه این روند در سال جاری میلادی هم ادامه پیدا کرده، اعلام کردهاند در پنج ماه نخست سال ۲۰۲۵ دستکم ۳۲ شهروند افغانستانی، در زندانهای ایران اعدام شدند.
سازمان بینالمللی مهاجرت (IOM) وابسته به سازمان ملل نیز سهشنبه ۱۳ خرداد از آغاز موج گستردهای از اخراج اجباری شهروندان افغان از ایران خبر داد و اعلام کرد این موج که در ماههای گذشته عمدتا محدود به مردان مجرد بود حالا شامل خانوادهها شده است.
شرکت کنترل کیفیت هوای تهران چهارشنبه ۱۱ تیر اعلام کرد شاخص آلودگی هوای پایتخت به عدد ۱۶۷ رسیده و در وضعیت «قرمز» و ناسالم برای تمام افراد جامعه قرار دارد.
این شرکت همچنین گزارش داد طی ۲۴ ساعت گذشته، میانگین شاخص آلودگی در تهران روی عدد ۱۴۲ و خطرناک برای گروههای حساس از جمله سالمندان، کودکان و بیماران قلبی-ریوی بود.
هوای ناسالم با رنگ قرمز، بسیار ناسالم با رنگ بنفش و وضعیت خطرناک با رنگ قهوهای معرفی میشود.
سامانه پایش کیفی هوای کشور اعلام کرد هوای ۱۴ شهر خوزستان نیز آلوده است.
در میان این شهرها، وضعیت هوای حمیدیه و ماهشهر به شاخص ۵۰۰ و سقف تعیینشده برای تقسیمبندی شاخص کیفیت هوا (AQI) رسیده است.
در برخی ایستگاههای اهواز نیز شاخص آلودگی تا ۵۰۰ ثبت شده و اداره محیط زیست خوزستان تایید کرده است هوای سه شهر این استان در وضعیت قهوهای و «خطرناک» قرار دارد.
ایستگاه سوسنگرد هم با شاخص آلودگی ۳۹۵ در وضعیتی مشابه قرار دارد.
در این وضعیت، کودکان، سالمندان و بیماران با خطر بروز مشکلات جدی مانند حمله قلبی، آسم شدید یا آسیب ریوی مواجهاند.
قرار گرفتن در معرض این سطح از آلودگی میتواند اثرات طولانیمدتی مانند آسیب به ریهها یا افزایش خطر بیماریهای مزمن به دنبال داشته باشد.
هوای هیچ شهری از استان خوزستان در روز جاری سالم و پاک گزارش نشده است.
معاون دانشگاه علوم پزشکی اهواز خبر داد به دنبال آلودگی هوا بیش از هزار و ۲۰۰ بیمار قلبی و تنفسی به مراکز درمانی مراجعه کردهاند.
آلودگی هوا در شهرهای بزرگ ایران طی سالهای گذشته به یک بحران تبدیل شده است.
سمیه رفیعی، رییس کمیته محیط زیست مجلس شورای اسلامی، مهر سال گذشته اعلام کرد در سال ۱۴۰۲ در ایران ۳۰ هزار نفر به دلیل آلودگی هوا جان خود را از دست دادهاند.
افزایش دمای هوا و هشدار قطع برق در مناطق گرمسیری
در کنار بحران آلودگی، گرمای شدید در جنوب ایران باعث آزار و زحمت شهروندان شده است.
دمای هوای منطقه شبانکاره در استان بوشهر به ۵۰ درجه سانتیگراد رسیده و در بسیاری از شهرهای این استان نیز دمای بالای ۴۷ درجه ثبت شده است.
همزمان سازمان هواشناسی نسبت به تداوم گردوغبار، کاهش کیفیت هوا و افزایش دما در ۱۷ استان کشور هشدار داده است.
مصطفی رجبی مشهدی، مدیرعامل توانیر، با اشاره به احتمال افزایش مصرف برق تا ۷۷ هزار مگاوات، از مردم خواست برای جلوگیری از خاموشی، مصرف برق را مدیریت کنند.
او هشدار داد احتمال بروز اختلال جدی در شبکه برق وجود دارد.
کارشناسان میگویند تداوم خشکسالی، گسترش کانونهای گردوغبار و گرمای شدید، تابستانی بحرانی را برای ایران رقم خواهد زد.
