دونالد ترامپ گفت آمریکا ممکن است در مقطعی برای حذف آنچه «گرد و غبار هستهای» نامید وارد ایران شود. ترامپ در مسیر بازگشت به آمریکا گفت: «در زمان مناسب، یا وارد میشویم یا آن را به دست میآوریم. احتمالا آن را به دست میآوریم، اما اگر به دست نیاوریم، وارد خواهیم شد.»
دفتر رسانهای دولت ابوظبی جمعه ۲۵ اردیبهشت اعلام کرد شیخ خالد بن محمد بن زاید، ولیعهد ابوظبی، در نشست کمیته اجرایی، به شرکت ملی نفت ابوظبی، ادنوک، دستور داد پروژه خط لوله غرب-شرق را با سرعت بیشتری پیش ببرد.
این دفتر افزود این خط لوله در حال ساخت است و انتظار میرود در سال ۲۰۲۷ آغاز به کار کند.
در این گزارش به جدول زمانی اولیه اجرای پروژه اشارهای نشده است.
خط لوله موجود نفت خام ابوظبی که با نام خط لوله حبشان-فجیره نیز شناخته میشود، توان انتقال روزانه تا ۱.۸ میلیون بشکه نفت را دارد و در شرایطی که امارات در پی افزایش صادرات مستقیم از سواحل خلیج عمان است، نقشی حیاتی ایفا میکند.
پس از آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی، تهران در واکنش، صدها پهپاد و موشک به کشورهای منطقه به خصوص امارات متحده عربی، شلیک کرد و بنادر، فرودگاهها، برجهای مسکونی و هتلها را هدف قرار داد.
رویارویی امارات متحده عربی با جمهوری اسلامی
پایگاه خبری بلومبرگ ۲۵ اردیبهشت در گزارشی نوشت امارات پس از آغاز «جنگ ایران» تلاش کرد عربستان سعودی، قطر و دیگر کشورهای خلیج فارس را برای یک پاسخ نظامی به تهران همراه کند، اما این کشورها با مشارکت در چنین اقدامی موافقت نکردند.
این رسانه به نقل از منابع آگاه گزارش داد محمد بن زاید آل نهیان، رییس امارات متحده عربی، در تماس با رهبران منطقه، گفته است پاسخ جمعی برای بازدارندگی در برابر تهران ضروری است.
به گفته منابع بلومبرگ، رهبران عربستان سعودی و برخی کشورهای عربی خلیج فارس، به امارات متحده عربی گفتهاند که «این جنگ، جنگ آنها نیست».
بر اساس گزارشهای منتشر شده در برخی رسانهها، امارات و اسرائیل در زمینه رهگیری حملات جمهوری اسلامی و تبادل اطلاعات و هماهنگی اهداف در داخل ایران، همکاری نزدیکی داشتهاند و اسرائیل سامانههای گنبد آهنین را به امارات منتقل کرده است.
دولت دونالد ترامپ نیز خواهان مشارکت عربستان سعودی و قطر در پاسخ نظامی هماهنگ علیه جمهوری اسلامی بوده است، اما این کشورها «تلاش کردند واشینگتن را از آغاز جنگ منصرف کنند».
سفر جنجالی نتانیاهو
یک مقام ارشد امارات متحده عربی در گفتوگو با وبسایت اسرائیلی واینت گفت افشای خبر سفر بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، به امارات متحده عربی در جریان «جنگ ایران»، برخلاف توافقهای انجامشده میان دو طرف بوده است.
او افزود دو طرف توافق کرده بودند این سفر محرمانه باقی بماند.
این اظهارات در حالی مطرح شد که شبکه کان اسرائیل گزارش داد ایال زمیر، رییس ستاد کل ارتش این کشور، نیز در جریان جنگ با جمهوری اسلامی، به امارات سفر کرده است.
بر اساس این گزارش، زمیر در این سفر با مقامهای ارشد امارات، از جمله محمد بن زاید دیدار و گفتوگو کرده است.
واکنش تهران
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، ۲۵ اردیبهشت گفت امارات متحده عربی در جریان جنگ، در کنار آمریکا و اسرائیل قرار گرفت و به پایگاههای آمریکا اجازه داد از خاک این کشور برای حمله به جمهوری اسلامی استفاده کنند.
او افزود: «امارات متحده عربی نمیتواند مظلومنمایی کند و بگوید به خاک ما حمله شده است.»
