افزایش ۸.۳ درصدی آمار جان‌باختگان تصادفات رانندگی در تعطیلات نوروز ۱۴۰۴

نیویورک‌تایمز چهارشنبه هفتم خرداد به نقل از چند مقام آگاه نوشت در حالی که دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، سعی دارد با جمهوری اسلامی به توافقی هسته‌ای برسد، نتانیاهو تهدید کرده با حمله به تاسیسات اصلی غنی‌سازی اورانیوم در ایران، مذاکرات را برهم خواهد زد.

بر اساس این گزارش، اختلاف بر سر بهترین راه برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح اتمی، منجر به دست‌کم یک تماس تلفنی پرتنش میان ترامپ و نتانیاهو و نیز چند جلسه اضطراری میان مقام‌های ارشد دو کشور در روزهای اخیر شده است.

ترامپ چهارم خرداد گفت ممکن است در دو روز آینده «خبر خوبی» درباره تلاش او برای محدود کردن برنامه هسته‌ای ایران منتشر شود.

برخی افراد مطلع از مذاکرات تهران و واشینگتن گفتند در بهترین حالت، ممکن است بیانیه‌ای حاوی برخی اصول مشترک صادر شود.

جزییات مورد بحث همچنان محرمانه باقی مانده و احتمالا صرفا زمینه را برای مذاکرات بیشتر فراهم خواهد کرد؛ از جمله اینکه آیا تهران می‌تواند در هر سطحی به غنی‌سازی اورانیوم ادامه دهد و اینکه چگونه ذخایر سوخت نزدیک به درجه تسلیحاتی خود را رقیق یا از کشور خارج خواهد کرد.

نیویورک تایمز اواخر فروردین گزارش داده بود اسرائیل قصد داشته در ماه مه (اواسط اردیبهشت) تاسیسات هسته‌ای ایران را هدف قرار دهد اما ترامپ مانع آن شده، چرا که مایل است مذاکرات با تهران ادامه یابد. با این حال، نتانیاهو همچنان بر انجام اقدام نظامی بدون کمک آمریکا اصرار دارد.

بیشتر بخوانید: وال‌استریت ژورنال: آیت‌الله‌ها دیگر از ترامپ نمی‌ترسند

100%

استفاده از لحظه ضعف ایران، کانون تنش میان اسرائیل و آمریکا

در کانون تنش میان نتانیاهو و ترامپ، اختلاف نظر بر سر این است که چگونه می‌توان از لحظه ضعف جمهوری اسلامی بیشترین بهره را برد.

یک مقام ارشد کاخ سفید ششم خرداد به والانیوز گفت رییس‌جمهوری آمریکا در گفت‌وگویی تلفنی با نخست‌وزیر اسرائیل از او خواسته از انجام کاری که روند گفت‌وگوها با ایران را مختل کند، بپرهیزد.

شبکه ۱۳ اسرائیل هم گزارش داد نتانیاهو بیش از پیش نگران «اقدامات غیرقابل پیش‌بینی» ترامپ در قبال ایران است.

در همین زمینه: هشدار ترامپ، نگرانی نتانیاهو

به گزارش نیویورک‌تایمز، نتانیاهو استدلال می‌کند که آسیب‌پذیری ایران دوام نخواهد داشت و اکنون زمان مناسبی برای حمله است. در مقابل، ترامپ معتقد است که ضعف جمهوری اسلامی، فرصتی مناسب برای مذاکره جهت پایان دادن به برنامه غنی‌سازی فراهم کرده است.

این گزارش افزود مقام‌های اسرائیلی نگران‌ هستند که ترامپ به‌قدری برای رسیدن به توافقی «به نام خود» عجله داشته باشد که اجازه دهد ایران تاسیسات غنی‌سازی‌اش را حفظ کند.

نتانیاهو پیش‌تر تاکید کرده بود تنها «توافق خوب، توافقی است که «تمام» زیرساخت‌های تاسیسات گسترده هسته‌ای جمهوری اسلامی را در نطنز و سراسر ایران برچیند.

