شماری از چهرهها و رسانههای حامی حکومت از حضور یک عضو هیات جمهوری اسلامی در سالن مجمع عمومی سازمان ملل هنگام سخنرانی دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، انتقاد کردند و برخی از آنان، این دیپلمات را «بیغیرت» خواندند.
ناصر اسدی، از اعضای دفتر نمایندگی جمهوری اسلامی در سازمان ملل، ۳۱ شهریور تنها دیپلمات حکومت ایران بود که هنگام سخنرانی رییسجمهوری آمریکا سالن را ترک نکرد.
اسدی، داماد منوچهر متکی، وزیر پیشین امور خارجه جمهوری اسلامی و نماینده کنونی مجلس، است.
این موضوع همزمان با ادامه کارزار فشار اقتصادی آمریکا علیه جمهوری اسلامی و همچنین رایزنیهای تهران و واشینگتن در نیویورک، حساسیتبرانگیز شده و واکنش تند شماری از حامیان حکومت را در پی داشته است.
حمله حامیان حکومت به اسدی
کامران فلاحتی، از کاربران حامی جمهوری اسلامی، با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، اسدی را «بیغیرت» خواند و نوشت او پای سخنان یک «جنایتکار» و «قاتل رهبر شهید» نشسته است.
کاربری با نام «ابورضا» که خود را یک روحانی «انقلابی» معرفی کرده، باقی ماندن دیپلمات جمهوری اسلامی در سالن هنگام سخنرانی ترامپ را به «حضور در مجلس یزید» تشبیه کرد.
او نوشت اسدی «واو به واو به خزعبلات ترامپ علیه ایران گوش داد».
کاربر دیگری با نام «محمدی» با اشاره به خروج هیات کوبا از سالن هنگام سخنرانی ترامپ، باقی ماندن نماینده جمهوری اسلامی را «خجالتآور» خواند.
این واکنشها در حالی مطرح میشود که طی هفتههای اخیر، اختلافها در درون حاکمیت بر سر روند گفتوگوها با ایالات متحده، بهویژه درباره چشمانداز تنگه هرمز و پرونده هستهای، شدت گرفته است.
ادامه محاصره بنادر جنوبی ایران، کارزار طرد اقتصادی و تشدید بحران معیشتی، اختلاف میان مقامهای جمهوری اسلامی را بر سر نحوه مواجهه با واشینگتن عمیقتر کرده است.
همزمان، غیبت مجتبی خامنهای از انظار عمومی بر ابهامها درباره میزان نقشآفرینی او در مذاکرات افزوده و به بحران مشروعیت حکومت دامن زده است.
دفاع بقایی و ادامه انتقادها
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، در واکنش به اعتراضهای حامیان حکومت، از «صبر و متانت» اسدی قدردانی کرد و انتقادها از او را «غیرمنصفانه» دانست.
بقایی گفت: «صندلی ایران در جایی مثل مجمع عمومی سازمان ملل متحد، سنگر ماست و قطعا اگر قرار باشد بهخاطر تندگویی و تندخویی و بدگویی دیگران بخواهیم این سنگر را ترک کنیم، حتما به وظیفهمان عمل نکردهایم.»
او افزود: «حتما باید در چنین فضایی، تحولات را رصد کنیم و رویکردها و واکنشهای کشورهای مختلف را در نظر داشته باشیم. این بخشی از وظیفه دیپلماتهاست که در چنین نشستهایی حضور مقتدرانه جمهوری اسلامی را حفظ کنند و هر جا که لازم است، واکنش لازم را اتخاذ کنند.»
در مقابل، رسانه رجانیوز، بقایی را به «بازی با واژهها برای فرار از پاسخگویی» متهم کرد و پرسید اگر چنین استدلالی درباره حضور در سالن پذیرفتنی است، چرا هیات جمهوری اسلامی هنگام سخنرانی بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، جلسه را ترک میکند؟
این رسانه اضافه کرد: «ترک جلسه در عرف بینالملل، ابزاری روشن و استاندارد برای نشان دادن اعتراض رسمی و بیاعتنایی به لجنپراکنی طرف مقابل است. نشستن و شنیدن مواضع خصمانه و توهینآمیز علیه منافع و ملت ایران نه متانت و انجام وظیفه، بلکه نماد انفعال، کرختی و بیعملی مفرط است.»
