سایه جنگ ایران بر بیستوپنجمین سالگرد حملات تروریستی ۱۱ سپتامبر
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در مراسم گرامیداشت بیستوپنجمین سالگرد حملات ۱۱ سپتامبر در پنتاگون، از نیروهای نظامی این کشور که در کارزار علیه جمهوری اسلامی شرکت دارند، قدردانی کرد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در مراسم گرامیداشت بیستوپنجمین سالگرد حملات ۱۱ سپتامبر در پنتاگون، از نیروهای نظامی این کشور که در کارزار علیه جمهوری اسلامی شرکت دارند، قدردانی کرد.
ترامپ جمعه ۲۰ شهریور گفت: «به همه نیروهای نظامی ایالات متحده که در جنگ با تروریسم خدمت کردند، ادای احترام میکنیم.»
او افزود: «همچنین به نیروهایی که اکنون میکوشند اطمینان حاصل کنند بزرگترین حکومت حامی تروریسم در جهان، جمهوری اسلامی ایران، هرگز به سلاح هستهای دست پیدا نکند، ادای احترام میکنیم.»
پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، نیز بخشی از سخنان خود در این مراسم را به جنگ ایران اختصاص داد.
او گفت: «در شش ماه گذشته، بزرگترین حکومت حامی تروریسم در جهان را ویران کردهایم. نیروهای ما با یک حکومت دینی اسلامی جنگیدهاند که نزدیک به نیم قرن خواستار مرگ ما بوده است.»
هگست افزود جمهوری اسلامی دههها حامی «حملات تروریستی» علیه آمریکاییها بوده، از حملات ۱۱ سپتامبر ابراز خوشحالی کرده و هزاران نفر، از جمله نظامیان ایالات متحده در عراق و افغانستان، را کشته است.
او گفت مقامهای جمهوری اسلامی «ترامپ را در محاسبات خود ندیده بودند» و تاکید کرد واشینگتن اجازه نخواهد داد تهران به سلاح هستهای دست یابد.
وزیر جنگ آمریکا از ادامه فشارهای اقتصادی بر حکومت ایران خبر داد و اضافه کرد: «ما تنگه [هرمز] را کنترل میکنیم و این نبرد را به پایان خواهیم رساند.»
در این مراسم که در آرلینگتون ویرجینیا برگزار شد، فرماندهان ارشد نظامی آمریکا زیر باران شدید گرد آمدند تا برافراشته شدن پرچم این کشور بر ضلع غربی پنتاگون را تماشا کنند.
پرواز شماره ۷۷ امریکن ایرلاینز در جریان حملات ۱۱ سپتامبر به همین بخش از ساختمان پنتاگون برخورد کرد. در این حمله در مجموع ۱۸۴ نفر، شامل سرنشینان هواپیما و کارکنان پنتاگون، جان باختند.
در پی حملات سپاه پاسداران به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز، آمریکا کارزار فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی را شدت بخشیده و در هفتههای اخیر کوشیده است شریانهای مالی حکومت ایران را محدود کند.
وزارت خزانهداری آمریکا از زمان آغاز کارزار «طرد اقتصادی»، چند بسته تحریمی علیه جمهوری اسلامی وضع کرده است.
سوگواری آمریکا در سالگرد حملات ۱۱ سپتامبر
خبرگزاری رویترز ۲۰ شهریور گزارش داد ۲۵ سال پس از مرگبارترین حمله در خاک آمریکا، مردم این کشور یاد نزدیک به سه هزار نفری را گرامی داشتند که بر اثر برخورد هواپیماهای ربودهشده با مرکز تجارت جهانی، ساختمان پنتاگون و زمینی در پنسیلوانیا جان خود را از دست دادند.
در نیویورک، بستگان قربانیان که بسیاری از آنها تصاویر عزیزانشان را در دست داشتند، همراه با جیدی ونس، معاون ترامپ، و چهار رییسجمهوری پیشین آمریکا در محل برجهای مرکز تجارت جهانی در جنوب منهتن گرد آمدند.
