حسین طائب: اسرائیل زودتر از موعد مورد نظر علی خامنهای از بین خواهد رفت


حسین طائب، رییس سازمان بسیج، گفت حکومت اسرائیل زودتر از موعدی که علی خامنهای برای از بین رفتن آن مطرح کرده بود، از بین خواهد رفت.
طائب در جمع فرماندهان بسیج تهران گفت اسرائیلیها در آستانه هشتادمین سال تاسیس کشورشان در انتظار فروپاشی هستند و افزود: «انشاءالله زودتر از زمانی که رهبر شهید انقلاب فرمودند، از بین خواهند رفت.»
او همچنین گفت آمریکا به دنبال ایجاد اختلاف میان جریانهای داخل کشور است و خواستار کنار گذاشتن اختلافات داخلی و تمرکز بر مقابله با آمریکا و اسرائیل شد.
طائب درباره مذاکره گفت جمهوری اسلامی نباید «از روی سستی و ترس» وارد مذاکره شود، اما اگر طرف مقابل خواستار گفتوگو شود، باید «با قدرت و به قصد گرفتن حق خود» مذاکره کند.
او درباره حجاب و دیگر مسائل فرهنگی نیز گفت این موضوعات نباید انسجام داخلی را برهم بزنند.






در ادامه پیشروی حوثیها در یمن، خبرگزاری فرانسه گزارش داد این گروه نیابتی جمهوری اسلامی کنترل بخش یمنی تنگه بابالمندب را در دست گرفته است. همزمان گزارشهایی از سفر دریاسالار برد کوپر، فرمانده سنتکام، و نزدیک به ۱۰۰ مستشار نظامی آمریکا به عربستان سعودی منتشر شده است.
خبرگزاری فرانسه جمعه ۲۰ شهریور گزارش داد حوثیها در عملیاتی برقآسا سراسر سواحل یمن در دریای سرخ و سه جزیره راهبردی در این دریا را تصرف کردند.
یکی از مقامهای محلی دولت یمن که از حمایت ریاض برخوردار است، تایید کرد حوثیها عملیات تصرف منطقه بابالمندب و جزیره میون را تکمیل کردهاند.
یک مقام نظامی دولت یمن نیز گفت حوثیها جزایر حنیش بزرگ و حنیش کوچک و سراسر سواحل مجاور دریای سرخ را به کنترل خود درآوردهاند.
این دو آخرین جزایر منطقه بابالمندب بودند که هنوز در اختیار حوثیها قرار نداشتند.
این مقام نظامی افزود: «تمام مناطقی که در ساحل غربی در کنترل ما بود، سقوط کرده است.»
تصرف این جزایر، بهویژه میون که در میانه تنگه بابالمندب قرار دارد، توانایی حوثیها را برای حمله به نفتکشهای عربستان سعودی، بزرگترین صادرکننده نفت جهان، افزایش میدهد.
این گروه مورد حمایت تهران ۲۹ تیر از آغاز محاصره دریایی عربستان سعودی خبر داد.
در مقابل، دولت قانونی یمن اعلام کرد اقدامات حوثیها در سواحل غربی و تهدید امنیت تنگه بابالمندب، در راستای منافع جمهوری اسلامی است.
دولت یمن هشدار داد حوثیها میخواهند یمن و سواحل آن را به ابزاری برای فشار بر کشورهای منطقه تبدیل کنند.
پس از آنکه حملات جمهوری اسلامی به کشتیها، مسیر صادرات نفت عربستان سعودی از تنگه هرمز را مسدود کرد، ریاض به مسیر دریای سرخ روی آورد.
یحیی سریع، سخنگوی نظامی حوثیها، پس از پیشرویهای اخیر اعلام کرد کشتیرانی در تنگه بابالمندب برای همه کشورها بهجز عربستان سعودی «امن» است.
۱۹ شهریور نیز شهر بندری مُخا در ساحل دریای سرخ به تصرف حوثیها درآمده بود.
الجزیره: فرمانده سنتکام به عربستان سعودی رفت
شبکه الجزیره بهنقل از یک منبع آگاه گزارش داد برد کوپر، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، به عربستان سعودی سفر کرده است.
هدف این سفر «گفتوگو و هماهنگی درباره پیشرویهای اخیر حوثیها در یمن» عنوان شده است.
الجزیره جزییات بیشتری درباره دیدارهای فرمانده سنتکام و مقامهای حاضر در این نشستها منتشر نکرد.
در همین حال گزارشهایی از سفر نزدیک به ۱۰۰ مستشار نظامی آمریکا به عربستان نیز منتشر شده است.