کانال تلگرامی «خیانت خواص» نیز نوشت در برابر تهدیدهای صریح ترامپ علیه جمهوری اسلامی، حتی یک «اعتراض نمادین» صورت نگرفته است.
این کانال در مطلب دیگری، با مقایسه حضور اسدی در سالن و خروج نماینده کوبا، خطاب به دیپلمات جمهوری اسلامی نوشت: «شرف آن کوبایی کمونیست از تو مسلمان منافق بیشتر است.»
ترامپ در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل گفت درباره ایران با یک «تصمیم بزرگ» روبهروست: یا توافقی حاصل خواهد شد که به ایران امکان بازسازی بدهد، یا جمهوری اسلامی را «بهسرعت نابود خواهد کرد» تا دیگر فرصتی برای «کشتن مردم و ویران کردن کشورها» نداشته باشد.
با وجود این تهدیدها، مذاکرات تهران و واشینگتن ۳۱ شهریور در نیویورک انجام شد.
استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا، اعلام کرد گفتوگوهایی طولانی از طریق میانجیها صورت گرفته است.
ویتکاف ابراز امیدواری کرد این دور از مذاکرات «سازنده و نویدبخش» باشد.
خبرگزاری رویترز چهارشنبه اول مهر به نقل از دادههای اولیه شرکت ردیابی کشتی کپلر گزارش داد هر سه شناور، از جمله یک نفتکش پاناماکس، در حال خروج از تنگه هرمز بودند.
این آمار ممکن است تغییر کند، زیرا برخی کشتیها معمولا هنگام عبور از تنگه هرمز فرستندههای خود را خاموش میکنند.
دادههای کپلر و شرکت الاسایجی همچنین نشان داد نفتکش الانجی «المفیار» که بدون محموله در حرکت بود، سهشنبه بار دیگر در داخل تنگه هرمز مشاهده شد. این شناور آخرین بار ۲۸ شهریور در خارج از این آبراه دیده شده بود.
پیش از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی در ۹ اسفند ۱۴۰۴، یکپنجم نفت و گاز جهان از تنگه هرمز عبور میکرد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ۳۱ شهریور ضمن تهدید جمهوری اسلامی به «نابودی» در صورت نرسیدن به توافق برای پایان جنگ، از احتمال توافق در آینده نزدیک سخن گفت و خواستار انزوای کامل اقتصادی تهران تا توقف حملات به کشتیها، جاهطلبیهای هستهای و حمایت از تروریسم شد.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه رییسجمهوری آمریکا، نیز در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل گفتوگو کردند.
شروط تهران برای بازگشایی تنگه هرمز شامل رفع فوری محاصره دریایی، پرداخت فوری اموال مسدودشده جمهوری اسلامی و پایان جنگ در همه جبهههای مقاومت، اعلام شد.
دادههای کشتیرانی همچنین نشان داد سهشنبه ۲۲ شناور حامل کالا از تنگه بابالمندب عبور کردند. شمار شناورهای عبوری پایینتر از میانگین حدود ۲۶ شناور در ۱۰ روز گذشته ماند.
تنگه بابالمندب در جنوبیترین بخش غربی یمن، یکی دیگر از گلوگاههای دریایی و مسیر حیاتی تجارت نفت میان دریای سرخ و خلیج عدن است.
از ۲۲ شناور عبوری، ۱۴ شناور به سمت دریای سرخ و هشت شناور به سوی خلیج عدن حرکت کردند. از جمله این شناورها پنج نفتکش پاناماکس، شش شناور سوپراماکس، چهار نفتکش افراماکس، یک نفتکش سوئزمکس و یک نفتکش بسیار بزرگ حمل نفت خام بودند.
