در پی متهم شدن رائول کاسترو، رییسجمهوری پیشین کوبا، از سوی وزارت دادگستری آمریکا به قتل در پرونده سرنگونی دو هواپیمای حامل کمکهای بشردوستانه، سیبیاس گزارش داد نهادهای اطلاعاتی آمریکا در حال تدوین گزینههای نظامی علیه کوبا برای ارائه به دونالد ترامپ هستند.
دادستانهای فدرال فلوریدا صبح چهارشنبه ۳۰ اردیبهشت به وقت محلی با برگزاری یک نشست خبری در میامی کیفرخواستی را علنی کردند که در آن رائول کاسترو، و پنج نفر دیگر در ارتباط با سرنگونی مرگبار دو هواپیما به دست ارتش کوبا در سال ۱۹۹۶ به قتل متهم شده است. سرنگونی این هواپیما به کشته شدن چهار تبعه آمریکایی منجر شد.
در این کیفرخواست، کاسترو با هفت اتهام روبهرو شده است؛ از جمله توطئه برای کشتن اتباع آمریکا، انهدام هواپیما و قتل هر یک از چهار سرنشین هواپیماهایی که از سوی گروه «برادران برای نجات» هدایت میشدند. این گروه بشردوستانه مخالف حکومت کاسترو به پناهجویان کوبایی که در پی فرار از این کشور تحت سیطره کمونیسم بودند، کمک میکرد.
ساعاتی پس از اعلام رسمی و علنی این کیفرخواست، سیبیاس گزارش داد آمریکا در حال تدوین گزینههای نظامی برای ارائه به دونالد ترامپ در قبال کوباست. همزمان، نهادهای اطلاعاتی آمریکا سناریوهای احتمالی واکنش هاوانا به هرگونه اقدام نظامی واشینگتن را بررسی میکنند.
افزون بر این، فرماندهی جنوبی ارتش ایالات متحده، چهارشنبه از ورود گروه ضربت ناو هواپیمابر نیمیتز به آبهای کارائیب خبر داد. این ناو هواپیمابر شامل یک یگان هوایی و دستکم یک ناوشکن مجهز به موشکهای هدایتشونده است.
فرماندهی جنوبی ارتش آمریکا این گروه ضربت را «نماد آمادگی و حضور، بُرد و توان مرگبار و مزیت راهبردی» ایالات متحده خواند.
اتهامهای کیفری فدرال علیه کاستروی ۹۴ ساله، برادر فیدل کاسترو، در کنار گمانهزنیهای نظامی علیه کوبا، نشانهای از تشدید کارزار فشار دولت ترامپ علیه حکومت کوبا ارزیابی میشود.
رائول کاسترو از سال ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۸ رییسجمهوری کوبا بود و از سال ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۱ نیز بالاترین مقام حزب کمونیست این کشور را در اختیار داشت. او اواخر فروردین ۱۴۰۰ از ریاست حزب کنارهگیری کرد.
رسیدگی به اتهامهای کاستروی کوبایی در آمریکا؛ آیا او محاکمه میشود؟
به گزارش سیبیاس، کاسترو سوم اردیبهشت در میامی به یک فقره اتهام توطئه برای کشتن اتباع آمریکایی، چهار فقره قتل و دو فقره انهدام هواپیما متهم شد. یک قاضی در این شهر روز چهارشنبه ۳۰ اردیبهشت، درخواست دادستانهای فدرلا برای علنی کردن این کیفرخواست ۲۰ صفحهای را پذیرفت.
در کیفرخواست آمده است که هواپیماهای گروه «برادران برای نجات» که عملیات پروازی بشردوستانهای بر فراز تنگه فلوریدا انجام میداد تا پناهجویان کوبایی گرفتار در وضعیت اضطراری را نجات دهد، در زمان سرنگونی خارج از حریم هوایی کوبا بودند و این یکی از دلایل رسیدگی به این پرونده در ایالات متحده است.