۱۹ شهریور، پایگاه خبری اکسیوس نوشت محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، در دو تماس تلفنی از دونالد ترامپ خواست واشینگتن حوثیها را هدف قرار دهد، اما رییسجمهوری ایالات متحده این درخواست را رد کرد.
تنگه بابالمندب که دریای سرخ را به خلیج عدن و اقیانوس هند متصل میکند، از گلوگاههای راهبردی جهان به شمار میرود و حدود ۱۲ درصد تجارت جهانی از آن عبور میکند.
سازمان بینالمللی مهاجرت ۲۰ شهریور اعلام کرد عملیات حوثیها بیش از ۵۰۰ کشته بر جای گذاشته و حدود ۴۶ هزار نفر را آواره کرده است.
این عملیات بخشی از دور تازه درگیریها در جنگ داخلی خونین یمن است. این جنگ با تصرف صنعا، پایتخت یمن، به دست حوثیها در سال ۲۰۱۴ آغاز شد و این کشور را چندپاره کرد.
واکنش مقامهای جمهوری اسلامی
محمد مخبر، مشاور رهبر جمهوری اسلامی، ۲۰ شهریور با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی ایکس از پیشروی حوثیها ابراز خرسندی کرد.
او نوشت: «اقتدار ایران در هرمز و اراده درونزای مقاومت، آمریکا و متحدانش را در تاکتیک و استراتژی به بنبست کشانده.»
مخبر با تکرار مواضع دیگر مقامهای حکومت افزود مردم و همپیمانان آمریکا هزینه «جاهطلبی» ترامپ و بحران اقتصادی کنونی را میپردازند.
«محور مقاومت» عنوانی است که مقامها و رسانههای جمهوری اسلامی برای گروههای مسلح مورد حمایت تهران در منطقه، نظیر حماس، حزبالله، حشد شعبی و حوثیها، استفاده میکنند.
حسن عاملی، امام جمعه اردبیل، نیز ترامپ را مسئول بحران در آبراههای بینالمللی دانست و در ایکس نوشت: «بابالمندب و تنگه هرمز قبل از حمله آمریکا هر دو باز و در خدمت اقتصاد جهان بود. حمله ترامپ هر دو را بست.»
به گفته او، از این پس، جمهوری اسلامی قیمت نفت را تعیین خواهد کرد.
تنگه هرمز گذرگاه باریکی میان ایران و عمان است که پیش از آغاز جنگ در ۹ اسفند ۱۴۰۴، حدود یکپنجم نفت خام و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکرد.
بهای نفت در هفته جاری از بشکهای ۱۰۰ دلار فراتر رفت و میانگین قیمت گازوئیل در آمریکا هم ۲۰ شهریور برای نخستین بار از شش دلار به ازای هر گالن عبور کرد.
افزایش قیمت سوخت میتواند در آستانه انتخابات میاندورهای آمریکا به یکی از چالشهای سیاسی دونالد ترامپ تبدیل شود.
در ایران نیز ادامه سیاستهای تنشآفرین جمهوری اسلامی در منطقه طی ماههای اخیر به تشدید تحریمها، سقوط ارزش پول ملی و افزایش بهای کالاهای اساسی انجامیده و قدرت خرید مردم را بیش از پیش کاهش داده است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در مراسم گرامیداشت بیستوپنجمین سالگرد حملات ۱۱ سپتامبر در پنتاگون، از نیروهای نظامی این کشور که در کارزار علیه جمهوری اسلامی شرکت دارند، قدردانی کرد.
ترامپ جمعه ۲۰ شهریور گفت: «به همه نیروهای نظامی ایالات متحده که در جنگ با تروریسم خدمت کردند، ادای احترام میکنیم.»
او افزود: «همچنین به نیروهایی که اکنون میکوشند اطمینان حاصل کنند بزرگترین حکومت حامی تروریسم در جهان، جمهوری اسلامی ایران، هرگز به سلاح هستهای دست پیدا نکند، ادای احترام میکنیم.»
پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، نیز بخشی از سخنان خود در این مراسم را به جنگ ایران اختصاص داد.
او گفت: «در شش ماه گذشته، بزرگترین حکومت حامی تروریسم در جهان را ویران کردهایم. نیروهای ما با یک حکومت دینی اسلامی جنگیدهاند که نزدیک به نیم قرن خواستار مرگ ما بوده است.»
هگست افزود جمهوری اسلامی دههها حامی «حملات تروریستی» علیه آمریکاییها بوده، از حملات ۱۱ سپتامبر ابراز خوشحالی کرده و هزاران نفر، از جمله نظامیان ایالات متحده در عراق و افغانستان، را کشته است.
