اکسیوس: با وجود تلاشهای قطر، مذاکرات تهران و واشینگتن پیشرفت چشمگیری نداشته است
پایگاه خبری اکسیوس بهنقل از دو منبع آگاه گزارش داد استیو ویتکاف و جرد کوشنر، فرستادگان ویژه کاخ سفید، در برلین با مقامهای ارشد قطری درباره مذاکرات تهران و واشینگتن گفتوگو کردند، اما مجموع این تلاشها تاکنون پیشرفت چشمگیری به همراه نداشته است.
بر اساس این گزارش، محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخستوزیر قطر، و علی الذوادی، فرستاده او، در نشست برلین که پنجشنبه ۲۸ آبان برگزار شد، حضور داشتند.
قطر بهعنوان میانجی هفتههاست میکوشد تهران و واشینگتن را بر سر احیای آتشبس و ازسرگیری مذاکرات هستهای به توافق برساند و از آغاز دوباره جنگ جلوگیری کند.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، جمعه ۲۹ آبان پس از بازگشت از سفر آسیایی خود، در نشستی خبری اعلام کرد تهران میخواهد با واشینگتن به توافق برسد، ولی حاضر نیست توافقی را بپذیرد که از نظر ایالات متحده «قابل قبول» باشد.
ترامپ افزود در نشست سهجانبه اخیر با ولادیمیر پوتین و شی جینپینگ، روسای جمهوری روسیه و چین، بهتفصیل درباره راههای جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای گفتوگو کرده است.
نخستوزیر قطر هفته گذشته در واشینگتن با ترامپ و جیدی ونس، معاون او، درباره پرونده ایران رایزنی کرد.
ترامپ ۱۸ آبان پس از دیدار با محمد بن عبدالرحمن گفت کشورهای خلیج فارس خواهان حفظ وضع موجود و ادامه محاصره جمهوری اسلامی هستند.
تلاش دوحه برای خروج مذاکرات از بنبست
اکسیوس بهنقل از یک منبع دیپلماتیک گزارش داد فرستاده ویژه دوحه یک هفته پیش در ترکیه با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، دیدار کرد و او را در جریان گفتوگوهای نخستوزیر قطر با ترامپ و ونس قرار داد.
عراقچی و الذوادی در این دیدار راههای خروج مذاکرات از بنبست را بررسی کردند.
به گزارش اکسیوس، یک «هیات فنی» جمهوری اسلامی هفته جاری برای ادامه گفتوگوها به دوحه رفت.
عراقچی نیز برای رایزنی درباره یافتن راهحلی دیپلماتیک راهی پاکستان و عمان شد و در عمان بار دیگر با الذوادی دیدار کرد.
در انتهای گزارش اکسیوس آمده است: «بهگفته منابع آگاه، با وجود دیدارها و تماسهای پیاپی، پیشرفت چشمگیری در مذاکرات حاصل نشده است.»
همزمان با ادامه رایزنیها، ترامپ ۲۹ آبان هشدار داد در صورت لزوم، بار دیگر علیه جمهوری اسلامی دست به اقدام نظامی خواهد زد.
پایگاه خبری بلومبرگ یک روز پیش از آن بهنقل از مقامهای غربی گزارش داده بود تشدید تنشها میان واشینگتن و تهران احتمال آغاز دور تازهای از حملات گسترده آمریکا به ایران را افزایش داده است.
رویترز ۲۶ آبان در گزارشی تحلیلی نوشت نزدیک به ۹ ماه پس از آغاز جنگ ایران، تهران و واشینگتن هر یک زمان را به سود خود میدانند و بر خواستههایی پافشاری میکنند که پذیرش آنها برای طرف مقابل دشوار است.
رویترز این رویکرد را «قماری پرخطر» توصیف کرد و نوشت محاسبه دو طرف مذاکرات را به بنبست کشانده و خطر آغاز مجدد درگیریها پیش از دستیابی به توافق را افزایش داده است.
همزمان با تشدید فشارهای آمریکا و وخامت اوضاع اقتصادی ایران، برخی مقامها و رسانههای جمهوری اسلامی از احتمال ازسرگیری صادرات نفت به چین خبر دادند و ائمه جمعه تهدید کردند در صورت شلیک به نفتکشهای ایرانی، تهران تاسیسات نفتی کشورهای منطقه را هدف قرار میدهد.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، جمعه ۲۹ آبان در واکنش به برخی گزارشها درباره تصمیم تهران برای بارگیری نفت در بنادر جنوبی گفت: «هر تلاشی برای صادرات نفت و مذاکرات را انجام میدهیم و باید محاصره بشکند.»
