بلومبرگ: احتمال حملات گسترده آمریکا به ایران افزایش یافته است
بلومبرگ پنجشنبه ۲۸ آبان به نقل از مقامهای غربی گزارش داد که با تشدید درگیریهای نظامی میان آمریکا و جمهوری اسلامی، احتمال آغاز دور جدیدی از حملات گسترده آمریکا به ایران افزایش یافته است. دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، هنوز تصمیم نهایی را درباره صدور دستور حمله نگرفته، اما این گزینه را بررسی میکند.
این گزارش میافزاید که با توقف مذاکرات صلح و خودداری دو طرف از عقبنشینی از مواضع خود، تنشها افزایش یافته است. جمهوری اسلامی طی هفته گذشته چندین بار تاسیسات نظامی آمریکا در بحرین و کویت را هدف قرار داده و حملات به کشتیهای عبوری از تنگه هرمز را تشدید کرده است. آمریکا نیز سهشنبه ۲۶ آبان جزیره قشم را هدف حمله قرار داد.
بلومبرگ به نقل از فردی نزدیک به نتانیاهو گزارش داد که نخستوزیر اسرائیل معتقد است تا زمانی که ایران تسلیم نشود و برنامه هستهای خود را پایان ندهد، اقدامات نظامی بیشتری ضروری خواهد بود.
مقامهای غربی به بلومبرگ گفتند که حمله جدید آمریکا به ایران میتواند به حملات تلافیجویانه علیه متحدان عرب واشینگتن منجر شود. در مقابل، پایان دادن به درگیری بدون توافق رسمی نیز احتمالا کنترل عملی تنگه هرمز را در اختیار جمهوری اسلامی باقی خواهد گذاشت.
به گفته یکی از این مقامها، دولتهای اروپایی و کشورهای عربی خلیج فارس همچنان تلاش میکنند آمریکا را از آغاز دور دیگری از حملات گسترده مشابه مرحله نخست جنگ، از اواخر فوریه تا اوایل آوریل، منصرف کنند.
اعضای گروه مسلح کتائب حزبالله عراق روی یک خودرو در جرفالصخر، استان بابل، ۲۶ آبان ۱۴۰۵.
رویترز بهنقل از سه مقام ارشد امنیتی گزارش داد دولت عراق و کتائب حزبالله، گروه شبهنظامی مورد حمایت جمهوری اسلامی، برای جلوگیری از رویارویی به توافق رسیدند. بر اساس این توافق، قرار است نیروهای دولتی وارد پایگاه اصلی این گروه در جرفالصخر شوند.
این خبرگزاری پنجشنبه ۲۸ آبان نوشت سیاستمداران ارشد شیعه میانجی این توافق بودند و انتظار میرود نیروهای دولتی جمعه ۲۹ آبان وارد جرفالصخر شوند.
سعد معن، رییس مرکز اطلاعرسانی امنیتی عراق، نیز به رویترز گفت نیروهای کتائب حزبالله به مناطق دیگری منتقل خواهند شد.
این توافق پس از آن حاصل شد که علی الزیدی، نخستوزیر عراق، نیروهای امنیتی را برای مقابله با کتائب حزبالله آماده کرد. مقامهای عراقی این گروه را به اداره شبکه قاچاق نفت دولتی به ارزش صدها میلیون دلار متهم کردهاند. کتائب حزبالله این اتهام را رد کرده است.
منابع سیاسی شیعه در عراق به رویترز گفتند اسماعیل قاآنی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران، شامگاه دوشنبه ۲۵ آبان برای کمک به کاهش تنش با کتائب حزبالله، قدرتمندترین متحد شبهنظامی تهران در عراق، وارد بغداد شد.
سخنگوی کتائب حزبالله گفت ابوحسین الحمیداوی، دبیرکل این گروه، برای جلوگیری از تشدید تنش با قاآنی، هادی العامری، رهبر سازمان بدر، و دیگر چهرههای بانفوذ دیدار کرد. سازمان بدر نیز از گروههای مسلح بانفوذ همسو با جمهوری اسلامی در عراق است.
شرکتکنندگان در این گفتوگوها در بیانیهای که پنجشنبه منتشر شد، نتیجه مذاکرات را مثبت توصیف کردند.