او گفت مقامهای جمهوری اسلامی «ترامپ را در محاسبات خود ندیده بودند» و تاکید کرد واشینگتن اجازه نخواهد داد تهران به سلاح هستهای دست یابد.
وزیر جنگ آمریکا از ادامه فشارهای اقتصادی بر حکومت ایران خبر داد و اضافه کرد: «ما تنگه [هرمز] را کنترل میکنیم و این نبرد را به پایان خواهیم رساند.»
در این مراسم که در آرلینگتون ویرجینیا برگزار شد، فرماندهان ارشد نظامی آمریکا زیر باران شدید گرد آمدند تا برافراشته شدن پرچم این کشور بر ضلع غربی پنتاگون را تماشا کنند.
پرواز شماره ۷۷ امریکن ایرلاینز در جریان حملات ۱۱ سپتامبر به همین بخش از ساختمان پنتاگون برخورد کرد. در این حمله در مجموع ۱۸۴ نفر، شامل سرنشینان هواپیما و کارکنان پنتاگون، جان باختند.
در پی حملات سپاه پاسداران به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز، آمریکا کارزار فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی را شدت بخشیده و در هفتههای اخیر کوشیده است شریانهای مالی حکومت ایران را محدود کند.
وزارت خزانهداری آمریکا از زمان آغاز کارزار «طرد اقتصادی»، چند بسته تحریمی علیه جمهوری اسلامی وضع کرده است.
سوگواری آمریکا در سالگرد حملات ۱۱ سپتامبر
خبرگزاری رویترز ۲۰ شهریور گزارش داد ۲۵ سال پس از مرگبارترین حمله در خاک آمریکا، مردم این کشور یاد نزدیک به سه هزار نفری را گرامی داشتند که بر اثر برخورد هواپیماهای ربودهشده با مرکز تجارت جهانی، ساختمان پنتاگون و زمینی در پنسیلوانیا جان خود را از دست دادند.
در نیویورک، بستگان قربانیان که بسیاری از آنها تصاویر عزیزانشان را در دست داشتند، همراه با جیدی ونس، معاون ترامپ، و چهار رییسجمهوری پیشین آمریکا در محل برجهای مرکز تجارت جهانی در جنوب منهتن گرد آمدند.
مراسم طبق روال هر سال ساعت ۸ و ۴۶ دقیقه صبح، همزمان با لحظه برخورد پرواز شماره ۱۱ امریکن ایرلاینز با برج شمالی مرکز تجارت جهانی، با یک دقیقه سکوت آغاز شد.
اندکی بعد، بستگان قربانیان خواندن نام ۲۹۷۷ جانباخته حملات ۱۱ سپتامبر و شش قربانی بمبگذاری سال ۱۹۹۳ در مرکز تجارت جهانی را آغاز کردند. خواندن این فهرست که ساعتها ادامه دارد، از غمانگیزترین بخشهای مراسم سالانه است.
میراث سیاسی و اجتماعی ۱۱ سپتامبر
گروهی دیگر از شهروندان در شنکسویل پنسیلوانیا، محل سقوط پرواز شماره ۹۳ یونایتد ایرلاینز، جمع شدند. مسافران و خدمه این هواپیمای ربودهشده که به سوی واشینگتن در حرکت بود، با هواپیماربایان مقابله کردند.
حملات ۱۱ سپتامبر بر زندگی آمریکاییهایی که آن روز را به یاد دارند و نسلهایی که پس از آن بزرگ شدهاند، تاثیر عمیقی گذاشت و سیاست خارجی، سیاست داخلی و نگاه عمومی به امنیت را در ایالات متحده دگرگون کرد.
برای خانوادهها و دوستان قربانیان، سالگرد این واقعه فرصتی برای زنده نگه داشتن یاد جانباختگان است.
این حملات آغازگر «جنگ علیه تروریسم» شد و لشکرکشیهای چندینساله آمریکا به افغانستان و عراق را در پی داشت.
رویترز نوشت نارضایتی عمومی از پیامدهای این جنگها یک دهه پیش به قدرت گرفتن ترامپ کمک کرد.
بر اساس این گزارش، ترامپ وعده داده بود آمریکا را وارد درگیریهای خارجی تازه نکند، اما جنگ ایران اکنون این وعده را به بوته آزمایش گذاشته است.
نظرسنجیها نشان میدهند حملات ۱۱ سپتامبر همچنان بر نگاه بخشی از جامعه آمریکا به مسلمانان تاثیر میگذارد.