عراقچی خطاب به حاکمان امارات گفت که آمریکا و اسرائیل نمیتوانند برای آنان امنیت بیاورند و بهتر است نوع نگاهشان را به جمهوری اسلامی عوض کنند: «آنان باید امنیت را در همکاری با ما ببینند.»
او پیشتر در اجلاس بریکس در دهلینو با تاکید بر اینکه «امارات متحده عربی بهطور مستقیم در جنگ علیه جمهوری اسلامی دخیل بود»، این کشور را «شریک فعال جنگ» علیه تهران توصیف کرد و «همدستی با اسرائیل» را «غیرقابل بخشش» خواند.
خبرگزاری رویترز جمعه ۲۵ اردیبهشت به نقل از مقامهای فنلاند نوشت فعالیت مشکوک پهپادی در آسمان منطقه پایتخت این کشور، دیگر تهدیدی برای امنیت عمومی محسوب نمیشود و شرایط در حال بازگشت به وضعیت عادی است.
فنلاند و کشورهای حوزه بالتیک شامل استونی، لتونی و لیتوانی در هفتههای اخیر با مجموعهای از موارد نقض حریم هوایی روبهرو بودهاند. رخدادهایی که در برخی موارد به پهپادهای اوکراینی مرتبط دانسته شدهاند که در مسیر حمله به روسیه وارد حریم هوایی این کشورها شدهاند.
با این حال، هنوز مشخص نیست حادثه جمعه نیز از همین نوع بوده باشد.
نیروهای دفاعی فنلاند پیشتر در واکنش به این وضعیت، جنگندهها و دیگر نیروهای امدادی را به حالت آمادهباش درآورده بودند، اما در بیانیهای تاکید کردند که این کشور با «تهدید نظامی مستقیم» مواجه نیست.
ماری رانتانن، وزیر کشور فنلاند، در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «خطر پایان یافته است. مردم میتوانند با امنیت به محل کار و مدرسه بروند.»
بر اساس اطلاعیه منتشرشده در وبسایت فرودگاه هلسینکی، تردد هوایی پس از سه ساعت توقف از سر گرفته شد.
حادثه هلسینکی تازهترین نمونه از نگرانیهای امنیتی درباره فعالیتهای پهپادی در اطراف زیرساختهای هوایی اروپاست.
در ماههای اخیر، چندین فرودگاه و حریم هوایی در اروپا بهدلیل مشاهده پهپادهای ناشناس یا فعالیتهای مشکوک پهپادی با توقف موقت پروازها، محدودیت پروازی یا آمادهباش امنیتی روبهرو شدند.
این رخدادها، همزمان با ادامه جنگ روسیه و اوکراین، نگرانی مقامهای اروپایی را درباره امنیت فرودگاهها، بنادر و تاسیسات حساس افزایش داده است.
کشورهای حوزه بالتیک و شمال اروپا نیز در ماههای اخیر تدابیر نظارتی و واکنشی خود را در برابر تهدیدهای پهپادی تقویت کردهاند.
پتری اورپو، نخستوزیر فنلاند، صبح ۲۵ اردیبهشت در بیانیهای در ایکس اعلام کرد: «مقامها در حال اقدام هستند. نیروهای دفاعی قابلیتهای نظارتی و واکنش خود را تقویت کردهاند. از همه میخواهم اطلاعیههای مقامهای رسمی را دنبال کنند.»
این تحولات در حالی رخ میدهد که اوکراین در هفتههای اخیر حملات خود را به زیرساختهای صادرات نفت روسیه تشدید کرده است؛ از جمله حملات گسترده به بنادر پریمورسک و اوست-لوگا در دریای بالتیک.
در همین حال، ائتلاف دولت لتونی، ۲۴ اردیبهشت در پی اختلافات داخلی بر سر نحوه برخورد با یکی از حوادث پهپادی اخیر فروپاشید.
این اتفاق پس از تصمیم اویکا سیلینا، نخستوزیر لتونی، برای برکناری آندریس اشپرودس، وزیر دفاع این کشور، در آخر هفته گذشته رخ داد.
ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، ۲۳ اردیبهشت اعلام کرد کییف کارشناسانی را برای کمک به حفاظت از آسمان لتونی به این کشور اعزام خواهد کرد.
خبرنگار فاکس نیوز جمعه ۲۵ اردیبهشت گزارش داد ماموران سرویس مخفی آمریکا در جریان سفر رییسجمهوری ایالات متحده به پکن وارد درگیریهای فیزیکی شدید با پلیس چین شدند.
