سازمان دفاع از جریان آزاد اطلاعات ضمن اعلام صدور حکم ۱۵ سال حبس غیابی برای یلدا معیری، عکاس خبری، گزارش داد شماری از روزنامهنگاران و عکاسان خبری با بازداشت، بلاتکلیفی قضایی روبهرو هستند. معیری یکشنبه ۱۸ مرداد با انتشار مطلبی در شبکه اجتماعی ایکس از صدور این حکم خبر داد.
روزنامه والاستریت ژورنال یکشنبه ۱۸ مرداد نوشت دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در هفتههای اخیر در گفتوگوهای خصوصی با دستیاران ارشد خود این احتمال را مطرح کرده است که در صورت بازگشایی کامل تنگه هرمز از سوی جمهوری اسلامی، حتی بدون توافق هستهای از جنگ خارج شود.
به نوشته این روزنامه، با دشوار شدن دستیابی به توافق هستهای، کاخ سفید تمرکز بیشتری بر بازگشایی تنگه هرمز گذاشته و ترامپ در پی زمینهسازی برای اعلام پیروزی بوده است.
این مسیر ۱۷ مرداد با مطرح شدن سختترین شروط جمهوری اسلامی تاکنون برای بازگشایی تنگه هرمز دشوارتر شد.
محمدباقر ذوالقدر، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، ۱۷ مرداد در پیامی نوشت تنگه هرمز تا زمانی که آمریکا رفتار خود را «تصحیح» نکند باز نمیشود.
او این تغییر رفتار را شامل خودداری از تهدید جمهوری اسلامی، پایان دائمی جنگ علیه حکومت ایران و متحدانش در لبنان، فلسطین، یمن و عراق، لغو محاصره دریایی، خروج نیروهای دریایی و هوایی آمریکا از پیرامون ایران، پرداخت کامل خسارتهای دو جنگ، لغو تحریمها و آزادسازی بیقیدوشرط داراییهای مسدودشده ایران دانست.
نیویورک تایمز ۱۷ مرداد نوشت شروط ذوالقدر برای بازگشایی تنگه هرمز، امیدها به توافق با عمان برای ازسرگیری تجارت و کاهش قیمت جهانی انرژی را کاهش داده است.
حسین علیزاده، تحلیلگر مسائل بینالملل، به ایراناینترنشنال گفت شرطهای مطرحشده برای توافق بر سر تنگه هرمز بهگونهای تنظیم شدهاند که تحقق آنها دشوار یا ناممکن باشد و ممکن است با هدفِ گرفتن امتیاز بیشتر در مذاکرات یا در چارچوب رقابتهای داخلی جمهوری اسلامی مطرح شده باشند.
والاستریت ژورنال نوشت این تحولات گزینههای ترامپ برای خروج از جنگ را محدودتر کرده و نشان میدهد تهران برای یک درگیری طولانی و فرسایشی آماده است.
تمرکز کاخ سفید بر بازگشایی تنگه هرمز
مونا یعقوبیان، مدیر برنامه خاورمیانه در مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی، گفت: «خواستههای سختگیرانه اخیر جمهوری اسلامی برای بازگشایی تنگه هرمز، یافتن راهی آبرومندانه برای خروج ترامپ از این درگیری را بهطور فزایندهای دشوار میکند.»
گرگوری برو، کارشناس مسائل ایران در موسسه مشاورهای اوراسیا گروپ، گفت تهران معتقد است ترامپ خواهان خروج از جنگ است و بر بازگشایی تنگه هرمز تمرکز دارد و به همین دلیل بر سر شرایط بازگشایی این آبراه در مذاکرات سختگیری میکند.
کاخ سفید از آغاز مذاکرات دیپلماتیک در فروردین تاکید کرده است جمهوری اسلامی نباید به سلاح هستهای دست یابد، اما دشواری مذاکرات هستهای باعث شد در هفتههای اخیر تمرکز بیشتری بر بازگشایی تنگه بگذارد.
حملات پراکنده موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی در این آبراه، حرکت کشتیهای تجاری را کاهش داده و بازارهای جهانی نفت را متلاطم کرده است؛ وضعیتی که والاستریت ژورنال آن را اهرمی قدرتمند برای تهران توصیف کرد.
