دیدار رهبران سیاسی ارمنستان و آذربایجان پس از مناقشه قرهباغ ادامه مییابد
نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان گفته است پس از کنترل منطقه مورد مناقشه قرهباغ کوهستانی از سوی نیروهای آذربایجان در ماه گذشته، برنامههایی برای ادامه دیدارهای مشترک با رییسجمهوری آذربایجان دارد. به گفته او این دیدارها به منظور رسیدن به توافق صلح پایدار است.
بر اساس گزارش رویترز، او به تلویزیون ارمنستان گفت که تنشها در مرز بین دو کشور اکنون کاهش یافته است.
به گفته پاشینیان، ایروان مایل به حل و فصل مسایل باقیمانده مانند باز کردن کریدورهای حمل و نقل در قلمرو ارمنستان و جمهوری آذربایجان است.
در یک ماه گذشته روسیه، اتحادیه اروپا و آمریکا دیدارهایی را بین نیکول پاشینیان و الهام علیاف ترتیب داده بودند.
پاشینیان تاکید کرد هر دو کشور برای برگزاری نشستهای آتی نیز اعلام آمادگی کردهاند و این اراده به معنای «گامی رو به جلو» و احتمال امضای پیمان صلح ۷۰ درصد طی دو تا سه ماه آینده است.
خبرگزاریهای روسیه نیز روز سهشنبه گزارش دادند نیکلای پاتروشف، یک مقام ارشد امنیتی روسیه در باکو با علیاف دیدار کرده است.
آذربایجان ماه گذشته یک عملیات نظامی برقآسا را برای کنترل کامل قرهباغ کوهستانی آغاز کرد.
با آن که این سرزمین در مجامع بینالمللی بخشی از خاک جمهوری آذربایجان است اما در سه دهه گذشته از سوی رهبران جمعیت ارمنیتبار قرهباغ و به شکل جمهوری خودخوانده و خودمختار اداره میشد.
اکثریت قومی ارمنی قرهباغ طی جنگی در دهه ۹۰ میلادی استقلال این منطقه را به دست آورده بودند اما ۹ روز پس از حمله باکو و جنگی یک روزه، دولت خودخوانده آرتساخ در ششم مهر اعلام انحلال کرد.
با این حال وجود روابط خصمانه باعث شد پس از این حمله، اکثر ۱۲۰ هزار ساکن قرهباغ به ارمنستان فرار کنند.
اما الهام علیاف روز یکشنبه ۱۶ مهر بعد از دیدار با نخستوزیر گرجستان گفت کشورش آمادگی دارد «بیدرنگ» گفتوگوهای صلح با رهبران ارمنستان را در گرجستان آغاز کند؛ به شرط آنکه ایروان بعد از بیرون راندن جداییطلبان ارمنی از منطقه قرهباغ کوهستانی آماده مذاکره باشد.
از سوی دیگر پاشینیان قبلا گفته بود ارمنستان آماده به رسمیت شناختن حاکمیت آذربایجان بر منطقه قرهباغ است.
او در مصاحبه تلویزیونی روز سهشنبه خود نیز با تاکید بر تلاش در زمینه امضای یک معاهده صلح با باکو، یادآور شد: «باز کردن راه ارتباطی به نفع ماست.»
نخستوزیر ارمنستان به مساله روابط با مسکو اشاره کرد و گفت دلیلی برای تغییر روابط دوجانبه از جمله اتخاذ تمهیداتی در زمینه حفظ پایگاه روسیه در خاک کشورش نمیبیند.
پاشینیان در جریان حمله باکو به قرهباغ از روسیه به دلیل عمل نکردن به تعهداتش شکایت کرده و گفته بود مسکو برخلاف مفاد پیمان دفاعی، به ارمنستان کمک نکرده است.
با اینحال برخی منابع از برگزاری نشستی در تهران با حضور نمایندگان ارمنستان، آذربایجان، ترکیه، روسیه و گرجستان با موضوع «مسایل منطقهای» خبر دادهاند.