ابراهیم عزیزی، رییس کمیسیون امنیت ملی مجلس، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ایران محاصرهپذیر نیست.»
او در کنار این جمله از نمادهای بشکه نفت و ساعت شنی استفاده کرد که میتوان آنها را اشارهای به احتمال ازسرگیری صادرات نفت در آینده نزدیک دانست.
محمد بیات، دیگر نماینده مجلس، خواستار پایان دادن به وضعیت «نه جنگ، نه صلح» شد و گفت: «آمادهسازی نفتکشها و اتخاذ موضع قاطع و تهاجمی در برابر آمریکا و کشورهای منطقه برای شکستن محاصره ضروری است.»
او افزود جمهوری اسلامی باید برای خروج از وضعیت کنونی خود «آغازگر اقدامات عملی» باشد.
حسامالدین آشنا، مشاور رسانهای پیشین حسن روحانی، نیز در ایکس نوشت: «بار میزنند. اگر زدند، باز میزنند.»
آشنا ظاهرا با این بازی زبانی، به بارگیری نفت برای صادرات به چین اشاره داشت و تلویحا تهدید کرد در صورت هدف قرار گرفتن نفتکشها، جمهوری اسلامی دست به حمله تلافیجویانه خواهد زد.
حسن عاملی، نماینده رهبر جمهوری اسلامی در اردبیل، در خطبههای نماز جمعه این شهر اعلام کرد مقامهای جمهوری اسلامی برای شکستن محاصره «تصمیم بسیار مهمی» گرفتهاند و نفتکشهای ایرانی بهزودی از جزیره خارک راهی چین خواهند شد.
بهگفته عاملی، تهران به واشینگتن هشدار داده است اگر آمریکا به این نفتکشها شلیک کند، جمهوری اسلامی همه مراکز نفتی کشورهای حاشیه خلیج فارس را «هدف مشروع» میداند.
احمدرضا شاهرخی، نماینده مجتبی خامنهای در خرمآباد، در نماز جمعه از نیروهای مسلح جمهوری اسلامی خواست به محاصره دریایی ایران از سوی ارتش آمریکا پایان دهند.
او خطاب به نظامیان گفت: «آخرین گامها را برای پایان دادن به این وضعیت بردارید.»
نصیر حسینی، امام جمعه یاسوج، نیز گفت جمهوری اسلامی میتواند «مسیر تقویت قدرت و شکستن محاصره اقتصادی» را ادامه دهد.
او همچنین خواستار «برخورداری از سلاح بازدارنده و قدرتمند هستهای» شد.
انتشار برخی گزارشها درباره طرح احتمالی تهران برای شکستن محاصره دریایی از ۲۸ آبان آغاز شد. کانال تلگرامی صابریننیوز، وابسته به سپاه پاسداران، در گزارشی با برچسب «غیررسمی» نوشت دهها نفتکش ایرانی برای حرکت به سوی چین آماده میشوند.
خبرگزاری فارس، دیگر رسانه وابسته به سپاه، نیز خواستار ازسرگیری صادرات نفت به چین شد.
بهنوشته این رسانه حکومتی، احتمال حمله جمهوری اسلامی به پایانههای نفتی امارات متحده عربی، عربستان سعودی و قطر میتواند واشینگتن را از شلیک به نفتکشها بازدارد.
در پی ادامه تنشها در تنگه هرمز، مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا ۲۹ آبان اعلام کرد گزارشی از برخورد پرتابهای ناشناس با یک نفتکش در حدود ۱۵ کیلومتری شمال شهر خصب عمان دریافت کرده است.
در سوی دیگر، خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، گزارش داد ساعت ۱۸:۵۰ به وقت محلی، موشکی به حاشیه شهر قشم برخورد کرده است.
روزنامه همشهری ۲۹ آبان در کانال تلگرامی خود نوشت بر اساس «دادههای ردیابی دریایی»، دستکم ۵۵ نفتکش حامل نفت خام و فرآوردههای نفتی ایران روز پیش در امتداد سواحل کشور حضور داشتند. همشهری منبع این دادهها را مشخص نکرد.
این روزنامه در گزارشی دیگر به سخنان اخیر مسعود پزشکیان، محمدباقر قالیباف و شماری دیگر از مقامهای ارشد جمهوری اسلامی پرداخت که تاکید کردهاند حکومت در وضعیت «نه جنگ، نه صلح» نخواهد ماند.
حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران، ۲۸ آبان گفت: «جنگ به این شکل را تحمل نمیکنیم و جنگ فرسایشی را ادامه نخواهیم داد. تکلیف جنگ را یکسره میکنیم.»
