دونالد ترامپ در شبکه ایکس نوشت که ساعت ۱۰ شب در کاخ سفید، خطاب به مردم آمریکا سخنرانی و درباره «عملیات بسیار موفق نظامی» در ایران صحبت میکند. او افزود: «این یک لحظه تاریخی برای ایالات متحده آمریکا، اسرائیل و جهان است. ایران اکنون باید با پایان دادن به این جنگ موافقت کند.»
ونالد ترامپ، رییس جمهوری آمریکا در شبکه اجتماعی تروث سوشیال نوشت: حمله بسیار موفق به سه سایت هستهای ایران — فردو، نطنز و اصفهان — را به پایان رساندیم. تمامی هواپیماها اکنون از حریم هوایی ایران خارج شدهاند. یک محموله کامل بمب بر روی سایت اصلی یعنی فردو ریخته شد. همه هواپیماها در مسیر بازگشت به خانه در امنیت کامل هستند. به جنگجویان بزرگ آمریکاییمان تبریک میگویم. هیچ ارتش دیگری در جهان نمیتوانست این کار را انجام دهد. اکنون زمان صلح فرا رسیده است!
این حمله، آغاز ورود آمریکا به جنگ اسرائیل و جمهوریاسلامی است که از جمعه گذشته آغاز شد. ترامپ پیش از این به مقامات جمهوری اسلامی دو هفته فرصت داده بود که تسلیم شوند اما این حمله پیش از پایان آن مهلت انجام شد.
مقامات ایران این حملات را تایید کردند.
ترامپ در یک سخنرانی بعد از این حملات آنها را از «موفقیتی خارقالعاده» خواند و گفت «ایران، قلدر خاورمیانه، اکنون باید صلح را بپذیرد. اگر نپذیرد، حملات بعدی بسیار گستردهتر و آسانتر خواهند بود.»
تاسیسات هستهای فردو در عمق ۸۰ تا ۹۰ متری زمین قرار دارند. به گفته کارشناسان نظامی، بمبهای عظیم سنگرشکن آمریکا که توسط بمبافکنهای رادارگریز «بی دو» قابل حمل هستند، تنها تسلیحاتی هستند که می توانند فردو را نابود کنند. جنگافزارهایی که اسرائیل در اختیار ندارد.
شبکه فاکسنیوز نوشت آمریکا در حمله به تاسیسات فردو از شش بمب سنگرشکن استفاده کرد و همچنین ۳۰ موشک تاماهاوک از زیردریاییهای آمریکایی برای هدف قرار دادن تأسیسات نطنز و اصفهان شلیک شدند.
حمله «موفق»
سیانان به نقل از منابع آگاه گفت ترامپ امیدوار است حمله به سه سایت هستهای، تهران را به میز مذاکره بازگرداند و فعلا برنامهای برای اقدام نظامی بیشتر ندارد.
شبکه خبری سیبیاش گزارش داد که ایالات متحده شنبه از مسیر دیپلماتیک با ایران تماس گرفته و اعلام کرده که این حملات، تنها اقدام برنامهریزیشده از سوی آمریکا بودند و واشینگتن هیچ طرحی برای تغییر رژیم در ایران ندارد.
ترامپ دقایقی پس از سخنرانیاش در شبکه اجتماعی تروثسوشیال نوشت: «هرگونه اقدام تلافیجویانه ایران علیه ایالات متحده آمریکا با نیرویی بهمراتب بزرگتر از آنچه امشب مشاهده شد، پاسخ داده خواهد شد.»
واکنشها
سازمان انرژی اتمی ایران در بیانیهای حمله آمریکا به تاسیسات هستهای در فردو، نطنز و اصفهان را مغایر با قوانین بینالمللی، به ویژه معاهده عدم اشاعه سلاحهای اتمی (انپیتی) دانست.
این سازمان گفت: «این اقدام مغایر با قوانین بینالمللی متأسفانه در سايه بیتفاوتی و بلکه همراهی آژانس بینالمللی انرژی اتمی انجام شده است.»