زیدی شش ماه پس از رسیدن به قدرت، با تصمیم به مقابله مستقیم با شبهنظامیان شیعه مورد حمایت تهران، پرمخاطرهترین اقدام دوران نخستوزیری خود را آغاز کرد.
ایراناینترنشنال ۲۶ آبان بهنقل از رویترز گزارش داد او به فرماندهان نظامی و امنیتی دستور داده بود نیروهای بیشتری در اطراف جرفالصخر، در حدود ۵۰ کیلومتری جنوب بغداد، مستقر کنند و مقدمات ورود به شهر را فراهم آورند.
پرونده قاچاق نفت در جرفالصخر، که جرفالنصر نیز نامیده میشود، پیش از توافق اخیر به برکناری مقامهای ارشد عراقی انجامیده بود.
نخستوزیر عراق ۲۴ آبان پس از بررسی یافتههای کمیته تحقیق، ۹ مقام امنیتی و نفتی، از جمله فرمانده پلیس بابل، فرمانده حشد شعبی در این استان و مدیر شرکت خطوط لوله نفت را برکنار کرد.
صباح النعمان، سخنگوی نظامی عراق، گفته بود کمیته تحقیق وجود پالایشگاههای غیرمجاز و تخلفات مرتبط با قاچاق نفت را تایید کرده است. نخستوزیر نیز دستور داده بود متهمان به دستگاه قضایی معرفی شوند.
مقاومت در برابر خلع سلاح
کتائب حزبالله و دیگر شبهنظامیان همسو با تهران در برابر درخواستهای زیدی و دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، برای خلع سلاح مقاومت کردهاند. منتقدان میگویند جایگاه نیمهرسمی این گروهها در عراق به فعالیت بدون پاسخگویی کمک میکند. این گروهها میگویند هدفشان تامین امنیت عراق است.
بهگزارش رویترز، کتائب حزبالله و دیگر شبهنظامیان از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی در اسفند ۱۴۰۴، در حمایت از تهران به نیروهای آمریکایی حمله کردهاند.
کتائب حزبالله هزاران نیروی جنگدیده دارد و چند گردان از حشد شعبی را تشکیل میدهد. حشد شعبی در سال ۱۳۹۳ برای مقابله با داعش شکل گرفت و سپس بهعنوان نیروی امنیتی رسمی به رسمیت شناخته شد.
کتائب حزبالله در این ساختار رسما زیر فرمان نخستوزیر عراق قرار دارد، اما اغلب خارج از سلسلهمراتب فرماندهی عمل میکند و درخواستهای دولت برای توقف حمله به نیروهای آمریکایی را نادیده گرفته است.
این گروه پس از حمله آمریکا به عراق در سال ۱۳۸۲ تاسیس شد و از اعضای بانفوذ «مقاومت اسلامی عراق»، ائتلاف گروههای مسلح شیعه مورد حمایت تهران، است. رویترز نوشت کتائب حزبالله، مانند دیگر گروههای مسلح شیعه، مستقیما به سپاه پاسداران گزارش میدهد.
ابومهدی المهندس، شهروند عراقیـایرانی، تا زمان کشتهشدن در حمله پهپادی آمریکا در دی ۱۳۹۸ رهبری این گروه را بر عهده داشت. قاسم سلیمانی، فرمانده وقت نیروی قدس سپاه، نیز در همان حمله در فرودگاه بینالمللی بغداد کشته شد.
انتشار بازی جیتیای ۶ موجی از هیجان، انتقاد و طنز سیاسی را در میان کاربران ایرانی شبکههای اجتماعی به راه انداخته است؛ از اعتراض به قیمت بالای بازی و سرعت پایین اینترنت تا شوخی با غیبت مجتبی خامنهای از انظار عمومی.
برای بسیاری از گیمرهای ایرانی، مشکل تنها هزینه خرید بازی نیست، بلکه دانلود فایل حدود ۲۰۰ گیگابایتی آن با اینترنت کند نیز به مانعی دیگر تبدیل شده است.