او اضافه کرد: «محاصره، چه دریایی، چه هوایی و چه زمینی، نباید ادامه پیدا کند و اجازه نخواهیم داد چنین وضعیتی استمرار داشته باشد.»
یورونیوز نیز نوشت گزارشهای غیررسمی و تصاویر ماهوارهای حاکی از آن است که بیش از ۱۴ نفتکش ایرانی در جزیره خارک برای شکستن محاصره دریایی آمریکا در آمادهباش به سر میبرند.
ویدیویی که ۲۹ آبان منتشر شد، یک نفتکش ایرانی را در نزدیکی تنگه هرمز نشان میدهد. گفته میشود این نفتکش آماده عبور از محاصره دریایی ایالات متحده است.
در همین حال، نشانهای از تمایل واشینگتن به کاهش فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی یا رفع محاصره دریایی به چشم نمیخورد.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، ۲۹ آبان در گفتوگو با شبکه سیانبیسی تاکید کرد ایالات متحده به فشار بر سپاه پاسداران ادامه خواهد داد.
خبرگزاری رویترز به نقل از یک مقام وزارت خزانهداری گزارش داد آمریکا به سنگاپور و مالزی درباره پیامدهای احتمالی رعایت نکردن تحریمهای واشینگتن علیه تهران هشدار داده است.
با وجود تشدید بحران اقتصادی و ناتوانی حکومت در تامین نیازهای اساسی مردم، مقامهای جمهوری اسلامی همچنان بر سیاست خارجی تنشآفرین خود، بهویژه رویارویی با آمریکا و اسرائیل، تاکید دارند.
گذرگاه یلمه، مرز قزاقستان و ازبکستان؛ آبانماه ۱۴۰۵.
گزارشهای منتشرشده در شبکههای اجتماعی و برخی رسانههای ایران از صف طولانی کامیونهایی حکایت دارند که در مسیر انتقال مواد اولیه از چین به ایران، در گذرگاه یلمه در مرز قزاقستان و ازبکستان گرفتار شدهاند.
پایگاه خبری اعتمادآنلاین جمعه ۲۹ آبان شمار کامیونهای ایرانی حامل مواد اولیه در این مسیر را هزاران دستگاه اعلام کرد و نوشت ترافیک در گذرگاه مرزی یلمه سنگین است.
بر اساس این گزارش، در پی محاصره دریایی جمهوری اسلامی، این کامیونها بار خود را از راه آسیای میانه و از طریق مرز ترکمنستان به ایران میرسانند.
رسانه ازبکستانی «پادروبنو» جمعه ۲۹ آبان از توقف حدود ۹۹۰ کامیون خبر داد و افزایش انتقال کالا از چین به ازبکستان و سایر کشورهای آسیای مرکزی و همچنین حمل کالا از روسیه و بلاروس را از عوامل تشدید ترافیک معرفی کرد.
کمیته گمرک ازبکستان نیز این وضعیت ترافیکی را تایید کرد و در بیانیهای نوشت ویدیوهای ترافیک سنگین مربوط به چند روز پیش بوده و بر اساس آمار رسمی قزاقستان، تا ساعت ۹ صبح جمعه تنها ۱۰۰ کامیون در این گذرگاه در صف انتظار قرار داشتهاند.
پیشتر خبرگزاری قزاقستانی «کازاینفورم»، نیز ۲۲ آبان گزارش داده بود که به گفته رانندگان، طول صف کامیونها به ۴۰ کیلومتر رسیده و عبور از مرز چندین روز طول میکشد.
بابک زنجانی، از محکومان پرونده فساد نفتی در ایران و بازرگان تحریمشده که با پروژههای اقتصادی جمهوری اسلامی ارتباط دارد، با اشاره به وضعیت این گذرگاه در ایکس نوشت که تریلیهای مجموعه اقتصادی او به نام «داتوان»، در گذرگاه مرزی «یلمه» نیز تحت تاثیر این ترافیک قرار گرفتهاند.
بهگفته او، طول صفهایی که قطارها و تریلیهای شرکتش، «داتوان»، و ناوگان شرکتهای دیگر در این گذرگاه با آنها روبهرو شدهاند، به «بیش از ۱۲۰ کیلومتر» میرسد.
زنجانی نوشت: «در حال حاضر، ارسال بار از چین به ایران حدود ۱۶ روز زمان میبرد، اما با ادامه این وضعیت، زمان انتقال محمولهها ممکن است به بیش از سه ماه افزایش یابد.»