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، شامگاه ۳۱ شهریور اعلام کرد در دیدار با عراقچی درباره پایان جنگ و بازگشایی کامل تنگه هرمز گفتوگو کرده و تاکید کرد عبور از این آبراه باید بدون عوارض و کشتیرانی در تنگه هرمز و بابالمندب، آزاد و بدون مانع باشد.
امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، نیز به ایبیسی نیوز گفت هدف اصلی دیدار دوشنبه او با ترامپ، دستیابی به توافقی مناسب برای بازگشایی تنگه هرمز و رسیدگی به بحران فزاینده انرژی در جهان بود.
ساعاتی پیش از آن، رویترز به نقل از دیپلماتها گزارش داد فرانسه با هماهنگی آمریکا تدوین پیشنویس قطعنامهای در شورای امنیت را برای ایجاد ماموریتی بینالمللی با هدف ازسرگیری تردد در تنگه هرمز آغاز کرده است.
ولیزاده چهارشنبه اول مهر در دومین سالگرد زندانی شدنش در ایران گفت: «در حیرتم از آن دسته از چهرههای شناختهشده ایرانی که هوس بازگشت به ایران در سر دارند. اگر ذات خبیث جمهوری اسلامی را فراموش کردهاند، از داغدیدگان دیماه بپرسند گشودن و بستن دهها یا صدها کیسه جسد برای یافتن عزیزانشان چه حسی دارد.»
او خطاب به این افراد افزود پس از بازگشت به ایران و «پایان تعارفات اولیه»، برای «تخلیه اطلاعاتی و همکاری» با حکومت تحت فشار قرار خواهند گرفت.
این روزنامهنگار ادامه داد: «اگر هم چنین نشد، یعنی که تونلنشینان برای گدایی مشروعیت ناچار شدهاند پرده آخر نمایش خود را بازی کنند و سخاوت به خرج دهند، که در این صورت پیوندتان مبارک. سرخی فرش قرمزی که برایتان پهن کردهاند از خون جاویدنامان وطن است که به دست مزدوران حکومت به قتل رسیدهاند.»
منظور او از «تونلنشینان»، مقامهای جمهوری اسلامی است که هنگام جنگ برای در امان ماندن از حملات به مراکز زیرزمینی منتقل شدند، در حالی که امکانات کافی برای حفاظت از شهروندان فراهم نشده بود.
این زندانی سیاسی همچنین هشدار داد «نمایش میهنپرستی و تماسهای دلبرانه شکارچیان حکومتی» برای ترغیب چهرههای ایرانی به بازگشت به کشور پایدار نخواهد ماند و «ماه عسل» آنان در ایران چندان طولانی نخواهد بود.
در هفتههای اخیر، بازگشت محسن نامجو، خواننده ایرانی، به کشور، واکنشها و انتقادهای گستردهای را برانگیخته است.
مسعود بهنود، روزنامهنگار، نیز ۲۶ شهریور در مصاحبهای اعلام کرد آماده بازگشت به ایران است.
پیشتر فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت جمهوری اسلامی، از «پیگیری» برای بازگشت بهنود، عبدالکریم سروش، نویسنده و محسن کدیور، دینپژوه، به ایران خبر داده بود.
«مهندسی مرگ» و استفاده از غیرنظامیان بهعنوان «سپر انسانی»
ولیزاده در بخش دیگری از بیانیه خود، جمهوری اسلامی را به «مهندسی» مرگ شهروندان بیگناه و بهرهبرداری تبلیغاتی از کشته شدن غیرنظامیان در جریان جنگ متهم کرد و گفت حکومت از مردم بهعنوان «سپر انسانی» استفاده میکند.