به گزارش اِیبیسی مقامهای آمریکایی ادعا میکنند که عوامل اطلاعاتی کوبا در اوایل دهه ۱۹۹۰ در این سازمان نفوذ کردند و «اطلاعات دقیق درباره عملیات پروازی آن را به دولت کوبا انتقال دادند». مقامهای آمریکایی همچنین میگویند که این اطلاعات از سوی رهبری نظامی کوبا برای برنامهریزی عملیات ۲۴ فوریه ۱۹۹۶ مورد استفاده قرار گرفت. رائول کاسترو در آن زمان فرمانده نیروهای مسلح کوبا بود.
دادستانهای فدرال گفتند: «تمام دستورهای کشتار از سوی ارتش کوبا از طریق زنجیره فرماندهی [نیروهای مسلح] عبور میکرد و [رائول کاسترو] و فیدل کاسترو تصمیمگیرندگان نهایی بودند.»
در آن عملیات چهار نفر کشته شدند: کارلوس کوستا، آرماندو آلخاندری جونیور، ماریو د لا پنیا و پابلو مورالس؛ سه نفر از آنان شهروند آمریکا بودند.
پنج متهم دیگر که نامشان در کیفرخواست آمده، خلبانان جنگنده کوبایی معرفی شدهاند.
تاد بلانش، سرپرست وزارت دادگستری، در نشست خبری گفت: «نزدیک به ۳۰ سال است که خانوادههای چهار آمریکایی کشتهشده در انتظار عدالت بودهاند. پیام امروز من روشن است: ایالات متحده و رئیسجمهوری ترامپ شهروندان خود را فراموش نمیکنند و نخواهند کرد.»
سیبیاس نوشته است از آنجا پیمان استرداد متهمان میان آمریکا و کوبا امضا نشده است، روشن نیست رائول کاسترو هرگز در دادگاه حاضر خواهد شد یا نه. با این حال، بازداشت نیکلاس مادورو، رهبر پیشین ونزوئلا، که در سال ۲۰۲۰ به اتهامهای مرتبط با مواد مخدر تحت پیگرد قرار گرفته بود، امید مخالفان کاسترو به انجام عملیاتی مشابه و انتقال او به آمریکا را افزایش داده است.
بلانش در پاسخ به خبرنگارانی که پرسیدند کاسترو چطور برای محاکمه به آمریکا منتقل میشود، جزئیاتی ارائه نداد، اما تاکید کرد «این کیفرخواست نمایشی نیست» و وزارت دادگستری قصد دارد دادگاه مرتبط با این پرونده را برگزار کند. او گفت برای آوردن متهمانی که در کشورهای دیگر هستند، «راههای مختلفی» وجود دارد.
این کیفرخواست پس از ماهها تنش میان آمریکا و کوبا صادر و علنی شد. دولت ترامپ در ماههای گذشته بارها تهدید کرده است که علیه هر کشوری که به کوبا نفت ارسال کند تعرفههای سنگین اعمال خواهد کرد. این تهدید به کمبود گسترده انرژی و اختلال در شبکه برق کوبا انجامیده است.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، که فرزند یک زوج مهاجر کوبایی به آمریکاست، استدلال میکند که کوبا باید اصلاحات گسترده اقتصادی و سیاسی انجام دهد و رژیم کنونی کوبا که به گفته او به دست «مردانی نالایق و فرتوت» اداره میشود، باید تغییر کند. چند ساعت پس از بازداشت مادورو، روبیو به وابستگی کوبا به ونزوئلا اشاره کرد و به خبرنگاران گفت: «اگر من در هاوانا زندگی میکردم و عضو حکومت بودم، دستکم کمی نگران میشدم.»
او همچنین صبح چهارشنبه ۳۰ اردیبهشت در یک پیام ویدیویی در شبکههای اجتماعی، از مردم کوبا خواست «مسیر تازهای» را انتخاب کنند.
کارلوس اف. دِ کوسیو، معاون وزیر خارجه کوبا، پس از انتشار این پست در شبکههای اجتماعی روبیو را به «دروغگویی درباره کوبا» متهم کرد و گفت: «او دروغ میگوید، چون بهخوبی میداند هیچ بهانهای برای چنین تجاوز بیرحمانه و سنگدلانهای وجود ندارد.»
دونالد ترامپ اقدام نظامی علیه کوبا را رد نکرده است. او در مقاطع مختلف گفته است که به «تصرف دوستانه» کوبا علاقه دارد و این کشور میتواند پس از جنگ آمریکا با ایران، «بعدی» باشد. آقای ترامپ همچنین گفته است آماده مذاکره است.