مراسم طبق روال هر سال ساعت ۸ و ۴۶ دقیقه صبح، همزمان با لحظه برخورد پرواز شماره ۱۱ امریکن ایرلاینز با برج شمالی مرکز تجارت جهانی، با یک دقیقه سکوت آغاز شد.
اندکی بعد، بستگان قربانیان خواندن نام ۲۹۷۷ جانباخته حملات ۱۱ سپتامبر و شش قربانی بمبگذاری سال ۱۹۹۳ در مرکز تجارت جهانی را آغاز کردند. خواندن این فهرست که ساعتها ادامه دارد، از غمانگیزترین بخشهای مراسم سالانه است.
میراث سیاسی و اجتماعی ۱۱ سپتامبر
گروهی دیگر از شهروندان در شنکسویل پنسیلوانیا، محل سقوط پرواز شماره ۹۳ یونایتد ایرلاینز، جمع شدند. مسافران و خدمه این هواپیمای ربودهشده که به سوی واشینگتن در حرکت بود، با هواپیماربایان مقابله کردند.
حملات ۱۱ سپتامبر بر زندگی آمریکاییهایی که آن روز را به یاد دارند و نسلهایی که پس از آن بزرگ شدهاند، تاثیر عمیقی گذاشت و سیاست خارجی، سیاست داخلی و نگاه عمومی به امنیت را در ایالات متحده دگرگون کرد.
برای خانوادهها و دوستان قربانیان، سالگرد این واقعه فرصتی برای زنده نگه داشتن یاد جانباختگان است.
این حملات آغازگر «جنگ علیه تروریسم» شد و لشکرکشیهای چندینساله آمریکا به افغانستان و عراق را در پی داشت.
رویترز نوشت نارضایتی عمومی از پیامدهای این جنگها یک دهه پیش به قدرت گرفتن ترامپ کمک کرد.
بر اساس این گزارش، ترامپ وعده داده بود آمریکا را وارد درگیریهای خارجی تازه نکند، اما جنگ ایران اکنون این وعده را به بوته آزمایش گذاشته است.
نظرسنجیها نشان میدهند حملات ۱۱ سپتامبر همچنان بر نگاه بخشی از جامعه آمریکا به مسلمانان تاثیر میگذارد.
زهران ممدانی، شهردار نیویورک، با درخواست شماری از جمهوریخواهان برای شرکت نکردن در مراسم روبهرو شد، اما آن را رد کرد. ممدانی نخستین شهردار مسلمان نیویورک به شمار میرود.
شمار قربانیان همچنان افزایش مییابد
در ادامه مراسم، دقایقی سکوت به یاد قربانیان برگزار میشود. امسال برای نخستین بار، یک دقیقه سکوت به هزاران نفری اختصاص یافته است که از سال ۲۰۰۱ تاکنون بر اثر بیماریهای ناشی از گردوغبار سمی جان باختهاند.
این گردوغبار ماهها هوای اطراف محل برجها را آلوده کرده بود.
این بدان معناست که دامنه قربانیان این حملات به کسانی محدود نمیشود که روز ۱۱ سپتامبر کشته شدند.
بسیاری از نیروهای امدادی که هفتهها یا ماهها در میان آوارها فعالیت کردند، همراه با ساکنان مناطق پیرامونی، بر اثر تنفس مواد سمی بیمار شدند و بعدها جان خود را از دست دادند.
آتشنشانی نیویورک در روز حملات ۳۴۳ نفر از نیروهای خود را از دست داد. آمارهای این سازمان حاکی از آن است که از آن زمان تاکنون، بیش از ۶۰۰ آتشنشان دیگر، از جمله شماری از نیروهای بازنشسته حاضر در عملیات نجات، بر اثر بیماریهای مرتبط با ۱۱ سپتامبر جان باختهاند.
تنها از ابتدای سال جاری میلادی، ۲۶ نفر از این آتشنشانان جان خود را از دست دادهاند.
روزنامه والاستریت ژورنال با استناد به این گزارش نوشت یک گروه مرتبط با حکومت ایران، اطلاعات حاصل از فرستندههای موقعیتیاب کشتیها و هواپیماها، تصاویر نظامی و عکسهای ماهوارهای تجاری را گردآوری کرده بود تا کشتیهای جنگی آمریکا را ردیابی کند و به دنبال نقاط آسیبپذیر در سامانههای ارتباطی مستقر روی این کشتیها بگردد.