ترامپ در هفتههای اخیر بارها اعلام کرده تنگه هرمز کاملا باز شده است، اما به نوشته این روزنامه، در عمل هنوز چنین نشده است.
تلاش ترامپ برای اعلام پیروزی و اختلاف بر سر شرایط بازگشایی تنگه هرمز
کمتر از سه ماه مانده به انتخابات میاندورهای آمریکا و در حالی که قیمت بنزین همچنان بهطور قابل توجهی بالاتر از پیش از آغاز جنگ در ۹ اسفند ۱۴۰۴ است، ترامپ به دنبال راهی است تا به افکار عمومی آمریکا بگوید جنگ را برده است.
رییسجمهوری آمریکا در روزهای اخیر گفته بود برای انجام بزرگترین حمله نظامی از زمان جنگ جهانی دوم آماده بوده، اما متحدان واشینگتن او را منصرف کردهاند. او همچنین دستیابی به توافق را «قریبالوقوع» توصیف کرده بود، هرچند هنوز توافقی حاصل نشده است.
ترامپ ۱۶ مرداد نیز در تروث سوشال مطلبی با عنوان «ترامپ جنگ ایران را برد» منتشر کرد و حتی بدون دستیابی به توافق هستهای، از پیروزی در جنگ سخن گفت.
جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، نیز گفت واشینگتن به فشار بر جمهوری اسلامی برای ایجاد تغییرات بلندمدت در روابط دو طرف ادامه خواهد داد.
یک مقام کاخ سفید گفت آمریکا همه اهداف نظامی خود علیه جمهوری اسلامی را محقق کرده و تمرکز کنونی ترامپ بر تضمین جریان انرژی جهانی از تنگه هرمز است. به گفته او، در صورت ادامه حملات به کشتیها، گزینههای نظامی همچنان روی میز خواهند ماند.
احتمال پایان جنگ بدون توافق هستهای
مقامهای آمریکایی گفتند ترامپ معتقد است تهران احتمالا تا پایان دوره ریاستجمهوری او قادر به احیای فعالیتهای هستهای خود نخواهد بود، زیرا آمریکا سال گذشته سه مرکز اصلی هستهای جمهوری اسلامی را نابود کرده است.
ترامپ همچنین گفته توان اطلاعاتی آمریکا احتمالا تلاش تهران برای بازسازی این مراکز یا ساخت مخفیانه سلاح هستهای را شناسایی خواهد کرد و تهدید حملات دوباره میتواند بازدارندگی ایجاد کند.
به گفته مقامهای آمریکایی، اگر برنامه هستهای جمهوری اسلامی مهار و تردد در تنگه از سر گرفته شود، احتمال دارد ترامپ آتشبس کنونی را برای مدتی نامحدود تمدید کند و در صورت بازگشایی کامل این آبراه، محاصره نظامی بنادر ایران را نیز لغو کند.
جمهوری اسلامی علاوه بر میلیاردها دلار غرامت جنگی، خواستار آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران در سراسر جهان شده است.
ترامپ گفته اجازه نخواهد داد پول مالیاتدهندگان آمریکایی به جمهوری اسلامی پرداخت شود. با این حال، والاستریت ژورنال نوشت دستیابی به توافق بدون آزادسازی دستکم بخشی از داراییهای مسدودشده ایران بعید است.
دو طرف همچنین بر سر معافیتهای تحریمی برای فروش نفت ایران اختلاف دارند. آمریکا خرداد سال جاری در چارچوب توافق موقت صلح با جمهوری اسلامی با این معافیتها موافقت کرد، اما پس از فروپاشی آتشبس و حمله به کشتیها در تنگه هرمز، تحریمهای نفتی را دوباره برقرار کرد.
والاستریت ژورنال نوشت اظهارات اخیر ترامپ نشان میدهد او همچنان به دنبال راهی برای خروج از جنگ است، اما اختلافها بر سر تنگه هرمز، غرامت، تحریمها و حضور نظامی آمریکا در منطقه این مسیر را دشوار کرده است.
