رویترز: رییس موساد در سفر به آمریکا برای حملات مشترک به جمهوری اسلامی رایزنی کرد
عکس آرشیوی: رومن گوفمن و بنیامین نتانیاهو
رویترز بهنقل از دو فرد مطلع گزارش داد رومن گوفمن، رییس موساد، هفته گذشته در جریان سفر خود به ایالات متحده و دیدار با مقامهای آمریکایی از انجام حملات مشترک آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی حمایت کرده است.
این منابع به رویترز گفتند گوفمن در واشینگتن با مقامهای دولت ترامپ، از جمله جان رتکلیف، رییس سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، سیا، دیدار کرد و اطلاعاتی را که درباره ایران در اختیار داشت، به اطلاع آنها رساند.
رسانههای اسرائیلی گزارش دادند که گوفمن همچنین به میامی سفر کرد تا با استیو ویتکاف، فرستاده ویژه دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، دیدار کند. ویتکاف یکی از مسئولان اصلی هدایت تلاشهای دیپلماتیک آمریکا درباره ایران و اوکراین است.
این سفر پس از آن انجام شد که ترامپ روز ۹ نوامبر، در پی دیدار با نخستوزیر قطر، اعلام کرد فعلا از حمله به ایران خودداری خواهد کرد. قطر میانجی مذاکرات غیرمستقیم آمریکا و جمهوری اسلامی با هدف جلوگیری از بازگشت به جنگی تمامعیار بوده است.
منبع سومی که در تلاشهای دیپلماتیک میان آمریکا و جمهوری اسلامی مشارکت دارد، به رویترز گفت رهبران کشورهای حوزه خلیج فارس با ترامپ گفتوگو کرده و از او خواستهاند به ایران حمله نکند، زیرا بیم دارند تهران تهدیدهای خود مبنی بر حمله تلافیجویانه به کشورهای عربی خلیج فارس را عملی کند.
تمام این افراد به دلیل نداشتن مجوز برای اظهارنظر عمومی، به شرط ناشناس ماندن با رویترز سخن گفتند.
دیدارهای گوفمن با مقامهای آمریکایی درباره ایران در شرایطی انجام شده است که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، پس از انتخابات ماه گذشته که نتیجه قاطعی نداشت، با خطر از دست دادن قدرت روبهروست.
رقبای سیاسی نتانیاهو، که اکنون در مقام نخستوزیر موقت فعالیت میکند، او را متهم کردهاند که برای بهبود موقعیت سیاسی تضعیفشده خود به دنبال تشدید درگیری است. نتانیاهو این اتهام را رد میکند.
دفتر نتانیاهو که مسئول پاسخگویی به درخواستهای رسانهای مربوط به موساد نیز هست، بلافاصله به درخواست رویترز برای اظهارنظر پاسخ نداد.
یک مقام کاخ سفید به این خبرگزاری گفت ترامپ معتقد است کارزار فشار اقتصادی واشینگتن چنان تاثیر «ویرانگری» بر ایران گذاشته که نیازی به «عملیات رزمی گسترده» وجود ندارد.
با این حال، این مقام تاکید کرد رییسجمهوری آمریکا برای اطمینان از اینکه ایران هرگز به سلاح هستهای دست پیدا نکند، تمامی گزینهها را در اختیار دارد.
فرصت حمله رو به پایان است؟
رویترز بهنقل از دو منبع خود افزود گوفمن در دیدارهای خود اطلاعات اسرائیل درباره ایران را به مقامهای آمریکایی ارائه کرد. یکی از این افراد گفت اطلاعات یادشده به برنامه هستهای ایران مربوط میشد؛ موضوعی که یکی از محورهای اصلی تلاشهای دیپلماتیک جاری میان آمریکا و جمهوری اسلامی است.
این دو فرد همچنین گفتند تقریبا همزمان با حضور گوفمن در آمریکا، ران درمر، وزیر سابق اسرائیل و از نزدیکان مورد اعتماد نتانیاهو، نیز در این کشور حضور داشت و در دیدار با مقامهای دولت ترامپ برای انجام حملهای مشترک علیه حکومت ایران رایزنی میکرد.
بهگفته این منابع، نتانیاهو معتقد است فرصت انجام حمله رو به محدودتر شدن است. یکی از آنها گفت اسرائیل نگران است آمریکا پیش از پایان سال جاری، کاهش حضور گسترده نظامی خود در منطقه را آغاز کند.
این دو فرد گفتند رایزنیهای گوفمن و درمر با مقامهای آمریکایی بخشی از تلاشهای نتانیاهو برای متقاعد کردن ترامپ به آغاز حملهای جدید علیه جمهوری اسلامی بوده است.
آتشبس شکنندهای که از ماه آوریل برقرار شده رسما همچنان پابرجاست، هرچند جمهوری اسلامی و آمریکا بارها به تبادل آتش پرداختهاند. این درگیریها در هفته جاری نیز ادامه یافته و شامل بمباران یکی از جزایر ایران از سوی آمریکا و حملات جمهوری اسلامی به کویت و بحرین بوده است.
ترامپ در هفتههای اخیر گاه تهدید کرده است که با حملات جدید به ایران جنگ را تشدید خواهد کرد و گاه از کاهش درگیریها سخن گفته است. مقامهای آمریکایی میگویند به نظر نمیرسد او هنوز درباره چگونگی حلوفصل این مناقشه، که از نظر سیاسی با مخالفت افکار عمومی روبهرو شده، تصمیم نهایی خود را گرفته باشد.