سازمان پزشکان بدون مرز هشدار داد ذخیره دارو و تجهیزات پزشکی در نوار غزه «به طور خطرناکی» رو به پایان است. بنا بر اعلام این سازمان غیردولتی، در حملات اسرائیل به مراکز درمانی غزه، یک پرستار و یک راننده آمبولانس کشته و تعدادی مجروح شدهاند.
آوریل بنوا، مدیر اجرایی پزشکان بدون مرز در آمریکا روز چهارشنبه ۱۹ مهر از کمبود شدید دارو، تجهیزات پزشکی و سوخت برای ژنراتورها در نوار غزه خبر داد.
به گفته او، حملات به مراکز درمانی، وسایل نقلیه و کادر درمان، توانایی «پزشکان بدون مرز» را برای واکنش مناسب به شرایط اضطراری حال حاضر در نوار غزه مختل کرده است.
این اظهارات در حالی مطرح شد که حملات اسرائیل به نوار غزه همچنان ادامه دارد.
به گزارش تایمز اسرائیل، جو بایدن، رییسجمهوری آمریکا در تماسی تلفنی از بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل خواست برای به حداقل رساندن تلفات غیرنظامیان فلسطینی در حملات ارتش اسرائیل به نوار غزه تلاش کند.
همزمان، لئو کان، رییس ماموریت پزشکان بدون مرز در سرزمینهای فلسطینی گزارش داد وضعیت در نوار غزه «فاجعهبار» است و بیمارستانها و مراکز درمانی دیگر ظرفیت پذیرش مجروحان و بیماران را ندارند.
کان روز سهشنبه ۱۸ مهر اعلام کرد تعداد زیاد و ورود بدون وقفه مجروحان به بیمارستانهای غزه و خستگی شدید کادر درمان، شرایط را در این منطقه بحرانی کرده است.
او همچنین تلویحا از نحوه اطلاعرسانی اسرائیل به فلسطینیها در مورد حملات به نوار غزه انتقاد کرد و گفت گاهی در نیمههای شب برای افراد پیامکی مبنی بر لزوم ترک فوری منازل ارسال میشود و آنها فرصتی برای رسیدن به مکانهای امن ندارند.
به گزارش آسوشیتدپرس، اسرائیل مانع از ورود غذا، سوخت و دارو به نوار غزه شده است.
کان با اشاره به این اقدام اسرائیل، آن را «غیر قابل قبول» دانست و اضافه کرد خطوط تلفن هم در حملات اسرائیل به شدت آسیب دیدهاند و این، کار را برای هماهنگی عملیات نجات مردم غزه بسیار دشوار میکند.
این در حالی است که مصر گذرگاه رفح، تنها راه ارتباطی غزه با این کشور را پس از بمباران روز گذشته اسرائیل بسته است.
ریچارد هکت، یکی از نظامیان بلندپایه ارتش اسرائیل روز ۱۸ مهر گفته بود مردم غزه میتوانند برای در امان ماندن از حملات نظامیان اسرائیل از طریق گذرگاه رفح این منطقه را ترک کنند. حال با بسته شدن این مسیر، اوضاع غیرنظامیان فلسطینی رو به وخامت میرود.
کان شدت خشونتها و بمباران در نوار غزه و نیز آمار کشتهشدگان را در این منطقه «شوکه کننده» خواند و گفت اعلان جنگ اسرائیل علیه حماس «نباید تحت هیچ شرایطی به مجازات دستهجمعی مردم غزه منجر شود».
بر اساس گزارشها، در حملات اسرائیل به نوار غزه صدها فلسطینی کشته و هزاران نفر زخمی شدهاند.
با گذشت هفت ماه از صدور حکم بازداشت ولادیمیر پوتین از سوی دیوان بینالمللی کیفری، رییسجمهوری روسیه روز پنجشنبه ۲۰ مهر در اولین سفر خارجی رسمیاش به قرقیزستان میرود.
بر اساس گزارش رویترز، پوتین از زمان آغاز تهاجم روسیه به اوکراین در اوایل سال ۲۰۲۲، به ندرت به خارج از این کشور سفر کرده است.
همچنین مشخص نیست آیا او از زمانی که دیوان کیفری بینالمللی در ماه مارس (اواخر اسفند ۱۴۰۱) حکمی برای بازداشتش صادر کرد، از روسیه بیرون رفته است یا خیر.
