وزارت خزانهداری آمریکا پنجشنبه ۲۶ شهریور اعلام کرد بیتبانک (BitBank)، یک صرافی دارایی دیجیتال ایرانی تحت کنترل بابک زنجانی، به همراه شرکت توسعهدهنده آن و سه نفر از مدیران شبکه اقتصادی زنجانی را در چارچوب عملیات «طرد اقتصادی» تحریم کرده است.
دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا (OFAC) با انتشار بیانیهای اعلام کرد بیتبانک و افراد و شرکتهای مرتبط با آن از اجزای اصلی زیرساخت جمهوری اسلامی برای دور زدن تحریمها از طریق داراییهای دیجیتال بودهاند و زنجانی در فاصله ژوئن تا ژوئیه امسال از این صرافی برای تسهیل انتقال صدها میلیون دلار بیتکوین به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی استفاده کرده است.
علاوه بر بیتبانک، شرکت تجارت الکترونیک پیشتاز سیمرغ، توسعهدهنده نرمافزار این صرافی، و حسینعلی ذاکر حسین، محمدمهدی ذاکر حسین (معروف به حامد ذاکر حسین) و سید عادل حیدری نیز هدف تحریمهای جدید قرار گرفتهاند.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، با اشاره به استفاده از رمزارزها برای تامین مالی جمهوری اسلامی گفت: «تحریمهای امروز علیه زیرساخت داراییهای دیجیتال ایران کاملا روشن میکند که تلاش برای تامین مالی حکومت ایران با استفاده از رمزارزها خارج از دسترس اوفک نیست.»
او افزود: «اگر از حکومت ایران حمایت کنید، وزارت خزانهداری شما را تحریم خواهد کرد.»
وزارت خزانهداری همچنین اعلام کرد اداره خدمات دریایی ایمن هرمز که پیشتر از سوی اوفک تحریم شده است، از ماه ژوئن از بیتبانک برای انتقال پرداختهای دریافتی خود به جمهوری اسلامی استفاده کرده است.
بهگفته این وزارتخانه، تحریمهای جدید بهطور مستقیم ساختاری را هدف قرار میدهد که بابک زنجانی برای پولشویی و انتقال صدها میلیون دلار بیتکوین به سپاه پاسداران ایجاد کرده و شامل پلتفرمهای دارایی دیجیتال و شرکتهای توسعهدهنده پشتیبان آنها میشود.
گسترش «عملیات طرد اقتصادی» به داراییهای دیجیتال جمهوری اسلامی
تحریمهای جدید براساس فرمان اجرایی ۱۳۹۰۲ اعمال شدهاند. وزارت خزانهداری در چارچوب کارزار موسوم به «روز دی اقتصادی» (Economic D-Day)، بخش داراییهای دیجیتال حکومت ایران را نیز در کنار شماری دیگر از بخشهای اقتصاد این کشور مشمول این اختیار تحریمی کرده است.
بهگفته وزارت خزانهداری، گسترش استفاده از این فرمان امکان بیشتری برای شناسایی و مختل کردن تلاشهای جمهوری اسلامی برای دور زدن تحریمها از طریق داراییهای دیجیتال فراهم میکند.
واشینگتن همچنین هشدار داده است که اقداماتش تنها به شرکتها و فعالان داخل ایران محدود نخواهد شد و نهادها و اشخاص خارجی که به اکوسیستم داراییهای دیجیتال جمهوری اسلامی برای دور زدن تحریمها کمک کنند نیز ممکن است هدف قرار گیرند.
عملیات «طرد اقتصادی» در دوم شهریور از سوی بسنت اعلام شد. وزارت خزانهداری میگوید هدف این کارزار قطع «شریانهای اقتصادی باقیمانده» جمهوری اسلامی است و برای این منظور شبکهها، واسطهها و کانالهای مالی مورد استفاده ایران برای فروش و قاچاق نفت، دور زدن تحریمها و تامین مالی تروریسم را شناسایی کرده است.
این وزارتخانه اعلام کرده است در این کارزار با بخشهای مختلف دولت آمریکا، اتحادیه اروپا، بریتانیا، کشورهای شریک در خلیج فارس و دیگر طرفها همکاری میکند و منابع درآمدی جمهوری اسلامی را که واشنگتن آنها را غیرقانونی میداند، هدف قرار خواهد داد.
خزانهداری آمریکا همچنین هشدار داده است نهادهایی که به پولشویی یا دور زدن تحریمها برای ایران کمک کنند، ممکن است از نظام مالی آمریکا کنار گذاشته شوند.
این وزارتخانه بر خطر تحریمهای ثانویه برای طرفهایی که به تجارت با جمهوری اسلامی ادامه میدهند نیز تأکید کرده و گفته است سرعت اجرای اقدامات تحریمی را افزایش خواهد داد.
نقش بیتبانک در شبکه اقتصادی بابک زنجانی
اوفک پیشتر در ۳۰ ژانویه و ۲۴ ژوئیه ۲۰۲۶ نیز چندین شرکت و واسطه فعال در حوزه داراییهای دیجیتال مرتبط با بابک زنجانی را تحریم کرده بود.