یکی از کاربران شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «خیلی دلم میخواد جیتیای رو بخرم و دانلود کنم ولی وقتی به این فکر میکنم که قراره ۲۰۰ گیگ رو با این سرعت نت دانلود کنم و کلی حرص بخورم بیخیال میشم فعلا.»
کاربر دیگری نیز با اشاره به زمان طولانی دانلود این بازی به طنز نوشت: «با این سرعت نت ایران فک کنم تا جیتیای بعدی بیاد دانلود این ۲۰۰ گیگ جیتیای من تموم بشه.»
افزایش بیش از ۱۱۰برابری قیمت نسبت به جیتیای ۵
قیمت جیتیای ۶ در ایران حدود ۲۱ میلیون تومان برآورد میشود؛ در حالی که جیتیای ۵ در سال ۱۳۹۲ حدود ۱۹۰ هزار تومان و جیتیای ۳ در سال ۱۳۸۰ تنها ۴۰ هزار تومان قیمت داشت.
به این ترتیب، قیمت نسخه جدید این بازی نسبت به جیتیای ۵ در ۱۳ سال پیش بیش از ۱۱۰ برابر و نسبت به جیتیای ۳ در ۲۵ سال پیش بیش از ۵۰۰ برابر شده است.
بخش عمده این افزایش قیمت ناشی از کاهش ارزش پول ایران در برابر دلار است. نرخ دلار در بازار آزاد ایران از حدود ۸۰۰ تومان در سال ۱۳۸۰ به ۲۶۶ هزار تومان رسیده که افزایشی بیش از ۳۳ هزار درصدی را نشان میدهد. این در حالی است که قیمت جهانی بازی از ۵۰ دلار به ۸۰ دلار رسیده و تنها ۶۰ درصد افزایش یافته است.
برای برخی کاربران، خرید خود بازی تنها بخشی از مشکل مالی است و تهیه کنسول مورد نیاز نیز هزینه سنگینی دارد.
یکی از کاربران با انتشار شماره حساب بانکی خود به طنز نوشت: «میخوام جیتیای بازی کنم ولی دستگاهشو ندارم فقط ۱۹۰ میلیون کم دارم.»
کاربر دیگری از دشواری خرید بازی با استفاده از گیفتکارت و محدودیت دسترسی ایرانیان به کارتهای اعتباری و شبکههای پرداخت بینالمللی انتقاد کرد.
او نوشت: «کاش ما هم راحت میتونستیم از کردیت کارت و سیستم های مالی جهانی استفاده کنیم.»
دانلود ۳۲دقیقهای در خارج، انتظار چندروزه در ایران
حجم بالای جیتیای ۶ تفاوت سرعت اینترنت در داخل و خارج ایران را نیز به موضوع بحث کاربران تبدیل کرده است.
یکی از کاربران ایرانی ساکن خارج از کشور در ایکس نوشت: «دقیق ۳۲ دقیقه طول کشید تا بازی جیتیای ۶ کامل دانلود بشه. ۲۱۰ گیگ.»
این پست با واکنش کاربران داخل ایران همراه شد که زمانهای بسیار طولانیتری را برای دانلود بازی گزارش کردند.
یکی از کاربران با انتشار تصویری که نشان میداد ۱۵ ساعت تا پایان دانلود باقی مانده است، به طنز نوشت: «منم سرعتم عالیه.»
کاربر دیگری با اشاره به اینترنت ADSL خود نوشت: «مال من ۷۲ ساعت با adsl » . کاربر سومی نیز نوشت: «برا من زده ۲۷ ساعت.»
از دانلود ۸۶ساله تا کنایه به غیبت مجتبی خامنهای
انتشار جیتیای ۶ همچنین به دستمایهای برای طنز سیاسی درباره مجتبی خامنهای، رهبر جدید جمهوری اسلامی، تبدیل شده است.
در یکی از تصاویر دستکاریشده، تصویر مجتبی خامنهای در انعکاس صفحه تلویزیونی دیده میشود که روند دانلود بازی جیتیای ۶ روی کنسول پلیاستیشن را نمایش میدهد.
در تصویر دیگری، به جای زمان باقیمانده برای دانلود بازی عبارت «تا وقتی مجتبی پیداش بشه» نوشته شده است؛ کنایهای به غیبت مجتبی خامنهای از انظار عمومی از زمان مرگ پدرش، علی خامنهای، و رسیدن او به قدرت.