خامنهای یکشنبه ۱۸ مرداد در حکم خود با اشاره به «تجارب» رضایی و سابقه او در جنگ ایران و عراق، او را به این سمت منصوب کرد و همزمان از تلاش محمدباقر ذوالقدر، نماینده پیشین خود در شورای عالی امنیت ملی، تشکر کرد.
ساعاتی پیش از اعلام رسمی حکم، شماری از رسانههای حکومتی از انتصاب رضایی به عنوان نماینده رهبر جمهوری اسلامی در شورای عالی امنیت ملی خبر دادند، اما دقایقی بعد خبر را حذف کردند.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، ظهر یکشنبه به نقل از «شنیدهها» این خبر را منتشر کرد، اما چند دقیقه بعد آن را از کانال تلگرامی خود برداشت.
شماری دیگر از رسانهها، از جمله مهر، ایسنا و جماران، نیز خبر انتصاب رضایی را منتشر کردند، اما آنها هم اندکی بعد خبر را حذف کردند.
در خبر تسنیم آمده بود رضایی و سعید جلیلی از این پس دو نماینده مجتبی خامنهای در شورای عالی امنیت ملی خواهند بود و محمدباقر ذوالقدر پیش از این یکی از دو نماینده رهبر جمهوری اسلامی در این نهاد بود.
در روزهای اخیر، شکاف در سطوح حاکمیتی جمهوری اسلامی بر سر روند گفتوگوها با ایالات متحده، بهویژه در خصوص پرونده هستهای و چشمانداز تنگه هرمز، بالا گرفته است.
گمانهزنیها درباره کنار گذاشتن ذوالقدر
۱۲ مرداد، محمدباقر خرازی، دبیرکل حزبالله ایران، از تصمیم مجتبی خامنهای برای ایجاد تغییرات در شورای عالی امنیت ملی خبر داد و گفت قرار است رضایی بهجای ذوالقدر، دبیر این شورا شود.
خرازی که برادر همسر مسعود خامنهای، دیگر فرزند علی خامنهای، است، افزود رهبر جمهوری اسلامی «رسما و علنا» هشدار داده است اگر مسعود پزشکیان بار دیگر از سمت خود بهعنوان رییس دولت استعفا کند، با آن موافقت خواهد کرد.
از آن زمان، گزارشهای ضدونقیض درباره تشدید اختلافات در ساختار قدرت، احتمال استعفای پزشکیان و سرنوشت مذاکرات با آمریکا افزایش یافته است.
روزنامه سازندگی ۱۷ مرداد گزارش داد ذوالقدر از دبیری شورای عالی امنیت ملی استعفا کرده، اما پزشکیان در مقام رییس شورا با کنارهگیری او موافقت نکرده است.
پزشکیان همان روز در پاسخ به پرسشی درباره کنارهگیری ذوالقدر گفت: «یکسری اختلافات مطرح است که تلاش میکنیم برطرف شود.»
این اظهارات در حالی مطرح میشوند که مذاکرات درباره بازگشایی تنگه هرمز همچنان ادامه دارد و تاکنون به نتیجه مشخصی ختم نشده است.
رای مثبت ذوالقدر به توافق با آمریکا
محمدامین باقری کنی، از افراد نزدیک به دفتر علی خامنهای، ۱۷ مرداد در یادداشتی، کنار گذاشته شدن ذوالقدر از شورای عالی امنیت ملی و جانشینی رضایی را قطعی دانست.
او با اشاره به رای مثبت ذوالقدر به توافق با آمریکا نوشت: «تغییر در نمایندگی رهبری در شعام پس از امضای تفاهم، بیتردید از تبعات عدم همراهی نماینده رهبری در شورای عالی امنیت ملی با نظر اصولی رهبری در مهمترین مساله امنیت ملی کشور است.»
در ادامه این یادداشت آمده است: «برخلاف بسیاری ادعاها و توجیهها، برای نماینده رهبری و دبیر شعام و بهتبع سایر اعضای شعام، نظر رهبری قبل از امضای تفاهم روشن بوده و با علم به آن، از آن تخلف کردهاند.»