آنتروپیک اعلام کرد طرح این «عامل تهدید» را که از مدل پیشرفته هوش مصنوعی کلاود (Claude) استفاده میکرد، مختل کرده است.
این یافته یکی از چندین تهدیدی بود که در گزارش ۱۵۴ صفحهای آنتروپیک تشریح شده است؛ گزارشی که تصویری از شیوههای تازهای ارائه میدهد که دشمنان آمریکا از هوش مصنوعی برای ایجاد تهدیدهای جدی، از توسعه موشکهای جدید و کارزارهای تهاجمی اطلاعات نادرست گرفته تا جاسوسی از مخالفان و حتی پیگیری امکان توسعه سلاحهای بیولوژیک، علیه امنیت ملی استفاده میکنند.
شرکتهای بزرگ هوش مصنوعی و شرکتهای امنیتی بهطور منظم گزارشهایی درباره تهدیدهای مرتبط با این فناوری منتشر میکنند تا افکار عمومی و شرکای خود را از خطرات احتمالی آگاه کنند.
بهنوشته والاستریت ژورنال، ادعاهای مطرحشده در گزارش آنتروپیک در حالی منتشر میشود که در سراسر آمریکا بحثی جدی در این زمینه جریان دارد که آیا سیاستگذاران بهطور کامل تهدیدها و تحولاتی را که هوش مصنوعی ممکن است در دهههای آینده برای امنیت ملی ایجاد کند، درک کردهاند یا نه.
قواعد آنتروپیک اجازه نمیدهد از محصولات این شرکت برای ساخت سلاح، انجام عملیات نظارتی یا اعمال خشونت استفاده شود. با این حال، در گزارش این شرکت تاکید شده که افراد اغلب میکوشیدند نیت واقعی خود را پنهان کنند و زمانی که کلاود (Claude) درخواستهایشان را رد میکرد، با روشهای تازه و مکرر تلاش میکردند محدودیتها را دور بزنند.
یکی از پژوهشگران ارشد آنتروپیک چهارشنبه ۱۸ شهریور بهدلیل نگرانی از اینکه شرکتهای هوش مصنوعی در حال توسعه سامانههایی هستند که قادر به کنترل آنها نخواهند بود، استعفا کرد. همزمان، دیگر کارکنان آنتروپیک هشدار دادهاند که اگر هوش مصنوعی بهدرستی مهار نشود، میتواند بشریت را نابود کند.
اِوان هابینگر، یکی دیگر از دانشمندان ارشد آنتروپیک، در یک پست در شبکههای اجتماعی نوشت: «ما واقعا و صادقانه باور داریم که هوش مصنوعی میتواند همه انسانها را بکشد!»
او افزود: «من شخصا فکر میکنم احتمال آن در دهه آینده بیش از ۱۰ درصد است. معتقدم آنتروپیک تمام تلاش خود را میکند، اما ما هنوز برنامهای برای حل مساله همراستاسازی در اَبَرهوش نداریم و مشخص نیست که در مسیر دستیابی به چنین راهحلی قرار داشته باشیم.»
آنتروپیک در تازهترین گزارش خود درباره شناسایی و مقابله با سوءاستفاده از هوش مصنوعی اعلام کرد تلاشهایی را برای استفاده از مدلهای این شرکت در توسعه سلاحهای بیولوژیک شناسایی و مختل کرده است، هرچند مشخص نکرد کدام کشورها یا دولتهای خارجی با این تلاشها مرتبط بودهاند.
در گزارش آنتروپیک آمده است: «بدون تدابیر حفاظتی مناسب، چنین قابلیتهایی میتوانند پیامدهایی فاجعهبار داشته باشند.»
در موردی دیگر، آنتروپیک اعلام کرد گروهی در شمال یمن از کلاود برای توسعه نرمافزار هدایت تسلیحات پیشرفته، از جمله یک موشک بالستیک چندمرحلهای، استفاده کرده است.