زنجانی در اسفند ۱۳۹۴ در ایران به اتهام اختلاس میلیونها دلار از شرکت ملی نفت ایران به اعدام محکوم شد، اما در اردیبهشت ۱۴۰۳ قوه قضاییه اعلام کرد که حکم به ۲۰ سال زندان کاهش یافته است و پس از آن او با آزادی از زندان بار دیگر بهطور علنی بهعنوان سرمایهگذار و حامی پروژههای اقتصادی مرتبط با حکومت فعالیتهای خود را از سر گرفت.
وزارت خزانهداری آمریکا، بابک زنجانی را در ۱۰ بهمن ۱۴۰۴ در فهرست تحریمهای خود قرار داد.
وزارت خزانهداری آمریکا میگوید زنجانی در کنار پروژههای بزرگ زیرساختی و حملونقل، شبکهای از شرکتهای فعال در حوزه داراییهای دیجیتال ایجاد کرده که بخشی از آن برای پولشویی به نفع سپاه پاسداران به کار گرفته شده است.
بهگفته این وزارتخانه، شرکتهای این شبکه در ظاهر فعالیتهای تجاری انجام میدهند، اما همزمان بهعنوان پلتفرمهای مالی پنهان برای دور زدن تحریمها و حمایت از نهادهای وابسته به جمهوری اسلامی عمل میکنند.
بیتبانک یک صرافی دارایی دیجیتال ایرانی است که زنجانی دستکم از سال ۲۰۲۴ خدمات آن را در حسابهای شبکههای اجتماعی خود تبلیغ کرده است. چند شرکت دیگر در شبکه مرتبط با زنجانی نیز بیتبانک را بهعنوان شریک تجاری خود معرفی کردهاند.
وزارت خزانهداری میگوید زنجانی تنها در فاصله ژوئن و ژوئیه ۲۰۲۶ صدها میلیون دلار بیتکوین را با استفاده از بیتبانک به سپاه پاسداران منتقل کرده یا انتقال آن را تسهیل کرده است.
شرکت پیشتاز سیمرغ، توسعهدهنده نرمافزار داراییهای دیجیتال بیتبانک، زیرمجموعه گروه ارزشآفرینی دات وان (Dot One) است که پیشتر از سوی اوفک تحریم شده بود.
وزارت خزانهداری آمریکا میگوید پیشتاز سیمرغ فعالیت تجاری خود را نیز حول برند بیتبانک توسعه داده است. بیتبانک و پیشتاز سیمرغ بهدلیل فعالیت در بخش داراییهای دیجیتال اقتصاد ایران تحت فرمان اجرایی ۱۳۹۰۲ تحریم شدهاند.
سه مدیر شبکه زنجانی در فهرست تحریمها
سه فرد تحریمشده نیز از مدیران دات وان و افراد کلیدی شبکه داراییهای دیجیتال زنجانی معرفی شدهاند.
بهگفته وزارت خزانهداری، حسینعلی ذاکر حسین در بخش عمده فعالیتهای مرتبط با دور زدن تحریمهای زنجانی، از جمله صادرات نفت ایران و انتقال داراییهای دیجیتال، نقش داشته و واسطه معاملاتی بوده است که داراییهای دیجیتال آن در نهایت به سپاه پاسداران رسیده است.
محمدمهدی ذاکر حسین مدیر و نماینده دات وان و مدیرعامل پیشتاز سیمرغ است و سید عادل حیدری نیز سمت نایبرییس هیاتمدیره دات وان را دارد.
ترامپ گفت: «یک تصمیم بزرگ پیش رو دارمِ آیا میخواهم وارد شوم و آنها [حکومت ایران] را نابود کنم یا نه؟ تصمیم بزرگی است. درباره من هر اتفاقی ممکن است بیفتد.»
ترامپ پیشتر نیز تهدیدهای مشابهی را مطرح کرده بود، اما اظهارات جدید او در آستانه نشست برنامهریزیشده روز سهشنبه آینده با رهبران شش کشور خلیج فارس در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک بیان میشود.
این نشست میتواند بر مرحله بعدی جنگ تاثیر بگذارد؛ از جمله اینکه آیا بار دیگر برای دستیابی به راهحلی دیپلماتیک تلاش شود یا اقدامات نظامی شدت گیرد. اگر ترامپ بخواهد عملیات رزمی گسترده را از سر بگیرد، به همراهی متحدان منطقهای آمریکا نیاز خواهد داشت.
او به اکسیوس گفت ممکن است در حاشیه نشست سازمان ملل با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل نیز دیدار کند.
اکسیوس پیشتر بهنقل از یک منبع اسرائیلی خبر داده بود که نتانیاهو خواهان دیدار با ترامپ در نیویورک است، اما هنوز دیداری میان آنها برنامهریزی نشده است.