این حکم به دلیل متهم شدن پوتین به ارتکاب جنایات جنگی و ربودن کودکان اوکراینی صادر شده بود.
بر اساس بیانیه دفتر ریاستجمهوری قرقیزستان، رییسجمهوری روسیه به دعوت صدیر جپاروف، همتای قرقیزستانی خود روز پنجشنبه به این کشور میرود اما تاکنون این خبر از سوی کرملین به صورت رسمی تایید نشده است.
این در حالی است که پوتین در ماه می امسال در جریان مذاکرات با جپاروف، برای سفر به قرقیزستان موافقت کرده بود.
رییسجمهوری روسیه همچنین قرار است هفته آینده برای حضور در سومین مجمع بینالمللی «کمربند و جاده» به پکن سفر کند.
نه قرقیزستان و نه چین، عضو دیوان کیفری بینالمللی که برای تعقیب جنایات جنگی تاسیس شده است، نیستند.
مسکو اتهامات دیوان بینالمللی کیفری را رد کرده و کرملین میگوید این حکم دلیلی بر خصومت غرب با روسیه است.
روسیه پیشتر پروندهای جنایی علیه دادستان این دیوان و قضات صادرکننده حکم باز کرده بود.
با این حال طبق اعلام دولت اوکراین، بیش از ۱۶ هزار کودک از این کشور ربوده و به روسیه یا مناطق تحت کنترل مسکو منتقل شدهاند.
بر اساس گزارش تیم بازرسان شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد، مقامات روسیه کودکان اوکراینی را در اختیار خانوادههای دیگر یا مراکز نگهداری کودکان قرار داده و به آنان شهروندی روسیه میدهند.
در این گزارش از جمله به انتقال اجباری ۱۶۴ کودک و نوجوان بین چهار تا ۱۸ سال از مناطق دونتسک، خرسون و خارکیف اشاره شده است.
اریک ماوز، رییس کمیسیون تحقیق شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد پیش از این نیز درباره اعدامهای دستهجمعی، تجاوز و خشونت جنسی علیه زنان و کودکان بین چهار تا ۸۲ سال گزارش داده بود.
کمیسیون تحقیق سازمان ملل همچنین روسیه را به موارد متعدد دیگری از جنایت جنگی از جمله کشتن غیرنظامیان، قتلهای از پیش برنامهریزی شده و حمله به زیرساختهای انرژی متهم کرده است.
کمیسیون تحقیق سازمان ملل متحد حدود یک سال پس از آغاز حمله نظامی روسیه در شورای حقوق بشر این سازمان تشکیل شد.
بامداد چهارشنبه ۱۹ مهر زلزلهای به بزرگی ۶/۳ بخشی از غرب افغانستان را لرزاند. این دومین زمینلرزه قدرتمند این کشور پس از روز شنبه است که منجر به مرگ دستکم دو هزار و ۴۰۰ نفر شد.
بر اساس گزارش مرکز زمینشناسی آمریکا، این زمینلرزه حدود ساعت پنج صبح به وقت محلی در فاصله ۲۸ کیلومتری خارج از هرات و در عمق ۱۰ کیلومتری رخ داد.
آسوشیتدپرس به نقل از عبدالوحید ریان، سخنگوی وزارت اطلاعرسانی طالبان نوشت که این زلزله دستکم ۸۰ زخمی بر جای گذاشت و رانش زمین، شاهراه اصلی هرات - ترغندی را مسدود کرد.
همچنین تمامی ۷۰۰ خانه روستای چاهک که با وجود پسلرزههای روزهای قبل سالم بودند، با خاک یکسان شدند.
با اینحال بر اساس گزارشهای اولیه هیچ موردی از مرگ و میر در چاهک گزارش نشده است زیرا مردم در این هفته به دلیل پسلرزههای متوالی و از ترس جان خود در چاهها پناه گرفته بودند.
بیبیسی نیز در گزارشی نوشت تاثیر گسترده زلزله بزرگ چهارشنبه هنوز مشخص نیست اما بسیاری از ساکنان ولایت هرات پس از تخریب خانههایشان در روز شنبه، در فضای باز خوابیده بودند.