یمن محل فعالیت گروه شورشی حوثی است؛ گروهی که به یکی از قدرتمندترین گروههای همسو با جمهوری اسلامی در خاورمیانه تبدیل شده و اخیرا با پیشروی در ساحل دریای سرخ کنترل خود بر آبراه راهبردی بابالمندب را تثبیت کرده است.
در گزارش آنتروپیک درباره تلاشهای مرتبط با توسعه تسلیحات در یمن آمده است: «تدابیر حفاظتی ما بسیاری از درخواستهای آنها را مسدود کرد، اما نه همه آنها را.»
این شرکت گفت حسابهای مرتبط با این فعالیت را مسدود کرده، اطلاعات مربوط به آن را با شرکای دولتی به اشتراک گذاشته و پروتکلهای شناسایی جدیدی برای کاهش خطر سوءاستفاده در آینده توسعه داده است.
آنتروپیک همچنین اعلام کرد یک عملیات همسو با دولت چین را شناسایی کرده است که از کلاود برای ردیابی و نظارت بر اویغورها ــ اقلیت قومیای که عمدتاً در غرب چین زندگی میکنند ــ استفاده کرده است.
یکی از محورهای اصلی این عملیات، اویغورهایی بودند که به ارتش تازهتشکیلشده سوریه پیوستهاند.
طبق گزارش آنتروپیک، این عملیات چینی همچنین کارزاری شامل گزارشدهی انبوه و تقویت پیامها از طریق شبکههای رباتی علیه روزنامهنگاران دیاسپورای اویغور به راه انداخته بود.
آمریکا در سال ۲۰۲۱ سرکوب اویغورها توسط دولت چین را نسلکشی اعلام کرد.
گروه دیگری از حسابهای مرتبط با دولت چین از کلاود برای تهیه پروندههایی درباره رهبران مذهبی در سراسر آسیا استفاده کرده بود که پکن به آنها با سوءظن نگاه میکند.
بر اساس این گزارش، این افراد شامل کاردینالهای ارشد کاتولیک در سراسر آسیا، رهبران کلیسای پرسبیترین در تایوان، اعضای جامعه مدنی بودایی تبت و دولت تبتی در تبعید بودند.
عوامل مستقر در روسیه نیز تلاش کردند از کلاود برای ساخت دستههای خودمختار پهپادهای مرگبار با استفاده از دادههای میدانهای نبرد اوکراین استفاده کنند و همچنین کارزارهای اطلاعات نادرست را از طریق توزیع تبلیغات دولتی روسیه که با هوش مصنوعی تولید شده بود، در کشورهای غنی از منابع در آفریقای مرکزی به راه اندازند.
آنتروپیک در گزارش خود نوشت: «امیدواریم یافتههای این گزارش به دیگر توسعهدهندگان کمک کند الگوهای مشابه را در پلتفرمهای خود شناسایی کنند، به دولتها و جامعه مدنی تصویر روشنتری از چگونگی شکلگیری تهدیدهای نوظهور بدهد و دفاع جمعی را تقویت کند.»
خبرگزاری رویترز جمعه ۲۰ شهریور در گزارشی تحلیلی نوشت این درگیری نخستین آزمون جدی پیمان دفاعی پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه است که اوایل شهریور امضا شد.
بر اساس این پیمان، حمله نظامی به هر یک از این سه کشور، حمله به همه آنها تلقی میشود.
دو مقام پاکستانی در تیرماه گفته بودند نیروهای این کشور در نزدیکی مرز عربستان سعودی با یمن مستقر شدهاند. این حضور، احتمال درگیر شدن مستقیم آنها را در جنگ با حوثیها افزایش میدهد.
در اسلامآباد این نگرانی وجود دارد که حملات حوثیها پاکستان را به جنگ بکشاند.
همکاری دفاعی با کشورهای خلیج فارس بخشی از تلاش پاکستان برای جذب سرمایه و تقویت اقتصاد بحرانزده آن است. در مقابل، نفت و گاز این کشور از تنگه هرمز و دریای سرخ عبور میکند؛ مسیرهایی که جمهوری اسلامی و حوثیها توان مختل کردنشان را نشان دادهاند.