محمدامین باقری کنی برادر مصباحالهدی باقری کنی، داماد علی خامنهای، است که در حمله آمریکا و اسرائیل در ۹ اسفند ۱۴۰۴ کشته شد.
۲۸ خرداد، مجتبی خامنهای در پیامی مکتوب اعلام کرد با وجود آنکه «نظر دیگری» نسبت به تفاهمنامه اسلامآباد داشته، بهدلیل تعهد پزشکیان در خصوص «پاسداشت حقوق ملت ایران و جبهه مقاومت»، با آن موافقت کرده است.
مجتبی خامنهای از زمان انتصاب بهعنوان سومین رهبر جمهوری اسلامی، در هیچ مراسم یا مکان عمومی حاضر نشده و هیچ پیام صوتی یا تصویری منتشر نکرده است. پیامهای منتسب به او تنها بهصورت مکتوب منتشر میشوند.
بهجز یک مورد، تاکنون هیچ حکمی از سوی مجتبی خامنهای برای انتصاب فرماندهان تازه نیروهای مسلح جمهوری اسلامی صادر نشده است.
تنها استثنا در این زمینه حکم انتصاب رضایی بهعنوان مشاور نظامی رهبر جمهوری اسلامی بود؛ آن هم در حالی که یحیی رحیمصفوی، مشاور نظامی علی خامنهای، در جنگ کشته نشد و همچنان زنده است.
رضایی در ماههای اخیر مواضعی جنگطلبانه اتخاذ کرده و خواستار گرفتن «انتقام» از آمریکا و اسرائیل شده است.
جهانگیر شنبه ۱۷ مرداد گفت: «ایشان اتهامات متعددی میتواند داشته باشد که اتهام امنیتی نیز خواهد داشت. در صورت عدم حضور، جلب خواهد شد.»
جهانگیر گفت با توجه به کسوت روحانیت خرازی، رسیدگی به اتهامات مطرحشده علیه او در صلاحیت دادگاه ویژه روحانیت است.
خرازی اخیرا در ویدیویی جمهوری اسلامی را نظامی «منسوخ» خواند و گفت یک «دولت سایه» از پیش وجود داشته است.
در این ویدیوی حدودا پنج دقیقهای که ۱۵ مرداد از او منتشر شد، این روحانی که روابط نزدیکی با راس هرم قدرت در ایران دارد، گفت: «برای پیاده کردن نظام ولایت برنامه آماده کردهایم؛ حتی برای اینکه چطور جمهوری اسلامی را به حکومت اسلامی تبدیل کنیم. تشکیلاتش را داریم، برنامهریزیاش را هم داریم. اما چون این گذار اتفاق نیفتاده، دارند جمهوری اسلامی را از ما میگیرند.»
او به حاضران گفت که جمهوری اسلامی «به مرحلهای رسیده که دیگر با این شکل اصلا کار نمیکند».
این روحانی حکومتی در این ویدیو از مخاطبان خود خواست شبکهای ۲۵۰ هزار نفری تشکیل دهند تا «حکومت اسلامی» را جایگزین نظام کنونی کنند.
در روزهای گذشته، دفتر رهبری جمهوری اسلامی، بهطور علنی نقل قولی از خرازی از مجتبی خامنهای را تاییدنشده و دروغ خواند.
خرازی ۱۲ مرداد گفت مجتبی خامنهای «رسما و علنا» هشدار داده است اگر مسعود پزشکیان بار دیگر استعفا کند، با آن موافقت خواهد کرد.
او گفت پس از ۲۸ بار تلاش پزشکیان برای استعفا، استعفای بعدی او پذیرفته خواهد شد.
دفتر خامنهای هشدار داد انتشار چنین مطالبی «در خدمت اهداف بدخواهان و دشمنان قسمخورده ملت ایران» است.
پزشکیان نیز موضوع استعفا را تکذیب کرد.
واکنش خرازی به این تکذیب اما این بود که در بیانیهای گفت «به احترام» رهبر فقید و رهبر کنونی، این تکذیب را میپذیرد: «اما امیدواریم پس از تحولات مهمی که بهزودی در آن دفاتر اتفاق خواهد افتاد، این تکذیبیه همچنان پابرجا بماند.»