در این بیانیه آمده است: «جمهوری اسلامی را از قاب جنگی که خود را قربانی آن معرفی میکند و ژستی که با مرگ مهندسیشده قربانیان مدرسه میناب میگیرد، نمیتوان شناخت. این حکومت حیلهگر که جنایت شلیک به هواپیمای اوکراینی را در کارنامه دارد، به مهارت جدیدی در مهندسی مرگ شهروندان بیگناه رسیده است.»
او افزود: «استفاده از مدرسه، مترو، ورزشگاه و بیمارستان بهعنوان سپر انسانی با نیت افزایش قربانیان غیرنظامی و پر کردن خشاب پروپاگاندا و مظلومنمایی انجام میشود. این نظام سالهاست که قربانی بودن را به یک صنعت سیاسی تبدیل کرده است. سالها برای جنگ فرش قرمز پهن کرد، اما هنگامی که جنگ از راه رسید، به تونلها خزید.»
محسن هاشمی، رییس پیشین شورای شهر تهران، ۲۲ شهریور اذعان کرد مسئولان جمهوری اسلامی در جریان جنگهای ۱۲ روزه و ۴۰ روزه از ایستگاههای مترو بهعنوان دفتر کار استفاده میکردند.
در ماههای گذشته، مقامهای جمهوری اسلامی با وجود تجربه دو جنگ ۱۲ روزه و ۴۰ روزه و خسارتهای گسترده واردشده به کشور، به سیاستهای تنشآفرین خود، از جمله رویارویی با آمریکا و حمله به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز، ادامه دادهاند.
همزمان، انتقادها از عملکرد حکومت در تامین حداقل امکانات لازم برای حفاظت از مردم در زمان جنگ، از جمله سامانههای هشدار و پناهگاههای عمومی، افزایش یافته است.
روایت ولیزاده از پیشنهاد همکاری سازمان اطلاعات سپاه
ولیزاده در ادامه بیانیه خود اعلام کرد پس از بازگشت به ایران با پیشنهاد سازمان اطلاعات سپاه پاسداران برای همکاری مواجه شده، اما آن را نپذیرفته است.
او نوشت: «اگرچه میتوانستم با پذیرفتن قرارداد وسوسهکننده سازمان اطلاعات سپاه برای به دام انداختن همکارانم و کشاندن آنها به ایران نه تنها به زندان نروم، بلکه از مزایای فراوان این همکاری برخوردار شوم، اما انتخاب من زندان بود و آزادیام را از هیچ طرفی گدایی نمیکنم.»
این زندانی سیاسی با اشاره به کشتار معترضان در خیزش دیماه ادامه داد: «دو سال حبس من در برابر داغ خانوادههایی که برای یافتن پیکر عزیزانشان، زیپ دهها یا صدها کیسه جسد را گشودهاند، هیچ است.»
بر پایه بیانیه شورای سردبیری ایراناینترنشنال، بیش از ۳۶ هزار و ۵۰۰ نفر در جریان سرکوب هدفمند انقلاب ملی به دستور علی خامنهای، دیکتاتور پیشین ایران، کشته شدند.
ولیزاده که پیشتر به مدت ۱۰ سال خبرنگار رادیو فردا بود، حدود چهار سال پیش از این رسانه استعفا داد و پس از مدتی اقامت در خارج از کشور، ۱۶ اسفند ۱۴۰۲ بعد از ۱۴ سال به ایران بازگشت.
او مدتی بعد بازداشت و به دست ماموران سازمان اطلاعات سپاه بازجویی شد.
دادگاه انقلاب تهران آذر ۱۴۰۳ او را به ۱۰ سال حبس محکوم کرد.
بهگزارش رویترز، این دیدار در حاشیه ضیافتی که ترامپ در جریان مجمع عمومی سازمان ملل میزبانی میکرد، انجام شد و همزمان با نخستین سفر رودریگز به آمریکا از زمان به دست گرفتن قدرت بود.
رودریگز قرار است بعدازظهر چهارشنبه در مجمع عمومی سازمان ملل سخنرانی کند.