این درگیریها پس از آن رخ داد که ماموران چینی تلاش کردند مانع ورود یک مامور آمریکایی همراه با سلاحش به محل اجلاس شوند.
نیویورکپست نیز در گزارشی با تشریح این درگیریها، نوشت خبرنگاران آمریکایی در نشست پکن با محدودیتهای شدید روبهرو شدند و دسترسی بسیار محدودی به سرویسهای بهداشتی، امکانات ضبط خبر و بطریهای آب داشتند.
ترامپ شامگاه ۲۳ اردیبهشت به وقت پکن، در میان استقبال گارد احترام و جوانانی که پرچمهای آمریکا و چین را تکان میدادند، وارد این شهر شد.
فاکس نیوز نوشت تنش اصلی در جریان بازدید ترامپ و رییسجمهوری چین از «معبد بهشت» در پکن رخ داد. جایی که نیروهای امنیتی چین مانع ورود یکی از ماموران مسلح سرویس مخفی آمریکا به محوطه حفاظتشده شدند.
خبرنگاران همراه هیات آمریکایی گفتند این اقدام به مشاجرهای شدید و حدود نیمساعته میان مقامهای امنیتی دو کشور منجر شد و ورود خبرنگاران و برخی اعضای هیات آمریکایی را به تاخیر انداخت.
دنی کمپ، خبرنگار خبرگزاری فرانسه که همراه هیات آمریکایی در محل حضور داشت، نوشت مشاجره میان مقامهای آمریکایی و چینی رفتهرفته شدیدتر میشد و نیروهای چینی حاضر نبودند به مامور سرویس مخفی اجازه ورود همراه با سلاحش را بدهند.
بر اساس گزارش رسانههای آمریکایی، مقامهای چینی همچنین در چندین مقطع تلاش کردند مانع خروج خبرنگاران آمریکایی از محلهای تعیینشده و پیوستن آنها به کاروان خودروهای ریاستجمهوری شوند.
نیویورکپست گزارش داد یکی از شدیدترین صحنهها زمانی رخ داد که گروهی از خبرنگاران چینی برای ورود به محل نشست دوجانبه ترامپ و شی بهسرعت وارد سالن شدند و یکی از اعضای تیم مقدماتی کاخ سفید را به زمین انداختند.
به گفته رسانهها این کارمند دولت آمریکا «دچار کبودی و شوک» شد اما آسیب جدی ندید.
بر اساس این گزارش، مقامهای آمریکایی پس از این اتفاق بهشدت به رفتار خبرنگاران و مسئولان چینی اعتراض کردند و آن را «تهاجمی» خواندند.
به گزارش رسانههای ایالات متحده، در مقطعی پس از بازدید ترامپ و شی از معبد بهشت، خبرنگاران آمریکایی به اتاقی منتقل شدند و اجازه پیدا نکردند بهسرعت به کاروان ریاستجمهوری ملحق شوند.
این موضوع به مشاجره لفظی شدید میان اعضای هیات آمریکایی و مقامهای چینی انجامید.
نیویورکپست نوشت یکی از مقامهای کاخ سفید در اعتراض به رفتار نیروهای چینی گفت دولت آمریکا هرگز در سفر مقامهای چینی به واشینگتن چنین برخوردی با خبرنگاران آنها نخواهد داشت.
در ادامه، زمانی که ترامپ در خودروهای کاروان منتظر خبرنگاران بود، یکی از کارکنان کاخ سفید خطاب به نیروهای آمریکایی گفت: «ما داریم میرویم.»
پس از آن خبرنگاران و کارکنان آمریکایی از میان موانع امنیتی عبور کردند و به سمت کاروان دویدند؛ در حالی که گروهی از مقامهای چینی تلاش میکردند مسیر آنها را سد کنند.
وبسایت استرالیایی نیوز دات کام نیز گزارش داد در بخشی از نشست، صدای فردی آمریکایی در میکروفن باز شنیده شد که فریاد میزد «حرکت کنید، حرکت کنید». او سپس با الفاظ رکیک از افراد حاضر خواست محل را ترک کنند.
این رسانه نوشت مشخص نیست گوینده این جملات چه کسی بوده، اما فضای پشت صحنه نشست «آشفته و پرتنش» توصیف شده است.
رسانهها همچنین گزارش دادند تدابیر امنیتی کمسابقهای در پکن برقرار شده بود؛ از جمله بسته شدن برخی خیابانها و پارکها، استقرار گسترده نیروهای مسلح و اعمال کنترل شدید بر هتل محل اقامت ترامپ و خبرنگاران همراه او.