زهران ممدانی، شهردار نیویورک، با درخواست شماری از جمهوریخواهان برای شرکت نکردن در مراسم روبهرو شد، اما آن را رد کرد. ممدانی نخستین شهردار مسلمان نیویورک به شمار میرود.
شمار قربانیان همچنان افزایش مییابد
در ادامه مراسم، دقایقی سکوت به یاد قربانیان برگزار میشود. امسال برای نخستین بار، یک دقیقه سکوت به هزاران نفری اختصاص یافته است که از سال ۲۰۰۱ تاکنون بر اثر بیماریهای ناشی از گردوغبار سمی جان باختهاند.
این گردوغبار ماهها هوای اطراف محل برجها را آلوده کرده بود.
این بدان معناست که دامنه قربانیان این حملات به کسانی محدود نمیشود که روز ۱۱ سپتامبر کشته شدند.
بسیاری از نیروهای امدادی که هفتهها یا ماهها در میان آوارها فعالیت کردند، همراه با ساکنان مناطق پیرامونی، بر اثر تنفس مواد سمی بیمار شدند و بعدها جان خود را از دست دادند.
آتشنشانی نیویورک در روز حملات ۳۴۳ نفر از نیروهای خود را از دست داد. آمارهای این سازمان حاکی از آن است که از آن زمان تاکنون، بیش از ۶۰۰ آتشنشان دیگر، از جمله شماری از نیروهای بازنشسته حاضر در عملیات نجات، بر اثر بیماریهای مرتبط با ۱۱ سپتامبر جان باختهاند.
تنها از ابتدای سال جاری میلادی، ۲۶ نفر از این آتشنشانان جان خود را از دست دادهاند.
بر اساس گزارشی از شرکت آنتروپیک که درباره خطرات نوظهور برای امنیت ملی هشدار میدهد، جمهوری اسلامی از مدلهای هوش مصنوعی توسعهیافته در آمریکا برای هدف قرار دادن کشتیهای نیروی دریایی این کشور در خاورمیانه استفاده کرده است.
روزنامه والاستریت ژورنال با استناد به این گزارش نوشت یک گروه مرتبط با حکومت ایران، اطلاعات حاصل از فرستندههای موقعیتیاب کشتیها و هواپیماها، تصاویر نظامی و عکسهای ماهوارهای تجاری را گردآوری کرده بود تا کشتیهای جنگی آمریکا را ردیابی کند و به دنبال نقاط آسیبپذیر در سامانههای ارتباطی مستقر روی این کشتیها بگردد.
آنتروپیک اعلام کرد طرح این «عامل تهدید» را که از مدل پیشرفته هوش مصنوعی کلاود (Claude) استفاده میکرد، مختل کرده است.
این یافته یکی از چندین تهدیدی بود که در گزارش ۱۵۴ صفحهای آنتروپیک تشریح شده است؛ گزارشی که تصویری از شیوههای تازهای ارائه میدهد که دشمنان آمریکا از هوش مصنوعی برای ایجاد تهدیدهای جدی، از توسعه موشکهای جدید و کارزارهای تهاجمی اطلاعات نادرست گرفته تا جاسوسی از مخالفان و حتی پیگیری امکان توسعه سلاحهای بیولوژیک، علیه امنیت ملی استفاده میکنند.
شرکتهای بزرگ هوش مصنوعی و شرکتهای امنیتی بهطور منظم گزارشهایی درباره تهدیدهای مرتبط با این فناوری منتشر میکنند تا افکار عمومی و شرکای خود را از خطرات احتمالی آگاه کنند.
بهنوشته والاستریت ژورنال، ادعاهای مطرحشده در گزارش آنتروپیک در حالی منتشر میشود که در سراسر آمریکا بحثی جدی در این زمینه جریان دارد که آیا سیاستگذاران بهطور کامل تهدیدها و تحولاتی را که هوش مصنوعی ممکن است در دهههای آینده برای امنیت ملی ایجاد کند، درک کردهاند یا نه.
قواعد آنتروپیک اجازه نمیدهد از محصولات این شرکت برای ساخت سلاح، انجام عملیات نظارتی یا اعمال خشونت استفاده شود. با این حال، در گزارش این شرکت تاکید شده که افراد اغلب میکوشیدند نیت واقعی خود را پنهان کنند و زمانی که کلاود (Claude) درخواستهایشان را رد میکرد، با روشهای تازه و مکرر تلاش میکردند محدودیتها را دور بزنند.