یک مقام کاخ سفید گفت علاوه بر ترامپ و رودریگز، مارکو روبیو وزیر امور خارجه آمریکا، اسکات بسنت وزیر خزانهداری، سوزی وایلز رییس دفتر کاخ سفید و استیون میلر، دستیار رییسجمهوری و معاون رئیس دفتر در امور سیاستگذاری نیز در این دیدار حضور داشتند.
هیات ونزوئلا شامل معاون اقتصادی رییسجمهوری، وزیر نفت و مقامهایی از شرکت نفت دولتی ونزوئلا بود.
دو منبع نزدیک به هیات ونزوئلایی به رویترز گفتند تمرکز اصلی آنها در این سفر، ارائه تصویری از ونزوئلا بهعنوان کشوری «قابل سرمایهگذاری» است.
ترامپ از زمان کنار رفتن مادورو، با رودریگز که پیشتر معاون او بود، رابطه کاری برقرار کرده است. با این حال، منتقدان واشینگتن را متهم میکنند که مخالفان ونزوئلا به رهبری ماریا کورینا ماچادو را به حاشیه رانده و مطالبه برگزاری انتخابات آزاد را با تمرکز بر قراردادهای نفتی و سرمایهگذاری با دولت موقت جایگزین کرده است.
ترامپ صبح سهشنبه در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل، مادورو را «دیکتاتوری قانونشکن» توصیف کرد و گفت از زمان بازداشت او صدها زندانی سیاسی آزاد شدهاند. او همچنین عملیات بازداشت مادورو را نشانه آمادگی آمریکا برای استفاده از «قدرت نظامی بیرقیب» خود در دفاع از منافعش در نیمکره غربی دانست.
ترامپ با اشاره به توافق نفتی که دولتش ماه گذشته با کاراکاس امضا کرد، گفت: «غنائم متعلق به پیروز است» و این قرارداد را «شاید بزرگترین توافقی که تاکنون انجام شده» خواند.
رییسجمهوری آمریکا پیشتر گفته بود خواهان سرازیر شدن ۱۰۰ میلیارد دلار سرمایهگذاری به صنعت نفت ونزوئلا است.
رودریگز دوشنبه همراه هیاتی وارد نیویورک شد که بهگفته منابع آگاه، در حال مذاکره با مقامهای آمریکایی، نهادهای مالی چندجانبه و شرکتها درباره انرژی، معادن و بدهیهای ونزوئلا است.
همزمان، رییس بانک توسعه بینآمریکایی در تلاش است موافقت لازم برای اعطای وام ۲.۵ میلیارد دلاری به ونزوئلا را به دست آورد، اما این طرح با مخالفت برخی اعضای هیاتمدیره این نهاد روبهرو شده است.
مخالفان ونزوئلایی خواستار انتخابات آزاد شدند
پیش از دیدار ترامپ و رودریگز، بیش از ۵۰ معترض روز سهشنبه مقابل مقر سازمان ملل متحد تجمع کردند و با در دست داشتن پرچمهای ونزوئلا و پلاکاردهایی با شعارهای «بدون رأی، بدون نفت» و «چهره جدید، همان رژیم» به حضور رودریگز در نیویورک اعتراض کردند.
بسیاری از معترضان گفتند از ترامپ میخواهند دولت موقت را برای برگزاری انتخابات آزاد تحت فشار قرار دهد.
آنها سرود ملی ونزوئلا را خواندند و شعار دادند: «دلسی، قسم میخورم، تو هم با مادورو به بروکلین خواهی رفت»؛ اشارهای به زندان فدرال بروکلین که مادورو در آن در انتظار محاکمه به اتهام قاچاق مواد مخدر به سر میبرد.
میگل ادواردو مارتینز، مدیر ۳۴ ساله شبکههای اجتماعی که در سال ۲۰۱۷ از کاراکاس مهاجرت کرده است، گفت از یک سو دیدن ملاقات بخشی از حکومت ونزوئلا با مقامهای دولت آمریکا «خشمآور» است، اما از سوی دیگر «تردیدی نیست که به لطف این دولت، امروز یک گام به آزادی نزدیکتر شدهایم.»