در همین حال، برخی رسانهها نوشتند به مقامهای دولت آمریکا، کارکنان کاخ سفید و خبرنگاران توصیه شده بود در طول سفر از تلفنهای موقت و ایمیلهای موقت استفاده کنند. اقدامی که علت آن به نگرانیهای امنیت سایبری و نظارت الکترونیکی در چین نسبت داده شده است.
این تنشها یادآور سفر ترامپ به چین در سال ۱۳۹۶ بود؛ زمانی که گزارشهایی درباره تنش میان سرویس مخفی آمریکا و نیروهای امنیتی چین بر سر ورود افسر حامل «کیف هستهای» منتشر شد؛ هرچند سرویس مخفی آمریکا بعدا بخشی از گزارشها درباره درگیری فیزیکی را رد کرد.
ترامپ نخستین رییسجمهوری آمریکاست که از زمان سفر قبلی خود در سال ۲۰۱۷ به چین، بار دیگر به این کشور سفر میکند. کشوری که مهمترین رقیب راهبردی و اقتصادی واشینگتن به شمار میرود.
خبرگزاری رویترز جمعه ۲۵ اردیبهشت نوشت که ترامپ در آستانه انتخابات حساس میاندورهای آمریکا تلاش کرده با کسب نتایج ملموس، «محبوبیت آسیبدیده» خود را ترمیم کند.
رییسجمهوری آمریکا که در کنار شی روی صندلیهای قرمز تزئینی در مجموعه مجلل «ژونگنانهای» (Zhongnanhai) - باغ سلطنتی سابق و محل استقرار رهبران چین - نشسته بود، گفت: «چند توافق تجاری فوقالعاده انجام دادهایم. توافقهایی عالی برای هر دو کشور.»
پیش از آن، دو رهبر در فضای باز قدم زده و گفتوگو کرده بودند. جایی که ترامپ از زیبایی گلهای رز تعریف کرد و شی وعده داد بذر این گلها را برای او بفرستد.
سپس دو طرف در ضیافتی شامل کوفته خرچنگ، صدف کونگپائو و دامپلینگ میگو شرکت کردند.
هشدار پکن درباره جنگ ایران
همزمان با آماده شدن ترامپ برای آخرین دیدار خود، وزارت خارجه چین بیانیهای صریح منتشر کرد و نارضایتی پکن از جنگ ایران را نشان داد.
در این بیانیه آمده است: «این درگیری که اساسا نباید رخ میداد، هیچ دلیلی برای ادامه یافتن ندارد.»
وزارت خارجه چین افزود پکن از تلاشها برای رسیدن به توافق صلح در جنگی حمایت میکند که بهشدت بر عرضه انرژی و اقتصاد جهانی تاثیر گذاشته است.
ترامپ در ژونگنانهای گفت دو رهبر درباره ایران گفتوگو کردهاند و دیدگاههایشان «بسیار نزدیک» بوده است؛ هرچند شی در این باره اظهار نظر نکرد.
رویترز نوشت: «انتظار میرفت ترامپ از چین بخواهد ایران را برای توافق با واشینگتن و پایان دادن به جنگی که باعث افزایش قیمتها و آسیب سیاسی به او در داخل آمریکا شده، تحت فشار قرار دهد.»
اما تحلیلگران بعید میدانند شی حاضر باشد فشار جدی بر تهران وارد کند یا حمایت از ساختار نظامی جمهوری اسلامی را متوقف سازد؛ زیرا ایران برای چین نقش وزنهای راهبردی در برابر آمریکا را دارد.
تنگه هرمز و خرید نفت آمریکا
خلاصه کوتاه منتشرشده از سوی واشینگتن درباره گفتوگوهای ۲۴ اردیبهشت ترامپ و شی بر تمایل مشترک دو کشور برای بازگشایی تنگه هرمز - که در پی جنگ ایران عملا بسته شده - و همچنین علاقه چین به خرید نفت آمریکا به منظور کاهش وابستگی به انرژی خاورمیانه تمرکز داشت.
در شرایط عادی، یکپنجم نفت و گاز طبیعی مایع جهان از تنگه هرمز عبور میکند.
مقامهای آمریکایی گفتند دو کشور درباره فروش محصولات کشاورزی، گوشت گاو و انرژی به چین نیز توافق کردند و در زمینه ایجاد سازوکارهایی برای مدیریت تجارت آینده پیشرفت داشتند.