فایننشالتایمز چهارشنبه ۳۰ اردیبهشت در گزارشی تحلیلی نوشت که پس از آغاز «جنگ ایران» و سپس محاصره دریایی، اکنون مرحله تازهای آغاز شده است: کمبود کالاهای حیاتی.
نفتکشهای حامل نفت، گاز طبیعی مایع، اوره، فرآوردههای پالایششده نفتی، هیدروژن و هلیوم، از حدود ۸۰ روز قبل دیگر به شکل گسترده از تنگه هرمز عبور نکردهاند. کشتیهایی که پیشتر منطقه را ترک کرده بودند، عمدتا به مقصد رسیدهاند، اما از این پس نبود محمولههایی که هرگز خارج نشدند، بهتدریج محسوس خواهد شد.
این گزارش تاکید کرد که تا امروز، کمبودها بیشتر «ذهنی» بودهاند، اما اکنون به کمبودهای واقعی تبدیل خواهند شد. وضعیتی که به گفته تحلیلگران، در نهایت یا با سهمیهبندی و یا با رکود اقتصادی، مدیریت میشود.
پیش از این، اکسیوس گزارش داده بود که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، پس از اعلام توقف موقت حمله به ایران، گزینههای نظامی علیه جمهوری اسلامی را با تیم ارشد امنیت ملی خود بررسی کرد.
همزمان، جیدی ونس، معاون او، گفت مذاکرات پیشرفت زیادی داشته است و هیچ یک از طرفین خواهان از سرگیری جنگ نیستند.
بحران فقط نفت خام نیست
فایننشالتایمز با استناد به تحلیل نیک باتلر، مدیر پیشین راهبرد و سیاستگذاری شرکت «بیپی» که اکنون در «کینگز کالج لندن» است، نوشت مشکلات کنونی فقط ناشی از بسته شدن تنگه هرمز نیست، بلکه حمله به زیرساختهای انرژی - عمدتا از سوی حکومت ایران - نیز خسارتهای سنگینی ایجاد کرده است.
بر اساس این تحلیل، دستکم هشت پالایشگاه مهم در خلیج فارس بهطور کامل یا جزیی از کار افتادهاند و تاسیسات گاز طبیعی مایع «راس لفان» قطر نیز آسیب دیده است.
هنوز مشخص نیست بازسازی این زیرساختها چه مدت زمان خواهد برد.
این گزارش تاکید کرد بحران کنونی فقط به نفت خام مربوط نیست و کمبودها بهطور ویژه بر برخی فرآوردههای خاص اثر خواهد گذاشت، زیرا پالایشگاهها برای فرآوری انواع مشخصی از نفت طراحی شدهاند.
پیش از بحران، کشورهای خلیج فارس روزانه حدود ۳.۳ میلیون بشکه فرآورده پالایششده و ۱.۵ میلیون بشکه گاز مایع صادر میکردند و محصولاتی مانند گازوئیل، سوخت هواپیما، بنزین و نفتا که مستقیما وارد زنجیره تامین اروپا و آسیا میشدند.
حذف این صادرات، جایگزینی ساده را ناممکن کرده است.
باتلر گفت مهمترین کمبودها اکنون در حوزه سوخت هواپیما و گازوئیل دیده میشود.
ذخایر رو به پایان است
فایننشالتایمز نوشت تا امروز بخشی از بحران با استفاده از ذخایر موجود مهار شده، اما این ذخایر محدودند و افزایش سریع تولید در خارج از خلیج فارس یا تغییر مسیر انتقال نفت نیز در کوتاهمدت ممکن نیست.
بخش بزرگی از ظرفیت مازاد تولید نفت جهان در خود منطقه خلیج فارس قرار دارد و پس از آن، روسیه مهمترین گزینه افزایش عرضه به شمار میرود؛ هرچند محدودیتهای سیاسی و ظرفیت تولید، موانع بزرگی محسوب میشوند.
این گزارش همچنین اشاره کرد که خطوط لوله عربستان سعودی به دریای سرخ و خط انتقال نفت عمان به بندر «راس مرکاز»، ظرفیت محدودی دارند و توسعه آنها زمانبر خواهد بود.