برخی کاربران نیز با انتشار تصاویر ساختگی از صفحه دانلود بازی، سرعت پایین اینترنت را به طنز کشیدهاند.
در یکی از این تصاویر، زمان باقیمانده برای دانلود جیتیای ۶ معادل ۸۶ سال و ۲۲ روز نمایش داده شده است.
یکی از کاربران در واکنش نوشت: «بهنظرم زمانبندیاش عالیه تا اون موقع منم پولام میرسه که دانلودش کنم باهم بازی میکنیم.»
کاربر دیگری نیز نوشت: «زندگی بعدی انشاءالله.»
هیجان جهانی و حسرت گیمرهای ایرانی
با وجود مشکلات مالی و فنی، انتشار جیتیای ۶ با هیجان بسیاری از علاقهمندان ایرانی همراه شده است.
برخی کاربران از خرید بازی ابراز خوشحالی کردهاند، اما گروهی دیگر از ناتوانی در تهیه کنسول یا حتی تماشای ویدیوهای بازی با اینترنت ایران نوشتهاند.
یکی از کاربران با اشاره به هیجان جهانی پیرامون انتشار بازی نوشت: «کل دنیا دارن عشقو حال میکنن.الکی خودمو دلداری میدادم میگفتم نه بازی خفنی هم نمیشه رسما خفنترین بازی تاریخ شد.»
این کاربر در ادامه افزود: «من ایران حتی نت ندارم نگاه کنم توی ۲۴۰p»
گلشیفته فراهانی در صحنهای از فیلم «زمانی که صدای زنگ را میشنود»
سیامین دوره جشنواره جهانی فیلم تالین (شبهای تاریک) میزبان فیلمی است به نام «زمانی که صدای زنگ را میشنود» ساخته شبنم زریاب و بازی بازیگران ایرانی نظیر گلشیفته فراهانی و فروزان جمشیدنژاد.
شبنم زریاب فیلمساز افغانستانی ساکن فرانسه که پیشتر چند فیلم کوتاه و یک رمان در کارنامه دارد، با اولین فیلم بلند خود در بخش مسابقه فیلمهای اول جشنواره تالین شرکت کرده است.
فیلم داستان زنی به نام لیلا را روایت میکند که پس از دست دادن شوهرش- که به دست طالبان کشته شده- به کابل میآید.
فیلم مدت زمان محدودی پیش از ورود طالبان به کابل را روایت میکند، جایی که این زن سعی دارد زندگی تازهای را برای خودش دست و پا کند اما از سویی اخبار قدرت گرفتن طالبان و محدودیتهای در راه به طور دائم زندگی او را تحتتاثیر قرار میدهد و از سوی دیگر زمانی که برای کار به یک خانه مخفی میرود، با گروهی در ارتباط با دولت روبرو میشود که در حال سوءاستفاده جنسی از کودکان هستند.
فیلم وجه سیاسی پررنگی دارد و میخواهد تصویری از موقعیت جامعه افغانستان باشد و در عین حال نگاهی انتقادی به دولت افغانستان پیش از به قدرت رسیدن طالبان و در عین حال به خود طالبان باشد که همان آزادیهای محدود زنان را هم از بین برد.
روایت به قدرت رسیدن طالبان به نوعی به مساله اصلی بدل میشود، در عین حال که فیلم در انتقاد از مقامات دولت قبلی تعارف ندارد و حتی در این مرکز فساد، عکسهای اداره کننده آنجا را در کنار مقامات دولت قبلی به نمایش میگذارد، گویی که فیلم آشکارا میخواهد با نمایش فساد درون دولت، سرنوشت قطعی مملکت و سقوط آن را تصویر کند.
در نتیجه فیلم از ابتدا تا انتها به این موضوع بازمیگردد و هر بار با نمایش اخبار تلویزیون در صحنههای مختلف، میخواهد روایتگر این سقوط ناگزیر باشد.
اما در عین حال فیلم میخواهد تریلری باشد که در آن یک زن جوان جانش را به خطر میاندازد تا بچههای بیگناه را نجات دهد.