یکی از پژوهشگران ارشد آنتروپیک چهارشنبه ۱۸ شهریور بهدلیل نگرانی از اینکه شرکتهای هوش مصنوعی در حال توسعه سامانههایی هستند که قادر به کنترل آنها نخواهند بود، استعفا کرد. همزمان، دیگر کارکنان آنتروپیک هشدار دادهاند که اگر هوش مصنوعی بهدرستی مهار نشود، میتواند بشریت را نابود کند.
اِوان هابینگر، یکی دیگر از دانشمندان ارشد آنتروپیک، در یک پست در شبکههای اجتماعی نوشت: «ما واقعا و صادقانه باور داریم که هوش مصنوعی میتواند همه انسانها را بکشد!»
او افزود: «من شخصا فکر میکنم احتمال آن در دهه آینده بیش از ۱۰ درصد است. معتقدم آنتروپیک تمام تلاش خود را میکند، اما ما هنوز برنامهای برای حل مساله همراستاسازی در اَبَرهوش نداریم و مشخص نیست که در مسیر دستیابی به چنین راهحلی قرار داشته باشیم.»
آنتروپیک در تازهترین گزارش خود درباره شناسایی و مقابله با سوءاستفاده از هوش مصنوعی اعلام کرد تلاشهایی را برای استفاده از مدلهای این شرکت در توسعه سلاحهای بیولوژیک شناسایی و مختل کرده است، هرچند مشخص نکرد کدام کشورها یا دولتهای خارجی با این تلاشها مرتبط بودهاند.
در گزارش آنتروپیک آمده است: «بدون تدابیر حفاظتی مناسب، چنین قابلیتهایی میتوانند پیامدهایی فاجعهبار داشته باشند.»
در موردی دیگر، آنتروپیک اعلام کرد گروهی در شمال یمن از کلاود برای توسعه نرمافزار هدایت تسلیحات پیشرفته، از جمله یک موشک بالستیک چندمرحلهای، استفاده کرده است.
یمن محل فعالیت گروه شورشی حوثی است؛ گروهی که به یکی از قدرتمندترین گروههای همسو با جمهوری اسلامی در خاورمیانه تبدیل شده و اخیرا با پیشروی در ساحل دریای سرخ کنترل خود بر آبراه راهبردی بابالمندب را تثبیت کرده است.
در گزارش آنتروپیک درباره تلاشهای مرتبط با توسعه تسلیحات در یمن آمده است: «تدابیر حفاظتی ما بسیاری از درخواستهای آنها را مسدود کرد، اما نه همه آنها را.»
این شرکت گفت حسابهای مرتبط با این فعالیت را مسدود کرده، اطلاعات مربوط به آن را با شرکای دولتی به اشتراک گذاشته و پروتکلهای شناسایی جدیدی برای کاهش خطر سوءاستفاده در آینده توسعه داده است.
آنتروپیک همچنین اعلام کرد یک عملیات همسو با دولت چین را شناسایی کرده است که از کلاود برای ردیابی و نظارت بر اویغورها ــ اقلیت قومیای که عمدتاً در غرب چین زندگی میکنند ــ استفاده کرده است.
یکی از محورهای اصلی این عملیات، اویغورهایی بودند که به ارتش تازهتشکیلشده سوریه پیوستهاند.
طبق گزارش آنتروپیک، این عملیات چینی همچنین کارزاری شامل گزارشدهی انبوه و تقویت پیامها از طریق شبکههای رباتی علیه روزنامهنگاران دیاسپورای اویغور به راه انداخته بود.
آمریکا در سال ۲۰۲۱ سرکوب اویغورها توسط دولت چین را نسلکشی اعلام کرد.
گروه دیگری از حسابهای مرتبط با دولت چین از کلاود برای تهیه پروندههایی درباره رهبران مذهبی در سراسر آسیا استفاده کرده بود که پکن به آنها با سوءظن نگاه میکند.
بر اساس این گزارش، این افراد شامل کاردینالهای ارشد کاتولیک در سراسر آسیا، رهبران کلیسای پرسبیترین در تایوان، اعضای جامعه مدنی بودایی تبت و دولت تبتی در تبعید بودند.
عوامل مستقر در روسیه نیز تلاش کردند از کلاود برای ساخت دستههای خودمختار پهپادهای مرگبار با استفاده از دادههای میدانهای نبرد اوکراین استفاده کنند و همچنین کارزارهای اطلاعات نادرست را از طریق توزیع تبلیغات دولتی روسیه که با هوش مصنوعی تولید شده بود، در کشورهای غنی از منابع در آفریقای مرکزی به راه اندازند.
