پنجشنبه ۱۹ مهر امسال برابر با ۱۰ اکتبر، روز جهانی مبارزه با مجازات اعدام است. این مناسبت در سال ۲۰۰۳ میلادی از سوی دهها سازمان مدافع حقوق بشر در سراسر جهان نامگذاری شد. خبرگزاری هرانا در گزارشی به مناسبت این روز نوشت که طی یک سال گذشته دستکم ۸۱۱ نفر در ایران اعدام شدند.
بر اساس گزارش سازمانهای حقوق بشری، روز پنجشنبه و همزمان با روز جهانی مبارزه با مجازات اعدام، دو زندانی با اتهامات مرتبط با «مواد مخدر» در زندان ارومیه اعدام شدند.
هویت یکی از این دو از سوی منابع حقوق بشری، برهان انصاری، اهل ارومیه احراز شده است.
هرانا در گزارشی دیگر از اعدام هفت زندانی در روز ۱۸ مهر ماه در زندان قزلحصار خبر داد.
احمد نارویی، محمد نارویی و کامران سقایی با اتهامات مرتبط با «مواد مخدر»، دو زندانی به اتهام قتل که هویت یکی از آنها آرمان هدایتی احراز شده و دو زندانی تبعه کشور افغانستان به اتهام «تجاوز به عنف»، اعدامشدگان این روز بودند.
سازمان حقوق بشری حالوش که اخبار سیستان و بلوچستان را گزارش میدهد نیز گزارش داد طی این روز حکم یک زندانی «کودک-مجرم» که پیشتر بابت اتهام قتل به اعدام محکوم شده بود، در زندان زاهدان به اجرا درآمد.
بر اساس این گزارش، مهدی براهویی در سال ۱۳۹۸، در حالی که ۱۷ سال داشت به اتهام قتل در یک نزاع دستهجمعی در شهر خاش بازداشت و مدتی بعد به اعدام محکوم شد.
همزمان، طبق گزارش سایت هرانا، ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، جمهوری اسلامی در بازه زمانی ۱۰ اکتبر ۲۰۲۳ تا هشت اکتبر ۲۰۲۴، حداقل ۸۱۱ نفر را در نقاط مختلف ایران به شیوه حلقآویز اعدام کرده است.
این رقم در مقایسه با زمان مشابه در سال گذشته، حدود ۲۳/۰۶ درصد افزایش داشته است.
از این تعداد چهار نفر در ملاء عام اعدام شدند و از میان قربانیانی که هویتشان احراز شده، جنسیت ۲۳ تن زن بوده و چهار تن دیگر در زمان ارتکاب جرم کمتر از ۱۸ سال داشتهاند و «کودک-مجرم» بودهاند.
هرانا با بیان این که در این بازه زمانی، ۷۲۱ گزارش را در رابطه با اعدام ثبت کرده، نوشت که طی این مدت ۱۸۶ نفر به اعدام محکوم شدند و ۵۹ حکم اعدام نیز از سوی دیوان عالی کشور تایید شده است.
بنا بر این گزارش، اجرای حکم اعدام در مدت زمان مورد بررسی نسبت به مدت مشابه در سال قبل دستکم ۲۳/۰۶ درصد، صدور احکام اعدام ۱۳/۴۱ درصد و اعدام زنان نیز ۳۵/۲۹ درصد افزایش داشته است.
۱۷ مهر ماه، در آستانه با روز جهانی مبارزه با مجازات اعدام، «سازمان حقوق بشر ایران» و «کارزار جهانی نه به اعدام در ایران» با مشارکت سازمانها و کنشگران حقوق بشری، مدنی و سیاسی، در حمایت از کارزار «سهشنبههای نه به اعدام»، به مدت ۲۴ ساعت بدون وقفه به موضوع اعدام در ایران پرداختند.
در این ۲۴ ساعت بسیاری از چهرههای شناخته شده ایرانی و بینالمللی در این برنامه حضور یافتند و بهطور مستقیم با اعتراضات ایرانیان در جایجای جهان همراه شدند.
اتهامات اعدامشدگان و محل اجرای احکام اعدام
بر اساس اطلاعات گردآوری شده هرانا، ۵۵/۴۹ درصد اعدامشدگان به اتهام جرایم مربوط به «مواد مخدر» و ۳۵/۵۱ درصد به اتهام «قتل» در ایران اعدام شدند.
همچنین ۲/۳۴ درصد اعدامها به اتهام «تجاوز»، ۲/۳۴ درصد با اتهامات نامعلوم، ۱/۲۳ درصد با اتهام امنیتی (جاسوسی، ترور، بمبگذاری)، ۱/۱۱ درصد به اتهام «محاربه» (غیر سیاسی)، ۰/۸۶ درصد با اتهام «محاربه» و «بغی» (سیاسی و امنیتی)، ۰/۶۲ درصد به اتهام «سرقت مسلحانه» و ۰/۴۹ درصد به اتهام «فساد فیالارض» بودهاند.