رویترز بهنقل از منابع خود افزود ارزیابی ارتش اسرائیل این است که جمهوری اسلامی در حال حاضر تهدیدی قریبالوقوع علیه اسرائیل ایجاد نمیکند و بنابراین اقدام نظامی فوری ضروری نیست.
دو مقام اروپایی نیز به رویترز گفتند اگرچه اقتصاد ایران تحت فشار قرار دارد، هیچ نشانهای وجود ندارد که نشان دهد حکومت این کشور در آستانه فروپاشی است. آنها همچنین گفتند که پاسخی به این پرسش داده نشده است که آمریکا و اسرائیل از آغاز دور تازهای از حملات نظامی چه میتوانند به دست آورند.
نیویورکتایمز به نقل از مقامهای آمریکایی، اروپایی و ایرانی گزارش داد مواضع جمهوری اسلامی در مذاکرات با میانجیها پس از شکست جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای آمریکا، سرسختتر شده است و مذاکرهکنندگان ایرانی تمایل کمتری به امتیاز دادن دارند.
این روزنامه در گزارشی که سهشنبه ۲۶ آبان منتشر شد، به نقل از مقامهای ایرانی نوشت راهبرد فشار اقتصادی بر رایدهندگان آمریکایی از طریق بستن تنگه هرمز را موفق میدانند و نتیجه انتخابات را پیروزی جمهوری اسلامی بر واشینگتن ارزیابی میکنند. این مقامها به دلیل نداشتن مجوز اظهارنظر علنی، نخواستند نامشان منتشر شود.
جیم هایمز، نماینده دموکرات ایالت کنتیکت که قرار است سال آینده ریاست کمیته اطلاعات مجلس نمایندگان را بر عهده بگیرد، نیز به این روزنامه گفت مقامهای جمهوری اسلامی شناخت دقیقی از تحولات سیاسی آمریکا دارند و اکنون در برابر دولت ترامپ احساس قدرت بیشتری میکنند.
به نوشته نیویورکتایمز، جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، و شماری از چهرههای برجسته جمهوریخواه، جنگ را از عوامل شکست انتخاباتی حزب خود دانستهاند. ترامپ پس از این اظهارات، ونس را از تیم مذاکرهکننده کنار گذاشت و از او خواست بر مسائل داخلی تمرکز کند.
پیمان صالحی، تحلیلگر ساکن تهران و نزدیک به حکومت، به این روزنامه گفت جمهوری اسلامی معتقد است ترامپ برای پایان دادن به جنگ، زیر فشار رایدهندگان و حزب خود قرار دارد و همین برداشت، اعتمادبهنفس تهران را افزایش داده است.
به گزارش نیویورکتایمز، یکی از موانع اصلی توافق، اختلاف بر سر ترتیب اجرای تعهدات است. مقامهای کنونی و پیشین آمریکا گفتند جمهوری اسلامی بازگشایی تنگه هرمز را به رفع تحریمها و دریافت مبالغی از کشورهای عربی مشروط کرده است.
در مقابل، واشینگتن اصرار دارد تهران پیش از آزادسازی داراییهای مسدودشده یا لغو تحریمها، حملات به کشتیها را متوقف کند. این اختلاف پیشتر نیز چند دور مذاکره را ناکام گذاشته است.
با این حال، مذاکرات غیرمستقیم ادامه دارد و دولتهای منطقه برای جلوگیری از بازگشت جنگ تمامعیار تلاش میکنند. بر اساس این گزارش، عباس عراقچی، مذاکرهکننده ارشد جمهوری اسلامی، در سفرهایی به پاکستان و عمان با این دو کشور میانجی رایزنی کرد.
مقامهای آمریکایی و اروپایی درباره میزان آمادگی تهران برای توافق اختلاف نظر دارند. به ارزیابی نهادهای اطلاعاتی آمریکا و اروپا، جمهوری اسلامی همچنان در صورت دسترسی به میلیاردها دلار دارایی مسدودشده، آماده توافق است.
در مقابل، برخی مقامها گفتند تهران برنامههایی برای تشدید درگیری با هدف واداشتن واشینگتن به بازگشت به میز مذاکره تدوین کرده است. آنها افزایش حملات به نفتکشهایی را که برای عبور از تنگه هرمز به جمهوری اسلامی عوارض نمیپردازند، یکی از این برنامهها عنوان کردند. چنین حملاتی میتواند قیمت سوخت و دیگر کالاها را افزایش دهد.
گزینههای ترامپ و خطر تشدید جنگ
نیویورکتایمز نوشت ترامپ با گزینههای تلاش دوباره برای توافق، ازسرگیری حملات یا عقب کشیدن نیروهای گسترده نظامی آمریکا از منطقه روبهرو است. حمله یکجانبه اسرائیل یا حملات جمهوری اسلامی به منافع آمریکا و متحدانش نیز ممکن است او را ناگزیر به اقدام کند.
هایمز به این روزنامه گفت فشار نظامی و تحریمها، واردات ایران را بهشدت کاهش داده و فشار اقتصادی سنگینی ایجاد کرده است. او هشدار داد این وضعیت میتواند حکومت را به مذاکره یا واکنشهای خشونتآمیز و پیشبینیناپذیر سوق دهد.
برخی مقامهای آمریکایی معتقدند حمله به زیرساختهای انرژی میتواند اقتصاد ایران را به فروپاشی نزدیکتر کند، اما مقامهای دیگری یادآوری کردند پیشبینیهای قبلی درباره فروپاشی اقتصادی محقق نشده است.
