کمیته نوبل روز سهشنبه ۱۷ مهر جایزه نوبل فیزیک سال ۲۰۲۴ را به جان هاپفیلد و جفری هینتون اهدا کرد. این دو برای اکتشافات و اختراعاتی اساسی که یادگیری ماشین را با شبکههای عصبی مصنوعی امکان پذیر میکند، برنده نوبل فیزیک شدند.
جان جوزف هوپفیلد (متولد ۱۵ ژوییه ۱۹۳۳)، فیزیکدان آمریکایی است که بیشتر به دلیل مطالعاتش در زمینه شبکههای عصبی تداعیگر در سال ۱۹۸۲ شناخته میشود.
این مدل که اکنون به نام شبکه هوپفیلد معروف است، نقش مهمی در توسعه شبکههای عصبی مصنوعی و یادگیری ماشینی داشته است.
هوپفیلد در سال ۱۹۵۸ مدرک دکترای فیزیک خود را از دانشگاه کرنل دریافت کرد و به عنوان استاد در دانشگاههای معتبر از جمله پرینستون و کلتک فعالیت کرده است.
جفری اورست هینتون (متولد شش دسامبر ۱۹۴۷)، دانشمند بریتانیایی-کانادایی است که در حوزه علوم کامپیوتر و روانشناسی شناختی فعالیت میکند.
هینتون به عنوان یکی از پیشگامان شبکههای عصبی مصنوعی شناخته میشود و اغلب از او به نام «پدرخوانده هوش مصنوعی» اسم میبرند.
او از سال ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۳ در گوگل (Google Brain) و دانشگاه تورنتو فعالیت داشت و در سال ۲۰۲۳ به دلیل نگرانیهایش درباره خطرات هوش مصنوعی، از کار در گوگل کنارهگیری کرد.
هینتون همچنین برنده چندین جایزه دیگر از جمله مدال دیراک و جایزه آلبرت اینشتین است و به عنوان یکی از تاثیرگذارترین دانشمندان در زمینه فیزیک و زیستشناسی محاسباتی شناخته میشود.
نوبل فیزیک سال گذشته به چه کسانی رسید؟
در سال ۲۰۲۳، پیر آگوستینی، فرنک کراوس و آن لوهیلیر، موفق به دریافت جایزه نوبل فیزیک شدند.
آنها به خاطر توسعه پالسهای لیزری فوقالعاده کوتاه که امکان مطالعه حرکات الکترونها را فراهم میکند، این جایزه را دریافت کردند.
مراسم اهدای جایزه نوبل فیزیک در دهم دسامبر در استکهلم برگزار میشود و برندگان این جایزه، مدال، دیپلم و مبلغ جایزه را دریافت میکنند.
برندگان جایزه نوبل پزشکی ۲۰۲۴ چه کسانی بودند؟
روز دوشنبه، کمیته نوبل در موسسه کارولینسکا در استکهلم سوئد، ویکتور آمبروس و گری روکون را به عنوان برندگان جایزه نوبل پزشکی و فیزیولوژی سال ۲۰۲۴ معرفی کرد.
این دو دانشمند آمریکایی به دلیل کشف میکرو آر.ان.ایها (microRNA)، مولکولهای کوچک آر.ان.ای که نقشی کلیدی در تنظیم ژنها ایفا میکنند، این جایزه را دریافت کردند.
کشف میکرو آر.ان.ایها، اصل جدیدی را در تنظیم ژنتیکی معرفی کرده و نشان داده است این مولکولها برای موجودات چندسلولی، از جمله انسان، ضروری هستند.
جایزه نوبل
جایزه نوبل در سال ۱۸۹۵ به وسیله آلفرد نوبل، شیمیدان و مخترع سوئدی، بنیانگذاری شد.
نوبل، مخترع دینامیت، پس از مواجهه با انتقادات درباره آثار مخرب اختراعش، در وصیتنامهاش تصمیم گرفت ثروت خود را بهمنظور اعطای جوایز به افرادی که بزرگترین دستاوردها را در زمینههای فیزیک، شیمی، فیزیولوژی یا پزشکی، ادبیات و صلح به دست میآورند، وقف کند.
هدف او از این اقدام، تشویق نوآوریهایی بود که به نفع بشریت باشد.
اولین جوایز نوبل در سال ۱۹۰۱ اهدا شدند.
در طول سالها، جایزه نوبل به یکی از معتبرترین و شناختهشدهترین جوایز در سطح جهان تبدیل شده است.