وزارت خزانهداری آمریکا در ژوئیه ۲۰۲۶، مجموعه داتوان و شماری از شرکتهای وابسته به آن را به دلیل ارتباط با شبکه اقتصادی زنجانی و فعالیت در دور زدن تحریمهای جمهوری اسلامی تحریم کرد.
مقامهای قزاقستان افزایش حملونقل بینالمللی و رشد ترانزیت کالا را از دلایل این وضعیت دانستهاند. بر اساس آمار رسمی، روزانه بهطور متوسط هزار و ۴۶۹ خودرو از این گذرگاه عبور میکنند، در حالی که ظرفیت طراحیشده آن هزار خودرو است.
گذرگاه مرزی یلمه که در سمت قزاقستان «بائورژان قونیسبایف» نام دارد، یکی از مسیرهای حملونقل جادهای کالا میان کشورهای آسیای مرکزی است.
مقامهای قزاقستان افزایش حملونقل بینالمللی و رشد ترانزیت کالا را از دلایل این وضعیت دانستهاند. بر اساس آمار رسمی، روزانه بهطور متوسط هزار و ۴۶۹ خودرو از این گذرگاه عبور میکنند، در حالی که ظرفیت طراحیشده آن هزار خودرو است.
افزایش ترانزیت کالاهای ایرانی در پی تغییر مسیرهای تجاری
اداره دولتی مسئول امور گمرکی و مالیاتی استان ترکستان قزاقستان هفتم آبان اعلام کرده بود که شرایط سیاسی و اقتصادی پیرامون جمهوری اسلامی و محدودیتهای مسیرهای سنتی تجارت، موجب تغییر مسیر حملونقل بینالمللی شده است.
بر اساس آمار رسمی دولتی قزاقستان، در ۱۰ ماه نخست سال ۲۰۲۶، ۷۴۱ هزار و ۵۰۰ کامیون باری از مرز قزاقستان و ازبکستان عبور کردهاند که در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته ۱۶.۲ درصد افزایش نشان میدهد.
بهگفته این نهاد، شمار کامیونهای حامل کالاهای ایرانی که از مسیر ترکمنستان و ازبکستان به قزاقستان و دیگر کشورها میروند، افزایش یافته و فشار بیشتری بر گذرگاههای مرزی وارد کرده است.
کمیته گمرک ازبکستان نیز افزایش ترانزیت کالا از چین را از عوامل ازدحام دانسته و اعلام کرده است که شبانهروزی شدن فعالیت گذرگاه «خورگوس» در مرز چین و قزاقستان، حجم حمل کالا به مقصد کشورهای آسیای مرکزی را افزایش داده است.
از محاصر دریایی تا دروازههای آهنین
آمریکا همزمان با محاصره دریایی ایران، برای جلوگیری از ورود کالاهای تحریمشده از راه خشکی و دریای خزر نیز اقدام کرده است.
فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) ۱۶ آبان خبر داد برد کوپر، فرمانده سنتکام، دستور تشکیل کارگروه ویژه «دروازه آهنین» را صادر کرده است.
ماموریت این کارگروه جلوگیری از انتقال تسلیحات پیشرفته، فناوریهای دارای کاربرد دوگانه و کالاهای تحریمشده به ایران از طریق مرزهای زمینی و دریای خزر است.
گذرگاه یلمه در مرز قزاقستان و ازبکستان، ۲۹ آبان ۱۴۰۵
تشدید محاصره دریایی و محدودیت دسترسی به درآمدهای نفتی، فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی را افزایش داده است.
واشینگتن در هفتههای اخیر کوشیده است با ادامه محاصره دریایی، جلوگیری از صادرات نفت ایران و بستن مسیرهای انتقال درآمدهای نفتی، منابع مالی جمهوری اسلامی را محدود کند.
تهران نیز برای جبران محدودیتهای دریایی، بخش بیشتری از تجارت خود را به مسیرهای زمینی منتقل کرده است.
در پی این تغییر، صف کامیونها در گذرگاههای مرزی طولانیتر شده و هزینه واردات افزایش یافته است.
وزارت خزانهداری آمریکا هشتم آبان اعلام کرد واشینگتن در پی آن است که دسترسی جمهوری اسلامی را به مسیرهای تجارت بینالمللی، حملونقل هوایی تجاری، شبکههای بانکی و راههای جایگزین انتقال پول، از جمله ارزهای دیجیتال، قطع کند.
به گزارش این وزارتخانه، تلاش تهران برای دور زدن محاصره دریایی از راه مرزهای زمینی پاکستان، ترکیه، افغانستان و ترکمنستان با موانع عمدهای روبهرو شده است.