آنتروپیک در گزارش خود نوشت: «امیدواریم یافتههای این گزارش به دیگر توسعهدهندگان کمک کند الگوهای مشابه را در پلتفرمهای خود شناسایی کنند، به دولتها و جامعه مدنی تصویر روشنتری از چگونگی شکلگیری تهدیدهای نوظهور بدهد و دفاع جمعی را تقویت کند.»
انقلاب ملی ایرانیان در خراسان جنوبی، از ۱۲ دی و از دانشگاه بیرجند آغاز شد و در ۱۸ و ۱۹ دی، همزمان با فراخوانها، به سطح شهر و چند شهرستان دیگر گسترش پیدا کرد. دانشگاه، یکی از دروازههای ورود این استان به موج اعتراضی و از کانونهای اصلی بود که سرکوب شد.
علاوه بر بیرجند، شهرستانهای قائن، فردوس، سرایان، نهبندان و طبس نیز در موج اعتراضی سال ۱۴۰۴ حضور داشتند؛ گسترهای که جغرافیای اعتراض در این استان را از دورههای پیشین فراتر برد.
محرومیت، مهاجرت و حاشیهنشینی
خراسان جنوبی با وجود وسعت زیاد و منابع معدنی قابلتوجه، سهم محدودی از اقتصاد ایران دارد.
این استان حدود ۹ درصد مساحت و نزدیک یک درصد جمعیت کشور را در خود جای داده، اما بر اساس دادههای رسمی، سهمش از تولید ناخالص داخلی کمتر از نیم درصد است.
نرخ مشارکت اقتصادی هم بر اساس آخرین آمار رسمی حدود ۳۹ درصد بوده و استان از این نظر در رتبه ۲۲ کشور قرار گرفته است.
مهاجرت نیز یکی از نشانههای ماندگار این شکاف توسعهای است.
خشکسالی و بحران آب، افت درآمد کشاورزی و نبود فرصتهای شغلی پایدار، بخشی از جمعیت روستایی را ناچار به مهاجرت کرده و بخشی از این مهاجرت هم به حاشیه شهرها، بهویژه بیرجند، سرازیر شده است.
استاندار وقت خراسان جنوبی در سال ۱۳۹۸ گفته بود طی یک دهه، حدود هزار و ۷۰۰ روستای این استان خالی از سکنه شدهاند؛ روندی که مقامهای محلی آن را با کمآبی، نبود اشتغال پایدار و ضعف زیرساختها مرتبط دانستهاند.
پیامد بخشی از این مهاجرت را میتوان در حاشیهنشینی شهرها دید.
استاندار خراسان جنوبی تیر ۱۴۰۴ اعلام کرده بود حدود ۱۲۳ هزار نفر، برابر با بیش از ۳۳ درصد جمعیت شهری استان، در سکونتگاههای غیررسمی و بافتهای فرسوده زندگی میکنند.
در کنار این موارد، فقر به حوزه آموزش نیز رسیده است.
گزارشها از خراسان جنوبی نشان دادهاند برخی خانوادهها حتی توان پرداخت هزینههای پایه تحصیل را ندارند و فقر، ترک تحصیل و در مورد دختران، ازدواج زودهنگام، از عوامل بازماندن کودکان از آموزش است.
در شرایطی که سالهاست خراسان جنوبی با این بحرانها دست و پنجه نرم میکند، در یک دهه اخیر حضور فعالی هم در اعتراضات سراسری داشته است.
دانشگاه، نقطه کانونی یک دهه اعتراض
نقش بیرجند در موجهای اعتراضی یک دهه گذشته کلیدی است.
در اعتراضات سال ۱۳۹۶ که شامگاه هفت دی از مشهد آغاز شد، بیرجند همان شب به تجمعات پیوست.
در آبان ۱۳۹۸ نیز بیرجند از نخستین شهرهایی بود که پس از افزایش ناگهانی قیمت بنزین شاهد اعتراض شد.
ایراناینترنشنال آن زمان بیرجند را در میان دستکم ۱۴ شهر معترض از شامگاه ۲۴ آبان تا ساعات نخست روز بعد ثبت کرده بود.
البته شهرهای مختلف این استان قبل از این اعتراضات سراسری و به طور پراکنده نیز بارها شاهد اعتراضاتی کارگری و دانشجویی بودند.
در خیزش ۱۴۰۱ اما جغرافیای اعتراض از مرکز استان فراتر رفت و علاوه بر بیرجند، تجمعهایی در قائن و طبس، از جمله در محیطهای دانشگاهی، گزارش شد.
تنها چند روز پس از قتل حکومتی مهسا ژینا امینی و در ۲۹ شهریور، بیرجند به اعتراضات سراسری پیوست.