خرازی برادر همسر مسعود خامنهای، دیگر فرزند علی خامنهای، است. عموی این روحانی ۶۵ ساله، کمال خرازی، سالها دستگاه دیپلماسی ایران را اداره کرد و ریاست شورای راهبردی روابط خارجی را بر عهده داشت تا اینکه بر اثر جراحات ناشی از حملات هوایی اخیر اسرائیل، کشته شد؛ برادرش صادق خرازی، دیپلماتی باسابقه است.
خبرگزاری رویترز گزارش داده است صرافی رمزارز نوبیتکس که واشینگتن به دلیل کمک به سپاه پاسداران برای دورزدن تحریمها آن را تحریم کرده، متعلق به خانواده خرازی است.
در مطلبی که در این خبرگزاری منتشر شده، آمده است: «بر اساس برخی روایتها، نام تنگه هرمز از نام یک ایزد زرتشتی گرفته شده که مقدر بود پس از ۹ هزار سال رویارویی با دشمن خود، سرانجام پیروز شود.»
رهبران جمهوری اسلامی نیز اکنون احساس میکنند پیروزی خودشان نزدیک است و برای رسیدن به آن، به چنین صبر حماسی و طولانیای نیاز ندارند.
بر اساس این گزارش، محاسبه تهران این است که فشار نظامی در نهایت ایالات متحده را وادار خواهد کرد کنترل ایران بر این آبراه مهم برای انتقال انرژی جهان را بپذیرد و در این رویارویی، گذشت زمان به سود جمهوری اسلامی است.
از سوی دیگر، روزنامه گاردین شنبه ۱۷ مرداد در یادداشتی تحلیلی نوشت که جمهوری اسلامی با طولانی کردن مذاکرات میکوشد هزینه سیاسی جنگ ایران را تا انتخابات میاندورهای آمریکا برای دونالد ترامپ بالا ببرد.
گرچه این راهبرد میتواند رییسجمهوری آمریکا را تضعیف کند، اما برخی در ایران نگرانند ترامپ ضعیفشده، واکنش خطرناکتری نشان دهد.
بر اساس مطلب آسوشیتدپرس، رهبران جمهوری اسلامی از کاهش ذخایر برخی تسلیحات کلیدی آمریکا، از جمله موشکهای پیشرفته رهگیر، آگاه هستند. آنها میدانند جنگ در میان مردم آمریکا بهشدت نامحبوب است و تا زمانی که تنگه هرمز عمدتا بسته بماند، قیمت بنزین و سایر کالاها در آستانه انتخابات کنگره آمریکا در ماه نوامبر بالا خواهد ماند.
آنها همچنین میدانند تلاش برای باز کردن تنگه هرمز با توسل به زور، پرهزینه خواهد بود و ممکن است به اعزام نیروهای زمینی آمریکا نیاز داشته باشد.
حوثیها، متحدان جمهوری اسلامی در یمن، نیز میتوانند دامنه جنگ را گسترش دهند و مسیر مهم دیگری در تجارت جهانی را مختل کنند.
بر اساس این منطق، رییسجمهوری آمریکا گزینهای جز تسلیم شدن در برابر خواستههای تهران ندارد.
خطرهای راهبرد تهران
این راهبرد برای جمهوری اسلامی بدون خطر نیست.
ترامپ به حملاتی اشاره کرده است که بخش بزرگی از رهبری ارشد، نیروی دریایی و نیروی هوایی حکومت ایران را از میان بردهاند.
او در مواضع خود میان تهدید به تشدید جنگ و اعلام پیشرفت در مذاکرات، در نوسان است.
اقتصاد ایران نیز آسیب شدیدی دیده که بخشی از آن ناشی از محاصره آمریکاست.
ایرانیان فقط چند ماه پیش در اعتراضاتی گسترده به خیابانها آمدند و احتمال تکرار چنین اعتراضهایی وجود دارد.
همچنین کافی است که رهبران جمهوری اسلامی به سرنوشت آنچه ترامپ در ابتدا «سفر کوتاهمدت» خود به خاورمیانه توصیف میکرد، نگاه کنند.