نتانیاهو در پیامی ویديویی از حمله نظامی ایالات متحده به تاسیسات هستهای در ایران تمجید کرد و آن را اقدامی «تاریخساز» خواند.
او تاکید کرد: «پرزیدنت ترامپ، امروز نقطه عطفی تاریخی را رقم زدید که میتواند خاورمیانه و فراتر از آن را به سوی آیندهای پر از صلح و رفاه هدایت کند. ما بارها با هم گفتهایم: صلح از راه قدرت. نخست قدرت میآید، سپس صلح.»
نتانیاهو گفت حمله آمریکا به تاسیسات هستهای ایران با هماهنگی کامل با اسرائیل انجام شد.
چندین سناتور و عضو مجلس نمایندگان آمریکا نیز از این اقدام ترامپ تمجید کردند و آن را اقدامی درست خواندند.
لیزا مککلین، عضو مجلس نمایندگان گفت «ترامپ با قدرت، صلح را به ارمغان میآورد؛ ماموریت موفق امروز توان هستهای ایران را نابود کرد، جان آمریکاییها را حفظ کرد.»
مایک لاولر، عضو مجلس نمایندگان آمریکا گفت حکومت ایران به سختترین شکل ممکن آموخت که قدرتمندترین ارتش جهان کدام است.
حمله به سایتهای دیگر هستهای
شنبه در نهمین روز جنگ میان جمهوری اسلامی و اسرائیل، حملات اسرائیل به مواضع نظامی و هستهای جمهوری اسلامی در مناطق مختلف ایران ادامه یافت.
همزمان اسرايیل به یک سایت تولید سانتریفیوژ در اصفهان هم حمله کرد.
رسانههای ایران هم گزارش دادند ایثار طباطبایی قمشه، از دستاندرکاران برنامه هستهای جمهوری اسلامی، به همراه همسرش در حملات اسرائیل کشته شده است.
مناطقی در اسرائیل که هدف گرفته شدند:
چین که بزرگترین خریدار نفت تحریمی جمهوری اسلامی است و روابط دوجانبه را «شراکت راهبردی جامع» توصیف میکند، در برابر حملات اسرائیل به ایران تنها به صدور بیانیههای محکومیت اکتفا کرده است.
به گزارش بنیاد دفاع از دموکراسیها، پکن با مقصر دانستن اسرائیل، سعی در نادیده گرفتن اقدامات جمهوری اسلامی در نقض تعهدات عدم اشاعه هستهای و تهدیدات مکرر تهران علیه موجودیت اسرائیل دارد.
انگشت اتهام چین بهسوی اسرائیل
چین در سالهای اخیر از برنامه موشکی جمهوری اسلامی حمایت کرده و با ارسال تسلیحات و اطلاعات هدفگیری به حوثیهای یمن، نقش فعالی در حمایت از این گروه نیابتی تهران ایفا کرده، اما در موضعگیری علنی خود مسئولیت بحران فعلی را صرفا متوجه اسرائیل میداند.
فو کونگ، سفیر چین در سازمان ملل، پس از نخستین حملات اسرائیل، این اقدام را «ناقض حاکمیت، امنیت و تمامیت ارضی ایران» دانست.
چاینا دیلی، نشریه نزدیک به حزب کمونیست چین، نوشت ریشه درگیریهای اخیر را باید در امتناع اسرائیل از «مهار ماشین جنگی خود» پس از حمله هفتم اکتبر حماس جستوجو کرد.
پکن همچنین بارها از واشینگتن خواسته برای مهار تنشها در منطقه وارد عمل شود؛ درخواستی که از ناتوانی پکن در تاثیرگذاری مستقیم بر روند درگیریها میان جمهوری اسلامی و اسرائیل حکایت دارد.
سه روز پس از آغاز حملات، وزارت امور خارجه چین از کشورهایی که «نفوذ خاصی بر اسرائیل دارند» خواست برای کاهش تنشها وارد عمل شوند.