۱۸ آبان، احمدرضا فرشچیان، رییس کمیسیون مدیریت واردات اتاق بازرگانی، اعلام کرد هزینه حمل کالا از چین به ایران پنج تا هفت برابر شده و بازرگانان بهدلیل افزایش هزینهها و طولانیتر شدن زمان تحویل محمولهها، تمایل کمتری به ثبت سفارشهای تازه دارند.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، ۲۹ آبان گفت تهران از هر راهی برای صادرات نفت و پیشبرد مذاکرات استفاده خواهد کرد.
او در واکنش به برخی گزارشها درباره تصمیم حکومت برای بارگیری نفت بهمنظور صادرات افزود: «باید محاصره بشکند.»
با وجود تشدید بحران اقتصادی و ناتوانی حکومت در تامین نیازهای اساسی مردم، جمهوری اسلامی همچنان بر سیاست خارجی تنشآفرین خود، بهویژه رویارویی با آمریکا و اسرائیل، تاکید دارد.
عکس آرشیوی از دو تانکر. سالهاست نفتکشها بهطور منظم در آبهای اطراف مالزی، سنگاپور و اندونزی توقف میکنند تا نفت ایران را از یک کشتی به کشتی دیگر منتقل کنند
رویترز بهنقل از یک مقام وزارت خزانهداری آمریکا گزارش داد مقامهای این وزارتخانه این هفته در دیدار با مقامهای دولتی سنگاپور و مالزی، از جمله مسئولان نهادهای نظارتی و امنیت ملی، درباره خطرات احتمالی ناشی از رعایت نکردن تحریمهای آمریکا علیه جمهوری اسلامی به آنها هشدار دادند.
واشینگتن از این دو کشور و همچنین موسسات حقوقی و بانکهای فعال در آنها میخواهد نسبت به شرکتهای پوششی وابسته به جمهوری اسلامی هوشیار باشند. این اقدام در شرایطی صورت میگیرد که آمریکا تلاشهای خود را برای اجرای تحریمها در آسیا و پایان دادن سریع به مناقشه خاورمیانه تشدید کرده است.
یکی از مقامهای وزارت خزانهداری آمریکا به رویترز گفت واشینگتن خواستار بررسی دقیقتر بخشهای «پرخطر» مانند حملونقل دریایی، خدمات هوانوردی و شبکههای تامین و تدارکات است تا «اطمینان حاصل شود که آنها بهعنوان پوششی برای فعالیتهای حکومت ایران عمل نمیکنند».
این مقام گفت: «ما همچنین میخواهیم این موضوع روشن باشد که این مسیرهای حیاتی را هدف قرار خواهیم داد و وقتی مسیری حیاتی را شناسایی کنیم که باید هدف قرار گیرد، موضوع قابل مذاکره نخواهد بود.»
از زمانی که آمریکا و اسرائیل در اسفندماه سال گذشته حملات خود به جمهوری اسلامی را آغاز کردند، واشینگتن اقداماتش را برای محدود کردن شدید منافع تجاری تهران در خارج از کشور افزایش داده است.
دولت دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، دوم شهریور «عملیات طرد اقتصادی» (Operation Economic Outcast) را آغاز کرد که به موج گستردهای از تحریمها علیه اهداف مختلف، از خطوط هوایی و راهآهن ایران گرفته تا پلتفرمهای ارز دیجیتال و شماری از بانکها منجر شد.
نفت در آبهای آزاد
سالهاست نفتکشها بهطور منظم در آبهای اطراف مالزی، سنگاپور و اندونزی توقف میکنند تا نفت ایران را از یک کشتی به کشتی دیگر منتقل کنند؛ روشی که به پنهان کردن منشاء این نفت کمک میکند.
سال گذشته، مقامهای مالزی اعلام کردند مقررات مربوط به این انتقالها را سختگیرانهتر اجرا خواهند کرد و در اسفند ۱۴۰۴ نیز دو نفتکش و محمولههای آنها را توقیف کردند.
از فروردین ماه امسال، نیروی دریایی آمریکا محاصرهای را علیه کشتیرانی به مقصد ایران از طریق تنگه هرمز اعمال کرده است و در ماه جاری نیز محدودیتهای شدیدتری بر جابهجاییها از طریق مرزهای زمینی ایران و دریای خزر اعمال کرده است.