رییسجمهوری آمریکا طی روزهای اخیر چندین بار گفته است که جنگ ایران بهزودی پایان خواهد یافت. با این حال، برخی مقامهای آمریکایی هشدار دادهاند که درگیری به یک بنبست ناپایدارِ نه جنگ و نه صلح تبدیل شده است. آنها معتقدند اگر تا زمان انتخابات میاندورهای آمریکا توافقی حاصل نشود، ترامپ ممکن است پس از این انتخابات بار دیگر به عملیات رزمی گسترده روی آورد.
ترامپ میخواهد نظر متحدان خلیج فارس را بشنود
ترامپ در مصاحبه با اکسیوس تاکید کرد که قصد دارد از نشست حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل برای شنیدن مستقیم دیدگاه متحدان منطقهای درباره گامهای بعدی جنگ استفاده کند.
او گفت: «میخواهم بفهمم آنها در چه وضعیتی هستند و اوضاعشان چطور است. ما بسیار از آنها محافظت کردهایم.»
اکسیوس چهارشنبه ۲۵ شهریور گزارش داده بود رهبران یا وزیران امور خارجه شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس، شامل عربستان سعودی، امارات متحده عربی، قطر، بحرین، کویت و عمان، در این نشست شرکت خواهند کرد.
بهنوشته اکسیوس وزارت امور خارجه آمریکا چهارشنبه دعوتنامههای اولیه را ارسال کرده و ممکن است دیگر رهبران کشورهای عربی و مسلمان نیز به این نشست دعوت شوند.
ترامپ حاضر نشد بگوید تصمیم خود درباره مسیر آینده جنگ را پیش یا پس از انتخابات میاندورهای خواهد گرفت.
نگرانی عربستان و قطر مانع ازسرگیری جنگ گسترده
بهنوشته اکسیوس ترامپ در اوایل ماه اوت به این دلیل از شروع دوباره عملیات رزمی گسترده خودداری کرد که عربستان سعودی و قطر نگرانی خود را از احتمال حمله تلافیجویانه جمهوری اسلامی به تاسیسات نفت و گاز و زیرساختهای کشورهای منطقه ابراز کردند.
از آن زمان، ترامپ بهنوشته اکسیوس رویکردی «کمسروصدا» در پیش گرفت که عمدتا بر تعلیق مذاکرات با تهران، آغاز کارزار جدید تحریمهای اقتصادی، ادامه محاصره دریایی بنادر ایران و تمرکز ارتش آمریکا بر بازگشایی تنگه هرمز و افزایش جریان نفت به بازار جهانی انرژی متمرکز بوده است.
ارتش آمریکا تردد نفتکشها و کشتیهای حامل گاز از تنگه هرمز را به میزان قابل توجهی افزایش داده است. با این حال، میزان تردد همچنان پایینتر از سطح پیش از جنگ است و قیمت نفت نیز بالا باقی مانده است.
نیروهای آمریکا تا پایان سال در سطح کنونی باقی میمانند
ب گفته مقامهای آمریکایی، ترامپ و پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، به ارتش دستور دادهاند سطح فعلی نیروهای خود در خاورمیانه را تا پایان سال حفظ کند تا برای احتمال بازگشت به جنگ تمامعیار آماده باشد.
این مقامها میگویند ترامپ باید بهزودی درباره مسیر آینده تصمیم بگیرد؛ بخشی از دلیل آن این است که ارتش آمریکا نمیتواند برای مدت بسیار طولانی در وضعیت فعلی انتظار باقی بماند.
یکی از مقامهای آمریکایی گفت: «بالاخره در مقطعی باید تصمیم بگیرید هدف نهایی چیست.»
ترامپ همچنین به اکسیوس گفت از اینکه محاصره دریایی مانع صادرات نفت ایران شده است بسیار رضایت دارد.
او گفت: «از زمانی که شروع کردیم، حتی یک کشتی هم به ایران نرفته است. آنها تلاش کردند و ما آنها را منفجر کردیم.»
رئیسجمهوری آمریکا همچنین گفت حکومت ایران بهطور مستقیم با ایالات متحده در تماس است و آنها همچنان خواهان دستیابی به توافق هستند.
برنامه کاخ سفید برای دوران پس از جنگ
کاخ سفید همزمان در حال تدوین راهبردی برای دوران پس از جنگ است که براساس آن، یک تلاش منطقهای برای مهار ایران شکل خواهد گرفت و در عین حال روند عادیسازی روابط میان اسرائیل و کشورهای همسایه گسترش خواهد یافت.
این طرح هنوز در مراحل اولیه تدوین است، اما قرار است پس از پایان جنگ ایران، چارچوب رویکرد آمریکا در خاورمیانه را در دو سال پایانی دوره ریاستجمهوری ترامپ تعیین کند.
با این حال دو رویداد مهم یعنی انتخابات ۲۷ اکتبر اسرائیل و انتخابات میاندورهای آمریکا در ماه نوامبر، بر این برنامهریزی سایه انداختهاند.