آژانسهای امدادی اعلام کردهاند کمبود پتو، غذا و سایر لوازم در مناطق زلزلهزده وجود دارد.
یک شاهد عینی در مرکز هرات، جایی که برخی خانهها هنوز پابرجاست به بیبیسی گفت که بامداد چهارشنبه با صدای فریاد مردم از خواب بیدار شده و از خانهاش فرار کرده است.
وقوع این زلزله بزرگ در شرایطی است که هنوز ساکنان روستاهای ولایت هرات مشغول دفن اموات خود و یافتن مفقودشدگان زلزله قبلی هستند.
در یک مزرعه بایر در ناحیه زندهجان، یک بولدوزر تپههای خاک را برداشت تا فضا را برای ردیف طولانی قبرها خالی کند.
میرآقا از شهر هرات گفت پیدا کردن اعضای خانواده از یک خانه ویران شده و دفن دوباره آنان در زیر خاک بسیار دشوار است.
طالبان گفته است نزدیک به دو هزار خانه بر اثر زلزله روز ۱۵ مهر در ۲۰ روستا ویران شدهاند.
منطقه زلزلهزده فقط یک بیمارستان دولتی دارد.
فرحان حق، معاون سخنگوی سازمان ملل روز سهشنبه گفت که زندهجان با بیش از هزار و ۳۰۰ کشته و نزدیک به ۵۰۰ مفقود، بیشترین تلفات احتمالی را دارد.
او گفت تصاویر ماهوارهای سازمان ملل همچنین نشاندهنده سطوح شدید تخریب در منطقه انجیل است.
حدود ساعت ۱۰ صبح شنبه ۱۵ مهر به وقت ایران، زمینلرزهای به بزرگی ۶/۳ در عمق هفت کیلومتر، شمال هرات افغانستان را لرزاند که تاکنون هزاران کشته و زخمی در پی داشته است.
افغانستان به دلیل قرار گرفتن در مسیر رشتهکوه هندوکش و نزدیکی با محل اتصال صفحات تکهای پوسته زمین در اوراسیا و هند، به صورت دائمی تحت تاثیر زلزله قرار دارد.
آخرین دور از دادگاه تجدیدنظر حمید نوری در حالی از روز دوشنبه ۱۷ مهر در استکهلم سوئد آغاز شد که دادگاه با درخواست وکیلان او برای حضور سه شاهد از مقامهای جمهوری اسلامی برای ادای شهادت موافقت کرد.
مصطفی پورمحمدی، محمد مقیسه و سیروس شیخپور سه نفری هستند که در تاریخ ۲۴ مرداد سال جاری (۱۵ اوت ۲۰۲۳)، خواهان شهادت آنان به نفع موکلشان شده بودند.
با این حال دادستان در صحن دادگاه اعلام کرد در صورت ورود مقیسه و پورمحمدی به خاک سوئد، این دو نفر بازداشت خواهند شد.
بر همین اساس، بنا شده است تا در صورت موافقت تهران، این افراد در روزهای سهشنبه و چهارشنبه ۱۸ و ۱۹ مهر از طریق مجازی و تماس ویدیویی در دادگاه شرکت کنند.
رابرت گرین، رییس دادگاه تجدیدنظر، در نامهای خطاب به «مقامهای صالح جمهوری اسلامی» در تاریخ ۱۴ شهریور از آنان خواست تا برای حضور این سه شاهد در دادگاه «معاضدت قضایی» کنند و در صورت پاسخ مثبت، هماهنگیهای لازم را در این زمینه تا تاریخ دهم مهر انجام دهند.
با این حال تاکنون اظهارنظری درباره حضور یا عدم حضور این سه نفر در جایگاه شاهد پرونده حمید نوری از سوی آنان یا سایر مقامهای رسمی جمهوری اسلامی نشده است.
محمد مقیسه که به نام «ناصریان» نیز شهرت دارد، به عنوان دادیار ناظر و رییس زندان گوهردشت در سال ۱۳۶۷ شناخته میشود.