نیویورک‌تایمز نوشت نتانیاهو پس از دیدار با ترامپ در کاخ سفید در فروردین‌ماه، به مقام‌های امنیت ملی اسرائیل دستور داد به برنامه‌ریزی برای حمله به ایران با عملیات کوچک‌تری که نیازی به کمک آمریکا نداشته باشد، ادامه دهند.

کریستی نوم، وزیر امنیت داخلی آمریکا، ششم خرداد در سفری به اسرائیل با نتانیاهو دیدار کرد و با دادن پیام «مستقیم و صریح» ترامپ، به او هشدار داد که در مذاکرات با جمهوری اسلامی کارشکنی نکند.

فرمانده سپاه خطاب به آمریکا افزود: «برای هر سناریویی آماده‌ایم.»

سلامی اضافه کرد: «این فرض ما بوده است که ما در یک نبرد بزرگ با یک قدرت بزرگ درگیر خواهیم شد و باید بر او غلبه کنیم.»

او گفت علی خامنه‌ای «در سخت‌ترین فرازهای تاریخ اسلام و ایران و عصر پیچیده‌ترین توطئه‌های شیاطین عالم و فتنه‌های داخلی و خارجی، انقلاب، نظام و کشور را از قلب حوادث سخت عبور داد.»

این حکم بامداد چهارشنبه هفتم خرداد اجرا شد.

مدنی ۴۱ ساله که پدر یک فرزند بود، در سال ۱۳۹۸ به اتهام «جاسوسی برای اسرائیل» بازداشت و مدتی بعد، از سوی دادگاه انقلاب به اعدام محکوم شد.

حکم اعدام او سه بار در دیوان عالی کشور نقض شده بود، اما هر بار با بررسی مجدد در شعبه هم‌عرض، مجددا حکم اعدام صادر شد.

در روزهای اخیر، شماری از فعالان حقوق‌بشری پس از انتقال مدنی به زندان قزلحصار و خطر اعدام او، با انتشار یادداشت‌هایی در شبکه‌های اجتماعی هشدار دادند این زندانی در تمامی مراحل بازداشت، بازجویی و محاکمه، از حق دادرسی عادلانه و دسترسی به وکیل انتخابی محروم بوده است.

مادر مدنی، نرگس محمدی، برنده جایزه نوبل صلح و هانا نیومن، نماینده پارلمان اروپا، نیز در پیام‌هایی جداگانه خواستار توقف اجرای حکم این زندانی سیاسی شده بودند.

همچنین اولیویه گروندو، شهروند فرانسوی و از گروگان‌های پیشین در زندان‌های جمهوری اسلامی، ششم خرداد با انتشار ویدیویی نسبت به احتمال اعدام مدنی هشدار داد و از مخاطبان خود خواست تا حمایتشان را از کارزار «نه به اعدام» این زندانی و دیگر زندانیان در ایران اعلام کنند.

محمود امیری‌مقدم، مدیر سازمان حقوق بشر ایران، پیش‌تر گفت: «احکام اعدام در ایران، به‌ویژه در رابطه با اتهاماتی مانند جاسوسی، بدون رعایت هرگونه مبانی دادرسی عادلانه، صادر و اجرا می‌شوند. این اعدام‌ها قتل‌های فراقضایی هستند که جامعه جهانی نباید در قبال آن‌ها بی‌تفاوت بماند.»

بیشتر بخوانید: گزارش سالانه عفو بین‌الملل درباره ایران: صدها اعدام خودسرانه انجام گرفته است

پیش از این در ۱۰ اردیبهشت‌، محسن لنگرنشین،‌ زندانی سیاسی، با اتهامی مشابه اتهام مدنی در زندان قزلحصار کرج به دار آویخته شد.

افزایش اعدام‌ زندانیان سیاسی در ماه‌های اخیر موجی از اعتراضات داخلی و بین‌المللی را برانگیخته و سازمان‌های حقوق بشری بارها خواستار توقف این اعدام‌ها و رعایت اصول دادرسی عادلانه شده‌اند.