بهگفته این منابع، ریاض پس از آن به چین متوسل شد که حوثیها در امتداد ساحل دریای سرخ و اطراف تنگه بابالمندب بهسرعت پیش رفتند و به مناطقی در خاک عربستان حمله کردند؛ تحولاتی که صادرات نفت عربستان و کشتیرانی را بیش از پیش در معرض خطر قرار داده است.
چین در مواضع علنی خود خواستار خویشتنداری، گفتوگو و بازگشت کشتیرانی امن شده است، اما رویترز بهنقل از این سه منبع ایرانی نوشت که پیام خصوصی پکن به تهران فراتر از مواضع علنی آن بوده است و چین از جمهوری اسلامی خواسته نفوذ خود بر حوثیها را برای جلوگیری از گسترش بیشتر درگیری به مسیرهای انرژی به کار گیرد؛ مسیرهایی که اقتصاد چین به آنها وابستگی زیادی دارد.
بهنوشته رویترز، این منابع که به شرط ناشناس ماندن صحبت کردند، نگفتند پیام چین دقیقا از چه طریقی منتقل شده یا آیا در جریان سفر روز چهارشنبه ۲۵ شهریور عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، به چین مطرح شده است.
به گفته آنها، پاسخ تهران این بوده که ثبات و صلح در منطقه به پایان جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی بستگی دارد.
این منابع در عین حال گفتند مقامهای چینی هیچ تهدید صریحی مطرح نکرده و نگفتهاند که در صورت خودداری تهران از اعمال نفوذ بر حوثیها، پکن از اهرمهای اقتصادی علیه ایران استفاده خواهد کرد.
وزارت امور خارجه چین نیز در پاسخ به رویترز اعلام کرد: «چین مایل نیست شاهد سرایت بیشتر تنشهای منطقهای به یمن و دریای سرخ باشد. تشدید بیثباتی منطقهای به نفع هیچ طرفی نیست.»
این وزارتخانه افزود: «حاکمیت و امنیت همه کشورها باید محترم شمرده شود و تاسیسات حیاتی برای معیشت مردم نباید هدف قرار گیرند. چین خواستار پایان اقداماتی است که وضعیت را پیچیدهتر میکنند و طرفها را به حل مسائل از طریق گفتوگو و مذاکره ترغیب میکند.»
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی و دفتر رسانهای دولت عربستان به درخواست رویترز برای اظهارنظر پاسخ ندادند.
در همین حال آسوشیتدپرس به نقل از دو مقام منطقهای گزارش داد ذخایر موشکهای رهگیر عربستان سعودی رو به کاهش است و ریاض برای تقویت پدافند هوایی خود در برابر حملات حوثیها، گروه مورد حمایت جمهوری اسلامی، از فرانسه، بریتانیا، پاکستان و مصر، درخواست کمک کرده است.
این دو مقام که بهدلیل نداشتن مجوز گفتوگو با رسانهها نامشان فاش نشده، گفتند عربستان سعودی از این کشورها خواسته است تجهیزات و نیروهای پدافند هوایی به منطقه اعزام کنند.
به گفته یکی از منابع، ریاض زمانی دامنه رایزنیها را گسترش داد که ذخایر موشکهای رهگیر آمریکا نیز در پی شش ماه جنگ با جمهوری اسلامی کاهش یافت.
اکسیوس هفته گذشته خبر داد که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، درخواست محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی برای مداخله ایالات متحده در جنگ با حوثیها را رد کرده است.
نگرانی از گسترش جنگ منطقهای
چین بیش از یک دهه است که بزرگترین شریک تجاری ایران محسوب میشود و همچنان خریدار اصلی نفت این کشور است. براساس دادههای شرکت کپلر، خریدهای چین در سال ۲۰۲۵ بیش از ۸۰ درصد صادرات دریایی نفت ایران را تشکیل میداد و بهطور متوسط به حدود ۱.۴ میلیون بشکه در روز میرسید.
یک دیپلمات ارشد غربی در منطقه به رویترز گفت: «پکن یکی از معدود پایتختهایی است که هنوز میتواند حکومت ایران را برای مهار حوثیها تحت فشار قرار دهد.»
براساس گزارش، حوثیها که در دهه ۱۹۹۰ در مخالفت با نفوذ مذهبی عربستان در یمن ظهور کردند، بهگفته منابع ایرانی و کشورهای غربی از سوی جمهوری اسلامی مسلح، آموزش و تامین مالی میشوند و بخشی از «محور مقاومت» ضدغربی و ضداسرائیلی تهران به شمار میروند.
تهدید کشتیرانی در دریای سرخ و بابالمندب میتواند بحران جهانی انرژی را که پس از آغاز مسدود کردن تنگه هرمز از سوی جمهوری اسلامی تشدید شده است، بهطور قابل توجهی وخیمتر کند و خطر گسترش جنگ منطقهای را افزایش دهد.