فیلم قرار است با این وجه داستانیاش مخاطب عام را به خود جلب کند و با داستانی که میخواهد برای مخاطب غربی تازه باشد- داستان خانههای فساد در افغانستان که در آن کودکان را به بردگی میگیرند و از آنها سوءاستفاده میکنند- وجهی غریب و تکاندهنده پیدا کند، اما عجیب این که این داستان عینا در یک فیلم دیگر روایت شده بود: «سینما جزیره» که سال گذشته در جشنواره کارلوویواری به نمایش درآمد، عینا داستان زنی(با بازی فرشته حسینی) را روایت میکرد که در چنین خانههایی میخواهد کودکان بیگناه را نجات دهد.
از سوی دیگر روایت لحظه آشنای قدرت گرفتن طالبان با وقایع فرودگاه و تلاش مردم برای فرار که در صحنههای آخر این فیلم مورد استفاده قرار میگیرد، در غالب فیلمهای مربوط به افغانستان تکرار شده و باز به تازگی با پایانی بهغایت شبیه این فیلم در فیلم دیگری به نام «مرد خوب پیدا نمیشود» ساخته شهربانو سادات روبرو بودهایم.
از این رو فیلم محدودیتهای فیلمسازان افغانستان برای ساخت فیلمی متفاوت را به نمایش میگذارد، گویی که همه داستانها و روایتها ناگزیر به نمایش وضعیت یک زن، خانههای فساد و ورود طالبان محدود میشود، جایی که این فیلمها همگی با صحنه فرار از افغانستان در دل هرج و مرج فرودگاه به پایان میرسند.
اما بازسازی کابل در مراکش از نقاط قوت فیلم است؛ زمانی که امکان فیلمبرداری در کابل امروز وجود ندارد، بازسازی کابل که تقریبا شبیه هیچ شهر دیگری در خاورمیانه نیست، به یکی از معضلات اساسی سازندگان در ساخت فیلمی درباره افغانستان بدل میشود.
اینجا اما فیلمساز در اولین تجربه خود موفق میشود چهره قابل باور و طبیعیای از شهر ترسیم کند که فضا را برای تماشاگرش باورپذیر میکند، هرچند روند اتفاقات و پیشبرد داستان به همین میزان باورپذیر نیست؛ از جمله رفتار غریب ماری در قبال پولها و به زور تصاحب کردن آنها از دست لیلا که در تناقض با شخصیت دوستداشتنی اوست و در صحنهای پرعجله و بیدلیل رخ میدهد و در نهایت هم نقشی در روایت ندارد و میتوانست به راحتی حذف شود.
نمای هوایی از پل آسیبدیده کریمه در تنگه کرچ، ۲۶ آبان ۱۴۰۵
ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، در واکنش به حملات اوکراین به پل کریمه، تهدید به تلافی سخت کرد و گفت مسکو دیگر آتشبس در حوزه انرژی و دریای سیاه را نمیپذیرد. او در عین حال بر آمادگی روسیه برای ادامه مذاکرات صلح با اوکراین و آمریکا تاکید کرد.
پوتین پنجشنبه ۲۸ آبان در نشست خبری خود، پس از نشست مشترک با دونالد ترامپ و شی جینپینگ، روسای جمهوری آمریکا و چین، گفت موضوع آتشبس در حوزه انرژی و دریای سیاه را با اعضای شورای امنیت روسیه بررسی کرده بود، اما پس از حملات به پل کریمه تصمیم گرفت دیگر درباره چنین توافقی مذاکره نکند.
رییسجمهوری روسیه گفت مدتهاست از پل کریمه برای انتقال تجهیزات نظامی، مهمات و فرآوردههای نفتی استفاده نمیشود و این پل اکنون تنها برای تردد غیرنظامی به کار میرود.
پوتین همچنین آسیب به بخش جادهای پل را جدی توصیف کرد، اما گفت مسیر ریلی بازگشایی شده یا در حال بازگشایی است و خسارتهای واردشده ترمیم خواهد شد.
او درباره دور جدید مذاکرات با آمریکا و اوکراین نیز گفت: «ما آماده ادامه این گفتوگو هستیم، اما هنوز زمانی تعیین نکردهایم.»