هرانا در گزارش خود نوشت صدور و اجرای حکم اعدام شهروندان در ایران در حالی رخ میدهد که بسیاری از متهمان از دسترسی به روند عادلانه دادرسی محروماند.
بیشترین اعدامهای انجام شده در استان البرز با سه زندان پرجمعیت و مهم کشور (با ۲۱/۷۰ درصد) بوده است و پس از آن استان فارس با ۹/۸۶ درصد و استان اصفهان با ۶/۷۸ درصد، بیشترین اعدام را داشتهاند.
همچنین زندان قزلحصار کرج با ۱۳۹ اعدام، زندان عادلآباد شیراز با ۷۹ اعدام و زندان دستگرد اصفهان با ۴۸ اعدام، در رتبههای اول تا سوم زندانهایی قرار دارند که اجرای احکام اعدام در آنها انجام شده است.
رکورد یک دهه اعدام در ایران شکسته شد
مجموعه فعالان حقوق بشر و مرکز عبدالرحمن برومند برای حقوق بشر در ایران، با انتشار بیانیهای مشترک افزایش نگرانکننده اعدامها در ایران را محکوم کردند.
این سازمانها مجازات اعدام را نقض حق حیات و نشانهای از فساد قضایی در ایران دانسته و خواستار توقف فوری آن شدند.
آنها از جامعه بینالمللی نیز درخواست کردند جمهوری اسلامی را برای توقف اعدامها و اصلاحات قضایی پاسخگو کند.
امضاکنندگان این بیانیه با اشاره به آمار اعدامهای انجام شده یادآور شدند که امسال بالاترین تعداد اعدام زنان در دهه گذشته ثبت شده و ۲۳ زن اعدام شدهاند.
ایراناینترنشنال روز ۱۶ مهر در گزارشی با استناد به گزارشهای منابع حقوق بشری نوشت از روز دوشنبه ۹ مهر تا یکشنبه ۱۵ مهر، دستکم ۴۳ زندانی در زندانهای ایران اعدام شدند.
در این گزارش آمده است جمهوری اسلامی در هفت روز، هر روز دستکم شش نفر و هر چهار ساعت حداقل یک نفر را اعدام کرده است.
سازمان عفو بینالملل در آخرین گزارش سالانه خود با اشاره به افزایش چشمگیر اعدام در ایران نوشت نزدیک به ۷۵ درصد از کل اعدامهای ثبتشده در سال ۲۰۲۳ در جهان، در ایران انجام شده است.
طبق این گزارش، جمهوری اسلامی بعد از خیزش «زن، زندگی، آزادی»، استفاده از مجازات اعدام را برای القای وحشت در میان مردم و تشدید کنترل خود بر قدرت افزایش داده است.
رویترز خبر داد که در جریان حمله اسرائیل به یک مدرسه سابق در دیرالبلاح نوار غزه، ۲۸ نفر کشته شدند.
پیشتر تعداد کشتهشدگان ۱۳ نفر اعلام شده بود.
گفته میشود این مدرسه سابق، محل اسکان آوارگان فلسطینی است.
ارتش اسرائیل روز پنجشنبه اعلام کرد که حمله دقیقی علیه «تروریستها» انجام داده است که در یک مرکز فرماندهی و کنترل واقع در یک مدرسه مستقر بودند.
در بیانیه ارتش آمده است: «این نمونه دیگری از سوءاستفاده سیستماتیک سازمان تروریستی حماس از زیرساختهای غیرنظامی است که نقض قوانین بینالمللی به شمار میرود.»
حماس این اتهامات را رد کرده است.
امدادگران اعلام کردند که ۵۴ نفر دیگر در این مدرسه سابق زخمی شدهاند.
کمیته ادبی نوبل، پنجشنبه ۱۹ مهر جایزه نوبل ادبیات سال ۲۰۲۴ را به هان کانگ، نویسندهای از کره جنوبی اهدا کرد. او که از برجستهترین نویسندگان زن کره است، این جایزه را بهدلیل نثر بسیار شاعرانهای کسب کرد که با آن به آسیبهای تاریخی میپردازد و شکنندگی زندگی بشری را آشکار میکند.
هان کانگ (Han Kang) که متولد ۲۷ نوامبر ۱۹۷۰ است، با رمان معروفش، گیاهخوار، در سال ۲۰۱۶ موفق به دریافت جایزه معتبر من بوکر بینالمللی (Man Booker International Prize) شد.
این رمان به بررسی فروپاشی روانی زنی میپردازد که تحت تاثیر بیتوجهی خانوادهاش قرار دارد.
هان کانگ با آثار متعددی از جمله «اعمال انسانی» و «کتاب سفید»، شهرت بینالمللی پیدا کرده است.
نوبل ادبیات ۲۰۲۳
سال گذشته، یون فوسه، نویسنده نروژی، به دلیل آثار برجستهاش در ژانر نمایشنامه و داستانهای تخیلی، به ویژه موضوعات الهیاتی، موفق به دریافت جایزه نوبل ادبیات شد.