دو طرف همچنین انتظار دارند حدود ۳۰ میلیارد دلار کالای غیرحساس را برای تجارت شناسایی کنند.
با این حال، جزییات این توافقها محدود بود و نشانهای از پیشرفت درباره فروش تراشههای پیشرفته هوش مصنوعی «اچ۲۰۰» (H200) شرکت «انویدیا» (Nvidia) به چین دیده نشد. موضوعی که با حضور دقیقه آخری جنسن هوانگ، مدیرعامل انویدیا، در این سفر اهمیت بیشتری پیدا کرده بود.
ترامپ به شبکه فاکسنیوز گفت چین با خرید ۲۰۰ هواپیمای بوئینگ موافقت کرده است؛ نخستین خرید هواپیماهای تجاری آمریکایی از سوی چین در نزدیک به یک دهه گذشته.
اما این رقم بسیار کمتر از حدود ۵۰۰ فروندی بود که بازارها انتظار داشتند و همین مساله باعث شد سهام بوئینگ بیش از چهار درصد سقوط کند.
چیم لی، تحلیلگر ارشد چین در «اکونومیست اینتلیجنس یونیت» (Economist Intelligence Unit)، گفت: «این نشست شاید از نظر راهبردی برای بازارها اطمینانبخش باشد، اما از نظر محتوایی ناامیدکننده بود.»
به گفته او، مهمترین دستاورد نشست شاید حفظ آتشبس شکننده تجاری باشد که دو رهبر در دیدار آبان ۱۴۰۴ بر سر آن توافق کردند. توافقی که طی آن ترامپ تعرفههای سه رقمی علیه کالاهای چینی را متوقف کرد و شی نیز از محدود کردن صادرات مواد معدنی کمیاب عقب نشست.
جیمیسون گریر، نماینده تجاری آمریکا که ترامپ را در این سفر همراهی میکند، ۲۵ اردیبهشت به بلومبرگ گفت هنوز درباره تمدید این آتشبس پس از پایان مهلت آن در اواخر امسال، تصمیمی گرفته نشده است.
هشدار صریح شی درباره تایوان
اظهارات شی درباره اینکه سوءمدیریت مساله تایوان میتواند به درگیری منجر شود، هشداری تند - هرچند نه بیسابقه - در نشستی بود که در مجموع فضایی دوستانه و آرام داشت.
تایوان که تنها حدود ۸۰ کیلومتر با سواحل چین فاصله دارد، سالهاست یکی از مهمترین نقاط تنش در روابط آمریکا و چین است.
پکن هرگز استفاده از زور برای کنترل این جزیره را رد نکرده و آمریکا نیز طبق قانون موظف است امکان دفاع تایوان را فراهم کند.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، که او نیز ترامپ را در سفر چین همراهی کرد، به شبکه انبیسی نیوز گفت: «سیاست آمریکا درباره تایوان تغییری نکرده است.»
او افزود: «چینیها همیشه این موضوع را مطرح میکنند ... ما هم موضع خود را روشن میکنیم و جلو میرویم.»
لین چیا-لونگ، وزیر خارجه تایوان، ۲۵ اردیبهشت از آمریکا بهدلیل تاکید دوباره بر حمایت از تایپه تشکر کرد.
شی در ضیافت رسمی شامگاه ۲۴ اردیبهشت گفت روابط چین و آمریکا مهمترین رابطه جهان است و افزود: «باید این رابطه را حفظ کنیم و هرگز آن را خراب نکنیم.»
پرونده جیمی لای
روبیو گفت ترامپ در دیدار با شی موضوع جیمی لای، منتقد سرشناس چین در هنگکنگ و صاحب یک امپراتوری رسانهای را مطرح کرده است.
لای در بهمن ۱۴۰۴ در بزرگترین پرونده امنیت ملی تاریخ هنگکنگ به ۲۰ سال زندان محکوم شد.
روبیو به انبیسی نیوز گفت: «رییسجمهوری همیشه این پرونده و چند پرونده دیگر را مطرح میکند و امیدواریم پاسخ مثبتی دریافت کنیم.»
او افزود: «ما به هر ترتیبی که برای طرف مقابل قابل قبول باشد آمادهایم؛ به شرط آن که آزادی او تامین شود.»
لای همه اتهامهای مطرحشده علیه خود را رد کرده است.
وزارت خارجه چین پیشتر در پاسخ به پرسشها درباره لای گفته بود مسائل مربوط به هنگکنگ، موضوع داخلی چین است.