بهنوشته رویترز در شرایطی که تنگه هرمز عملا بسته است، ادامه حملات حوثیها به کشتیها یا بنادر دریای سرخ میتواند دو مسیر اصلی صادرات نفت خاورمیانه را بهطور همزمان مختل کند و جبهه تازهای هم در بحران انرژی و هم در رویارویی گستردهتر جمهوری اسلامی با آمریکا بگشاید.
یکی از منابع به این خبرگزاری گفت تهران و متحدانش اکنون بر هر دو سوی شبکه کلیدی دریایی منطقه فشار وارد میکنند.
او افزود: «چین به هر دو وابسته است.»
حدود نیمی از واردات نفت چین از خاورمیانه است
الکس وطنخواه، مدیر برنامه ایران در موسسه خاورمیانه در واشینگتن، به رویترز گفت پکن ممکن است با فشار آمریکا بر تهران مخالف باشد، اما منافع چین در خاورمیانه بسیار فراتر از ایران است.
حدود نیمی از واردات نفت چین از منطقه تامین میشود و حجم تجارت این کشور با اعضای شورای همکاری خلیج فارس نیز سالانه حدود ۳۰۰ میلیارد دلار است.
وطنخواه گفت: «حکومت ایران میتواند هرمز را مختل کند، اما از نقطهای به بعد این اهرم به همان قدرتی آسیب میزند که تهران بهطور فزایندهای به آن وابسته شده است.»
دوراهی چین در روابط با جمهوری اسلامی
رویترز بهنقل از سه منبع نزدیک به جمهوری اسلامی نوشنت هنوز مشخص نیست تهران در واکنش به نگرانیهایی که پکن مطرح کرده اقدامی انجام خواهد داد یا خیر. با این حال، روابط با چین در شرایط ادامه درگیری با آمریکا، از وزن اقتصادی و راهبردی قابل توجهی برای تهران برخوردار است.
چین یکی از معدود کشورهایی است که توان مالی لازم برای سرمایهگذاری مورد نیاز ایران بهمنظور حفظ صنعت نفت و کاهش فشار بر اقتصادی را دارد که از جنگ و تحریمها آسیب دیده است.
پکن پیشتر توان دیپلماتیک خود را نیز نشان داده است. چین در سال ۲۰۲۳ میانجی توافقی شد که پس از سالها خصومت، به احیای روابط جمهوری اسلامی و عربستان سعودی انجامید.
با این حال، نفوذ چین محدودیتهایی نیز دارد. منتقدان در داخل ایران از سطح نسبتا پایین تجارت غیرنفتی و سرمایهگذاری چین پس از امضای توافق همکاری ۲۵ ساله در سال ۲۰۲۱، بهویژه در مقایسه با تعهدات رو به افزایش چین برای سرمایهگذاری در کشورهای عربی خلیج فارس، انتقاد کردهاند.
دو منبع ایرانی به رویترز گفتند چین عاملی است که تهران نمیتواند آن را نادیده بگیرد، اما منافع پکن تنها یکی از ملاحظات متعدد در تصمیمگیریهای جمهوری اسلامی است و سیاست تهران تحت تاثیر مجموعهای از اولویتهای راهبردی، اقتصادی و سیاسی قرار دارد.
دیپلمات غربی نیز گفت: «تهران و پکن به یکدیگر نیاز دارند. تهران نمیتواند چین را نادیده بگیرد و پکن خواهان بازگشایی هرمز و تامین امنیت کشتیرانی در دریای سرخ است.»
رویترز در پایان افزود بهگفته تحلیلگران، آزمون اصلی این خواهد بود که آیا چین حاضر است برای خواستههای خود پیامدهایی عملی در نظر بگیرد و از اهرمهای خود در رابطه با تهران استفاده کند یا نه.
هیات تنظیم و نظارت بانکی ترکیه، چهارشنبه ۲۵ شهریور (۱۶ سپتامبر) اعلام کرد حقوق مربوط به سهام سه سهامدار اصلی گلدن گلوبال، به استثنای حق دریافت سود سهام، از این پس از سوی صندوق بیمه سپردههای ترکیه، اعمال خواهد شد.
این تصمیم سهام امیر کایا با سهم ۵۳.۹۸ درصدی، صالح بربراوغلو با ۳۲ درصد و رجب کابا با ۱۴ درصد را در بر میگیرد. مجموع سهام این سه نفر ۹۹.۹۸ درصد سرمایه بانک است. کابا رییس هیاتمدیره گلدن گلوبال نیز هست.
تصمیم هیات نظارت به معنای انتقال مالکیت سهام به دولت یا صندوق بیمه نیست. سهامداران همچنان حق دریافت سود سهام را حفظ میکنند، اما دیگر حقوق ناشی از این سهام، از جمله حقوق مرتبط با رای و مشارکت در تصمیمهای شرکتی، از سوی صندوق اعمال خواهد شد.
نهاد ناظر تصمیم شماره ۱۱۵۶۹ خود را به بند پنجم ماده ۱۸ قانون بانکداری ترکیه مستند کرده است. این بند ناظر به مواردی است که انتقال سهام مشمول مجوز هیات تنظیم و نظارت، بدون دریافت مجوز انجام شده باشد. اطلاعیه منتشرشده توضیح نمیدهد کدام انتقال سهام و در چه زمانی زمینه اجرای این ماده را فراهم کرده است.