برچسب «صلحآمیز» برای برنامه هستهای جمهوری اسلامی
مقامهای چینی از آغاز بحران کنونی، در حالی برنامه هستهای جمهوری اسلامی را «صلحآمیز» توصیف کردهاند که یافتههای آژانس بینالمللی انرژی اتمی از موارد متعدد نقض تعهدات عدم اشاعه از سوی تهران حکایت دارد.
فو کونگ اعلام کرد چین با اقدام نظامی علیه «تاسیسات هستهای صلحآمیز» مخالف است و بر ضرورت احترام به حقوق جمهوری اسلامی در چارچوب معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای تاکید کرد.
لی سونگ، نماینده چین در آژانس بینالمللی انرژی اتمی، نیز با تکرار این موضع، بر حمایت پکن از «خاورمیانه عاری از سلاح هستهای» تاکید کرد.
این در حالی است که آژانس بینالمللی انرژی اتمی اخیرا با انتقاد از «عدم همکاری گسترده» جمهوری اسلامی اعلام کرده تهران اکنون به میزان کافی اورانیوم غنیشده برای ساخت حدود ۹ بمب در اختیار دارد.
سخن گفتن از میانجیگری بدون پشتوانه عملی
چین با «صلحآمیز» خواندن برنامه هستهای جمهوری اسلامی، سعی در مشروعیتزدایی از کارزار نظامی اسرائیل دارد.
سازمان همکاری شانگهای که تحت حمایت پکن فعالیت میکند، بهسرعت «اقدام تهاجمی» اسرائیل علیه «اهداف غیرنظامی» در ایران را «نقض فاحش حقوق بینالملل» خواند و آن را محکوم کرد.
چین از این طریق تلاش کرد موضع خود علیه اسرائیل را در قالب یک اجماع بینالمللی جلوه دهد.
مقامهای چینی ساختار امنیتی آمریکا را ریشه اصلی بحران کنونی دانسته و دیپلماسی پکن را تنها راه حل معرفی کردهاند.
با این حال، شی جینپینگ، رییسجمهوری چین، در واکنشی کلی تنها خواستار تنشزدایی از سوی طرفهای درگیر شد، بیآنکه طرح یا ابتکار مشخصی برای حل بحران ارائه دهد.
این رویکرد فاصله عمیق میان موضعگیریهای بلندپروازانه پکن و عملکرد واقعی آن را نشان میدهد. چین از کشورهای منطقه میخواهد برای میانجیگری به آن مراجعه کنند، اما خود هیچ مسئولیت جدی برای پایان دادن به خشونتها نمیپذیرد.
امتناع از استفاده از اهرم اقتصادی علیه تهران
چین خریدار نزدیک به ۹۰ درصد نفت صادراتی ایران است و از این طریق، عملا حدود ۲۰ درصد تولید ناخالص داخلی جمهوری اسلامی را تامین مالی میکند؛ موضوعی که اهرم فشار قابل توجهی در اختیار پکن قرار میدهد.
با این وجود، چین از استفاده موثر از این اهرم، از جمله با کاهش خرید نفت تحریمی یا تعلیق پروژههای مشترک، خودداری کرده است، چرا که چنین اقداماتی مستلزم هزینه اقتصادی مستقیم برای پکن خواهد بود.
در نتیجه، نفوذ پکن در عمل با محدودیتهای جدی روبهرو است. تا کنون نه اسرائیل و نه حکومت ایران به پیشنهاد چین برای ایفای نقش فعال در برقراری آتشبس پاسخ مثبت ندادهاند.
این موضوع نشان میدهد پکن در زمان بروز بحران، ابزار کارآمدی برای تاثیرگذاری بر روند درگیریها در اختیار ندارد.
رسانههای قبرس گزارش دادهاند که این فرد از ماه آوریل در قبرس حضور داشته و در حال طراحی برای انجام عملیات بوده است.
پایش پایگاههای نظامی با تجهیزات پیشرفته
به گزارش روزنامه فیللفتروس، بزرگترین روزنامه قبرس، این فرد روز جمعه در دادگاه منطقهای لیماسول حاضر شد و دادگاه حکم بازداشت هشت روزه او را برای انجام تحقیقات بیشتر صادر کرد.