دو سال پیش نیز حملات متقابل ایران و پاکستان در مرز بلوچستان، برای مدتی خطر آغاز درگیری گسترده را بالا برد.
انتقال هشدار ریاض به تهران
به گزارش رویترز و به نقل از منابع سعودی، پاکستانی و ایرانی، پاکستان این هفته درخواست ریاض برای مهار حوثیها را به تهران منتقل کرد.
عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، نیز ۱۹ شهریور با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، درباره احیای تلاشهای دیپلماتیک و کاهش تنش گفتوگو کرد.
وزارت خارجه پاکستان اعلام کرد در حال حاضر پاسخ نظامی به حملات حوثیها در دست بررسی نیست و اسلامآباد همچنان از خویشتنداری و گفتوگو حمایت میکند.
مقامهای جمهوری اسلامی علنا از میانجیگری پاکستان استقبال کرده و پیمان دفاعی این کشور را تهدید ندانستهاند. با این حال، سه منبع ایرانی به رویترز گفتند تهران در توانایی اسلامآباد برای اثرگذاری بر بحران تردید دارد و آن را فاقد تجربه میانجیهایی چون قطر میداند.
مرز میانجیگری و ورود به جنگ
رویترز نوشت که اکنون نشانههایی از محتاطتر شدن پاکستان دیده میشود.
پیش از این چهار منبع اعلام کردند که کویت پس از توافق اسلامآباد و ریاض خواهان پیمانی مشابه شده، اما پاکستان که نگران تعهد نظامی تازه در برابر حملات احتمالی جمهوری اسلامی است، دامنه مذاکرات را به آموزش، امنیت مرزی و افزایش ظرفیت محدود کرده است.
اسلامآباد همچنین گفته است فعلا برنامهای برای افزودن عضو تازه به پیمان سهجانبه ندارد.
فرزانه شیخ، پژوهشگر همکار چتمهاوس، گفت پاکستان امکانات و تجربهای در حد قطر و عمان برای میانجیگری ندارد.
به گفته او، نقش برجسته اسلامآباد بیش از آنکه حاصل سرمایه دیپلماتیک این کشور باشد، از رابطه شخصی نزدیک دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، و عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، ناشی میشود.
کامران بخاری، تحلیلگر روابط ایران و پاکستان، نیز هشدار داد انتقال و شکل دادن پیامها با ارائه پدافند هوایی یا اطلاعات نظامی تفاوت دارد: «حمایت نظامی مستقیم، پاکستان را عملا وارد جنگ خواهد کرد.»
پاکستان هماکنون هزاران سرباز و یک اسکادران جنگنده در عربستان سعودی دارد و همزمان، با تنش در مرز هند و شورشهای مسلحانه در غرب کشور روبهروست.
این وضعیت، پذیرش تعهدهای تازه را دشوار میکند.
این موضع پس از آن اعلام شد که ایراناینترنشنال از وزارت خارجه سوئد درباره تهدید اخیر رسانههای فارسیزبان خارج از کشور از سوی ابوالفضل شکارچی، سخنگوی ارشد نیروهای مسلح جمهوری اسلامی، پرسید.
شکارچی، چهارم شهریور گفت کارکنان ایراناینترنشنال، بیبیسی فارسی و رادیو فردا را میتوان در «بانک اهداف نظامی» قرار داد.
ایراناینترنشنال از دولت سوئد خواست ارزیابی خود را از این گفتهها و پیامدهای امنیتی آن برای خبرنگاران شاغل در این کشور اعلام کند و توضیح دهد آیا این اظهارات را تهدیدی بالقوه علیه روزنامهنگاران میداند؟
پرسشهای دیگر به اقدامات دولت سوئد برای حفاظت از خبرنگاران در برابر تهدید و ارعاب حکومتهای خارجی و عوامل نیابتی آنها و همچنین احتمال بررسی تدابیر امنیتی بیشتر مربوط بود.