علاوه بر جوایز اصلی، در سال ۱۹۶۸ بانک مرکزی سوئد نیز جایزهای در زمینه علوم اقتصادی به یاد آلفرد نوبل تاسیس کرد که به آن جایزه نوبل اقتصاد گفته میشود.
فرایند انتخاب برندگان با دقت و از طریق کمیتههای علمی و کارشناسی مرتبط انجام میشود و اسامی نامزدها و سایر اطلاعات در مورد نامزدی و روند انتخاب، تا ۵۰ سال بعد فاش نمیشود.
جایزه نوبل شیمی ۲۰۲۴
روز چهارشنبه ۱۸ مهر، کمیته نوبل برنده جایزه نوبل شیمی ۲۰۲۴ را معرفی خواهد کرد.
در سال ۲۰۲۳، مونگی باوندی، لوئیس بروس و الکسی اکیموف، به خاطر دستاوردهایشان در زمینه ایجاد نقاط کوانتومی، موفق به دریافت جایزه نوبل شیمی شدند.
نقاط کوانتومی، ذراتی فوقالعاده کوچک هستند که اندازه آنها تقریبا یک میلیون برابر کوچکتر از سر یک سوزن است. این نقاط به دلیل اندازههای مختلف خود، قادر به تولید رنگهای متنوعی از نور هستند و کاربردهای گستردهای در فنآوریهای نوری و الکترونیکی دارند.
جایزه نوبل ادبیات ۲۰۲۴
روز پنجشنبه ۱۹ مهر، برنده جایزه نوبل ادبیات ۲۰۲۴ اعلام خواهد شد.
در سال ۲۰۲۳، یون فوسه، نویسنده نروژی، به دلیل آثار برجستهاش در ژانر نمایشنامه و داستانهای تخیلی، به ویژه موضوعات الهیاتی، موفق به دریافت جایزه نوبل ادبیات شد.
آکادمی سوئد در بیانیه خود به طور خاص از رمان چند جلدی فوسه با عنوان «سپتولوژی» قدردانی کرد.
این اثر درباره یک نقاش است که در آن به موضوعاتی چون مرگ، حافظه، اعتیاد به الکل و هنر پرداخته و تامل میکند.
جایزه نوبل صلح ۲۰۲۴
روز جمعه ۲۰ مهر، کمیته صلح نوبل، برنده جایزه صلح نوبل ۲۰۲۴ را معرفی خواهد کرد
در سال ۲۰۲۳، نرگس محمدی، فعال حقوق بشر زندانی در ایران، برنده این جایزه شد و کمیته نوبل نروژ از او به خاطر «مبارزه علیه ستم بر زنان در ایران و مبارزه برای ارتقای حقوق بشر و آزادی برای همه» قدردانی کرد.
این جایزه توجه بینالمللی را به مبارزه برای حقوق زنان در ایران معطوف کرد؛ جایی که زنان پس از کشته شدن مهسا ژینا امینی در بازداشت گشت ارشاد در پاییز ۲۰۲۲، در اعتراض به خیابانها آمدند.
محمدی، بعد از شیرین عبادی دومین ایرانی است که این جایزه را به خود اختصاص داده است.
او پنجمین فردی بود که در حبس این جایزه را دریافت کرد.
نوبل علوم اقتصادی
به گفته کمیته نوبل، روز دوشنبه ۲۳ مهر، برنده جایزه نوبل علوم اقتصادی ۲۰۲۴ معرفی خواهد شد.
در سال ۲۰۲۳، پروفسور کلودیا گلدین، اقتصاددان برجسته دانشگاه هاروارد، این جایزه را برای تحقیقات خود در زمینه بررسی نقش زنان در بازار کار دریافت کرد.
گلدین با تحلیل بیش از ۲۰۰ سال دادههای نیروی کار ایالات متحده، نشان داد نرخ اشتغال و شکاف دستمزد جنسیتی نه تنها به عوامل اقتصادی، بلکه به تغییرات در هنجارهای اجتماعی مرتبط با آموزش و نقش زنان در خانه و خانواده بستگی دارد.
گلدین سومین زنی بود که برنده جایزه نوبل اقتصاد شد؛ جایزهای که تاکنون به ۹۰ مرد اهدا شده است.
بر اساس این مطالعه که به رهبری پژوهشگران دانشگاه آکسفورد انجام شد، هماکنون جمعیتی بین ۵۹۴ هزار تا ۷۴۵ هزار مهاجر غیرقانونی در بریتانیا زندگی میکنند که معادل حدود یک درصد از جمعیت بریتانیا است.