تصویر ماهوارهای از پل کریمه
حملات پیاپی اوکراین به پل کریمه
بهگزارش رویترز، اوکراین پنجشنبه ۲۸ آبان برای سومین بار در یک هفته پل ارتباطی روسیه با شبهجزیره کریمه را هدف قرار داد. این حمله باعث توقف حرکت قطارها روی پل شد.
وزارت حملونقل روسیه اعلام کرد در حمله اخیر کسی آسیب ندیده و کارشناسان در حال بررسی میزان خسارتاند.
سرگئی آکسیونوف، فرماندار منصوب روسیه در کریمه، نیز گفت تردد ریلی از سر گرفته خواهد شد.
حملات پیشین در ۲۵ و ۲۶ آبان انجام شدند. در حمله دوم، پهپادها و موشکهای اوکراینی بخش مرکزی مسیر جادهای پل را تخریب کردند و دهانه اصلی آن به دریا فرو ریخت. تصاویر و ویدیوهای راستیآزماییشده از سوی رویترز این تخریب را تایید میکنند.
ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، گفت حمله ۲۶ آبان به پل کریمه در پاسخ به حملات روسیه به زیرساختهای اوکراین انجام شد.
بهگفته او، این عملیات طی چند هفته با هماهنگی سرویس امنیتی و ستاد کل ارتش اوکراین طراحی شده بود.
نمای هوایی از دود و انفجارهای احتمالی در پل کریمه
پل ۱۹ کیلومتری کریمه که پوتین در سال ۲۰۱۸ افتتاح کرد، روسیه را به شبهجزیرهای متصل میکند که مسکو در سال ۲۰۱۴ به خاک خود ضمیمه کرد.
این پل علاوه بر اهمیت نمادین، یکی از مسیرهای مهم تدارکاتی روسیه است و آسیب به آن میتواند انتقال تجهیزات و کالا به کریمه و مناطق تحت اشغال روسیه در جنوب اوکراین را دشوار کند.
حملات اخیر همزمان با نشست پوتین، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، و شی جینپینگ، رییسجمهوری چین، انجام شدند؛ نشستی که مسکو آن را فرصتی برای نمایش نقش روسیه در نظم جهانی چندجانبه نوظهور معرفی کرده است.
روسیه در اسفند ۱۴۰۰ تهاجم گسترده خود به اوکراین را آغاز کرد. این جنگ به خونینترین رویارویی نظامی اروپا پس از جنگ جهانی دوم تبدیل شده است.
دیوان بینالمللی دادگستری حکم داد کشتار هزاران مسلمان روهینگیا و خشونت جنسی گسترده نیروهای امنیتی میانمار در سال ۲۰۱۷، مصداق نسلکشی سازمانیافته از سوی حکومت این کشور بوده است.
خبرگزاری رویترز پنجشنبه ۲۸ آبان گزارش داد قضات دیوان بینالمللی دادگستری در لاهه، حکومت میانمار را مسئول نسلکشی اقلیت مسلمان روهینگیا در شمال ایالت راخین شناختند.
یوجی ایواساوا، رییس دیوان، هنگام قرائت رای اعلام کرد نیروهای امنیتی میانمار هزاران غیرنظامی روهینگیا را کشتند، مرتکب خشونت جنسی گسترده و خشونت شدید علیه کودکان شدند و روهینگیاهایی را که در حال فرار بودند، هدف حمله قرار دادند.
قضات همچنین اعلام کردند ارتش میانمار در جریان عملیات نظامی سال ۲۰۱۷، مردان و پسران روهینگیا را بهصورت دستهجمعی اعدام کرد، به زنان روهینگیا تجاوز کرد و صدها روستا را به آتش کشید یا ویران کرد.
بر اساس رای دیوان، ارتش میانمار همچنین بهطور فعال به انتشار تبلیغات نفرتپراکنانه علیه روهینگیاها پرداخت.