این روزنامه همچنین گزارش داد آمریکا و اسرائیل به اطلاعاتی درباره گفتوگوی مقامهای جمهوری اسلامی در خصوص احتمال استفاده از سلاحهای شیمیایی یا دیگر حملات غیرمتعارف دست یافتهاند. با این حال، برخی مقامهای آمریکایی درباره اعتبار این اطلاعات تردید دارند.
نگرانی درباره برنامه هستهای و ساختار قدرت
نیویورکتایمز با اشاره به گزارشی که پیشتر در تابستان منتشر کرده بود، نوشت نهادهای اطلاعاتی آمریکا معتقدند مجتبی خامنهای، رهبر جدید جمهوری اسلامی، بیش از پدرش خواهان دستیابی به سلاح هستهای است.
هایمز گفت توسعه خطوط لوله عربستان سعودی برای دور زدن تنگه هرمز، بهتدریج اهرم فشار تهران بر بازار نفت را تضعیف میکند و ممکن است انگیزه جمهوری اسلامی برای دستیابی به سلاح هستهای را افزایش دهد.
در مقابل، محسن رضایی، رییس شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، گفته است حکومت برنامهای برای تغییر دکترین هستهای و ساخت سلاح ندارد. تهران میگوید برنامه هستهایاش صرفا غیرنظامی است.
به نوشته نیویورکتایمز، مقامهای غربی از افزایش تسلط سپاه پاسداران بر ساختار قدرت در طول جنگ خبر دادهاند، اما ارزیابی نهادهای اطلاعاتی غربی این است که مجتبی خامنهای صرفا رهبری تشریفاتی نیست.
هایمز نیز با رد احتمال کشته شدن او گفت: «رهبر جمهوری اسلامی زنده است و توانایی انجام وظایف و اداره امور را دارد.»
برخاستن دود از جزیره قشم در پی حملات هوایی منتسب به ارتش آمریکا در ۲۶ آبان ۱۴۰۵.
جنگندههای آمریکا شامگاه سهشنبه ۲۶ آبان در واکنش به حمله سپاه به سامانه راداری این کشور در بحرین، موضع پرتاب موشک سپاه در قشم را هدف قرار دادند. همزمان، کویت از مقابله با حملات پهپادی خبر داد. این حملات در میانه تلاشهای دیپلماتیک برای پایان جنگ رخ داد.
خبرگزاری رویترز سهشنبه ۲۶ آبان گزارش داد یک مقام نظامی آمریکا تایید کرده است جنگندههای این کشور در پاسخ به «اقدامات خصمانه جمهوری اسلامی علیه نیروها و تجهیزات آمریکا»، یک موضع پرتاب موشک سپاه پاسداران را در جزیره قشم، واقع در تنگه هرمز، هدف قرار دادهاند.
دو مقام نظامی آمریکایی نیز در گفتوگو با فاکسنیوز این حمله را تایید کردند.
یکی از این مقامها گفت جنگندههای آمریکایی با استفاده از مهمات هدایتشونده دقیق، یک موضع پرتاب موشک سپاه پاسداران را در جزیره قشم و در چارچوب دفاع از خود هدف قرار دادند.
او افزود: «این حمله در پاسخ به اقدامات خصمانه سپاه پاسداران علیه نیروها و تجهیزات آمریکا انجام شد. فرماندهی مرکزی ایالات متحده، سنتکام، همچنان با هوشیاری کامل و آمادگی عملیاتی بالا، برای حفاظت از آمریکاییها در سراسر منطقه آماده است.»
رسانههای ایران به نقل از یک مقام ایرانی گزارش دادند که حمله آمریکا آسیبی به زیرساختها وارد نکرده است.
حمله جنگندههای آمریکایی پس از آن صورت گرفت که سپاه پاسداران اعلام کرد یک سامانه راداری ارتش آمریکا را در پایگاه شیخ عیسی در بحرین هدف قرار داده است.
بحرین که مقر ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا در آن قرار دارد، اعلام کرد این حمله را رهگیری و دفع کرده و گزارشی از خسارت انسانی یا مادی منتشر نشده است.
جمهوری اسلامی یکشنبه ۲۴ آبان، نیز به بحرین حمله و اعلام کرده بود در واکنش «اقدامات خصمانه آمریکا»، یک سامانه راداری این کشور را در پایگاه الرفاع هدف قرار داده است.
مقابله پدافند هوایی کویت با حملات پهپادی
در ادامه گسترش درگیریها در منطقه، ستاد کل ارتش کویت بامداد چهارشنبه ۲۷ آبان اعلام کرد پدافند هوایی این کشور در حال مقابله با حملات پهپادهای متخاصم است.
به گزارش خبرگزاری رسمی کویت، ارتش این کشور اعلام کرد صداهای انفجار احتمالی ناشی از رهگیری پهپادها بهوسیله سامانههای پدافند هوایی است.
ستاد کل ارتش کویت همچنین از شهروندان و ساکنان این کشور خواست دستورالعملهای امنیتی و ایمنی را رعایت کنند.
در این بیانیه به مبدا پهپادها، اهداف احتمالی حملات یا خسارتهای ناشی از آن اشارهای نشده است.
افزایش حملات به نفتکشها در تنگه هرمز
همزمان با ادامه حملات نظامی در منطقه، حملات به نفتکشها در تنگه هرمز طی ماه جاری افزایش یافته است.
سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا اعلام کرد پس از حمله به یک نفتکش در شمال بندر خصب عمان، از وضعیت خدمه این کشتی اطلاعی در دست نیست.