وزارت خارجه سوئد این پرسشها را برای پاسخگویی به وزارت دادگستری ارجاع داد و این وزارتخانه به ایراناینترنشنال گفت: «ایران طی چندین سال فعالیتهای تهدیدکننده امنیت را در سوئد و علیه سوئد انجام داده است. سرویس امنیتی سوئد مشخص کرده است که حکومت ایران از شبکههای تبهکار در سوئد برای انجام اقدامات خشونتآمیز علیه دولتهای دیگر، گروهها یا افرادی در سوئد که ایران آنها را تهدید تلقی میکند، استفاده میکند.»
در پاسخی که در اختیار ایراناینترنشنال قرار گرفت، جزییاتی درباره اقدامات حفاظتی موجود یا تدابیر تازه احتمالی، ارائه نشده است.
تهدید روزنامهنگاران با ادبیات نظامی
شکارچی، ایراناینترنشنال، بیبیسی فارسی و رادیو فردا را مرتبط با سرویسهای اطلاعاتی خارجی خواند و کارکنان آنها را «سربازان اسرائیل و آمریکا» دانست.
او گفت کارکنان این رسانهها را میتوان در بانک اهداف نظامی قرار داد، زیرا از نظر جمهوری اسلامی، آنها رسانه نیستند.
پیش از این، وزارت خارجه آلمان این تهدیدها را محکوم کرد و هانا نویمن، نماینده پارلمان اروپا، خواستار تقویت اقدامات حفاظتی از روزنامهنگاران ایرانی در اروپا شد.
وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی چهار سال پیش ایراناینترنشنال را «سازمان تروریستی» خواند و کارکنان و افراد مرتبط با آن را به پیگرد قضایی تهدید کرد.
افزایش تهدیدها در بریتانیا در سال ۲۰۲۳ نیز باعث شد ایراناینترنشنال برای مدتی فعالیت دفتر لندن خود را متوقف کند.
تهدیدهای امنیتی علیه ایراناینترنشنال در ماههای اخیر ادامه داشته است.
۲۶ فروردین، مهاجمان در فاصله چند متری از استودیوهای این شبکه در لندن کوکتل مولوتوف پرتاب کردند. دو نفر از متهمان این پرونده بعدها اتهام مشارکت در آتشافروزی را پذیرفتند.
سابقه استفاده از شبکههای تبهکار در سوئد
سرویس امنیتی سوئد خرداد ۱۴۰۳ تایید کرد شبکههای تبهکار در این کشور بهعنوان عوامل نیابتی جمهوری اسلامی فعالیت میکنند.
این نهاد گفت تهران از این شبکهها برای هدف قرار دادن مخالفان ایرانی و همچنین منافع اسرائیلی و یهودی استفاده کرده است.
ایراناینترنشنال نیز در گزارشی اختصاصی خبر داد روا مجید، رهبر شبکه تبهکاری فاکستروت، تحت حمایت سپاه پاسداران در ایران زندگی میکند و با نیروی قدس همکاری دارد.
آمریکا و بریتانیا این شبکه و رهبر آن را بهدلیل نقش داشتن در عملیات خشونتآمیز مورد حمایت جمهوری اسلامی، تحریم کردهاند.
چهار منبع در دولت به رسمیت شناختهشده یمن جمعه ۲۰ شهریور به خبرگزاری رویترز گفتند نیروهای حوثی به جزیره پریم، که در عربی میون خوانده میشود، رسیدهاند.
دو منبع دولتی نیز گفتند نیروهای مورد حمایت عربستان سعودی از این جزیره عقبنشینی کردهاند و حوثیها شهر ساحلی ذباب را تصرف کردهاند.
مرحله تازه پیشروی حوثیها در امتداد ساحل دریای سرخ از ۱۸ شهریور و با تصرف بندر مخا و جزایر حنیش آغاز شد.
این گروه از تصرف شهر حیس و پایگاه خالد بن ولید نیز خبر داده است.
نیروهای دولتی، عقبنشینی از جنوب مخا را اقدامی برای تجدید سازمان خواندهاند.
بابالمندب؛ تهدیدی نزدیکتر از هرمز
بابالمندب در باریکترین نقطه، ۲۹ کیلومتر عرض دارد و جزیره پریم آن را به دو کانال کشتیرانی تقسیم میکند.