آکادمی سوئد در بیانیه خود به طور خاص از رمان چند جلدی فوسه با عنوان «سپتولوژی» قدردانی کرد.
این اثر که درباره یک نقاش است، درباره موضوعاتی چون مرگ، حافظه، اعتیاد به الکل و هنر تامل میکند.
برندگان نوبل ۲۰۲۴
از روز دوشنبه ۱۶ مهر، آکادمی نوبل فرآیند اعلام برندگان جوایز نوبل سال ۲۰۲۴ را آغاز کرد.
در این روز کمیته نوبل در موسسه کارولینسکا در استکهلم سوئد، ویکتور آمبروس و گری روکون را به خاطر کشف میکرو آر.ان.ایها به عنوان برندگان جایزه نوبل پزشکی و فیزیولوژی سال ۲۰۲۴ معرفی کرد.
این کمیته روز سهشنبه ۱۷ مهر، جان هاپفیلد و جفری هینتون را برای اکتشافات و اختراعاتی اساسی که یادگیری ماشین را با شبکههای عصبی مصنوعی امکانپذیر میکند، به عنوان برندگان جایزه نوبل فیزیک سال ۲۰۲۴ معرفی کرد.
سومین جایزه نوبل امسال، روز گذشته به طور مشترک به دیوید بیکر برای تحقیق درباره طراحی رایانشی پروتئین و دمیس هسابیس و جان جامپر، محققان دیپمایند گوگل در انگلیس برای پیشبینی ساختار پروتئین رسید.
جایزه نوبل
جایزه نوبل در سال ۱۸۹۵ به وسیله آلفرد نوبل، شیمیدان و مخترع سوئدی، بنیانگذاری شد.
نوبل، مخترع دینامیت، پس از مواجهه با انتقادات درباره آثار مخرب اختراعش، در وصیتنامهاش تصمیم گرفت ثروت خود را بهمنظور اعطای جوایز به افرادی که بزرگترین دستاوردها را در زمینههای فیزیک، شیمی، فیزیولوژی یا پزشکی، ادبیات و صلح به دست میآورند، وقف کند.
هدف او از این اقدام، تشویق نوآوریهایی بود که به نفع بشریت باشد.
اولین جوایز نوبل در سال ۱۹۰۱ اهدا شدند.
در طول سالها، جایزه نوبل به یکی از معتبرترین و شناختهشدهترین جوایز در سطح جهان تبدیل شده است.
علاوه بر جوایز اصلی، در سال ۱۹۶۸ بانک مرکزی سوئد نیز جایزهای در زمینه علوم اقتصادی به یاد آلفرد نوبل تاسیس کرد که به آن جایزه نوبل اقتصاد گفته میشود.
فرایند انتخاب برندگان با دقت و از طریق کمیتههای علمی و کارشناسی مرتبط انجام میشود و اسامی نامزدها و سایر اطلاعات در مورد نامزدی و روند انتخاب، تا ۵۰ سال بعد فاش نمیشود.
نوبل صلح ۲۰۲۴
روز جمعه ۲۰ مهر، کمیته صلح نوبل، برنده جایزه صلح نوبل ۲۰۲۴ را معرفی خواهد کرد.
در سال ۲۰۲۳، نرگس محمدی، فعال حقوق بشر زندانی در ایران، برنده این جایزه شد و کمیته نوبل نروژ از او به خاطر «مبارزه علیه ستم بر زنان در ایران و مبارزه برای ارتقای حقوق بشر و آزادی برای همه» قدردانی کرد.
این جایزه توجه بینالمللی را به مبارزه برای حقوق زنان در ایران معطوف کرد؛ جایی که زنان پس از کشته شدن مهسا ژینا امینی در بازداشت گشت ارشاد در پاییز ۲۰۲۲، در اعتراض به خیابانها آمدند.
محمدی، بعد از شیرین عبادی دومین ایرانی است که این جایزه را به خود اختصاص داده است.
او پنجمین فردی بود که در حبس این جایزه را دریافت کرد.
نوبل علوم اقتصادی
به گفته کمیته نوبل، روز دوشنبه ۲۳ مهر، برنده جایزه نوبل علوم اقتصادی ۲۰۲۴ معرفی خواهد شد.
در سال ۲۰۲۳، پروفسور کلودیا گلدین، اقتصاددان برجسته دانشگاه هاروارد، این جایزه را برای تحقیقات خود در زمینه بررسی نقش زنان در بازار کار دریافت کرد.
گلدین با تحلیل بیش از ۲۰۰ سال دادههای نیروی کار ایالات متحده، نشان داد نرخ اشتغال و شکاف دستمزد جنسیتی نه تنها به عوامل اقتصادی، بلکه به تغییرات در هنجارهای اجتماعی مرتبط با آموزش و نقش زنان در خانه و خانواده بستگی دارد.
گلدین سومین زنی بود که برنده جایزه نوبل اقتصاد شد؛ جایزهای که تاکنون به ۹۰ مرد اهدا شده است.