سپاه پاسداران و نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی نیز سهشنبه ۲۶ آبان اعلام کردند یک کشتی حامل گاز طبیعی مایع و دو نفتکش در تنگه هرمز دچار آتشسوزی شدهاند. رویترز اعلام کرد نتوانسته است این گزارشها را بهطور مستقل تایید کند.
در پی ادامه تنشها، قیمت قراردادهای آتی نفت خام برنت با ۰/۴ درصد افزایش به ۹۲ دلار و ۷۶ سنت برای هر بشکه رسید. این رقم همچنان بسیار بالاتر از قیمت نفت پیش از آغاز جنگ است، اما با اوج ۱۲۶ دلار و ۴۱ سنتی ثبتشده در فروردین فاصله دارد.
تشدید حملات در منطقه در حالی رخ میدهد که عمان و قطر به تلاشهای دیپلماتیک برای پایان دادن به جنگ نزدیک به ۹ ماهه آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی ادامه میدهند.
ماجد الانصاری، سخنگوی وزارت خارجه قطر، سهشنبه ۲۶ آبان اعلام کرد مقامهای قطری و ایرانی با هدف «نزدیک کردن دیدگاهها و کاهش اختلاف میان پیشنهادهای مطرحشده» دیدار و گفتوگو کردهاند.
همزمان، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، در سفر به عمان با مقامهای ارشد این کشور درباره جلوگیری از تشدید تنشهای نظامی، حفاظت از مسیرهای دریایی و تضمین تداوم کشتیرانی و تجارت جهانی گفتوگو کرد.
عراقچی همچنین اعلام کرد در دیدار با هیثم بن طارق، سلطان عمان، او را در جریان ابتکار دیپلماتیک جمهوری اسلامی برای پایان دادن به جنگ قرار داده است.
موضوع کنترل تنگه هرمز، که پیش از جنگ حدود یکپنجم نفت و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکرد، یکی از محورهای اختلاف در مذاکرات است. عمان پیشتر نیز درباره کنترل تردد کشتیها در این آبراه با تهران گفتوگو کرده بود.
همزمان با تشدید هشدارها درباره احتمال حمله تروریستی جمهوری اسلامی در خاک آمریکا، وزارت دادگستری این کشور اعلام کرد آصف مرچنت، تبعه پاکستانی و عامل سپاه پاسداران، به دلیل نقش در طرح ترور دونالد ترامپ و دیگر مقامهای آمریکایی به ۲۷ سال و نیم زندان محکوم شد.
بر اساس اطلاعیه دادستانی فدرال ناحیه شرقی نیویورک، اریک کومیتی، قاضی دادگاه فدرال بروکلین، سهشنبه ۲۶ آبان حکم ۳۳۰ ماه زندان مرچنت را صادر کرد. هیات منصفه این دادگاه پیشتر، ۱۵ اسفند ۱۴۰۴، او را در دو اتهام تلاش برای اقدام تروریستی فرامرزی و اجیر کردن آدمکش مجرم شناخته بود.
تاد بلانش، دادستان کل آمریکا، گفت: «عامل جمهوری اسلامی که برای هماهنگ کردن سوءقصد به جان رییسجمهوری ترامپ به آمریکا آمده بود، بهدلیل اقدامات مجرمانهاش به مجازاتی عادلانه محکوم شد.»
او افزود وزارت دادگستری توطئههای تروریستی خارجی علیه رهبران آمریکا را تحمل نخواهد کرد و تا پاسخگو کردن مسئولان این اقدامات از تلاش دست نخواهد کشید.
به گفته دادستانی، مرچنت در دادگاه پذیرفت که از طرف سپاه برای استخدام آدمکش به آمریکا سفر کرده و تصور میکرد هدف نهایی طرح، ترامپ است. او از جو بایدن، رییسجمهوری وقت آمریکا، و نیکی هیلی، سفیر پیشین آمریکا در سازمان ملل، نیز بهعنوان اهداف احتمالی نام برد. هر سه نفر در آن دوره نامزد انتخابات ریاستجمهوری آمریکا بودند.
آصف مرچنت، ۴۸ ساله و شهروند پاکستان به تلاش برای ترور دونالد ترامپ در خاک آمریکا مجرم شناخته شد.
صدور این حکم با انتشار گزارش سیانان درباره اطلاعات تازه آمریکا از طرح احتمالی جمهوری اسلامی برای حمله با «بمب کثیف» یا سلاح شیمیایی در واشینگتن مصادف شد. منابع این شبکه گفتند هنوز شواهدی از تصمیم تهران برای اجرای این نقشهها وجود ندارد و درباره توان عملیاتی آن نیز اختلافنظر وجود دارد.
هشدار دادستانی و افبیآی به جمهوری اسلامی
جوزف نوسلا، دادستان فدرال ناحیه شرقی نیویورک، گفت این حکم تضمین میکند مرچنت دیگر فرصت برنامهریزی برای حمله به آمریکا را نداشته باشد. او از جمهوری اسلامی، نیروهای نیابتی و عوامل تروریستی آن خواست این پرونده را نمونهای از توان نهادهای مجری قانون آمریکا بدانند.
نوسلا هشدار داد هر کس برای حمله به دموکراسی آمریکا، مقامهای منتخب یا مردم این کشور نقشه بکشد، متوقف خواهد شد و با پیگرد قضایی با حداکثر ظرفیت قانون روبهرو میشود.