جروزالم پست نوشت که پلیس با استناد به ملاحظات امنیت ملی، از ارائه جزییات بیشتر خودداری کرده است.
چندین رسانه قبرسی از جمله پایگاه خبری ایانتی-۱ (ANT1) اعلام کردهاند که این مرد در منطقه زاکاکی در شهر ساحلی لیماسول بازداشت شده است.
او از اواسط آوریل، فعالیتهایی مشکوک در نزدیکی دو پایگاه نظامی داشته: پایگاه نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا در آکروتیری و پایگاه آندریاس پاپاندرئو متعلق به ارتش قبرس در منطقه غربی پافوس.
بر اساس گزارشهای منتشر شده، این فرد تقریبا هر روز با دوربین حرفهای، لنز تلهفوتو و سه دستگاه تلفن همراه در نزدیکی این پایگاهها دیده شده.
او از تاسیسات نظامی عکسبرداری میکرده است.
قبرس، گذرگاهی حساس در میانه درگیریهای منطقهای
جزیره قبرس که در نزدیکی خاورمیانه قرار دارد، طی روزهای اخیر بهدلیل درگیری میان جمهوری اسلامی و اسرائیل، به نقطهای کلیدی برای رفتوآمد مسافران تبدیل شده است.
بسیاری از این افراد از جمله شهروندان اسرائیلی از طریق قبرس وارد یا از منطقه خارج میشوند؛ در حالی که بخش بزرگی از حریم هوایی اسرائیل همچنان بسته است و بسیاری از شرکتهای هواپیمایی پروازهای خود را لغو کردهاند.
در این شرایط، تدابیر امنیتی در قبرس تشدید و مقامهای این کشور نسبت به فعالیتهای مشکوک، حساستر شدهاند.
مقامات قبرس اعلام کردهاند «وقوع جرایم مرتبط با تروریسم» در این کشور بسیار نادر است.
تیر ماه ۱۴۰۲، رسانههای قبرس از خنثی شدن طرح یک حمله تروریستی علیه شهروندان اسرائیل در این جزیره خبر دادند و نوشتند که «این توطئه تروریستی با نیروهای سپاه پاسداران مرتبط بوده» است.
بر اساس گزارش این رسانهها، عاملان این حمله با هماهنگی سرویسهای اطلاعاتی قبرس، آمریکا و اسرائیل در عملیات نیروهای اطلاعاتی دستگیر شدند اما آنها نتوانستند مظنون اصلی سازماندهی این حمله را دستگیر کنند.
اعلام شد که سرویسهای اطلاعاتی قبرس بهطور منظم مظنون اصلی را زیر نظر داشتند و این امر به جلوگیری از حمله تروریستی کمک کرد اما این مظنون موفق شد که از قبرس فرار کند.
بر اساس گزارش رویترز که شنبه ۳۱ خرداد منتشر شد، رهبران جهان بنیامین نتانیاهو را فردی میدانستند که بیش از حد نگران است و پیوسته از خطرات بزرگ میگوید.
منتقدان داخلی اسرائیل نیز او را «ترسویی» میخواندند که هرگز جرات حمله به تاسیسات هستهای در ایران را نخواهد داشت.
با گذشت بیش از یک هفته از حملات اسرائیل به مواضع و عوامل جمهوری اسلامی، اکنون اکثر اسرائیلیها با وجود تحمل خسارات و تهدیدهای مکرر از سوی تهران، از ادامه جنگ حمایت میکنند.
نظرسنجی موسسه دموکراسی اسرائیل که پنجشنبه ۲۹ خرداد منتشر شد، نشان میدهد ۸۲ درصد یهودیان اسرائیلی از جمله ۵۷ درصد کسانی که خود را چپ میدانند از تصمیم حمله به ایران حمایت میکنند.
در میان عربهای اسرائیل ۱۱ درصد موافق و ۶۵ درصد مخالف هستند.