بر اساس نتایج این پژوهش، آلمان با ۷۰۰ هزار مهاجر غیرقانونی رتبه دوم را در این ردهبندی در میان کشورهای اروپایی به خود اختصاص داده است.
اسپانیا با ۴۶۹ هزار، ایتالیا با ۴۵۸ هزار و فرانسه با ۳۰۰ هزار مهاجر غیرقانونی در ردههای بعدی قرار دارند.
وزارت کشور بریتانیا اعلام کرد تنها شنبه ۱۴ مهر، ۹۷۳ نفر سوار بر ۱۷ قایق خود را بهصورت غیرقانونی از طریق کانال مانش به بریتانیا رساندند که این عدد در سال ۲۰۲۴ بیسابقه بوده است.
از ابتدای سال جاری میلادی، ۲۶ هزار و ۶۱۲ مهاجر غیرقانونی با عبور از کانال مانش وارد خاک بریتانیا شدهاند. این عدد در مقایسه با سال پیش از آن، رشدی پنج درصدی را نشان میدهد.
مقامهای فرانسوی خبر دادند دو نفر هم روز شنبه در تلاش برای عبور از کانال مانش و رسیدن به بریتانیا جان خود را از دست دادند. یکی از قربانیان یک کودک دو ساله بود که بر اساس گزارشها، در قایق «زیر دست و پا له شد».
هشت مهاجر غیرقانونی نیز روز ۲۵ شهریور پس از واژگون شدن قایق حامل آنها در کانال مانش جان باختند.
به گزارش روزنامه تلگراف، از حدود ۷۴۵ هزار مهاجر غیرقانونی ساکن بریتانیا، تعدادی پس از پایان اعتبار ویزا یا رد شدن درخواست پناهندگیشان در این کشور باقی ماندهاند و برخی دیگر نیز با عبور از کانال مانش وارد بریتانیا شدهاند.
این در حالی است که ۲۲۴ هزار و ۷۴۲ پناهجو نیز در انتظار رسیدگی به پروندهشان از سوی دولت بریتانیا به سر میبرند.
دولت بریتانیا ۳۱ مرداد اعلام کرد تدابیر جدیدی را برای مقابله با آن دسته از مهاجران غیرقانونی که سوار بر قایق از فرانسه به بریتانیا وارد میشوند، در نظر گرفته است.
بنا بر اعلام وزارت کشور بریتانیا، «۱۰۰ افسر متخصص اطلاعاتی و تحقیقاتی» به استخدام آژانس ملی جرم و جنایت این کشور، موسوم به اِنسیاِی، درخواهند آمد تا برای متلاشی کردن باندهای قاچاقی که مهاجران غیرقانونی را از گذرگاههای خطرناک عبور میدهند، فعالیت کنند.
گزارشها حاکی از آن است که قاچاقچیان انسان برای انتقال مهاجران غیرقانونی از فرانسه به بریتانیا با استفاده از قایقهای کوچک، به ازای هر نفر، چند هزار یورو دریافت میکنند.
دولت پیشین بریتانیا به رهبری ریشی سوناک طرحی را در دستور کار داشت که بر اساس آن قرار بود مهاجرانی که به صورت غیرقانونی به این کشور میآمدند، پس از بازداشت در اسرع وقت به رواندا در شرق آفریقا منتقل شوند.
کییر استارمر، رهبر حزب کارگر، پس از پیروزی در انتخابات بریتانیا و تشکیل دولت، در تیرماه دستور لغو این طرح را صادر کرد.
مرداد ماه سال جاری، تعدادی از شهرهای بریتانیا صحنه ناآرامی و رویارویی معترضان به سیاستهای مهاجرتی این کشور و نیروهای پلیس بودند.
کشورهای اروپایی در سالهای اخیر به دنبال یافتن راهی برای تقویت امنیت مرزهای خود و جلوگیری از ورود مهاجران غیرقانونی بودهاند.
رسانهها هم ۱۹ شهریور گزارش دادند آلمان قصد دارد با هدف مقابله با ورود مهاجران غیرقانونی و افزایش تدابیر امنیتی در برابر «افراطگرایی اسلامی»، بهصورت موقت در تمامی مرزهای زمینی خود، اقدامات کنترلی به کار گیرد.
به گزارش رویترز، در اورشلیم مقابل خانه بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، حدود ۳۰۰ نفر به رهبری خانوادههای گروگانها با در دست داشتن تصاویر عزیزانشان، به احترام کشتهشدگان یک دقیقه سکوت کردند. در این لحظه، صدای آژیر نیز به گوش رسید.