ام. اسکات پروکتر، معاون ارشد دستیار دادستان کل در امور امنیت ملی، گفت سپاه مرچنت را برای انتقامگیری بابت حمله به قاسم سلیمانی، که او را «فرمانده تروریست» این نهاد خواند، فرستاده بود. پروکتر خنثی شدن طرح را نتیجه تحقیقات و پیگرد قضایی ماموران فدرال دانست.
او گفت مجازات سنگین مرچنت باید هشداری روشن برای کسانی باشد که از طرف قدرتی خارجی برای انجام اقدامات تروریستی به آمریکا میآیند: «شما را پیدا میکنیم و به زندان میاندازیم.»
جیمز بارناکل، معاون مدیر افبیآی و مسئول دفتر نیویورک، صدور حکم را موفقیتی در ماموریت این نهاد برای حفاظت از آمریکا توصیف کرد. او گفت طرح مرچنت علیه «یک منتقد برجسته حکومت ایران» تهدیدی جدی برای امنیت عمومی و امنیت ملی بود.
بارناکل افزود هر کس برای خاموش کردن صدای مخالفان به خشونت یا ارعاب متوسل شود، با عدالت روبهرو خواهد شد و کارگروه مشترک مبارزه با تروریسم افبیآی به تلاش بیوقفه برای ریشهکن کردن تروریسم ادامه میدهد.
بر اساس اطلاعیه وزارت دادگستری، مرچنت به اذعان خودش داوطلبانه به سپاه پیوست و به یک عامل اطلاعاتی آموزشدیده تبدیل شد. او در دادگاه گفت سپاه حدود سال ۲۰۲۲ و در جریان سفرهای زیارتیاش به ایران او را جذب کرد. مرچنت همچنین گفت از طریق یکی از بستگانش با رابط خود در سپاه آشنا شده بود.
وزارت دادگستری آمریکا این رابط را «یوسف میرحداد» معرفی کرده است. مرچند از حدود سال ۲۰۲۳، میرحداد را ظرف یک سال و نیم نزدیک به ۱۵ بار در تهران ملاقات کرده بود.
دادستانی اعلام کرد مرچنت در این دیدارها آموزشهای ضدجاسوسی دید و مامور شد برای ترتیب دادن ترور مقامهای آمریکایی به ایالات متحده برود. به او دستور داده شده بود آدمکشها را از میان تبهکاران یا اعضای مافیا انتخاب کند و حمله در یک گردهمایی سیاسی صورت گیرد.
بر اساس اظهارات مرچنت در دادگاه، او در سال ۲۰۲۳ نیز برای شناسایی افرادی که بتوانند در آمریکا بمانند و همکاری کنند، به این کشور سفر کرده بود. ماموریت سفر بعدی، جذب افراد برای ترور یکی از سه چهره سیاسی، سرقت اسناد و سازماندهی یک تجمع اعتراضی عنوان شده بود.
به گفته دادستانی، مرچنت پذیرفت که انگیزه طرح ترور، انتقام جمهوری اسلامی بابت کشته شدن قاسم سلیمانی، فرمانده پیشین نیروی قدس سپاه، در حمله پهپادی آمریکا در دی ۱۳۹۸ بود.
مرچنت در بهار ۱۴۰۳، بلافاصله پس از اقامتی یکهفتهای در ایران، با هواپیما وارد آمریکا شد و از یکی از آشنایانش برای پیشبرد نقشه کمک خواست. آن فرد موضوع را به افبیآی گزارش داد و با این نهاد همکاری کرد.
نقشه ترور روی دستمال
در جریان محاکمه، ویدیویی به نمایش درآمد که دوربین مخفی افبیآی ۱۵ خرداد ۱۴۰۳ در اتاق متلی در کویینز نیویورک ضبط کرده بود. مرچنت در این ویدیو با قرار دادن اشیا روی یک دستمال، نحوه اجرای ترور در یک گردهمایی سیاسی را توضیح میداد.
روزنامه نیویورکپست اسفند ۱۴۰۴ گزارش داد فردی با نام مستعار «ندیم علی» در دادگاه شهادت داد مرچنت ابتدا با پیشنهاد همکاری در تجارت پوشاک به سراغش آمده بود. علی که پیشتر مترجم ارتش آمریکا در افغانستان بود، پذیرفت دیدارهایش با مرچنت را برای افبیآی ضبط کند و بابت این همکاری ۲۰ هزار دلار دریافت کرد.
بر اساس اطلاعیه تازه دادستانی، مرچنت سه بار با افرادی که تصور میکرد آدمکشاند دیدار کرد. او به این افراد گفت با اشخاصی در خارج از آمریکا همکاری میکند و میخواهد برای کشتن یک سیاستمدار استخدامشان کند.
مرچنت سپس پنج هزار دلار پیشپرداخت داد که با کمک بستگانش در خارج از آمریکا فراهم کرده بود. افرادی که پول را دریافت کردند، در واقع ماموران مخفی افبیآی بودند.
ماموران ۲۲ تیر ۱۴۰۳، هنگامی که مرچنت قصد داشت برای خروج از آمریکا راهی فرودگاه شود، او را در ریچموند تگزاس بازداشت کردند.
وزارت دادگستری آمریکا در اطلاعیه اعلام جرم علیه مرچنت که شهریور ۱۴۰۳ منتشر کرد، نوشت او برای پنهان کردن فعالیتهایش از چند تلفن همراه و نامهای رمز استفاده میکرد.