او به همراه امیر جدیدی، لیلی رشیدی، سیروس ضابطیان، علی ملاقلیپور و پیمان شادمانفر، از عوامل و بازیگران فیلم «بیداد» هستند.
عوامل فیلم با اتهامهایی از قبیل «فعالیت تبلیغی علیه نظام»، «تهیه محتوای مبتذل» و «ترغیب و تشویق به اعمال منافی عفت از طریق فضای مجازی» محکوم شدهاند.
بیرقی، با انتشار تصویر کیفرخواستش در شبکههای اجتماعی، از صدور حکم چهار سال و سه ماه زندان برای خود خبر داد.
او در توضیح کوتاهی درباره این حکم نوشت: «برای اینکه بازتولید دروغ نکردم، همین.»
بر اساس تصویر منتشرشده، اتهامات این فیلمساز شامل «شروع به تشویق مردم به فساد» و «تهیه محتوای مبتذل» عنوان شده است.
به گفته بیرقی، این حکم هنوز نهایی نشده و امکان اعتراض به آن وجود دارد.
بر اساس گزارش نشریه وِرایتی، فیلم «بیداد» برای نخستینبار در جشنواره بینالمللی فیلم کارلوویواری در جمهوری چک به نمایش درخواهد آمد.
به نوشته ورایتی، با توجه به محتوای انتقادی فیلم و خطرهای امنیتی برای سازندگان، نام «بیداد» تا زمان خروج امن عوامل تولید آن از ایران، مخفی نگه داشته شده بود.
سرکوب سینماگران مستقل در ایران پس از جنبش «زن، زندگی، آزادی» شدت گرفته است.
در اعتراض به این سرکوب، جعفر پناهی، فیلمساز معترض و زندانی سیاسی پیشین، در جشنواره کن از زندانیان سیاسی، معترضان جنبش «زن، زندگی، آزادی» و هنرمندانی یاد کرد که تحت فشار جمهوری اسلامی قرار دارند.
پناهی که شامگاه ۳۰ اردیبهشت همراه با شماری از بازیگران و عوامل فیلمش، «یک تصادف ساده»، برای نمایش آن وارد جشنواره کن شد، در یک سخنرانی کوتاه با اشاره به «حس عجیب» خود گفت: «وقتی آزاد شدم، از در زندان بیرون آمدم، برگشتم پشت سرم را نگاه کردم و دیوار بلندی را دیدم ... نمیدانستم خوشحال باشم یا ناراحت، چون پشت آن دیوار، دوستان عزیز و زندانیانی هنوز حضور داشتند. با خودم گفتم من اینجا چه کار میکنم؟ الان دوباره آن حس سراغم آمده است.»
در نمونهای دیگر از سرکوبها، فاطمه (سیمین) معتمدآریا، بازیگر سرشناس سینما و تئاتر ایران، اوایل اسفند ۱۴۰۳ خبر داد پس از بارها دادگاهی شدن، از یک سال پیش از آن زمان ایران را ترک کرده و ساکن فرانسه شده است.
معتمدآریا گفت که پس از خیزش «زن، زندگی، آزادی»، ۲۲ بار در ایران دادگاهی و پاسپورتش ضبط شد. به همین دلیل نمایشی با بازی او نتوانست در جشنواره وینر فستووخن اتریش شرکت کند و اجرایش تعطیل شد.
۱۹ شهریور ۱۴۰۳، رسول صدرعاملی، سخنگوی خانه سینما، از باز بودن پرونده قضایی برای ۳۰۰ سینماگر بهدلیل حمایت از اعتراضات سراسری خبر داد.
محمد رسولاف، کارگردان سرشناس سینما نیز اواخر اردیبهشت ۱۴۰۳ از خروجش از ایران به علت فشارهای امنیتی خبر داد و نوشت هفت سال پیش برای چندمین بار پاسپورتش را از او گرفتند و گفتند حق داشتن پاسپورت ندارد.
رسولاف با انتشار متنی در شبکه اجتماعی اینستاگرام، فشار نهادهای امنیتی حکومت ایران به خود در طول سالیان اخیر را تشریح کرد و افزود دوستان، آشنایان و افرادی به او کمک کردهاند تا از ایران خارج شود.