در اروپا نیز ظرفیت پالایشگاهی طی سالهای گذشته کاهش یافته و بازسازی سریع آن به سرمایهگذاری سنگین و زمان طولانی نیاز دارد.
از سوی دیگر، فایننشالتایمز ۲۹ اردیبهشت گزارش داد جمهوری اسلامی در پی محاصره دریایی آمریکا و کاهش شدید امکان صادرات نفت، به ذخیرهسازی نفت روی نفتکشهای فرسوده در خلیج فارس روی آورده است.
این اقدام نشاندهنده فشار فزاینده بر صادرات نفت ایران در هفتههای اخیر است.
بر اساس این گزارش، حدود ۳۹ نفتکش حامل نفت و محصولات پتروشیمی ایران در خلیج فارس مستقر هستند؛ در حالی که پیش از آغاز محاصره دریایی آمریکا در ۲۴ فروردین ۱۴۰۵، این تعداد ۲۹ نفتکش بود.
شرکت تحلیلی کپلر پیشبینی کرده است تهران احتمالا تا اواخر ماه می امکان ادامه تولید بدون فضای ذخیرهسازی جدید را خواهد داشت.
بحران فراتر از انرژی
فایننشالتایمز هشدار داد بحران خلیج فارس فقط بازار انرژی را تهدید نمیکند، بلکه عرضه کالاهایی مانند هلیوم، متانول، آمونیاک، فسفات، گوگرد و مواد اولیه تولید کود شیمیایی را نیز مختل کرده است.
کاهش عرضه هلیوم بر تولید ریزتراشهها اثر میگذارد و کمبود مواد مورد نیاز کودهای شیمیایی، میتواند تولید جهانی غذا را کاهش دهد.
همزمان، تغییر مسیرهای کشتیرانی هزینه حملونقل جهانی را افزایش داده و حدود ۲۰ هزار ملوان نیز همچنان در خلیج فارس گرفتار ماندهاند.
بازارها به پایان بحران خوشبیناند
به نوشته فایننشالتایمز، بازارهای نفت ظاهرا بر این باورند که فشارهای اقتصادی در نهایت به آتشبس پایدار و بازگشایی تنگه هرمز منجر خواهد شد، اما نویسنده این تحلیل هشدار داد که هیچ تضمینی برای تحقق این سناریو وجود ندارد.
ترامپ همچنان تاکید میکند تنها موضوع مهم برای او، جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای است.
این گزارش پرسیده است آیا جمهوری اسلامی اصولا حاضر خواهد شد چنین توافقی را بپذیرد و چرا باید به اجرای تعهدات آمریکا اعتماد کند: «همچنین اگر ایران اکنون کنترل عبور و مرور در خلیج فارس را در دست گرفته، چرا باید به سادگی از این اهرم صرفنظر کند؟»
فایننشالتایمز در پایان هشدار داد بازارهای آتی نفت «گوی بلورین» نیستند و پیشبینیهایشان بارها اشتباه از آب درآمده است.
این گزارش تاکید کرد: «اگر بدترین سناریو رخ دهد، ممکن است قیمت نفت و کالاهای اساسی به شدت افزایش یابد و این وضعیت با رشد تورم، افزایش نرخ بهره و رکودی سنگین در اقتصاد جهانی همراه شود.»
فاتح بیرول، مدیر آژانس بینالمللی انرژی، پیشتر هشدار داده بود جهان ممکن است وارد «بزرگترین بحران انرژی تاریخ» شود.
نویسنده فایننشالتایمز بر این باور است که اگر شرایط بهزودی تغییر نکند، این هشدار میتواند به واقعیت تبدیل شود.
بر اساس پاسخ وزارت خارجه آلمان، روند بررسی نهایی پروندههایی که پیش از آغاز درگیریهای نظامی اخیر در سفارت آلمان در تهران ثبت شده بودند - بهویژه پروندههای ویزای کار و دانشجویی - در هفتههای اخیر از سر گرفته شده و پس از تکمیل بررسیها، سفارت آلمان در ایروان میتواند ویزای ورود را صادر کند.
این وزارتخانه اعلام کرد سفارت آلمان در تهران یا اداره فدرال امور خارجی آلمان، برای تعیین وقت مراجعه به سفارت آلمان در ایروان و الصاق ویزا به گذرنامه، با متقاضیان بهصورت فردی تماس میگیرد.