یوجی ایواساوا، رییس دیوان بینالمللی دادگستری، هنگام اعلام رای پرونده میانمار در لاهه
بیبیسی جهانی نوشت ارتش میانمار در عملیات سال ۲۰۱۷، با تبلیغات نفرتپراکنانه سازمانیافته، روهینگیاها را «کمتر از انسان» و «تهدیدی خشونتآمیز» معرفی کرد و به ایجاد فضایی مساعد برای نابودی این اقلیت دامن زد.
دیوان اعلام کرد حدود ۸۱۵ هزار روهینگیا در شمال ایالت راخین هدف اقدامات میانمار قرار گرفتند و این جمعیت را از نظر کنوانسیون منع نسلکشی، «قابل توجه» دانست.
هیات ۱۵ نفره قضات اعلام کرد تنها نتیجهگیری معقول از اقدامات میانمار، وجود قصد نابودی بخش قابل توجهی از جمعیت روهینگیا در شمال ایالت راخین است؛ موضوعی که معیار حقوقی اثبات نسلکشی را محقق میکند.
به گفته رییس دیوان، حکومت میانمار با محدود کردن ازدواج و تعداد فرزندان روهینگیاها به دو کودک، در پی کاهش زاد و ولد این اقلیت بود.
دیوان این محدودیتها را اقداماتی قهری دانست و اعلام کرد خشونت جنسی در عملیات نظامی نیز با هدف آسیب رساندن به توانایی و تمایل روهینگیاها برای فرزندآوری اعمال شده بود.
دیوان همچنین اعلام کرد میانمار موظف است خسارتهای واردشده به روهینگیاها را جبران کند و جزییات غرامت در مرحله بعد تعیین خواهد شد.
بر اساس این رای، میانمار باید امکان بازگشت امن و آبرومندانه آوارگان روهینگیا به محل سکونت خود و پیوستن دوباره اعضای خانوادههای آنان را فراهم کند.
این رای قطعی است و امکان تجدیدنظرخواهی درباره آن وجود ندارد.
پناهجویان روهینگیا در حال تماشای اعلام رای دیوان لاهه در اردوگاهی در بنگلادش
شکایت گامبیا از میانمار به اتهام نسلکشی روهینگیا
این رای مربوط به پروندهای است که گامبیا هفت سال پیش، با حمایت سازمان همکاری اسلامی، متشکل از ۵۷ کشور عضو، علیه میانمار در دیوان بینالمللی دادگستری مطرح کرد و این کشور را به نسلکشی اقلیت مسلمان روهینگیا متهم ساخت.
گامبیا در شکایت خود استدلال کرده بود میانمار بهدلیل عملیات نظامی سال ۲۰۱۷ که دستکم ۷۳۰ هزار مسلمان روهینگیا را وادار به فرار از این کشور عمدتا بودایی کرد، مسئول نسلکشی است.
بازماندگان این عملیات از کشتار، تجاوز جنسی گسترده و آتش زدن روستاها خبر دادهاند.
هیات حقیقتیاب سازمان ملل نیز پیشتر نتیجه گرفته بود این عملیات شامل «اقدامات نسلکشی» بوده است.
جلسات علنی رسیدگی به ماهیت پرونده نسلکشی روهینگیا در دیوان بینالمللی دادگستری، دی ۱۴۰۴ آغاز شد.
این دیوان تیر ۱۴۰۱ اعتراضهای حقوقی میانمار را رد کرد، صلاحیت خود را برای رسیدگی به پرونده بر اساس کنوانسیون منع نسلکشی تایید کرد و شکایت گامبیا را قابل رسیدگی دانست.
دیوان بینالمللی دادگستری بهمن ۱۳۹۸ به میانمار دستور داده بود اقدامات فوری برای حفاظت از روهینگیاهای باقیمانده در این کشور انجام دهد. گامبیا نیز آبان همان سال، شکایت خود را علیه میانمار به اتهام نسلکشی روهینگیا ثبت کرده بود.
سازمان پزشکان بدون مرز نیز در گزارشی در آذر ۱۳۹۶، بر اساس بررسیهای انجامشده در اردوگاههای پناهجویان روهینگیا در بنگلادش، اعلام کرد طبق برآوردهای محافظهکارانه، دستکم شش هزار و ۷۰۰ روهینگیا، از جمله ۷۳۰ کودک زیر پنج سال، در فاصله سوم شهریور تا دوم مهر همان سال کشته شدند.