جزایر حنیش در شمال نیز بر کشتیهایی که به تنگه نزدیک میشوند، دید دارند.
حضور حوثیها در مخا، ذباب، حنیش و پریم، میتواند امکان رصد و حمله به شناورها از فاصلهای نزدیکتر را فراهم کند.
این گذرگاه، دریای سرخ را به خلیج عدن و اقیانوس هند متصل میکند و مسیر انتقال کالا و انرژی میان آسیا و اروپا از طریق کانال سوئز است.
حدود ۱۲ درصد تجارت جهانی از بابالمندب عبور میکند. عربستان سعودی نیز پس از اختلال در تنگه هرمز، برای صادرات نفت به مسیر دریای سرخ وابستهتر شده است.
همزمان با پیشروی حوثیها، اکسیوس گزارش داد محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، در دو تماس تلفنی از دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، خواسته است تا ارتش ایالات متحده حوثیها را هدف قرار دهد، اما ترامپ این درخواست را رد کرده است.
یک مقام اسرائیلی در گفتوگو با کانال ۱۲ اسرائیل درباره پیامدهای تسلط احتمالی حوثیها هشدار داد و گفت: «آنها خواهند توانست با موشکهای ضدتانک به هرچه دلشان میخواهد شلیک کنند. آنها کشتیها را با چشم غیرمسلح خواهند دید.»
او افزود: «حوثیها در باریکترین نقطه قرار گرفتهاند و این وضعیت حتی از تنگه هرمز هم وخیمتر است.»
به گفته این مقام، حوثیها برخلاف حامیانشان در ایران، به رادارها و سامانههای پیشرفته نیاز ندارند و میتوانند قایقهای انتحاری بفرستند یا کنترل کشتیها را به دست بگیرند: «این یک درام بزرگ است که قدرت فوقالعادهای به این گروه تروریستی میدهد.»
نیروهای دولتی در تدارک ضدحمله
نیروهای دولتی یمن از تدارک ضدحمله برای بازپسگیری مناطق ساحلی خبر دادهاند و از غیرنظامیان خواستهاند از جاده تعز به مخا و مواضع حوثیها فاصله بگیرند.
شبکه المسیره، وابسته به حوثیها، ۲۰ شهریور از حملات هوایی عربستان سعودی به فرودگاه مخا خبر داد.
رویترز به نقل از منابع یمنی، ایرانی و منطقهای گزارش داد پیشروی در ساحل دریای سرخ با راهنمایی مستقیم فرماندهان سپاه پاسداران انجام شده است.
دو منبع ایرانی نیز گفتند تهران به حوثیها وعده تسلیحات، منابع مالی و اعزام افسران بیشتری داده است.
جمهوری اسلامی هدایت نظامی این گروه را رد میکند و حوثیها را «متحدی مستقل» میخواند.
همزمان، آمریکا حمایت اطلاعاتی و پشتیبانی هدفگیری از عربستان سعودی را افزایش داده، اما وارد عملیات مستقیم نشده است.
محمد عبدالسلام، سخنگوی حوثیها، گفته است کشتیهای غیرسعودی هدف قرار نخواهند گرفت. با این حال، نزدیک شدن این گروه به کنترل بابالمندب، همزمان با اختلال در تنگه هرمز، دو مسیر اصلی تجارت و عرضه جهانی انرژی را در معرض تهدید قرار داده است.
بر اساس اعلام رسمی بانک مرکزی اروپا، نرخ بهره وامهای کوتاهمدت به بانکها نیز به ۲.۶۵ درصد و نرخ تسهیلات وامدهی به ۲.۹ درصد میرسد.
نرخهای جدید از ۲۵ شهریور اجرا میشوند.
این دومین افزایش نرخ بهره در سال جاری است و نرخ سپردهگذاری را به بالاترین سطح از اسفند ۱۴۰۳ میرساند.
بازارها این افزایش را پیشبینی کرده بودند، اما هشدار صریح بانک مرکزی درباره فشارهای قیمتی، فروش اوراق قرضه را تشدید کرد.