متقاضیان و سفارت آلمان
اعلام این تصمیم در حالی است که طی ماههای گذشته، شماری از متقاضیان ویزای آلمان چندین بار مقابل سفارت این کشور در تهران تجمع کرده بودند.
بر اساس ویدیوهای رسیده به ایراناینترنشنال، گروهی از متقاضیان ۳۰ مرداد ۱۴۰۴ در اعتراض به صادر نشدن ویزا مقابل ساختمان سفارت آلمان تجمع کردند و گفتند با وجود دریافت پیشتاییدیه و پیشویزای اداره مهاجرت آلمان، سفارت از صدور ویزا و تعیین وقت جدید خودداری میکند.
برخی از معترضان گفته بودند اعتبار پیشتاییدیههایشان در حال پایان یافتن است و کارفرمایان آنان در آلمان همچنان منتظر صدور ویزا هستند؛ در حالی که هر متقاضی برای این مرحله ۴۱۱ یورو هزینه پرداخت کرده است.
یک هفته پیش از آن نیز گروهی دیگر از متقاضیان مقابل ورودی سفارت آلمان تجمع کرده و گفته بودند بیش از یک سال از خانوادههای خود دور ماندهاند و فرصتهای شغلی و تحصیلی بسیاری را از دست دادهاند.
بررسی انتقال پروندهها به ایروان
وزارت خارجه آلمان اکنون اعلام کرده است در حال بررسی این موضوع است که آیا درخواستهای اولیه ویزا در سایر دستهبندیها نیز میتوانند در سفارت آلمان در ایروان بررسی شوند یا نه.
در پاسخ این وزارتخانه به ایراناینترنشنال همچنین آمده است در صورتی که امکان ثبت درخواست در کشورهای همسایه فراهم شود، متقاضیان از طریق شرکت «تیالاس کانتکت» (TLScontact) مستقیما مطلع خواهند شد.
اختلال در روند صدور ویزا پس از آن شدت گرفت که سفارتخانههای خارجی در تهران، در پی تحولات امنیتی و نظامی اخیر، فعالیتهای حضوری خود را محدود کردند.
وزارت خارجه آلمان ۹ مرداد ۱۴۰۴ در پاسخ به ایراناینترنشنال گفته بود سفارت این کشور در تهران «تعطیل نشده»، اما برای مراجعهکنندگان بسته است و خدماتی ارائه نمیکند.
در وبسایت رسمی سفارت آلمان در تهران نیز اعلام شده بود که این سفارتخانه به دلیل «شرایط بحرانی فعلی» تا اطلاع ثانوی برای مراجعه حضوری بسته است و همه وقتهای قبلی لغو شدهاند.
این تحولات پس از جنگ ۱۲ روزه میان آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی رخ داد.
دهها هزار متقاضی بلاتکلیف
خبرگزاری ایرنا مرداد سال گذشته به نقل از امید محمدعلیخان، عضو انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرتی ایران، گزارش داده بود توقف صدور ویزا از سوی برخی سفارتخانهها، حدود ۴۰ تا ۵۰ هزار متقاضی ایرانی را بلاتکلیف کرده است.
او همچنین گفته بود برخی سفارتخانهها، از جمله آلمان، اسپانیا، سوئیس و فرانسه، از تعیین وقت جدید خودداری میکنند و پذیرش درخواست سفرهای توریستی در شماری از سفارتخانههای خارجی متوقف شده است.
در هفتههای گذشته، بیش از ۵۵۰ فعال سیاسی، روزنامهنگار، فعال حقوق بشر و آسیبدیدگان چشمی خیزش «زن، زندگی، آزادی» نیز در نامهای به دولت آلمان خواستار ازسرگیری فوری روند پذیرش افراد در معرض خطر شده بودند.
وزارت خارجه آلمان اعلام کرده است اطلاعات و جزییات تازه درباره روند بررسی ویزاهای ایرانیان در وبسایت سفارت آلمان در تهران منتشر خواهد شد.