کودکان پناهجوی روهینگیا در اردوگاهی در کاکسبازار بنگلادش
ادامه آوارگی روهینگیاها و موانع بازگشت به میانمار
بر اساس آمار سازمان ملل، بیش از یک میلیون و ۳۰۰ هزار روهینگیا در کشورهای جنوب و جنوب شرق آسیا آوارهاند که حدود یک میلیون و ۲۰۰ هزار نفر از آنان در اردوگاههای پناهجویان کاکسبازار بنگلادش به سر میبرند.
دولت میانمار در مرداد سال جاری اعلام کرد ۳۰۸ هزار و ۷۹۷ نفر از ساکنان اردوگاههای بنگلادش را بهعنوان ساکنان پیشین ایالت راخین شناسایی کرده است، اما بازگشت آنان تنها پس از بهبود شرایط امنیتی این ایالت آغاز خواهد شد.
به گفته سازمانهای امدادرسان، به دلیل ادامه درگیریها در راخین، شرایط بازگشت امن پناهجویان هنوز فراهم نیست. برخی پناهجویان روهینگیا نیز گفتهاند بدون برخورداری از حقوق کامل، کرامت انسانی و تابعیت، حاضر به بازگشت نیستند.
رویترز گزارش داده است نیروهای گروه شورشی ارتش آراکان در اردیبهشت ۱۴۰۳ بخشهای گستردهای از مناطق مسکونی روهینگیاها در بوتیدائونگ را به آتش کشیدند.
ارتش آراکان این اتهام را رد کرده است.
درگیری میان ارتش میانمار و گروه شورشی ارتش آراکان از آبان ۱۴۰۲ در ایالت راخین از سر گرفته شد و شمار بیشتری از روهینگیاها را به فرار به بنگلادش وادار کرد.
دولت میانمار سالهاست روهینگیاها را مهاجران غیرقانونی از بنگلادش میداند و با وجود سکونت چندین نسل از آنان در این کشور، از اعطای تابعیت به آنها خودداری کرده است.
اهمیت حقوقی رای دیوان بینالمللی دادگستری
این نخستین بار است که دیوان بینالمللی دادگستری یک کشور را مسئول نسلکشی شناخته است. به گزارش رویترز، این چهارمین بار از زمان هولوکاست است که یک دادگاه بینالمللی وقوع نسلکشی را از نظر حقوقی احراز میکند.
این رای میتواند بر پروندههای دیگر، از جمله شکایت آفریقای جنوبی علیه اسرائیل به اتهام نسلکشی در غزه، تاثیر بگذارد.
پناهجویان روهینگیا در حال تماشای اعلام رای دیوان بینالمللی دادگستری
میانمار و اسرائیل هر دو اتهام نسلکشی را رد کردهاند و میگویند نیروهایشان در واکنش به حملات گروههای مسلح، اقدامات نظامی مشروع انجام دادهاند.
اثبات نسلکشی در دادگاههای بینالمللی دشوار است، زیرا باید قصد مشخص نابودی کامل یا جزیی یک گروه ملی، قومی، نژادی یا مذهبی احراز شود.
دادگاههای بینالمللی پیش از این تنها در شمار محدودی از پروندهها وقوع نسلکشی را به رسمیت شناخته بودند؛ از جمله نسلکشی رواندا در سال ۱۳۷۳، کشتار سربرنیتسا در بوسنی در سال ۱۳۷۴ و جنایتهای خمرهای سرخ در کامبوج در نیمه دوم دهه ۱۳۵۰.
احکام دیوان بینالمللی دادگستری که به اختلافات میان کشورها و نقض ادعایی معاهدات بینالمللی رسیدگی میکند، قطعی است، اما این دادگاه ابزارهای اجرایی بسیار محدودی برای الزام کشورها به اجرای احکام خود دارد.
دیوان بینالمللی دادگستری با دیوان کیفری بینالمللی تفاوت دارد. دیوان کیفری بینالمللی به اتهامات اشخاص در زمینه جنایات جنگی، جنایت علیه بشریت و نسلکشی رسیدگی میکند و میتواند حکم زندان صادر کند.