این وضعیت یادآوری میکند که جنگها بهندرت مطابق انتظار اولیه طرفهای درگیر پیش میروند.
توافقی که میتواند یک پیروزی مهم برای ایران باشد
تهران خبر داده است به توافقی با عمان برای مدیریت تنگه هرمز که میان دو کشور قرار دارد، نزدیک شده است.
اجرای چنین توافقی مشروط به لغو محاصره ایران از سوی آمریکا خواهد بود. بنابراین حتی اگر، آنطور که تهران میگوید، هیچ مذاکره مستقیمی میان جمهوری اسلامی و آمریکا در جریان نباشد، اجرای توافق به موافقت ترامپ نیاز خواهد داشت.
رییسجمهوری آمریکا نیز گفته است شخصا در مذاکرات مربوط به تنگه هرمز دخیل است، گفتوگوها بهخوبی پیش میرود و ممکن است بهزودی توافقی حاصل شود.
ترامپ ۱۵ مرداد، هنگام امضای فرمانهای اجرایی مرتبط با حق شهروندی در خاک آمریکا، در پاسخ به پرسشی درباره دستیابی به توافق گفت نمیخواهد اعلام کند توافقی حاصل شده است، اما تنگه در حال حاضر «تا حدودی باز» است.
هنوز مشخص نیست آیا این توافق به تهران اجازه خواهد داد برای عبور کشتیها از تنگه هرمز عوارض دریافت کند یا خیر.
با این حال، توافق احتمالی میتواند کنترل حکومت ایران را بر آبراهی که پیش از جنگ یک مسیر بینالمللی باز بود، رسمیت ببخشد؛ تنگهای که حدود یکپنجم نفت و گاز معاملهشده در جهان از آن عبور میکرد.
سخنگوی کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی در گفتوگویی با وبسایت تابناک که شنبه ۱۷ مرداد منتشر شد، گفت از دیماه ۱۴۰۴ بحث حذف ارز دولتی دارو، تجهیزات و ملزومات پزشکی مطرح شده و دولت ظاهرا آن را راهی برای مقابله با رانت و فساد ارزی میداند.
به گفته او، تجربه طرح «دارویار» نشان داده است زیرساخت لازم برای چنین تغییری فراهم نیست. قرار بود همزمان با حذف ارز دولتی، نظارت بر زنجیره دارو افزایش یابد و منابع از طریق بیمهها به بیمار برسد، اما بیمهها نتوانستند این نقش را بهدرستی ایفا کنند.
اسحاقی ۳۱ فروردین ۱۴۰۴ نیز به خبرگزاری ایلنا گفته بود دولت با حذف ارز دولتی دارو مردم خود را به قتل میرساند.
مخاطبان ایراناینترنشنال نیز بارها در پیامهایشان گفتهاند با افزایش قیمتها، درمان برایشان پرهزینه و طاقتفرسا شده است.
کمبود هزار قلم دارو و توقف درمان بیماران
سخنگوی کمیسیون بهداشت مجلس گفت اکنون حدود ۴۳ قلم دارو در مرحله «کمبود بحرانی» قرار دارند و نزدیک به هزار قلم دارو با کمبود مواجهاند.
او افزود افزایش قیمت داروهای شیمیدرمانی، سرطان، هموفیلی و تالاسمی، باعث کاهش مصرف شده و برخی بیماران به دلیل ناتوانی در پرداخت هزینهها، درمان را متوقف کردهاند.
اسحاقی توقف درمان بر اثر گرانی یا کمبود دارو را به معنای پذیرفتن مرگ از سر ناچاری دانست.
ایراناینترنشنال ۹ اردیبهشت از جهش قیمت انواع انسولین در مقایسه با پیش از نوروز خبر داده بود. موضوعی که نشان میدهد رشد قیمتها محدود به هفتههای اخیر نمیشود.
بر اساس آن گزارش، قیمت برخی انواع انسولین تولید داخل تا ۲۱۲ درصد و نمونههای خارجی تا ۲۷۱ درصد افزایش یافته بود.