خبرگزاری رویترز چهارشنبه ۳۰ اردیبهشت نوشت که رییسجمهوری آمریکا، ۲۹ اردیبهشت گفت جنگ «خیلی سریع» پایان خواهد یافت و جیدی ونس، معاون او، نیز از پیشرفت گفتوگوها با تهران برای رسیدن به توافقی بهمنظور پایان درگیریها سخن گفت.
ونس در نشست خبری کاخ سفید گفت: «در موقعیت نسبتا خوبی قرار داریم.»
ترامپ نیز یک روز پس از آنکه اعلام کرد حمله برنامهریزیشده جدید علیه ایران را پس از دریافت پیشنهاد تازه تهران متوقف کرده، گفت: «فقط یک ساعت تا تصمیم برای حمله فاصله داشتم.»
او در جمع خبرنگاران در کاخ سفید گفت رهبران جمهوری اسلامی «برای رسیدن به توافق التماس میکنند» و هشدار داد اگر توافقی حاصل نشود، حمله جدید آمریکا در روزهای آینده انجام خواهد شد.
همزمان، بر اساس دادههای شرکتهای «الاسایجی» و «کپلر»، دو نفتکش چینی که از معدود ابرنفتکشهای حامل نفت عراق بودند که در ماه جاری از خلیج فارس خارج شدند، حدود چهار میلیون بشکه نفت خام حمل میکردند.
فشار سیاسی بر کاخ سفید
رویترز نوشت آمریکا نزدیک به سه ماه است در تلاش برای پایان دادن به جنگی است که همراه با اسرائیل آغاز کرد: «ترامپ در طول این جنگ بارها گفت توافق با تهران نزدیک است و همزمان تهدید کرد در صورت نرسیدن به توافق، حملات سنگینی علیه ایران انجام خواهد شد.»
رییسجمهوری آمریکا اکنون در داخل این کشور با فشار شدید سیاسی روبهروست تا توافقی بهدست آید که به بازگشایی تنگه هرمز، گذرگاه حیاتی انتقال نفت و دیگر کالاها در جهان، منجر شود.
در حالی که قیمت بنزین در آمریکا همچنان بالاست، محبوبیت ترامپ نیز در آستانه انتخابات کنگره در ماه نوامبر کاهش یافته است.
کاهش قیمت نفت در پی سیگنالهای مثبت
این جنگ بزرگترین اختلال تاریخ در عرضه جهانی انرژی را ایجاد کرده و صدها نفتکش را در خلیج فارس متوقف کرده است. همزمان، زیرساختهای انرژی و حملونقل دریایی در سراسر منطقه نیز آسیب دیدهاند.
در پی سیگنالهای مثبت از سوی کاخ سفید و تحولات خلیج فارس، قیمت نفت کاهش یافت و بهای نفت برنت تا ۱۱۰ دلار و ۱۶ سنت در هر بشکه پایین آمد؛ هرچند بعدا بخشی از افت خود را جبران کرد.
توشیتاکا تازاوا، تحلیلگر شرکت «فوجیتومی سکیوریتیز»، گفت: «سرمایهگذاران میخواهند بدانند آیا واشینگتن و تهران واقعا میتوانند به نقطه مشترک برسند و توافق صلح حاصل کنند یا نه؛ بهویژه که موضع آمریکا هر روز تغییر میکند.»
مذاکرات دشوار با تهران
ونس در نشست خبری کاخ سفید اذعان کرد مذاکره با ساختار رهبری چندپاره جمهوری اسلامی دشوار است.
او گفت: «گاهی اصلا مشخص نیست موضع مذاکرهکنندگان ایرانی دقیقا چیست.»
ونس افزود آمریکا تلاش میکند خطوط قرمز خود را شفاف نگه دارد.
معاون ترامپ همچنین گفت یکی از اهداف سیاستهای دولت آمریکا جلوگیری از گسترش رقابت تسلیحات هستهای در منطقه است.
در مقابل، ابراهیم عزیزی، رییس کمیسیون امنیت ملی مجلس شورای اسلامی، در شبکه ایکس نوشت توقف حمله آمریکا ناشی از آن بوده که واشینگتن دریافته هرگونه اقدام علیه حکومت ایران با «پاسخ قاطع نظامی» روبهرو خواهد شد.