پورمحمدی نیز که مدتی وزیر دادگستری دولت حسن روحانی بود، در جریان کشتار زندانیان سیاسی در سال ۶۷، نماینده وزارت اطلاعات در هیات صادرکننده احکام اعدام در زندانهای اوین و گوهردشت بود. شیخپور از مسوولان قضایی و سازمان زندانها در دهه ۶۰ بود.
این سه نفر قرار است درباره مواردی مانند نقش «کمیته عفو» (هیات مرگ) در تابستان ۶۷ و مرجعیت آن در تصمیمگیری برای اعدام یا آزادی زندانیان سیاسی و در نتیجه بیتقصیر بودن نوری در صدور احکام مرگ، شهادت بدهند.
بهمن سال گذشته و در جریان هفتمین جلسه دادگاه تجدیدنظر حمید نوری، وکیلهای او مدعی شدند این مقام سابق قوه قضاییه جمهوری اسلامی، یک «نگهبان و زندانبان ساده» بوده است.
آنان همچنین مدعی شدند نوری هیچ نقشی در اعدام زندانیان، تصمیمگیری در مورد عفو یا انتخاب کسانی که قرار بوده کشته شوند و نیز جایی در کمیته موسوم به «هیات مرگ» نداشته است.
هیات مرگ در سال ۱۳۶۷ به دنبال صدور فتوا و فرمان روحالله خمینی، حکم اعدام چند هزار نفر از زندانیان سیاسی و عقیدتی را در زندانهای جمهوری اسلامی صادر کرد. این افراد مخفیانه اعدام و دستور دفنشان در گورهای جمعی صادر شد.
وکیلهای نوری در حالی از این سه مقام دعوت کردهاند تا شهادت بدهند که مقیسه و پورمحمدی خودشان از سوی سوئد «مظنون به ارتکاب جرم» هستند و احتمال بازجویی از آنان در صورت حضور در دادگاه تجدیدنظر وجود دارد.
حمید نوری (عباسی) که به عنوان دادیار سابق زندان گوهردشت شناخته میشود پیشتر در دادگاه بدوی حکم حبس ابد گرفته است که در سوئد برابر با ۲۵ سال زندان است.
محاکمه بدوی او بیش از ۹ ماه زمان برد و دادگاه بیش از ۵۰ شاکی و شاهد داشت که در نهایت رای آن ۲۳ تیر ۱۴۰۱ اعلام شد.
نوری که ۱۸ آبان ۱۳۹۸ در فرودگاه آرلاندا در استکهلم دستگیر شد، همه وقایع مربوط به اعدامهای سال ۶۷ و همچنین اتهامها علیه خود را «نمایشنامه» و «داستان سراسر خیالی، توهمی و پوشالی، جعلی و غیرمستند» خوانده است.
دور جدید دادگاه تجدیدنظر این مقام سابق قضایی جمهوری اسلامی با دو اتهام اصلی «جنایت جنگی» و «قتل» از ۱۷ مهر آغاز شده و به مدت یک ماه ادامه خواهد داشت.
پیش از حمید نوری، هیچ مقامی در ارتباط با کشتار زندانیان سیاسی در ایران در سال ۶۷ محاکمه نشده بود.
برخی دستاندرکاران این جنایت اکنون سمتهایی کلیدی در جمهوری اسلامی دارند؛ از جمله ابراهیم رئیسی، رییسجمهوری کنونی ایران که پیش از این به عنوان رییس قوه قضاییه مشغول به کار بود و یکی از اعضای «هیات مرگ» تهران و کرج بوده است.
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، با عقبنشینی از مواضع پیشین، نقش تهران در حملات مرگبار شبهنظامیان حماس علیه اسرائیل را تکذیب کرد. اظهارات او تنها ساعاتی پس از هشدار آمریکا به جمهوری اسلامی مبنی بر دخالت نکردن در جنگ حماس و اسرائیل مطرح شدند.
رهبر جمهوری اسلامی صبح سهشنبه ۱۸ مهر در مراسم مشترک دانشآموختگی دانشجویان دانشگاههای افسری نیروهای مسلح، تهاجم حماس به اسرائیل را به یک «زلزله ویرانگر» تشبیه کرد و گفت که اسرائیل «هم از لحاظ نظامی هم از لحاظ اطلاعاتی، یک شکست غیر قابل ترمیم» خورده است.