در یکی از این اعتراضات، شماری از خانواده‌های زندانیان سیاسی محکوم به اعدام ۳۰ اردیبهشت در میدان آزادی تهران تجمع کردند.

از سوی دیگر، نخستین شماره نشریه آنلاین «بامداد بی‌دار» ۳۰ اردیبهشت با هدف آگاهی‌رسانی درباره زندانیان اعدام‌شده و زندانیان زیر حکم اعدام در ایران، منتشر شد.

محتوای این نشریه که حرکتی در ادامه کارزار «سه‌شنبه‌های نه به اعدام» است، از سوی گروهی از زندانیان سیاسی در ایران تولید و مدیریت می‌شود.

این روزنامه زیر نظر نماینده خامنه‌ای اشاره کرد که سفر مسعود پزشکیان به عمان، کشور میزبان و میانجی گفت‌وگوها، نشان می‌دهد این مذاکرات به مرحله سرنوشت‌سازی رسیده است. کیهان نوشت این سفر «در لايه‌های پنهان خود، حامل پيام‌های ویژه در حوزه‌هایی فراتر از سطوح معمول همكاری‌هاي اقتصادي و سياسی است.»

کیهان اضافه کرد در این سفر پزشکیان قرار است به پیشنهاد عمان برای خروج مذاکرات از بن‌بست، پاسخ مثبت یا منفی بدهد.

روزنامه کیهان اشاره کرد پیشنهاد عمان احتمالا تشکیل کنسرسیوم مشترک برای نظارت بر غنی‌سازی در ایران یا توقف سه‌ساله غنی‌سازی برای رسیدن به توافق موقت است.

در جریان سفر پر سر و صدای مسرور بارزانی، نخست‌وزیر اقلیم کردستان به واشینگتن در ماه مه، توافقاتی با شرکت‌های «اِچ‌کی‌اِن انرژی» و «وِسترن زاگرس» اعلام شد که هدف آن توسعه میادین گازی «میرَن» و «توپ‌خانه-کُردامیر» در غرب اقلیم، نزدیک مرز سوریه است. ارزش مجموع این پروژه‌ها در طول عمر خود ۱۱۰ میلیارد دلار برآورد می‌شود.

این توافقات انرژی میان آمریکا و اقلیم کردستان، پیامی قوی به بغداد و تهران ارسال کرده‌اند و اگر اجرایی شوند، می‌توانند استقلال انرژی عراق را دگرگون کنند و نفوذ منطقه‌ای ایران را کاهش دهند.

کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، در نشست موسسه جهانی المانیتور در واشینگتن که اول خرداد برگزار شد، از این توافق‌ها تمجید کرد و گفت: «این توافقات کاملا با دستور کار رییس‌جمهوری ترامپ هم‌راستا هستند.»

او افزود: «ما نیاز داریم که عراق و دیگر کشورها وابستگی به ایران را کنار بگذارند.»

مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، در دوم خرداد با مسرور بارزانی دیدار کرد. طبق اعلام وزارت امور خارجه آمریکا، روبیو از توافقات انرژی حمایت کرد و بار دیگر بر پشتیبانی آمریکا از اقلیم کردستانی قوی و مقاوم در چارچوب عراق فدرال و با‌سعادت تاکید کرد.

با این حال، تحلیلگران بر این باورند که بدون پیشرفتی در روابط بغداد-اربیل و سرمایه‌گذاری واقعی در زیرساخت، این توافقات بیشتر جنبه سیاسی دارند تا اینکه منجر به تحولی عملی در منطقه شوند.

ریسک تضعیف سلطه ایران بر بازار گاز

در حال حاضر ایران حدود ۲۵ درصد از برق عراق را از طریق صادرات گاز طبیعی تامین می‌کند. در صورت پیشرفت پروژه‌های کردستان، این نفوذ می‌تواند به‌طور جدی آسیب ببیند.

ایمان ناصری، مدیر عامل بخش خاورمیانه موسسه اف‌جی‌ای، به ایران‌اینترنشنال گفت که ایران از نظر مالی سودی از صادرات گاز به عراق نمی‌برد و کمبود فزاینده داخلی باعث تغییر محاسبات تهران شده است.