اسحاقی با اشاره به اختصاص حدود ۳.۲ میلیارد دلار ارز برای کالاهای اساسی در بودجه ۱۴۰۵ هشدار داد اگر ارز دارو و تجهیزات پزشکی در بودجه ۱۴۰۶ حذف شود، سال آینده میتواند به «سال کشتار بیماران» تبدیل شود.
او گفت راه مقابله با فساد، حذف ارز دولتی نیست و دولت و قوه قضاییه باید از مرحله واردات مواد اولیه یا دارو تا رسیدن محصول به مصرفکننده، بر زنجیره تامین نظارت کنند.
اسحاقی پرسید چرا با وجود تخصیص ارز، قیمت برخی داروها به گفته او «۵۰ تا ۶۰ برابر» شده است و این وضعیت را نتیجه «ضعف نظارت و ناتوانی در مقابله با رانت و فساد» دانست.
افزایش سهم پرداختی بیماران
فعالان صنعت دارو افزایش هزینههای تولید را عامل اصلی بحران کنونی میدانند.
به گفته آنها، حذف ارز ترجیحی، جهش نرخ ارز، افزایش قیمت مواد اولیه و بستهبندی، رشد دستمزدها، بالا رفتن هزینههای مالی و همچنین تاثیر جنگ بر زنجیره تامین، هزینه تولید دارو را به شکل قابل توجهی افزایش داده است.
از سوی دیگر، به گفته اسحاقی، بر اساس سیاستهای ابلاغی، قرار بوده است سهم مردم از هزینه درمان حدود ۳۰ درصد و سهم دولت و بیمهها ۷۰ درصد باشد، اما اکنون به گفته او بیش از ۷۰ درصد هزینهها از جیب بیمار پرداخت میشود.
او همچنین گفت قیمت بیش از ۷۰ درصد داروها افزایش یافته است.
اسحاقی گفت برخی بیمارستانها و داروخانهها نیز به دلیل تاخیر یا پرداخت ناقص مطالبات از سوی بیمهها، از ارائه بعضی خدمات یا تامین برخی داروها خودداری میکنند.
سخنگوی کمیسیون بهداشت تاکید کرد مسئولیت وضعیت سلامت فقط بر عهده وزارت بهداشت نیست و وزارت اقتصاد، بانک مرکزی و سازمان برنامه و بودجه نیز در تامین ارز و منابع مالی مسئولاند.
او همچنین از شکلگیری «نظام طبقاتی» در سلامت انتقاد کرد و گفت برخورداری مسئولان از بیمههای تکمیلی باعث میشود مشکلات افرادی را که فقط به بیمههای پایه یا روستایی متکیاند، بهدرستی درک نکنند.
برای وزیر اقتصاد و خانوادهاش دارو نداریم
رشد قیمت دارو را نمیتوان صرفا به حذف ارز ترجیحی نسبت داد، بلکه مجموعهای از عوامل از جمله جهش نرخ ارز، افزایش هزینه نهادههای تولید، سالها سرکوب قیمت، بیثباتی اقتصاد و ناکارآمدی سازوکارهای حمایتی، در شکلگیری وضعیت کنونی نقش داشتهاند.
اسحاقی در واکنش به اظهارات علی مدنیزاده، وزیر امور اقتصادی و دارایی، درباره نبود منابع برای جبران مابهالتفاوت افزایش قیمت دارو گفت: «اعلام نبود منابع از سوی یک مدیر کافی نیست و وظیفه او یافتن راه تامین منابع است.»
او گفت به بیمارستانها و داروخانهها توصیه کرده بنری نصب کنند و روی آن بنویسند: «از دادن دارو به وزیر اقتصاد خودداری میکنیم. دارو برای وزیر اقتصاد و خانواده ایشان نداریم.»
اسحاقی همچنین خواستار خودداری از ارائه دارو و خدمات سلامت به وزیرانی شد که معتقدند منابعی برای جبران افزایش قیمت دارو وجود ندارد تا شاید کمبود برای آنها نیز «ملموس» شود.
او در پایان تاکید کرد سلامت مردم را نمیتوان صرفا مسالهای اقتصادی دانست و تصمیمگیری در این حوزه باید با در نظر گرفتن پیامدهای انسانی و امنیتی، انجام شود.