ایراناینترنشنال پیشتر در گزارشی تحقیقی، سوابق مدیران ارشد گلدن گلوبال در پاموکبانک و هالکبانک و فعالیت گسترده این بانک در معاملات طلا، اسکناس و بانکداری کارگزاری را بررسی کرده بود.
آن گزارش نشان داد گلدن گلوبال با وجود ترازنامهای نسبتا کوچک، در سال ۲۰۲۵ میلیاردها دلار معامله ارزی، اسکناس و طلا انجام داده و برای ۲۵ بانک خارجی حسابهای کارگزاری نگه داشته است.
وزارت خزانهداری آمریکا جمعه ۱۳ شهریور گلدن گلوبال و دو شرکت تابعه آن را تحریم کرد. اوفک این بانک را به تسهیل دهها میلیون دلار تراکنش برای نیروی قدس سپاه پاسداران و کمک به انتقال درآمد نفتی ایران از چین به ترکیه برای تبدیل به پول نقد و طلا متهم کرده است.
گلدن گلوبال این اتهامها را رد کرده و گفته است اشخاص و شبکههای نامبردهشده در تصمیم اوفک، مشتری بانک نبودهاند.
تصمیم ترکیه سه روز پیش از پایان اعتبار «مجوز عمومی CC» اوفک گرفته شد. این مجوز محدود، تراکنشهای ضروری برای خاتمه دادن به روابط با گلدن گلوبال و دیگر نهادهای مشمول آن را تا ساعت ۱۲:۰۱ بامداد ۱۹ سپتامبر به وقت شرق آمریکا مجاز میداند. پس از این مهلت، تراکنشهایی که صرفا به اتکای این مجوز انجام میشدند، دیگر مجاز نخواهند بود.
ورود صندوق بیمه سپردهها حلقهای تازه به سابقهای که در گزارش پیشین ایراناینترنشنال بررسی شد، اضافه میکند.
همین صندوق در سال ۲۰۰۲ کنترل پاموکبانک را به دست گرفت؛ بانکی که دو سال بعد، همراه با دفتر تهران و حسابهایی که بانکهای ایرانی نزد آن داشتند، به هالکبانک منتقل شد. گلدن گلوبال نیز سالها بعد چند بانکدار سابق پاموکبانک و هالکبانک را در سمتهای ارشد خود به کار گرفت.
اکنون پرسش اصلی این است که صندوق بیمه سپردهها، حقوق واگذارشده را چگونه اعمال خواهد کرد، آیا ترکیب هیاتمدیره گلدن گلوبال تغییر میکند و فعالیتهای بینالمللی، بانکداری کارگزاری و معاملات طلا و اسکناس این بانک با چه محدودیتهایی ادامه خواهد یافت.
کجارو، وبسایتی در زمینه سفر و گردشگری، چهارشنبه ۲۵ شهریور نخستین بار تصویر این بخشنامهها را منتشر کرد. بر اساس این اسناد، پروازهای تهران-مسقط-تهران از پنجشنبه ۲۶ شهریور و پروازهای رفتوبرگشت ماهان میان ایران و ترکیه از دوشنبه ۳۰ شهریور لغو میشوند.
ماهان در بخشنامه مربوط به ترکیه، آخرین پروازهای خود در مسیرهای تهران-استانبول و تهران-آنکارا و مسیرهای برگشت را یکشنبه ۲۹ شهریور اعلام کرده است.
این بخشنامهها خطاب به دفاتر خدمات مسافرت هوایی طرف قرارداد و دفاتر فروش صادر شدهاند. ماهان در متن هر دو سند، تصمیم خود را به اعلام «مراجع هوانوردی ذیصلاح» کشور مقصد نسبت داده، اما توضیح بیشتری درباره علت توقف پروازها ارائه نکرده است.
نزدیک به دو ساعت پیش از انتشار تصویر بخشنامهها در کجارو، وبسایت تخصصی هوانوردی «هردم اوییشن» در ترکیه احتمال توقف پروازهای ماهان به استانبول در پایان سپتامبر را مطرح کرده بود.
این رسانه ابهام درباره ادامه فعالیت ماهان در ترکیه را به فشار تحریمهای جدید آمریکا بر شبکه ارائه خدمات پشتیبانی به این شرکت مرتبط دانست.
محدودیت پروازها پس از تحریمهای تازه آمریکا
اعلام توقف این پروازها در پی انتشار خبر محدودیت پرواز شرکتهای ایرانی به گرجستان صورت میگیرد.
عصر ایران سهشنبه ۲۴ شهریور به نقل از یک منبع آگاه گزارش داد دولت گرجستان با پیوستن به تحریمهای جدید آمریکا، پرواز همه شرکتهای هواپیمایی ایرانی به این کشور را از ۳۰ شهریور متوقف میکند.