وزارت خزانهداری آمریکا همچنین دهها فرد، کشتی و شرکت مستقر در سنگاپور، هنگکنگ، امارات متحده عربی، جزایر مارشال و سنت کیتس و نویس را بهدلیل ارتباط با محمدحسین شمخانی، بازرگان بزرگ نفتی ایران، تحریم کرده است.
مقام آمریکایی که نامش اعلام نشده به رویترز گفت تلاشهای یادشده بهتدریج در حال مختل کردن منابع درآمدی جمهوری اسلامی هستند.
او به دادههایی استناد کرد که نشان میدهند این کشور در حال حاضر شدیدترین انقباض تولید ناخالص داخلی در چهار دهه گذشته و بالاترین نرخ تورم از زمان جنگ جهانی دوم را تجربه میکند.
با این حال، این مقام گفت هنوز اقدامات بیشتری باید انجام شود.
او بدون نام بردن از شرکت هواپیمایی خاصی گفت: «یک شرکت هواپیمایی ایرانی وجود دارد که به مالزی پرواز میکند، یا دستکم اخیرا چنین پروازهایی داشته است. بنابراین ما این موضوع را مطرح کردیم.»
رویترز با استفاده از سوابق عمومی پروازها، یک پرواز برنامهریزیشده منظم میان تهران و کوالالامپور را شناسایی کرد که شرکت هواپیمایی ایرانایرتور آن را انجام میدهد. این شرکت دستکم تا ۲۳ آبان پروازهایی در این مسیر داشته است. سوابق همچنین نشان میدهند که پرواز برنامهریزیشده برای ۲۶ آبان انجام نشده است.
بیشتر شرکتهای هواپیمایی ایران در سال ۲۰۲۲ عمدتا بهدلیل تحریمهای آمریکا علیه سوختگیری هواپیماهای ایرانی، پروازهای خود به مالزی را متوقف کردند. با این حال، بر اساس گزارش رسانههای ایرانی، ایرانایرتور که یک شرکت هواپیمایی خصوصی است، در آبان سال گذشته پروازهای خود به مالزی را از سر گرفت.
آمریکا۱۷ شهریور دهها شرکت در امارات متحده عربی، بریتانیا، مالزی، ترکیه و قزاقستان را تحریم کرد. واشینگتن اعلام کرد این شرکتها از بخش هوانوردی ایران برای انتقال تسلیحات، نیروهای انسانی و محمولههای غیرقانونی حمایت میکردند.
بهنوشته رویترز مقامهای شرکت هواپیمایی ایرانایر ۱۸ شهریور و یک روز پس از اعلام تحریمهای آمریکا با سفیر مالزی در ایران دیدار کردند تا درباره ازسرگیری پروازهای مستقیم میان ایران و کوالالامپور گفتوگو کنند.
مالزی و سنگاپور هر دو تحریمهای شورای امنیت سازمان ملل متحد علیه جمهوری اسلامی را اجرا میکنند.
دولت سنگاپور در بیانیهای اعلام کرد «قاطعانه متعهد است اقدامات لازم را انجام دهد» و «مانع سوءاستفاده عوامل بدخواه از ساختارهای شرکتی کشور شود».
در این بیانیه همچنین به تلاشهای دولت سنگاپور برای تقویت نظارت و هوشیاری در بخشهای دریایی و مالی طی سال جاری اشاره شده است.
دولت مالزی به درخواستهای رویترز برای اظهارنظر پاسخ نداد.
همزمان با ادامه مناقشه خاورمیانه، اتحادیه اروپا و بریتانیا در بیانیهای مشترک تاکید کردند جمهوری اسلامی باید به فعالیتهای بیثباتکننده خود در منطقه و حملات ترکیبی در خاک اروپا پایان دهد.
سران اتحادیه اروپا و بریتانیا جمعه ۲۹ آبان در پایان دومین نشست مشترک خود در بروکسل، حملات جمهوری اسلامی به کشورهای منطقه و کشتیها در تنگه هرمز را محکوم و با شرکای منطقهای خود اعلام همبستگی کردند.
آنها همچنین از تلاشهای دیپلماتیک برای جلوگیری از گسترش درگیریهای منطقهای و احیای آزادی دریانوردی و حق عبور از تنگه هرمز، مطابق با کنوانسیون سازمان ملل متحد درباره حقوق دریاها، قاطعانه حمایت کردند.
در هفتههای اخیر، حملات سایبری در اروپا به نگرانیها درباره دامنه عملیات ترکیبی حکومتهای متخاصم در این قاره دامن زده است.
فرانسه ۱۸ آبان سپاه پاسداران را مسئول حملات سایبری دانست که یخچالها و فریزرهای فروشگاهها را در بخشهایی از این کشور از کار انداخت.