بعد از اعتراض خیابانی، دانشگاه بیرجند به یکی از کانونهای مهم اعتراض استان تبدیل شد و در ۱۱ و ۱۲ مهر دانشجویان این دانشگاه تجمع کردند.
در قائن و طبس نیز از ۳۰ شهریور تا ۱۹ مهر تجمعاتی هم در سطح شهر و هم در دانشگاهها شکل گرفت.
این الگو در دی ۱۴۰۴ گستردهتر و پای شهرستانهای دیگر نیز به نقشه اعتراضات استان کشیده شد.
بر اساس ویدیوها و گزارشها، اعتراضها از ۱۲ دی در دانشگاه بیرجند آغاز شد.
این تجمعات در فضای دانشگاه، در روزهای بعدی هم با سر دادن شعارهایی علیه علی خامنهای و در راستای سرنگونی جمهوری اسلامی ادامه پیدا کرد.
همزمان با فراخوانها، اعتراض از دانشگاه به خیابانهای شهرستانهای قائن، فردوس، سرایان، نهبندان و طبس کشیده شد.
استانداری خراسان جنوبی همان زمان تایید کرد در بازه اصلی ۱۸ تا ۲۰ دی، تجمعاتی با حضور حدود ۹ هزار نفر در این شش استان شکل گرفته است.
این اعتراضات مانند سایر کشور، با سرکوبی گسترده و خونین مواجه شد.
از ورود به خوابگاه تا احکام زندان و تعلیق
سرکوب پیش از اوج اعتراضها آغاز شد. ویدیوی رسیده به ایراناینترنشنال نشان میداد ۱۵ دی، پس از ورود نیروهای امنیتی به خوابگاه دخترانه دانشگاه بیرجند و بازداشت چند دانشجو، مقابل خوابگاه تنش شکل گرفت.
برخوردها پس از فروکش اعتراضات نیز ادامه یافت.
گزارشهای دانشجویی در اردیبهشت ۱۴۰۵ از صدور حکم انضباطی برای ۵۰ دانشجوی دانشگاه بیرجند خبر دادند.
بر اساس این گزارشها، حدود ۳۰ نفر از امکانات رفاهی تا پایان تحصیل محروم و نزدیک به ۲۰ نفر دو ترم تعلیق شدند.
در میان پروندههای ارائهشده برای این گزارش، عرفا عربی، دانشجوی دانشگاه بیرجند، به اتهامهای «اجتماع و تبانی به قصد برهم زدن امنیت ملی» و «تبلیغ علیه نظام» مجموعا به هشت سال حبس محکوم شده که پنج سال آن قابل اجرا اعلام شده است.
پروندههای آرمان امیرآبادی، سجاد جوانمرد، سیدعلی قالیبافان، ابراهیم حقدادی، مهدی جمالی و شهراد زینلی نیز از دیگر نمونههای احکام قضایی مرتبط با این اعتراضات با صدور احکام حبس چندین ساله عنوان شدهاند.
مقامهای جمهوری اسلامی همچنین گفتهاند در خراسان جنوبی هزار و ۲۰۰ نفر در ارتباط با انقلاب ملی ایرانیان بازداشت شدند و برای ۶۰۰ نفرشان پرونده قضایی تشکیل شد.
نکته قابل توجه دیگر این است که به گفته معاون استاندار، سن افرادی که حکومت آنها را «لیدرها و افراد همکار در تجمعات» معرفی کرده، ۱۴ تا ۲۵ سال بوده است.
علاوه بر صدور احکام قضایی سنگین برای دانشجویان و دیگر بازداشتشدگان، گزارشهایی نیز درباره دریافت وثیقههای سنگین، آزادی مشروط پس از ماهها حبس و با اخد وثیقههای کلان، استفاده از پابند الکترونیکی و محدودیت تردد برای آنان منتشر شده است.
پلمب مغازهها، توقیف خودروها و اعمال فشار سیستماتیک بر زندگی و معیشت خانوادههای بازداشتشدگان، از دیگر اقدامات امنیتی علیه معترضان بازداشتی است.
همزمان با تشدید تحریمهای واشینگتن علیه تهران، مسعود پزشکیان، رییس دولت در جمهوری اسلامی، خواستار گسترش استفاده از ارزهای ملی در مبادلات تجاری اعضای بریکس و تنوعبخشی به مسیرهای پرداخت شد.
پزشکیان جمعه ۲۰ شهریور در سخنرانی خود در مجمع تجاری بریکس در دهلینو گفت «نااطمینانی ژئوپلیتیکی، اختلال در زنجیرههای تامین و استفاده روزافزون از ابزارهای اقتصادی برای اعمال فشار سیاسی»، ضرورت نقشآفرینی بریکس را بیش از پیش کرده است.