همان زمان، نمایندگی جمهوری اسلامی در سازمان ملل در واکنش به بازداشت او گفته بود شیوه عملیات توصیفشده با سیاست تهران برای «پیگرد قانونی» عاملان کشته شدن سلیمانی در تضاد است.
دادستانی اعلام کرد شواهد استخراجشده از کامپیوتر شخصی، تلفنها و حسابهای شبکههای اجتماعی مرچنت، از جمله جستوجوی محل گردهمایی ترامپ در نیوجرسی، نشاندهنده تمرکز او بر ترامپ و انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۴ بود.
آسوشیتدپرس ۲۶ آبان گزارش داد وکیل مرچنت قصد دارد به حکم اعتراض کند. به گفته این وکیل، قاضی درخواست دادستانها برای صدور حکم حبس ابد را نپذیرفته است.
حکم مرچنت در شرایطی صادر شد که هشدارهای تازه درباره طرحهای منتسب به جمهوری اسلامی برای هدف قرار دادن مقامهای آمریکایی، نگرانیها از تکرار چنین اقداماتی را افزایش داده است.
سیانان ۲۵ آبان به نقل از مقامهای آمریکایی از بررسی طرح احتمالی حمله با «بمب کثیف» یا سلاح شیمیایی در واشینگتن خبر داد.
پیشتر، نیویورکتایمز از انتقال اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، به یک پایگاه نظامی در پی نگرانیهای امنیتی مرتبط با جمهوری اسلامی گزارش داده بود. اکسیوس نیز با استناد به یک یادداشت اطلاعاتی آمریکا نوشت طرحهای تهران علیه آمریکاییها در خاورمیانه و برخی کشورهای دیگر به «مراحل پیشرفته» رسیده است.
در پروندهای جداگانه با شباهتهایی به شیوه اقدام مرچنت، وزارت دادگستری آمریکا ۱۹ آبان سه فرد مرتبط با سپاه و کتائب حزبالله را به مشارکت در نزدیک به ۲۰ حمله و تلاش برای حمله در اروپا و آمریکا متهم کرد. به گفته دادستانها، یکی از متهمان برای حمله به یک کنیسه در نیویورک و استخدام فردی برای آتشسوزی و قتل تلاش میکرد؛ فردی که به گزارش سیانان، در واقع مامور مخفی آمریکا بود.
خبرگزاری رویترز در گزارشی تحلیلی نوشت نزدیک به ۹ ماه پس از آغاز جنگ ایران، آمریکا و جمهوری اسلامی هر یک زمان را به سود خود میدانند؛ محاسبهای که مذاکرات را به بنبست کشانده و خطر آغاز مجدد درگیریها پیش از دستیابی به توافق را افزایش داده است.
رویترز سهشنبه ۲۶ آبان این رویکرد را «قماری پرخطر» توصیف کرد و بهنقل از مذاکرهکنندگان پیشین آمریکایی، مقامهای اروپایی و منابع کشورهای حاشیه خلیج فارس نوشت دو طرف بر خواستههایی پافشاری میکنند که پذیرش آنها برای طرف مقابل دشوار است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، روی محاصره دریایی و فشار اقتصادی حساب کرده تا تهران را به عقبنشینی هستهای وادار کند.
در مقابل، مقامهای ارشد جمهوری اسلامی با جسارت بیشتر پس از ناکامیهای انتخاباتی جمهوریخواهان آمریکا و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، خواستار برداشتن گام نخست از سوی واشینگتن شدهاند.
دنیس راس، مذاکرهکننده پیشین ایالات متحده در امور خاورمیانه، گفت: «نه ترامپ گزینههای خوبی دارد و نه ایرانیها.»
بهگفته او، شروط هر طرف برای پایان جنگ با خواستههای طرف مقابل در تضاد است.
همزمان با ادامه تنشها در منطقه، نیروهای آمریکایی ۲۶ آبان یک پرتابگر موشک پدافند هوایی جمهوری اسلامی را در منطقه ناریمان جزیره قشم هدف قرار دادند. گزارشها از وقوع دستکم شش حمله در این منطقه حکایت دارد.
محاصره بهجای بمباران
بهگزارش رویترز، ترامپ با این ارزیابی که بمباران دوباره نتیجه جنگ را تغییر نمیدهد و ممکن است حملات تلافیجویانه تهران به زیرساختهای انرژی کشورهای حاشیه خلیج فارس را در پی داشته باشد، از حمله گسترده مجدد خودداری کرده است.
یک مقام آمریکایی به رویترز گفت فشار اقتصادی چنان آسیبی به تهران میزند که ترامپ نیازی به عملیات رزمی گسترده ندارد.
او افزود با این حال، رییسجمهوری ایالات متحده برای جلوگیری از دستیابی تهران به سلاح هستهای «همه گزینهها را در اختیار دارد».
بهگفته چهار دیپلمات حاضر در نشست اخیر گروه هفت در پاریس، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، تداوم فشار اقتصادی را «گزینه سوم» واشینگتن در برابر ازسرگیری جنگ یا پذیرش توافقی ضعیف عنوان کرد.
به باور روبیو، فشار اقتصادی باید تا زمانی ادامه یابد که مقامهای جمهوری اسلامی دریابند «کنترل بازی در دست آنها نیست» و برای دستیابی به توافقی متوازن امتیاز بدهند.
مقامهای اروپایی معتقدند ترامپ فعلا این گزینه را برگزیده، هرچند ممکن است هر لحظه مسیرش را تغییر دهد. دو منبع منطقهای نیز گفتند کشورهای حاشیه خلیج فارس درباره پیامدهای بمباران دوباره به او هشدار دادهاند.