پاریس با احضار سفیر جمهوری اسلامی هشدار داد این حملات برای تهران پیامدهایی به همراه خواهد داشت.
ژاننوئل بارو، وزیر امور خارجه فرانسه، ۲۵ آبان اعلام کرد پاریس شواهد مربوط به عاملان اصلی این حملات را در اختیار اتحادیه اروپا گذاشته و خواستار تحریم آنها ظرف یک ماه شده است.
روزنامه فرانسوی لوموند ششم آبان گزارش داد نهادهای اطلاعاتی اروپا نگران تداوم و تشدید عملیات منتسب به جمهوری اسلامی در کشورهای اروپایی هستند؛ عملیاتی که شامل طرحهای ترور، آتشسوزی عمدی، خرابکاری، حملات سایبری و جاسوسی میشود.
در هفتههای اخیر، موجی از تهدیدهای بمبگذاری و هشدارهای جعلی پروازها، مدارس و برخی رسانهها را در کشورهای اروپایی تحت تاثیر قرار داده است.
سران اتحادیه اروپا و بریتانیا بار دیگر بر تعهد خود به یافتن یک راهحل «دیپلماتیک و پایدار» برای بحران تنگه هرمز و پرونده هستهای جمهوری اسلامی تاکید کردند.
در این بیانیه مشترک آمده است: «ایران هرگز نباید به سلاح هستهای دست یابد و باید با آژانس بینالمللی انرژی اتمی بهطور کامل همکاری کند.»
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ۲۷ آبان در نشست شورای حکام اعلام کرد نزدیک به ۱۸ ماه از قطع نظارت پیوسته آژانس بر ذخایر اورانیوم غنیشده حکومت ایران میگذرد و این نهاد از محل و سرنوشت این ذخایر بیاطلاع است.
یک روز بعد، گیدئون سعار، وزیر امور خارجه اسرائیل، هشدار داد تهران میکوشد برنامه هستهای خود را احیا کند و در زمینه تسلیحات غیرمتعارف نیز فعالیت دارد.
در هفتههای گذشته، شماری از مقامهای جمهوری اسلامی خواستار حرکت به سوی ساخت بمب اتمی و خروج از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی) شدهاند.
اتحادیه اروپا و بریتانیا در ادامه بیانیه مشترک، تشدید عملیات نظامی حوثیها در یمن و علیه عربستان سعودی را محکوم کردند و از این گروه نیابتی جمهوری اسلامی خواستند بیدرنگ به همه اقدامات خود پایان دهد.
بر اساس این بیانیه، حملات حوثیها به کشتیهای غیرنظامی امنیت دریانوردی را در دریای سرخ و تنگه بابالمندب به خطر میاندازد.
سران اتحادیه اروپا و بریتانیا همچنین از حوثیها خواستند اجازه دهند کمکهای بشردوستانه به غیرنظامیان برسد.
در ماههای اخیر، دامنه جنگ ایران به یمن نیز کشیده شده است. حوثیها بارها به خاک عربستان سعودی حمله کردهاند و ریاض نیز در پاسخ، مواضع این گروه مورد حمایت تهران را در یمن هدف قرار داده است.
بهگزارش خبرگزاری رویترز، ائتلاف نظامی به رهبری عربستان سعودی ۲۹ آبان از غیرنظامیان خواست برای حفظ جان خود، بخشهایی از بندر راهبردی حدیده یمن در ساحل دریای سرخ را ترک کنند.
حوثیها در مقابل هشدار دادند اگر عربستان تهدید خود را برای حمله به این بندر عملی کند، بنادر سعودی در ساحل دریای سرخ را هدف قرار خواهند داد.
یحیی سریع، سخنگوی نظامی حوثیها، از کارکنان این بنادر و کسانی که در نزدیکی آنها هستند، خواست فورا محل را ترک کنند. او همچنین از شرکتهای کشتیرانی خواست کشتیهایشان را از این بنادر خارج کنند.
سریع با اشاره به برنامه این گروه برای حملات تازه در ساعات آینده، به شرکتهای هواپیمایی هشدار داد از حریم هوایی عربستان دور بمانند.
در روزهای اخیر، گمانهزنیها درباره سرنوشت مذاکرات تهران و واشینگتن و احتمال ازسرگیری کارزار نظامی تمامعیار آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی شدت گرفته است.
خبرگزاری بلومبرگ در گزارشی اختصاصی نوشت حملات موشکی جمهوری اسلامی در جنگ، هم محدودیتهای پدافند اسرائیل را آشکار کرد و هم دادههایی در اختیار ارتش این کشور گذاشت که برای ارتقای سامانههای دفاعی به کار گرفته شدند.