جهش بهای انرژی و هزینه استقراض
تازهترین دور حملات آمریکا و جمهوری اسلامی به کشتیها در خلیج فارس و تنگه هرمز، بهای نفت برنت را از ۱۰۵ دلار در هر بشکه بالاتر برد. قیمت برنت سپس به حدود ۱۰۴ دلار و ۵۰ سنت بازگشت، اما همچنان ۳.۳ درصد نسبت به روز قبل بالاتر بود.
گسترش جنگ به مسیرهای دریایی، بازار جهانی نفت را پیشتر نیز با دورههای پیاپی اختلال روبهرو کرده بود.
بر اساس گزارش گاردین، بهای گاز در بریتانیا از ۲۰۳ پنس به ازای هر ترم فراتر رفت و به بالاترین سطح از دسامبر ۲۰۲۲ رسید. قیمت عمدهفروشی گاز هلند، شاخص معیار اتحادیه اروپا، نیز برای نخستین بار از ژانویه ۲۰۲۳ از ۸۰ یورو به ازای هر مگاواتساعت عبور کرد.
شوک انرژی به بازار اوراق قرضه هم سرایت کرد. بازده اوراق ۱۰ ساله دولت بریتانیا به ۵.۳۶ درصد رسید؛ بالاترین سطح از ماه اوت ۲۰۰۷. بازده اوراق ۱۰ ساله آلمان نیز با رسیدن به ۳.۴۵ درصد در بالاترین سطح از آوریل ۲۰۱۱ قرار گرفت و بازده اوراق مشابه فرانسه، به بالاترین سطح از اکتبر ۲۰۰۸ افزایش یافت.
نگرانی بانکهای مرکزی این است که گرانی انرژی، هزینه حملونقل و گرمایش خانهها و کسبوکارها را بالا ببرد و موج تورمی از نفت و گاز به طیف گستردهتری از کالاها و خدمات منتقل شود.
تورم بالاتر و زمستان پرمخاطره
بانک مرکزی اروپا اکنون پیشبینی میکند تورم عمومی منطقه یورو در سال ۲۰۲۶ بهطور متوسط سه درصد باشد و در سالهای ۲۰۲۷ و ۲۰۲۸ به ترتیب به ۲.۵ و ۲.۱ درصد برسد.
برآورد رشد اقتصادی امسال نیز از ۰.۸ درصد در پیشبینی ماه ژوئن به ۰.۹ درصد افزایش یافته است.
کریستین لاگارد، رییس بانک مرکزی اروپا، گفت: «ما معتقدیم تورم بیش از آنچه پیشبینی کرده بودیم، ماندگار خواهد بود.»
او افزود تورم مواد غذایی که تاکنون در سطح ۱.۲ درصد باقی مانده، احتمالا در پی افزایش قیمت نفت و گاز بالا خواهد رفت.
لاگارد همچنین هشدار داد اختلال بیشتر در عرضه گاز یا زمستانی غیرمعمول سرد، همزمان با پایین بودن سطح ذخایر، میتواند جهش تازهای در قیمتها ایجاد کند.
ذخایر گاز اتحادیه اروپا اکنون تنها ۶۷ درصد پر است؛ در حالی که میانگین پنج ساله این مقطع ۸۴ درصد بوده است.
بخشی از خریداران بریتانیایی و اروپایی پر کردن ذخایر را با این انتظار به تاخیر انداختهاند که جنگ پایان یابد و قیمتها پیش از زمستان کاهش پیدا کند. ادامه درگیری میتواند آنها را ناچار کند همزمان برای خرید گاز وارد بازار شوند و فشار بر قیمتها بیشتر شود.
لاگارد گفت انتظار میرود تورم عمومی تا اواخر سال ۲۰۲۷ به محدوده هدف بازگردد، اما بانک مرکزی اروپا درباره مسیر بعدی نرخها تصمیمی نگرفته و در هر نشست، دادههای تازه را ارزیابی میکند.
او افزود: «بازارها کاری را میکنند که باید بکنند و ما هم کاری را میکنیم که باید انجام دهیم؛ یعنی تامین ثبات قیمتها.»