گروه رزمی ناو هواپیمابر تئودور روزولت ۲۴ آبان وارد حوزه عملیاتی سنتکام شد و شمار گروههای رزمی ناوهای هواپیمابر آمریکا در منطقه را به سه رساند.
چشمانداز مبهم پرونده هستهای
رویترز بهنقل از یک مقام ارشد اروپایی و یک مقام غربی نوشت گزارشهای اطلاعاتی نشان میدهد «بخش قابلتوجهی» از ذخایر اورانیوم با غنای بالای جمهوری اسلامی احتمالا در اعماق تاسیسات زیرزمینی کلنگگزلا در نزدیکی مجتمع هستهای نطنز مدفون است.
این مقام اروپایی هشدار داد: «ایران همه انگیزههای لازم را برای پیشبرد یک برنامه هستهای مخفی با هدف ایجاد بازدارندگی در برابر مداخله نظامی آمریکا در آینده دارد.»
یک مقام اروپایی دیگر نیز گفت عملیات نظامی ایالات متحده برخلاف هدف اولیه، به تقویت جمهوری اسلامی و تمرکز قدرت در دست تندروترین چهرههای حکومت انجامیده است.
او افزود جنگ «بهجای حل مشکل هستهای، آن را وخیمتر کرده است».
در روزهای گذشته، شماری از مقامهای جمهوری اسلامی خواستار حرکت بهسوی ساخت بمب اتمی و خروج از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی) شدهاند.
تهران همچنین بازگشت بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی به تاسیسات آسیبدیده را به پایان مناقشه کنونی مشروط کرده است.
آژانس بینالمللی انرژی اتمی ۲۲ آبان در گزارشی محرمانه، از افزایش نگرانیهای خود درباره تاسیسات زیرزمینی غنیسازی اصفهان خبر داد.
جمهوری اسلامی سال گذشته وجود این تاسیسات را اعلام کرد، اما تاکنون به بازرسان آژانس اجازه دسترسی به آن را نداده است.
اختلاف بر سر گام نخست
منابع رویترز گفتند مذاکرات غیرمستقیم بر سر ترتیب اجرای تعهدات به بنبست رسیده است. تهران میخواهد پیش از آغاز مذاکرات محتوایی، محاصره پایان یابد، فروش نفت را از سر بگیرد و داراییهای مسدودشدهاش آزاد شود.
پایان درگیری در تمامی جبههها و به رسمیت شناختن نقش جمهوری اسلامی در مدیریت تردد کشتیها از تنگه هرمز از دیگر خواستههای تهران است.
بهگفته این منابع، تهران در ازای تحقق این خواستهها، تنگه هرمز را بازگشایی میکند و صرفا وعده میدهد در آینده درباره برنامه هستهای خود مذاکره کند.
در سوی دیگر، واشینگتن خواستار اقدامهای متقابل و همزمان است و تاکید دارد حکومت ایران از همان آغاز، تعهداتی قابل راستیآزمایی درباره برنامه هستهای خود بپذیرد.
مقامهای اروپایی تاکید کردند برنامه هستهای باید از همان آغاز در دستور کار مذاکرات قرار گیرد و درخواست تهران برای بازگشت بازرسان تنها پس از رفع محاصره و لغو تحریمها پذیرفتنی نیست.
وزارت امور خارجه فرانسه ۲۵ آبان اعلام کرد هرگونه توافق با جمهوری اسلامی باید علاوه بر مساله تنگه هرمز، برنامه موشکی و گروههای نیابتی حکومت را نیز شامل شود.
رویترز بهنقل از تحلیلگران سیاسی نوشت در ساختار قدرت جمهوری اسلامی کسی در موقعیت پذیرش توافق قرار ندارد.
یک مقام اروپایی نیز گفت گروهی سرسخت از فرماندهان سپاه پاسداران که خود را «پیروز» جنگ میدانند، تمایلی به مذاکره ندارند.
آرون دیوید میلر، مذاکرهکننده پیشین آمریکایی، معتقد است واشینگتن فعلا فشار اقتصادی را برگزیده، ولی امکان اقدام نظامی پیش از آغاز کنترل دموکراتها بر کنگره در ماه ژانویه را حفظ کرده است.
آلن ایر، دیپلمات پیشین آمریکا، نیز گفت محاصره ممکن است پیش از نتیجه دادن دیپلماسی، تهران را به تصمیمگیری وادار کند.
او افزود: «اگر آمریکا محاصره را برندارد، ایران به تشدید درگیری روی خواهد آورد، چون نمیتواند دوام بیاورد.»
ادامه حملات جمهوری اسلامی به بحرین و صدور احکام زندان برای دهها متهم به ارتباط با سپاه پاسداران در این کشور، به تنشها میان تهران و منامه دامن زده است.
خبرگزاری رسمی بحرین ۲۵ آبان بهنقل از دادستانی این کشور گزارش داد دادگاهی متهمان پرونده ارتباط با سپاه پاسداران را به مجازاتهایی از ۱۵ سال زندان تا حبس ابد محکوم کرد. در این گزارش، شمار محکومان مشخص نشده است.
بنا بر اعلام موسسه حقوق و دموکراسی بحرین، مستقر در بریتانیا، ۶۴ مسلمان شیعه، از جمله ۵۷ روحانی، به حبس ابد و پنج تن دیگر به ۱۵ سال زندان محکوم شدهاند.