او همچنین تاکید کرد کسانی که معتقدند حملات حماس «کار غیرفلسطینیها است، دچار محاسبه غلط شدهاند».
خامنهای نقش تهران در حملات حماس را رد کرد اما در عین حال گفت: «ما پیشانی و بازوی طراحان مدبر و هوشمند و جوانان فلسطینی را میبوسیم.»
این اظهارات خامنهای در حالی مطرح شدند که چارلز کیو براون، رییس ستاد کل نیروهای مسلح آمریکا روز ۱۷ مهر به ایران هشدار داد از دخالت در مناقشه حماس و اسرائیل پرهیز کند.
همزمان گزارشها از ادامه درگیریها میان حماس و اسرائیل حکایت دارند. تایمز اسرائیل نوشت ارتش این کشور کنترل کامل مرز اسرائیل با نوار غزه را به دست گرفته است.
پیش از این واشینگتنپست در گزارشی به نقل از مقامهای امنیتی غربی و خاورمیانهای نوشت حمله به اسرائیل با «حمایت عمده» جمهوری اسلامی که شامل «آموزش نظامی و کمک لجستیکی و همچنین دهها میلیون دلار برای تسلیحات» میشود، از یک سال پیش طراحی شده.
روز دوشنبه ۱۷ مهر نیز والاستریت ژورنال گزارش داد سپاه پاسداران، حماس و حزبالله از ماه میلادی اوت جلسههای متعددی را برای برنامهریزی حمله به اسرائیل در بیروت، پایتخت لبنان ترتیب دادند که در برخی از آنها اسماعیل قاآنی، فرمانده نیروی قدس سپاه و حسن نصرالله، دبیرکل حزبالله نیز حضور داشتند.
خامنهای اما اسرائیل را مقصر حملات حماس معرفی کرد و گفت اقدام «شجاعانه» و «فداکارانه» فلسطینیها پاسخی به جنایات اسرائیل بود که «سالها ادامه داشت و در ماههای اخیر شدت آن افزایش پیدا کرده بود».
او افزود: «وقتی ظلم و جنایت از حد گذشت، وقتی درندهخویی به نهایت رسید، باید منتظر طوفان بود.»
اشاره رهبر جمهوری اسلامی احتمالا به «طوفان الاقصی» است که به نام عملیات نظامی حماس علیه اسرائیل اشاره دارد.
رهبر جمهوری اسلامی همچنین اسرائیل را به مظلومنمایی متهم کرد و گفت این کشور با مظلومنمایی در پی آن است که «جنایات خودش را توجیه کند».
او به اسرائیل هشدار داد «قتل عام و کشتار دسته جمعی مردم غزه بلای بزرگتری را بر سر آنها خواهد آورد».
ابراهیم رئیسی، رییس دولت جمهوری اسلامی هم روز سهشنبه ۱۸ مهر درباره حمله حماس به اسرائیل گفت: «ایستادگی و مقاومت فلسطین در عملیات غرورآفرین اخیر مثال زدنی است.»
او افزود: «رشادت، شجاعت، ایستادگی، مقاومت، ابتکار عمل و خلاقیت مجاهدین فلسطینی را تبریک میگویم.»
ساعاتی پس از شروع حمله گسترده و هماهنگ حماس به اسرائیل در روز شنبه ۱۵ مهر، نگاهها به سوی تهران چرخید و گمانهزنیها درباره نقش جمهوری اسلامی در برنامهریزی این هجوم آغاز شد.
جمهوری اسلامی که در دهههای گذشته اعلام کرده به دنبال نابودی اسرائیل است، در چند ماه اخیر به لفاظیهای خود علیه تلآویو شدت بخشیده است.
جان کربی، سخنگوی شورای امنیت ملی کاخ سفید، روز ۱۷ مهر به شبکه اماسانبیسی گفت با وجود اینکه ایالات متحده هیچ اطلاعات یا مدرکی دال بر مشارکت مستقیم جمهوری اسلامی در حملات حماس به اسرائیل در دست ندارد اما تهران شریک جرم است.
او افزود جمهوری اسلامی مدتهاست از حماس و دیگر شبکههای تروریستی در سراسر منطقه حمایت میکند.