رسانههای حکومتی ایران نیز گزارش دادند پیشنهاد تازه تهران برای صلح شامل توقف درگیریها در همه جبههها، از جمله لبنان، خروج نیروهای آمریکایی از مناطق نزدیک به ایران و پرداخت غرامت بابت خسارتهای ناشی از حملات آمریکا و اسرائیل است.
بر اساس اظهارات کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، تهران همچنین خواستار لغو تحریمها، آزادسازی داراییهای بلوکهشده و پایان محاصره دریایی آمریکا شده است.
با این حال، مفاد این پیشنهاد تفاوت چندانی با پیشنهاد قبلی جمهوری اسلامی ندارد؛ پیشنهادی که ترامپ هفته گذشته آن را «مزخرف» توصیف کرده بود.
آتشبس شکننده و ادامه تنشها
حملات آمریکا و اسرائیل پیش از توقف در قالب آتشبس در اوایل فروردین، هزاران نفر را در ایران کشت. اسرائیل نیز هزاران نفر دیگر را در لبنان کشت و صدها هزار نفر را در جریان عملیات علیه حزبالله، از خانههایشان آواره کرد.
حملات حکومت ایران به اسرائیل و کشورهای عربی خلیج فارس نیز چند ده کشته بر جای گذاشته است.
آتشبس میان جمهوری اسلامی و اسرائیل تا حد زیادی حفظ شده، اما در روزهای اخیر پهپادهایی از عراق به سمت کشورهای خلیج فارس، از جمله عربستان سعودی و کویت، شلیک شدهاند. حملاتی که بهنظر میرسد از سوی تهران و گروههای همپیمانش انجام شده باشد.
ترامپ و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، گفتهاند هدف آنان از آغاز جنگ، محدود کردن حمایت جمهوری اسلامی از گروههای نیابتی منطقه، نابودی برنامه هستهای تهران، از بین بردن توان موشکی و فراهم کردن شرایط برای سرنگونی حکومت ایران بوده است.
رویترز نوشت که با این حال، جنگ هنوز نتوانسته جمهوری اسلامی را از ذخایر اورانیوم غنیشده نزدیک به سطح تسلیحاتی محروم کند یا توانایی آن برای تهدید همسایگان از طریق موشکها، پهپادها و نیروهای نیابتی را از بین ببرد.
در عین حال، حکومت جمهوری اسلامی که در دی ماه با اعتراضات گسترده داخلی روبهرو شده بود، تا اینجای ماجرا حملات آمریکا و اسرائیل را بدون ظهور یک اپوزیسیون سازمانیافته، پشت سر گذاشته است.
علاوه بر مذاکرات رسمی، قرار است دو رهبر در ادامه روز در دیداری خصوصی گفتوگو کنند.
خبرگزاری رویترز چهارشنبه ۳۰ اردیبهشت نوشت شی جینپینگ، رییسجمهوری چین، با استقبال رسمی، گارد احترام و شلیک توپ، در حالی که کودکان پرچمهای چین و روسیه را در دست داشتند، در تالار بزرگ خلق از پوتین استقبال کرد.
این دیدار تنها چند روز پس از سفر دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، به پکن انجام شد و به همین دلیل، نحوه برگزاری و نتایج نشست شی و پوتین به دقت با سفر ترامپ مقایسه خواهد شد.
بر اساس متن منتشرشده از سوی خبرگزاری دولتی شینهوا، شی گفته است دو کشور باید بر «راهبرد بلندمدت» تمرکز کنند و برای ایجاد نظام حکمرانی جهانی «عادلانهتر و منطقیتر» همکاری داشته باشند.
او در آغاز دیدار با پوتین گفت: «روابط چین و روسیه به این سطح رسیده، زیرا توانستهایم اعتماد سیاسی متقابل و همکاری راهبردی را تعمیق کنیم.»
پوتین نیز گفت روابط دو کشور به حفظ ثبات جهانی کمک میکند و تاکید کرد روسیه در شرایط اختلال ناشی از بحران خاورمیانه، همچنان تامینکننده قابل اعتماد انرژی باقی مانده است.
او افزود: «حتی در شرایط حاصل از عوامل خارجی نامطلوب، همکاریها و روابط اقتصادی ما همچنان روندی مثبت و پویا دارند.»