آژانس هوانوردی غیرنظامی گرجستان نیز ۱۹ شهریور اعلام کرده بود این کشور تحریمهای شرکای بینالمللی خود را در بخش هوانوردی رعایت میکند. این نهاد تاکید کرده بود فهرست تحریمها، شرکتهای فعال در مسیرهای هوایی ایران و گرجستان را نیز در بر میگیرد.
وزارت خزانهداری آمریکا ۱۷ شهریور، در چارچوب کارزار «طرد اقتصادی» جمهوری اسلامی، ۳۵ شرکت و یک فرد مرتبط با صنعت هوانوردی ایران را تحریم کرد. این بسته شامل ۲۷ شرکت هواپیمایی ایرانی، هشت شرکت خارجی و یک شهروند مصری ساکن امارات متحده عربی بود.
آسمان، آتا، ایرانایرتور، کیشایر، قشمایر، زاگرس، سپهران و وارش از جمله شرکتهای ایرانی این فهرست بودند. شرکتهای خارجی تحریمشده در امارات، بریتانیا، ترکیه، مالزی و قزاقستان مستقرند و وزارت خزانهداری به ارتباط شماری از این شرکتها با ماهانایر اشاره کرد.
آمریکا همچنین مجوز عمومی ورود موقت برخی هواپیماهای غیرنظامی به ایران و معاملات مرتبط با آن را تعلیق کرد و مجوزهایی برای پایان دادن به برخی معاملات پیشتر مجاز صادر کرد.
در پی این تحریمها، شبکه مقابله با جرایم مالی وزارت خزانهداری آمریکا از موسسات مالی خواست فعالیتهای مشکوک مرتبط با شبکههای تامین هواپیما و قطعات برای جمهوری اسلامی را شناسایی و گزارش کنند؛ بهویژه معاملاتی که ارتباط تهران با آنها آشکار نیست.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، همزمان با اعلام بستههای تحریمی علیه صنعت هوانوردی ایران، تحریم شرکتهای پشتیبان ماهان را بخشی از فشار بر مسیرهای تامین مالی حکومت ایران خواند.
او گفت سایر شرکتهای هواپیمایی ایران نیز تحریم شدهاند و هشدار داد اشخاص و شرکتهایی که با این خطوط هوایی همکاری میکنند، در معرض خطر قطع دسترسی به نظام مالی جهانی قرار دارند.
براساس این بیانیه، فرماندهان درباره «فرصتهای تقویت همکاریهای امنیتی در خاورمیانه» گفتوگو کردند.
وبسایت اکسیوس ساعاتی پیش از انتشار بیانیه سنتکام، بهنقل از دو مقام اسرائیلی، گزارش داده بود که فرماندهان ارشد نظامی آمریکا، اسرائیل و هشت کشور عربی هفته گذشته در نشستی محرمانه در آلمان درباره جنگ ایران و تنشهای گستردهتر منطقهای با یکدیگر دیدار و گفتوگو کردهاند.
براساس این گزارش، این نشست به ابتکار دریاسالار برد کوپر، فرمانده فرماندهی مرکزی ایالات متحده، سنتکام، برگزار شد و هیچیک از کشورهای شرکتکننده آن را بهطور رسمی اعلام نکرده بودند.
اورشلیمپست نیز بهنقل از منابع آگاه گزارش داد که علاوه بر کوپر، روسای ستاد مشترک ارتشهای اسرائیل، عربستان سعودی، امارات متحده عربی، بحرین، کویت، قطر، اردن و مصر در این نشست حضور داشتند.
یک مقام آمریکایی به اورشلیمپست گفت:«هفته گذشته سنتکام در جریان یک کنفرانس برنامهریزیشده در آلمان میزبان رهبران ارشد نظامی هشت کشور بود. رهبران درباره فرصتهای تقویت همکاریهای امنیتی در خاورمیانه گفتوگو کردند.»
اطمینان خاطر آمریکا به متحدان خود
براساس این گزارشها، کوپر به فرماندهان حاضر اطمینان داد که ارتش آمریکا، با وجود حملات جمهوری اسلامی به پایگاههای ایالات متحده، نیروهای خود را از منطقه خارج نخواهد کرد.
فرمانده سنتکام همچنین همتایان خود را در جریان برنامه آمریکا برای افزایش تردد کشتیها در تنگه هرمز قرار داد.
یک مقام اسرائیلی به اکسیوس گفت سرلشکر ایال زمیر، رییس ستاد ارتش اسرائیل، گزارشی درباره عملیات ارتش این کشور در جبهههای مختلف به دیگر شرکتکنندگان ارائه کرد.
سنتکام برگزاری این نشست را تایید کرد و در بیانیهای گفت که این فرماندهی «در جریان یک کنفرانس برنامهریزیشده در آلمان میزبان رهبران ارشد نظامی هشت کشور بوده است.»
براساس این بیانیه، فرماندهان درباره «فرصتهای تقویت همکاریهای امنیتی در خاورمیانه» گفتوگو کردند.