این رسانه جمعه ۲۹ آبان به نقل از یک مقام نیروی هوایی اسرائیل گزارش داد ارتش در برخی موارد توانسته است سامانههای خود را ظرف چند روز ارتقا دهد.
این مقام بهدلیل مقررات نیروی هوایی اسرائیل نخواست نامش فاش شود.
تجربه جنگ به ارتقای فلاخن داوود انجامید
به گزارش بلومبرگ، اسرائیل برد سامانه «فلاخن داوود» را افزایش داده تا بتواند با طیف گستردهتری از تهدیدهای بالستیک مقابله کند.
این مقام گفت سامانه ارتقایافته برای ایستادگی در برابر حملات مداوم چندهفتهای آماده شده است.
فلاخن داوود لایه میانی پدافند هوایی اسرائیل است و رهگیرهای «استونر» را به کار میگیرد.
این سامانه در کنار گنبد آهنین و خانواده موشکهای پیکان، بخشی از شبکه پدافندی اسرائیل را تشکیل میدهد.
بلومبرگ هزینه هر رهگیر استونر را حدود یک میلیون دلار برآورد کرده است؛ نزدیک به یکسوم هزینه رهگیر پیکان-۳ و کمتر از هزینه رهگیر پاتریوت (PAC-3)، که به گفته این گزارش میتواند بیش از چهار میلیون دلار باشد.
استونر را شرکت رافائل اسرائیل و آرتیایکس (RTX) آمریکا تولید میکنند.
به نوشته بلومبرگ، ارتقای فلاخن داوود پاسخی به دشواری تامین و تولید انبوه رهگیرهای گرانقیمت است. مشکلی که در جنگهای اوکراین و خاورمیانه برجسته شده است.
این گزارش به برآورد یک تحلیلگر اشاره کرد که گفته است تولید پاتریوت (PAC-3) برای پاسخگویی به نیاز اوکراین کافی نیست. با این حال، سامانه ارتقایافته هم در همه موارد موشکهای ورودی را منهدم نکرده است.
بلومبرگ نوشت در دو حمله به جنوب اسرائیل، رهگیرهای فلاخن داوود نتوانستند موشکها را نابود کنند و دهها نفر زخمی شدند.
به نقل از روزنامه هاآرتص، بیش از ۹۰ درصد موشکهای ایران در سه هفته نخست جنگ ۴۰ روزه رهگیری شدند. با این حال، حملات موشکی در جریان جنگ، ۲۰ کشته و صدها زخمی در اسرائیل بر جای گذاشت.
بلومبرگ همچنین به برآورد اطلاعاتی غرب اشاره کرد که حکومت ایران با وجود حملات به تاسیسات نظامیاش، دستکم ۱۷۰۰ موشک بالستیک دارد و ماهانه حدود ۵۰ موشک تولید میکند.
ارتقای فلاخن داوود میتواند هزینه هر رهگیری را کاهش دهد و گزینهای در دسترستر برای حملات طولانی فراهم کند، اما به گفته کارشناسانی که بلومبرگ با آنها گفتوگو کرده است، این سامانه جایگزین لایههای دوربردتر مانند پیکان-۳ نمیشود.
اسرائیل همچنان برای مقابله با تهدیدهای گوناگون به چند لایه دفاعی متکی است.
همزمان، تنشها بالا گرفته و دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در حال بررسی گزینههای اقدام نظامی تازه علیه ایران است.
به نوشته نیویورک تایمز، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، میکوشد آمریکا را متقاعد کند در یک کارزار چهار تا هفت روزه حملات هوایی علیه حکومت ایران به اسرائیل بپیوندد.
گفتوگوها هفته گذشته شدت گرفته است و رومن گوفمن، رییس موساد، در واشینگتن با جان رتکلیف، رییس سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، دیدار کرد.
یک مقام ارشد اسرائیلی منابع گزارش درباره فشار نتانیاهو بر ترامپ را رد کرد.
سخنگوی نتانیاهو نیز گفت نخستوزیر همواره برای «حفظ امنیت» اسرائیل اقدام کرده است.
بلومبرگ ۲۸ آبان بهنقل از مقامهای غربی گزارش داد با تشدید درگیریهای نظامی و توقف مذاکرات صلح، احتمال دور تازهای از حملات گسترده آمریکا به ایران افزایش یافته است: «ترامپ هنوز درباره صدور دستور حمله تصمیم نگرفته، اما این گزینه را بررسی میکند.»