نام عیسی قاسم، روحانی شیعه و از متحدان جمهوری اسلامی، نیز در میان محکومان دیده میشود.
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی سهشنبه ۲۶ آبان در بیانیهای، آنچه را «صدور احکام ظالمانه حبس ابد و طولانیمدت و مصادره اموال علمای دینی» بحرین خواند، بهشدت محکوم کرد و آن را نشانه پیروی منامه از «سیاستهای مذهبی هیات حاکمه آمریکا» دانست.
این وزارتخانه از حکومت بحرین خواست «حقوق بشری و شهروندی» را رعایت کند و به «آموزههای اسلامی و خواستههای مشروع و بهحق مردم» احترام بگذارد.
درخواست تهران برای رعایت حقوق بشر در حالی مطرح شد که جمهوری اسلامی طی سالهای اخیر بارها اعتراضات مردمی را سرکوب کرده و به کشتار شهروندان دست زده است.
در یکی از تازهترین موارد، حسین پروین، امیرحسین غلامشاهی و حسین جعفری، سه تن از بازداشتشدگان اعتراضات دیماه ۱۴۰۴، در پروندهای مشترک از سوی دادگاه انقلاب تهران به اعدام محکوم شدند.
منامه موضع تهران را دخالت در امور داخلی بحرین خواند
وزارت امور خارجه بحرین در بیانیهای که در واکنش به بیانیه وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی صادر شد، مواضع حکومت ایران درباره احکام دادگاه را بهشدت رد کرد و آن را «دخالت آشکار در امور داخلی» و «تعرض به استقلال قوه قضاییه» این کشور دانست.
بهگفته این وزارتخانه، رسیدگی به پرونده از اردیبهشت ۱۴۰۵ آغاز شده و احکام اخیر به اتهامهای «جاسوسی برای جمهوری اسلامی» و «ارتباط با سپاه پاسداران» مربوط است.
در این بیانیه آمده است: «دفاع وزارت خارجه جمهوری اسلامی از محکومان این پرونده، ماهیت ارتباطی را که تهران تلاش میکند انکار کند، آشکار میسازد.»
منامه همچنین مواضع تهران را تلاشی برای منحرف کردن توجهها از حملات ادامهدار جمهوری اسلامی به خاک بحرین توصیف کرد.
از زمان آغاز جنگ در ۹ اسفند ۱۴۰۴، جمهوری اسلامی بارها کشورهای حاشیه خلیج فارس، از جمله بحرین، را هدف قرار داده است.
حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران، ۲۶ آبان در پیامی، «همکاری در تهاجم به ایران اسلامی، حیات در حباب امنیتی آمریکا و تعرض به حریم مرجعیت شیعه» را «سه اشتباه کلیدی» منامه خواند.
او تهدید کرد ادامه این رویکرد، حیات حکومت بحرین را «در نظم امنیتی جدید منطقه به تردید خواهد انداخت».
مقامهای جمهوری اسلامی در شرایطی از «نظم امنیتی جدید منطقه» سخن میگویند که گمانهزنیها درباره آغاز مجدد درگیریهای تمامعیار بالا گرفته و تشدید فشارهای آمریکا نیز اقتصاد ایران را با بحرانهای گسترده روبهرو کرده است.
روابط عمومی سپاه پاسداران سهشنبه ۲۶ آبان اعلام کرد یک سامانه راداری آمریکا را در پایگاه شیخ عیسی بحرین هدف قرار داده است.
سپاه این حمله را پاسخی به «تداوم نقض حریم هوایی ایران» از سوی پهپادهای ارتش ایالات متحده خواند.
در سوی دیگر، فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) گزارش سپاه درباره اصابت به این سامانه را رد کرد و گفت پهپادهای حکومت ایران رهگیری شدند و به نیروها و تجهیزات آمریکا هیچ آسیبی نرسید.
وزارت امور خارجه بحرین نیز ۲۶ آبان از دفع حملات هوایی جمهوری اسلامی خبر داد و ادامه این حملات را نقض آشکار حاکمیت این کشور دانست.
مصر، اردن، عربستان سعودی و امارات متحده عربی حملات حکومت ایران به بحرین را بهشدت محکوم کردند.
دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس هم با محکوم کردن حملات، تداوم آنها را نشانه رویکرد جمهوری اسلامی برای تضعیف امنیت و ثبات منطقه دانست.
قطر که نقش میانجی را در گفتوگوهای تهران و واشینگتن بر عهده دارد، در بیانیهای ادامه حملات جمهوری اسلامی به بحرین را بهشدت محکوم کرد.
وزارت امور خارجه قطر هشدار داد تداوم این حملات تلاشهای دیپلماتیک، منطقهای و بینالمللی برای برقراری امنیت و ثبات را تضعیف میکند.
حملات ۲۴ آبان جمهوری اسلامی به بحرین نیز محکومیت گسترده بینالمللی را برانگیخته بود و منامه در پی آن، از شورای امنیت سازمان ملل خواسته بود برای توقف حملات اقدام کند.
با وجود ادامه تنشها در منطقه، ماجد الانصاری، سخنگوی وزارت امور خارجه قطر، ۲۶ آبان اعلام کرد تلاشهای دوحه برای نزدیک کردن مواضع تهران و واشینگتن ادامه دارد.
همزمان، وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی اعلام کرد عباس عراقچی که در مسقط پایتخت عمان بهسر میبرد، با هیاتی قطری به ریاست مشاور نخستوزیر این کشور دیدار و درباره تحولات منطقه گفتوگو کرده است.