سزار کوئلو، یکی دیگر از معترضان که پلاکاردی با تصویر رودریگز در لباس نارنجی زندان در دست داشت، گفت: «دلسی رودریگز سوم ژانویه ۲۰۲۶ متولد نشده است. دلسی رودریگز بیش از ۲۰ سال در کنار دیکتاتوری چاویستی بوده است. او همدست آن بوده است.»
چاویسم جنبش سیاسی بنیانگذاریشده از سوی هوگو چاوز، رییسجمهوری پیشین ونزوئلا است.
کوئلو گفت امیدوار است ترامپ و رودریگز در دیدار خود درباره برگزاری انتخابات در آینده نزدیک نیز گفتوگو کرده باشند.
این تصمیمها در آستانه اجرایی شدن موج تازه تحریمهای آمریکا علیه صنعت هوانوردی ایران اتخاذ شده و شبکه پروازهای خارجی ایران را بیش از پیش محدود کرده است.
سخنگوی سازمان هواپیمایی کشوری ایران گفت که فرودگاه بغداد از نیمهشب سهشنبه خدمات به پروازهای ایرانی ارائه نمیدهد و مقامهای ایرانی در حال رایزنی هستند تا پروازهای مقصد بغداد را به فرودگاه نجف هدایت کنند.
پروازها به نجف که مقصد زیارتی مهمی برای ایرانیان است، فعلا برقرار ماندهاند.
اخوان افزود پذیرش مسافران ایرانی در فرودگاه عمان نیز متوقف شده و مذاکرات برای حل این موضوع ادامه دارد.
او تاکید کرد سایر پروازهای خارجی طبق برنامه انجام میشود و از مسافران خواست پیش از سفر وضعیت پرواز خود را از شرکت هواپیمایی یا آژانس مسافرتی پیگیری کنند.
توقف پروازها به جمهوری آذربایجان
جمهوری آذربایجان نیز سهشنبه ۳۱ شهریور پروازهای شرکتهای هواپیمایی ایرانی را متوقف کرد.
خبرگزاری رسمی آذرتاج به نقل از شرکت هواپیمایی آذربایجان (آزال) گزارش داد که پروازهای ایرانی به این کشور از روز سهشنبه تعلیق شده است.
رسانههای آذربایجانی این اقدام را به تحریمهای جدید آمریکا علیه بخش هوانوردی ایران نسبت دادند. مسیرهای تهران، تبریز و مشهد به باکو از جمله خطوطی هستند که تحت تاثیر قرار گرفتهاند و زمان پایان این محدودیت اعلام نشده است.
این توقفها بخشی از پیامدهای تحریمهای گسترده آمریکا است که وزارت خزانهداری ایالات متحده در۱۷ شهریور تحت عنوان «عملیات طرد اقتصادی» علیه ۲۷ شرکت هواپیمایی ایرانی که پیشتر مشمول تحریم نبودند و همچنین ۹ نهاد خارجی مرتبط اعمال کرد.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، روز دوشنبه هشدار داد که ازاول مهر شرکتهای هواپیمایی ایرانی در سراسر جهان با مشکل جدی مواجه خواهند شد؛ زیرا ارائهدهندگان خدمات فرودگاهی، سوخترسانی و فروش بلیت در صورت همکاری با این شرکتها از نظام مالی دلاری کنار گذاشته میشوند.
او تصریح کرد که اگر هواپیمای ایرانی در فرودگاهی فرود بیاید، نمیتوان به آن سوخت داد، خدمات زمینی ارائه کرد یا بلیت فروخت.
با اجرای کامل تهدیدهای آمریکا از اول مهر، احتمال گسترش این محدودیتها به مقاصد دیگر نیز وجود دارد.