۲۳ خرداد، نقطه عطف
ساعت سه بامداد جمعه ۲۳ خرداد به وقت محلی، اسرائیلیها با هشداری فوری از خواب بیدار شدند.
فرماندهی جبهه داخلی دستور داد مردم نزدیک اتاقهای امن یا پناهگاهها بمانند. اعلامیه رسمی ارتش اعلام کرد اسرائیل نیروگاههای هستهای و پدافند هوایی جمهوری اسلامی را هدف قرار داده و فرماندهان ارشد نظامی و عوامل دستاندرکار برنامه هستهای در ایران را ترور کرده است.
شب همان روز، موشکهای جمهوری اسلامی تلآویو و حومه آن را هدف قرار دادند.
برای نتانیاهو، ۲۳ خرداد یک فرصت طلایی بود. او میخواهد کارنامه میراث خود را که بر اثر ناکامی در جلوگیری از حمله هفتم اکتبر ۲۰۲۳ لکهدار شده، بازنویسی کند.
جنگ غزه که در پی آن آغاز شد، نتوانست اعتبار رهبری نتانیاهو را بازگرداند. بیش از ۵۵ هزار فلسطینی در پی حملات اسرائیل کشته شدند اما «پیروزی نهایی» که نخستوزیر وعده داده بود محقق نشده است.
حماس هرچند تضعیف شده، هنوز کنترل غزه را در دست دارد و ۵۳ گروگان اسرائیلی که گمان میرود ۲۰ نفرشان زنده هستند، همچنان در اسارت حماساند.
جمهوری اسلامی، دشمن نهایی
برای اسرائیلیها، جمهوری اسلامی نهاییترین و ترسناکترین دشمن است.
این دولت از زمان انقلاب سال ۱۳۵۷ در ایران خواهان نابودی اسرائیل است و در طول سالها «حلقه آتش» پیرامون این کشور ساخت که حزبالله لبنان رهبری آن را برعهده داشت.
گاردین نوشت که در سالهای اخیر جمهوری اسلامی و متحدانش طرحی برای نابودی اسرائیل از طریق تهاجم فرامرزی و حملات موشکی دقیق در نظر گرفتند اما حماس در هفتم اکتبر به تنهایی وارد عمل شد و فرصت سازماندهی دوباره را برای اسرائیل فراهم کرد.
پاییز گذشته، اسرائیل با کشتن حسن نصرالله و شکست حزبالله، «حلقه آتش» را در هم شکست. آنها همچنین دفاع هوایی کلیدی در ایران را نابود کردند. از طرفی رژیم بشار اسد در سوریه، قدیمیترین متحد منطقهای جمهوری اسلامی نیز سقوط کرد.
نقش ترامپ
نقطه عطف اصلی در برنامهریزی جنگی اسرائیل، بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید بود و نتانیاهو باور داشت میتواند مجوز کاملی برای حمله به زیرساختهای غنیسازی اورانیوم در ایران دریافت کند.
اما ترامپ خبر بدی برای نتانیاهو داشت: رییسجمهوری آمریکا تصمیم گرفت بهجای حمایت از حمله اسرائیل، با جمهوری اسلامی بر سر توافق هستهای جدیدی مذاکره کند.
نتانیاهو عملیات مورد نظرش را به تعویق انداخت تا ۶۰ روز فرصت داده شده به تهران سپری شود و سپس حمله را آغاز کرد.
برای بسیاری از اسرائیلیها، موفقیت حمله اولیه، یادآور پیروزی بزرگ جنگ شش روزه ۱۹۶۷ بود.
اکنون در حالی که میلیونها اسرائیلی مجبور میشوند روزانه چندین بار به پناهگاهها بروند، از نتانیاهو و فرماندهان ارتش حمایت میکنند.
اینکه اسرائیل تا چه حد موفق شده برنامه هستهای حکومت ایران را عقب براند هنوز مشخص نیست اما «جنگ شهرها» و ادامه تبادل حملات میان جمهوری اسلامی و اسرائیل، قطعا ویرانگر خواهد بود.