او تاکید کرد بریکس باید فضایی فراهم آورد که در آن «هیچ کشوری نتواند با انحصار یک ابزار مالی یا فناوری، تجارت مشروع کشور دیگری را مختل کند».
بهگفته پزشکیان، «تابآوری اقتصادی بدون تنوعبخشی به شرکای تجاری، منابع تامین مالی و مسیرهای پرداخت امکانپذیر نیست».
او با اشاره به تحریمها و ادامه کارزار نظامی علیه جمهوری اسلامی در ماههای گذشته افزود فشار بر تجارت، انرژی، زیرساختها یا نظام مالی یک کشور، ثبات منطقهای و اقتصاد جهانی را تحت تاثیر قرار میدهد.
تشدید کارزار «طرد اقتصادی»
در پی حملات سپاه پاسداران به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز، آمریکا کارزار فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی را شدت بخشیده است و میکوشد شریانهای مالی حکومت ایران را محدود کند.
محاصره دریایی، جلوگیری از فروش نفت ایران و مسدود کردن مسیرهای جابهجایی درآمدهای نفتی، از جمله محورهای این کارزار است.
وزارت خزانهداری آمریکا از زمان آغاز کارزار «طرد اقتصادی»، چند بسته تحریمی علیه جمهوری اسلامی وضع کرده است.
بریکس گروهی متشکل از اقتصادهای نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. این ائتلاف در سال ۲۰۰۶ با حضور برزیل، روسیه، هند و چین شکل گرفت و در سالهای بعد کشورهایی از جمله آفریقای جنوبی، ایران، مصر، اتیوپی و امارات متحده عربی به آن پیوستند.
تلاش تهران برای جلب حمایت پکن و مسکو
شی جینپینگ و ولادیمیر پوتین، روسای جمهوری چین و روسیه، در اجلاس دهلینو حضور خواهند داشت.
در روزهای اخیر، گمانهزنیها درباره رویکرد پکن در قبال مناقشه ایران بالا گرفته است. پیشتر نحوه دیدار پزشکیان و شی در حاشیه نشست سازمان همکاری شانگهای در بیشکک خبرساز شده بود.
شی نه بهصورت رسمی، بلکه ایستاده در گوشهای از سالن، با پزشکیان دیدار و گفتوگو کرد.
شبکه خبری فاکسنیوز ۲۰ شهریور گزارش داد جنگهای خاورمیانه و اروپا، بریکس را با یکی از بزرگترین آزمونهای این گروه از زمان شکلگیری آن در ۲۰ سال پیش مواجه کرده است.
بر اساس این گزارش، همزمان با افزایش فشار اقتصادی واشینگتن، حکومت ایران میکوشد مناسبات خود را با مسکو و پکن گسترش دهد. تهران در تازهترین تلاش برای دستیابی به پشتوانهای اقتصادی، خواستار عضویت در «بانک توسعه جدید» بریکس شده است.
فاکسنیوز افزود حضور چین، هند، روسیه و امارات متحده عربی فرصتی کمسابقه در اختیار جمهوری اسلامی میگذارد تا همزمان با چند شریک تجاری مهم خود رایزنی کند.
این در حالی است که امارات ۲۷ مرداد همه مبادلات تجاری و مالی خود با ایران را به حالت تعلیق درآورد.
روسیه نیز یکی از محورهای اصلی نشست دهلینو خواهد بود و انتظار میرود انرژی و همکاریهای دفاعی سهم مهمی از گفتوگوها را به خود اختصاص دهند.
تلاش هند برای مدیریت تنشها
فاکسنیوز گزارش داد قطع روابط تجاری امارات و جمهوری اسلامی صادرکنندگان هندی را نیز تحت فشار قرار داده، زیرا دبی از دیرباز یکی از مراکز اصلی تجارت هند با ایران بوده است.
بر اساس این گزارش، هند بهدلیل منافع اقتصادی خود برای کمک به حل این اختلاف انگیزه دارد.
همچنین با توجه به ادامه کارزار نظامی حوثیهای یمن، مواضع عربستان سعودی در نشست بریکس مورد توجه خواهد بود.
هرش وی پانت، معاون بنیاد پژوهشی آبزرور، گفت: «رهبری بریکس از سوی دهلینو در نهایت تلاشی برای مدیریت تناقضهاست. دهلینو میکوشد بهجای تقابل ایدئولوژیک، تمرکز را بر همکاریهای عملی، از امنیت انرژی تا ارتباطات و توسعه، حفظ کند.»