او گفت: «عراق گاز را رایگان دریافت می‌کند چون بهانه‌اش این است که به‌خاطر تحریم‌های آمریکا قادر به پرداخت نیست... ایران از هر سناریویی که عراقی‌ها را از قرارداد فعلی با ایران خارج کند استقبال می‌کند [...] چون اکنون در تامین گاز طبیعی دچار کمبود است.»

ناصری افزود که هرچند میادین هدف در توافقات آمریکا-اقلیم، که در مجموع حدود ۱۳ تریلیون فوت مکعب گاز دارند منابع قابل‌توجهی‌اند، اما موانع اصلی در مسیر توسعه آن‌ها همواره سیاسی و اقتصادی بوده‌، نه فنی.

پیامدهای راهبردی برای ایران

در همین حال، بغداد به سرعت این توافقات را محکوم کرد. وزارت نفت عراق آن‌ها را «باطل و بی‌اعتبار» خواند. یک مقام ارشد عراقی به رویترز گفت که دولت مرکزی پیشاپیش در جریان قرار نگرفته بود.

وزارت منابع طبیعی اقلیم از این اقدام دفاع کرد و به چارچوب‌های حقوقی موجود و قراردادهای پیشین که از سوی دادگاه‌های عراقی تایید شده‌اند، استناد کرد.

دالغا خاتین‌اوغلو، تحلیلگر انرژی، به ایران‌اینترنشنال گفت ذخایر گاز اقلیم کردستان عراق که بیش از ۲۱۱.۹ تریلیون فوت مکعب برآورد می‌شود، می‌تواند این منطقه را به صادرکننده اصلی گاز به ترکیه و اروپا بدل کند.

او هشدار داد که با وجود اینکه ایران پنج برابر این مقدار گاز دارد، اگر پروژه‌های کردستان عملی شوند، تهران ممکن است مهم‌ترین مشتریان انرژی خود را از دست بدهد.

خاتین‌اوغلو گفت: «ایران سالانه پنج میلیارد دلار از صادرات گاز به عراق و ترکیه درآمد دارد.»

او افزود اگر گاز کردستان به ترکیه و اروپا برسد، ایران نه تنها سهم بازار خود را از دست می‌دهد، بلکه اهرم ژئوپلیتیک خود را نیز از دست خواهد داد.

سیاست آمریکا یا پیام سیاسی؟

جان کریگ، سفیر سابق آمریکا در عمان در دوران بیل کلینتون و مدیر امور خاورمیانه در شورای امنیت ملی در دوران جورج بوش پسر، به ایران‌اینترنشنال گفت که این اعلام ممکن است بیشتر یک «آزمایش» باشد تا نقطه عطفی قطعی.

او گفت: «اقلیم در حال آزمودن واکنش ایران و آمریکا به این مسئله است.»

کریگ تاکید کرد که جمهوری اسلامی پس از حملات اسرائیل که همه کارخانه‌های تسلیحاتی‌ جمهوری اسلامی را نابود و نفوذ منطقه‌ای تهران را تضعیف کردند، دیگر آن قدرت پیشین را ندارد.

او گفت: «هرچند رهبری اقلیم ممکن است فرصت را برای استقلال عمل ببیند، این پروژه‌ها هنوز با تحقق فاصله زیادی دارند. این پروژه‌ها در ۱۰ ماه آینده اجرا نمی‌شوند. این روندی بلندمدت است. اکتشاف، تولید و توسعه ممکن است سه تا پنج سال طول بکشد.»

ناصری نیز این توافقات را بیشتر نمادین دانست تا واقعی و آن‌ها را بیشتر شبیه به «آرزواندیشی» خواند، زیرا شرایط لازم برای اجرای آنها وجود ندارد.

او با اشاره به اینکه اقلیم کردستان در حال حاضر مشتری مشخصی ندارد، افزود: «نمی‌توان میدان‌های گاز را توسعه داد بدون اینکه مقصد و مصرف‌کننده‌ای برای آن داشته باشید.»