گسترش همکاری نظامی اسرائیل با کشورهای عربی
اگرچه در گذشته نیز نشستهای مشابهی میان فرماندهان ارشد نظامی این کشورها برگزار شده بود اما این نخستین گردهمایی از این نوع از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی در بیش از شش ماه پیش است.
این نشست همچنین فرصتی کمسابقه برای فرماندهان نظامی اسرائیل و کشورهای عربی خلیج فارس بود تا بهطور مستقیم درباره جنگ ایران تبادل نظر کنند. برخی از این کشورها روابط دیپلماتیک با اسرائیل ندارند.
در مارس ۲۰۲۲، آویو کوخاوی، رییس وقت ستاد مشترک ارتش اسرائیل، و فرماندهان ارشد نظامی عرب از جمله ژنرال فیاض الرویلی، رییس ستاد مشترک ارتش عربستان، در شرمالشیخ دیدار کردند تا درباره مقابله با تهدیدهای فزاینده منطقهای جمهوری اسلامی گفتوگو کنند.
بهنوشته اورشلیمپست مقامهای موساد و ارتش اسرائیل نیز طی سالهای اخیر به وجود ارتباطات مختلف با عربستان یا ارتباطات غیرمستقیم از طریق آمریکا اشاره کردهاند.
یوسی شلی، سفیر اسرائیل در امارات، اوایل این هفته گفته بود که به اعتقاد او کویت احتمالا ظرف چهار تا شش ماه آینده به توافقهای ابراهیم خواهد پیوست.
دونالد ترامپ نیز با شماری از رهبران منطقه، از جمله محمد بن سلمان ولیعهد عربستان، محمد بن زاید آل نهیان رییس امارات و رهبران قطر، پاکستان، ترکیه، مصر، بحرین و اردن گفتوگو کرده است.
بهنوشته اورشلیمپست ترامپ به رهبران این کشورها گفته است با توجه به «کار بزرگی» که آمریکا برای تدوین یک توافق انجام داده، کشورهای درگیر باید بهطور همزمان توافقهای ابراهیم را امضا کنند.
بهنوشته اکسیوس همکاری اسرائیل با دیگر کشورهای منطقه پس از امضای توافقهای ابراهیم میان اسرائیل، امارات و بحرین در سپتامبر ۲۰۲۰ افزایش یافته است.
مدت کوتاهی پس از آن، اسرائیل از حوزه مسئولیت فرماندهی اروپایی ارتش آمریکا به حوزه مسئولیت سنتکام منتقل شد. این تغییر به اسرائیل امکان داد زیر چتر سنتکام با کشورهای عربی همکاری نظامی داشته و به بخشی از ساختار امنیتی منطقه، بهویژه در زمینه دفاع هوایی و موشکی، تبدیل شود.
براساس این گزارش، این همکاریها در جریان جنگ ایران بیش از پیش گسترش یافته است. اسرائیل در عملیاتهای دفاعی و تهاجمی با آمریکا و امارات همکاری کرده است.
مقامهای اسرائیلی میگویند اسرائیل سامانه دفاع موشکی گنبد آهنین را همراه با نیروهای لازم برای عملیاتی کردن آن در امارات مستقر کرده و به این کشور در زمینه اطلاعات، نظارت و شناسایی بهصورت لحظهای کمک کرده است.
همچنین در جریان جنگ، تبادل اطلاعات میان اسرائیل و دیگر کشورهای عربی منطقه افزایش یافته است.
گفتوگوی اسرائیل و عربستان درباره مقابله با حوثیها
نشست آلمان در شرایطی برگزار شد که حوثیهای تحت حمایت جمهوری اسلامی در یمن حملات خود علیه عربستان سعودی را تشدید کردهاند و همزمان با پیشرویهای زمینی، عملا کنترل تنگه بابالمندب در دریای سرخ را در دست گرفتهاند.
یک منبع آگاه به اکسیوس گفت اسرائیل و عربستان سعودی با کمک سنتکام در حال مذاکره درباره چگونگی حمایت اسرائیل از عملیات نظامی عربستان علیه حوثیها هستند.
بهنوشته اکسیوس یکی از موضوعات مورد بحث این است که اسرائیل چگونه میتواند برای عربستان کمکهای اطلاعاتی، نظارتی و شناسایی فراهم کند.
براساس این گزارش، الگوی مورد بررسی مشابه حمایتی است که اسرائیل در جریان جنگ ایران در اختیار امارات قرار داده و بعید است این کشور بهطور مستقیم دست به عملیات تهاجمی علیه حوثیها بزند.
پیش از این گزارشهایی درباره درخواست کمک عربستان سعودی از آمریکا و بریتانیا برای مقابله با حوثیها منتشر شده بود. در این گزارشها نیز تاکید شده بود که هم آمریکا و هم بریتانیا پذیرفتهاند که کمکهای اطلاعاتی در اختیار عربستان قرار دهند اما بهطور مستقیم وارد درگیری با حوثیها نخواهند شد.