محدودیتهای فزاینده
اعمال محدودیت برای شرکتهای هواپیمایی ایرانی از هفتههای گذشته آغاز شده بود. شرکت هواپیمایی ماهان که از سالها پیش تحت تحریم آمریکا قرار دارد، پروازهای خود به مسقط را از ۲۶ شهریور و پروازهای استانبول و آنکارا را از ۳۰ شهریور تا اطلاع ثانوی متوقف کرد.
ماهان این تصمیم را به درخواست مقامهای هوانوردی عمان و ترکیه نسبت داد.
همزمان گرجستان از ۳۰ شهریور پرواز همه شرکتهای هواپیمایی ایرانی مشمول تحریم را متوقف کرد و آخرین پروازها روز ۲۹ شهریور انجام شد. سازمان هواپیمایی گرجستان اعلام کرده بود که مقررات تحریمی بینالمللی را رعایت میکند. مسیرهای تفلیس و باتومی که برای گردشگران ایرانی محبوب بودند، عملا بسته شدند.
ترکیه نیز محدودیتهای بیشتری اعمال کرده است. علاوه بر توقف پروازهای ماهان، شرکتهای ترکیش ایرلاینز، پگاسوس و ایجت پروازهای خود به ایران را از ۲۳ شهریور تا دستکم اسفند امسال به حالت تعلیق درآوردهاند.
شرکت هواپیمایی امارات نیز اعلام کرده است دیگر به تهران پرواز نمیکند. لوفتهانزا و هواپیمایی اتریش هم اعلام کردهاندپروازهای رفتوبرگشت به ایران دستکم تا دوم آبان، ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶، متوقف میماند و ازسرگیری آنها پس از این تاریخ قطعی نیست.
هواپیمایی قطر نیز اعلام کرد پروازهایش به ایران بهدلیل محدودیتهای حریم هوایی متوقف شده است. بهگفته این شرکت، ازسرگیری این پروازها بهطور موقت برای هشتم آذر، ۲۹ نوامبر ۲۰۲۶، برنامهریزی شده اما این تاریخ ممکن است تغییر کند.
این اقدامات بهدلیل خطر تحریمهای ثانویه و نگرانی از قطعات آمریکایی هواپیماها صورت گرفته است. در روزهای اخیر بررسی سایتهای فروش بلیت نشان میداد که امکان صدور بلیت از تهران به مقاصدی مانند گرجستان، عمان، بحرین، قطر، کویت و عراق محدود یا قطع شده، در حالی که برخی مسیرها به ترکیه و امارات با قیمتهای بسیار بالا همچنان فعال ماندهاند.
صنعت هوانوردی ایران سالهاست با تحریمهای آمریکا در زمینه خرید هواپیما، قطعات یدکی، تعمیر و نگهداری و دریافت خدمات در فرودگاههای خارجی مواجه است. گسترش این تحریمها به همه شرکتهای فعال و تهدید فرودگاههای میزبان، شبکه بینالمللی پروازهای ایرانی را بهشدت کوچک کرده است. مسافران ایرانی که برای زیارت، تجارت یا گردشگری به کشورهای همسایه سفر میکردند، اکنون ناچار به استفاده از مسیرهای جایگزین، پروازهای غیرمستقیم یا شرکتهای خارجی هستند که خود با محدودیتهایی روبهرو شدهاند.
مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با انتقال پروازها به فرودگاههایی مانند نجف، بخشی از ظرفیت پروازی خود را حفظ کنند، اما کارشناسان هشدار میدهند که اگر کشورهای بیشتری از ترس تحریمهای ثانویه خدمات خود را قطع کنند، انزوای هوایی ایران تشدید خواهد شد.
سازمان هواپیمایی کشوری ایران اعلام کرده که رایزنیها ادامه دارد و مسافران باید آخرین وضعیت را بررسی کنند. این تحولات در شرایطی رخ میدهد که تنشهای منطقهای و جنگ اخیر نیز از ماهها پیش بر پروازهای بینالمللی ایران تاثیر گذاشته و ظرفیت پروازهای بینالمللی را به شکل قابل توجهی کاهش داده است.
