رضا دالمن، دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی کامپیوتر دانشگاه صنعتی شریف، با حکم شورای انضباطی این دانشگاه به اخراج و محرومیت چهار ساله از تحصیل در تمامی دانشگاههای کشور محکوم شد.
پیشتر، حسین محمدی، سیدمحمد سیدعبودی، رضا صالحی و علیرضا جعفریآثار، چهار دانشجوی دانشگاه خواجهنصیر تهران، با احکام کمیته انضباطی از تحصیل محروم شده بودند.
انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه صنعتی شریف سهشنبه ۱۹ خرداد در بیانیهای در مورد اخراج و محرومیت چهار ساله از تحصیل دالمن اشاره کرد که این «نخستین حکم اخراج صادرشده از شورای انضباطی شریف» بوده که به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ارسال شدهاست.
دادبان پیشتر نوشته بود رضا دالمن، دانشجوی ۲۴ ساله دانشگاه صنعتی شریف، شب سال نو ۱۴۰۵ با اتهام آویختن عروسک موش به درخت بازداشت شد.
به نوشته وبسایت هرانا، دالمن ۲۸ اسفند سال گذشته به دست نیروهای امنیتی بازداشت شد و حدود یک ماه بعد با تودیع وثیقه آزاد شد.
روزنامه فرهیختگان نیز بدون نام بردن کامل از او، از تایید حکم اخراج «ر.د» در شورای تجدیدنظر دانشگاه صنعتی شریف خبر داد و او را به «برهمزدن نظم»، «تخریب اموال عمومی» و «فحاشی و هتاکی به رهبر شهید انقلاب» متهم کرد.
انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه صنعتی شریف نوشت در هفتههای اخیر، رویه رسیدگی دانشگاه صنعتی شریف و شورای انضباطی آن به پروندههای جاری و صدور احکامی که «از حیث شدت و حتی گستردگی بیسابقه هستند، به مسالهای جدی و بحرانی» در دانشگاه صنعتی شریف تبدیل شده است.
این نهاد صنفی دانشجویی افزود که با وجود «پیگیریهای متعدد و مکرر از سوی بدنه دانشجویی در تمام این مدت، اعتراض جدی دانشجویان به رویه فعلی شوراهای انضباطی و درخواست شورای دانشگاه مبنی بر لحاظ حداکثر رأفت اسلامی در مرحله تجدیدنظر»، حکم صادر شده برای دالمن در بخش محرومیت از تحصیل از پنج سال به چهار سال کاهش یافته است.
به نوشته این بیانیه، این حکم در حالی صادر شد که پیشتر، این دانشجو حتی از سوی نهاد قضایی تبرئه شده بود. این انجمن اشاره کرد که در روزهای اخیر نیز دستکم برای یک دانشجوی دیگر حکم بدوی اخراج صادر شدهاست.
پیش از این هم انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه خواجهنصیر تهران دوشنبه ۱۸ خرداد اعلام کرده بود که حسین محمدی، سیدمحمد سیدعبودی، رضا صالحی و علیرضا جعفریآثار، چهار دانشجوی این دانشگاه، با احکام کمیته انضباطی از تحصیل محروم شدهاند.
بر اساس این گزارش، محمدی، دانشجوی ورودی ۱۴۰۱ رشته ریاضی، و سیدعبودی، دانشجوی ورودی ۱۴۰۱ رشته مهندسی برق، هر کدام با حکم بدوی کمیته انضباطی به دو ترم محرومیت از تحصیل محکوم شدهاند.
همچنین جعفریآثار، دانشجوی ورودی ۱۴۰۰ رشته فیزیک، به دو ترم، و صالحی، دانشجوی ورودی ۱۴۰۰ رشته مهندسی کامپیوتر، به یک ترم محرومیت از تحصیل محکوم شدهاند.
در گزارش منتشرشده از سوی این تشکل دانشجویی، به دلایل تشکیل این پروندههای انضباطی و اتهامهای مطرحشده علیه این دانشجویان اشارهای نشده است.
سیدعبودی پیشتر نیز با حکم دو ترم محرومیت از تحصیل و منع دائمی از خدمات رفاهی روبهرو شده بود، اما این احکام در مرحله بازبررسی وزارت علوم لغو شد.
تعقیب قضایی برای بردن پرچم شیروخورشید به دانشگاه
در همین حال حسین سیماییصراف، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، گفت افرادی که در تجمعات دانشگاهها پرچم شیروخورشید را به دانشگاه آوردند یا اقدام به آتش زدن پرچم جمهوری اسلامی کردند، «هم در دادسراها تحت تعقیب قضایی قرار دارند و هم برای آنها در دانشگاه پرونده انضباطی تشکیل شده است.»
به گزارش خبرگزاری حکومتی ایسنا، او افزود: «این اقدامات از یک سو جرم محسوب میشود و در محاکم قضایی مورد رسیدگی قرار میگیرد و از سوی دیگر تخلف دانشگاهی است که در کمیتههای انضباطی دانشگاهها بررسی میشود.»
سیماییصراف درباره تعداد دانشجویان مشمول این رسیدگیها گفت: «آمار دقیقی در اختیار ندارم، اما در دانشگاه صنعتی شریف که یکی از موارد شاخص در این زمینه بوده، رسیدگیهای لازم انجام شده است.»
او اضافه کرد در سایر دانشگاهها نیز در صورت وقوع چنین اتفاقاتی، روند رسیدگی تفاوتی نخواهد داشت. ممکن است سازوکارها و شرایط دانشگاهها با یکدیگر متفاوت باشد، اما اصل موضوع تغییر نمیکند.
روزنامه شرق ۱۱ خرداد گزارش داد که در اسفندماه گذشته و در ادامه تشکیل پروندههای انضباطی برای دانشجویان در مراکز آموزش عالی پس از اعتراضات دیماه، دانشگاهها در ایران شروع به پیگیری پروندهها و تشکیل پروندههای انضباطی جدید کردهاند. این روزنامه اشاره کرد که احکام صادره «کمسابقه» هستند.
شرق در مورد این احکام نوشت: «در دانشگاه شریف، پنج تا هفت دانشجو حکم اخراج گرفتهاند و بیش از ۲۰ دانشجو یک تا سه ترم از تحصیل تعلیق شدهاند.»
به نوشته این روزنامه، «سامانههای آموزشی ۲۰ تا ۲۵ دانشجوی دانشگاه شهید بهشتی از دسترسشان خارج شده است، برای بیش از ۱۰۰ دانشجوی دانشگاه علم و صنعت پرونده انضباطی تشکیل شده و ۱۵۰ تا ۲۰۰ دانشجوی دانشگاه تهران در حال نوشتن دفاعیههای خود هستند.»
این گزارش حاکی است که تشکیل و رسیدگی به این پروندهها نیز با «نقض گسترده» اصول «شیوهنامه انضباطی» توسط دانشگاهها همراه است.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