یوال بارون، که پدرزنش کیث سیگل در غزه گروگان است، درباره دلیل حضورش در مقابل منزل نتانیاهو به رویترز گفت: «ما هنوز در تاریخ هفت اکتبر ۲۰۲۳ گیر کردهایم، در یک روز بیپایان از ترس، وحشت، خشم و ناامیدی. ما خواستیم این روز را با هم شروع کنیم تا به خودمان، نخستوزیرمان و مردم اسرائیل یادآوری کنیم که با وجود روز اندوه، همچنان ماموریت مقدسی برای بازگرداندن گروگانها داریم.»
اسحاق هرتزوگ، رییسجمهور اسرائیل با حضور در رییم، محلی که جشنواره موسیقی برگزار شد و بیش از ۳۶۰ نفر کشته و دهها نفر گروگان گرفته شدند، در یک مراسم یادبود شرکت کرد.
در این مراسم هرتزوگ با تاکید بر این که «ما همیشه به یاد خواهیم داشت چه کسانی ربودند، چه کسانی کشتند، چه کسانی تجاوز کردند و چه کسانی قتلعام کردند» گفت «در عین حال، ما شاهد پایداری فوقالعادهای بودهایم. ما مردمی شگفتانگیز داریم و در این روز از آنها حمایت میکنیم و خواستار وحدت هستیم.»
در طول روز، مراسمهای یادبود در کیبوتسها و شهرهای نزدیک مرز هم برگزار شد.
اکثر کشتهشدگان از جمله زنان، کودکان و سالمندان که در خانههایشان، در جادهها و در محل برگزاری جشنواره موسیقی هوای آزاد نوا کشته شدند، غیرنظامی بودند؛ همچنین تعدادی سرباز نیز در پایگاههای نظامی نزدیک مرز غزه جان باختند.
به گفته رویترز در غزه همچنان ۱۰۱ گروگان در اختیار حماس هستند که در غزه نگهداری میشوند، هرچند مشخص نیست چه تعداد از آنها زنده هستند.
آمادهباش امنیتی
روز دوشنبه نیروهای امنیتی در سراسر اسرائیل در حالت آمادهباش بالا قرار داشتند.
ارتش و پلیس اعلام کردند که انتظار دارند در سالگرد حمله هفت اکتبر ۲۰۲۳، فلسطینیها اقدام به حملات احتمالی کنند.
همچنین حرکت در کرانه باختری اشغالی به دلیل بسته شدن بسیاری از ایستهای بازرسی محدود شد و برخی فلسطینیها که مجوز ورود به اسرائیل داشتند، پیامهایی دریافت کردند که روز دوشنبه اجازه ورود نخواهند داشت.
ارتش اسرائیل اعلام کرد که هواپیماهایش حمله موشکی برنامهریزیشده حماس را در غزه خنثی کردهاند.
در خارج از اسرائیل، مراسم دعا برگزار شد و انتظار میرود تظاهراتی علیه حملات اسرائیل به نوار غزه که منجر به تخریب گسترده و کشته شدن نزدیک به ۴۲,۰۰۰ نفر شده است، برگزار شود.
این حمله منجر به مرگبارترین روز تاریخ اسرائیل شد و حس امنیت بسیاری از شهروندان را نابود کرد و اعتماد آنها به رهبرانشان را به شدت کاهش داد.
تمرکز اسرائیل بر روی شمال
تمرکز جنگ به طور فزایندهای به شمال و لبنان منتقل شده است. در آنجا، نیروهای اسرائیلی با حزبالله لبنان، که به منظور حمایت از حماس از ۸ اکتبر تبادل آتش با اسرائیل را آغاز کرد؛ درگیر شدهاند.
آنچه در ابتدا به عنوان تبادلات محدود روزانه آغاز شد، اکنون به بمباران مناطق تحت کنترل حزبالله در بیروت و عملیات زمینی در روستاهای مرزی برای سرکوب نیروهای حزبالله و بازگشت دهها هزار اسرائیلی که از مناطق شمالی کشور تخلیه شدهاند، تبدیل شده است.
حملات اسرائیل که در دو هفته گذشته منجر به کشته شدن بیش از ۲۰۰۰ نفر شده است، باعث فرار گسترده از جنوب لبنان شده و بیش از یک میلیون نفر را آواره کرده است.
بر اساس این گزارش، عملیاتهایی ارتش اسرائیل که در ماههای اخیر منجر به کشته شدن رهبران حزبالله و حماس شده و همچنین حملهای پیچیده به حزبالله از طریق بیسیمها و پیجرها، امنیت اسرائیلیها را تا حدودی بازگردانده است.