پوتین همچنین اعلام کرد از شی برای سفر به روسیه در سال آینده دعوت کرده است.
«دیپلماسی چای» در پکن
شی به میزبانی رهبران خارجی در نشستهای غیررسمی برای نوشیدن چای شناخته میشود، اما نحوه و محل این دیدارها معمولا بهعنوان نشانهای از میزان اهمیت مهمان برای رهبر چین تعبیر میشود.
زمانی که شی یک سال قبل میزبان پوتین بود، دو رهبر بدون کراوات و در فضای باز مجموعه ژونگنانهای - باغ امپراتوری سابق که اکنون محل استقرار رهبری حزب کمونیست و دولت چین است - هنگام نوشیدن چای گفتوگو کردند.
در مقابل، قدم زدن ترامپ با شی در باغی محافظتشده، نوشیدن چای در همان مجموعه و بازدید از معبد بهشت در هفته گذشته، از نگاه ناظران، «برنامهای کنترلشدهتر و نمایشیتر» به نظر میرسید.
گریم اسمیت، پژوهشگر ارشد دانشگاه ملی استرالیا، گفت: «پکن از این تصاویر بسیار لذت میبرد. چین دوست دارد مرکز توجه جهان باشد و قطعا از این موضوع برای مخاطبان داخلی خود استفاده خواهد کرد.»
رسانههای دولتی چین، سفرهای پیاپی رهبران دو قدرت بزرگ را - که اختلافهای عمیق سیاسی، نظامی و اقتصادی با یکدیگر دارند - نشانهای از جایگاه جهانی پکن در نظم بینالمللی چندپاره کنونی توصیف کردهاند.
انتظارات بالا از سفر پوتین
پوتین که شی او را «دوست قدیمی» خطاب میکند، در شرایطی وارد پکن شد که تجارت دوجانبه پس از افت سال گذشته، دوباره روند افزایشی گرفته است.
ارزش تجارت دو کشور در چهار ماه نخست سال جاری، نسبت به مدت مشابه سال ۲۰۲۵، ۱۶.۱ درصد افزایش یافته است.
با این حال، ارزش کل تجارت چین و روسیه در سال ۲۰۲۵ به ۱.۶۳ تریلیون یوان، معادل حدود ۲۴۰ میلیارد دلار، رسید که نسبت به رکورد سال ۲۰۲۴ حدود ۶.۵ درصد کاهش نشان میدهد. نخستین افت در پنج سال گذشته.
پوتین پیشتر بر ضرورت توقف این روند نزولی تاکید کرده بود. موضوعی که اهمیت چین را برای اقتصاد روسیه، در شرایط تحریمهای غرب بهدلیل جنگ اوکراین، نشان میدهد.
او با هیاتی شامل معاونان نخستوزیر، وزیران، مدیران شرکتهای دولتی و روسای بانکهای بزرگ به پکن سفر کرده است.
کرملین اعلام کرده «انتظارات جدی» از این سفر وجود دارد. برنامه سفر علاوه بر مذاکرات رسمی، شامل مراسم امضای اسناد، ضیافت رسمی و نشست غیررسمی دو رهبر خواهد بود.
بر اساس اعلام کرملین، حدود ۴۰ سند همکاری میان دو کشور امضا خواهد شد و بیانیه مشترکی در ۴۷ صفحه، درباره تقویت مشارکت راهبردی دو کشور منتشر میشود.
خط لوله «قدرت سیبری ۲» در دستور کار
کارشناسان صنعت انرژی میگویند مذاکرات درباره خط لوله گاز «قدرت سیبری ۲» نیز احتمالا از محورهای مهم گفتوگوها خواهد بود. پروژهای که قرار است روسیه را به شمال چین متصل کند.
مشارکت موسوم به «بدون محدودیت» میان چین و روسیه، پس از اعمال تحریمهای غرب علیه مسکو بهدلیل جنگ اوکراین، بیش از پیش تقویت شده است.
در عین حال، بحران انرژی ناشی از «جنگ ایران» میتواند استدلال روسیه را برای تبدیل شدن به منبع بلندمدت تامین گاز چین تقویت کند؛ هرچند پکن احتمالا همچنان بر سیاست تنوعبخشی به منابع انرژی خود پافشاری خواهد کرد.
