اذعان یک فرمانده سپاه به نفوذ در نهادهای امنیتی: جایی برای پنهان ماندن وجود ندارد
محمدجعفر اسدی، از فرماندهان سپاه پاسداران و معاون پیشین بازرسی قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا، با اذعان به نفوذ اطلاعاتی در نهادهای نظامی و امنیتی جمهوری اسلامی اعلام کرد دیگر جایی برای پنهان ماندن وجود ندارد.
اسدی دوشنبه ۲۵ آبان در مصاحبه با «دفاعپرس» گفت: «نفوذ دشمن در سطوح بالایی صورت گرفته است. حتی در سپاه، وزارت اطلاعات، صداوسیما و دستگاههای مختلف کشور نفوذ وجود دارد. این نفوذ گاهی مستقیم و گاهی غیرمستقیم است.»
او همچنین افزود اسرائیل میتواند با استفاده از نفوذ خود در کشورهای اروپایی، برای عواملش گذرنامه و مدارک هویتی تهیه کند تا با پوشش «گردشگر» یا «تاجر» وارد ایران شوند.
در جریان دو جنگ ۱۲ روزه و ۴۰ روزه، دهها تن از مقامهای ارشد جمهوری اسلامی، از جمله فرماندهان سپاه پاسداران، کشته شدند و گمانهزنیها درباره ابعاد رخنه اطلاعاتی در ساختار حکومت بالا گرفت.
عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، ۲۸ تیر در مصاحبهای اذعان کرد اطلاع آمریکا و اسرائیل از برنامه نشستها در مجموعه پاستور در ۹ اسفند ۱۴۰۴، نخستین روز جنگ ۴۰ روزه، از وجود یک «حفره امنیتی» حکایت دارد که احتمالا هنوز برطرف نشده است.
به گفته عراقچی، این رخنه ممکن است از دسترسی به اطلاعات فراتر رفته و بر تصمیمسازی و فضای روانی حکومت نیز اثرگذار باشد.
نیویورکتایمز پیشتر گزارش داده بود عملیات منجر به کشته شدن علی خامنهای و دیگر مقامهای ارشد جمهوری اسلامی، با همکاری اطلاعاتی نزدیک موساد و سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) انجام گرفت.
روایت اسدی از ابزارهای رصد اطلاعاتی
اسدی در ادامه مصاحبه خود، تلفنهای همراه و دوربینهای نصبشده در معابر، فروشگاهها و منازل را از ابزارهای رصد اطلاعاتی برشمرد و گفت تصاویر این دوربینها با استفاده از هوش مصنوعی تحلیل و پردازش میشوند.
به گفته این فرمانده سپاه پاسداران، اطلاعات ثبتشده هنگام دریافت نسخه الکترونیکی، سوختگیری و خرید بلیت هواپیما، امکان ردیابی افراد را فراهم میکند.
اسدی افزود کنترل این سامانهها و سختافزارهای آنها در اختیار «دیگران» است. او ادامه داد: «خود ما نیز در حال ارائه خدمات و اطلاعات هستیم و دیگر نمیتوان گفت جایی برای پنهان ماندن وجود دارد.»
این سخنان در حالی مطرح میشوند که جمهوری اسلامی خود از تجهیزات نظارتی برای رصد شهروندان و سرکوب اعتراضات استفاده کرده است.
فایننشالتایمز ۱۸ خرداد به نقل از یک منبع آگاه گزارش داد حکومت در جریان خیزش دیماه ۱۴۰۴، برای افزایش نظارت بر معترضان دوربینهای تازهای نصب کرد. به گفته این منبع، اسرائیل در جنگ اخیر از تصاویر همین دوربینها برای شناسایی نیروهای بسیج مستقر در ایستهای بازرسی بهره برد.
روایت بازجویی اسرائیل از یک عضو سپاه
اسدی در ادامه مصاحبه، از ربودن و بازجویی یکی از اعضای سپاه پاسداران خبر داد. بنا بر روایت او، ربایندگان در ازای دریافت پول و با این تصور که فرد مورد نظر بدهکار است، دست به این کار زدند.
اسدی افزود: «یکی از پاسداران ما را با گونی روی سرش ربودند و بهعنوان فردی بدهکار به خانهای منتقل کردند. از داخل آن خانه، ارتباط مستقیمی با تلآویو برقرار شد.»
بر اساس این روایت، این عضو سپاه پس از بازجویی، با چشمان بسته به بیابانهای اطراف ورامین منتقل شد. ربایندگان او را تهدید کردند اگر تا دو ساعت حرکت کند، هدف گلوله قرار خواهد گرفت. او پس از حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه، شروع به فریاد زدن کرد و سرانجام توانست خود را نجات دهد.
اسدی نام این عضو سپاه، زمان ربایش و جزییات بازجویی را بیان نکرد.
در سالهای اخیر، گزارشهای متعددی درباره بازجویی موساد از افراد مرتبط با سپاه در داخل ایران منتشر شده است.
اردیبهشت ۱۴۰۱، رسانههای اسرائیلی از بازجویی منصور رسولی در ایران خبر دادند. بر اساس اطلاعات اختصاصی ایراناینترنشنال، او عضو باندی مرتبط با سپاه بود و ماموریت داشت یک اسرائیلی در ترکیه، یک ژنرال آمریکایی در آلمان و یک روزنامهنگار در فرانسه را ترور کند.
ایراناینترنشنال تیر همان سال گزارش داد یدالله خدمتی، از مقامهای سپاه، در بازجویی چندساعته ماموران موساد در ایران، اطلاعاتی درباره انتقال سلاح به سوریه، عراق، لبنان و یمن ارائه کرده است.
استقرار نیروهای بیشتر در منطقه، توان واشینگتن را برای اقدام نظامی علیه جمهوری اسلامی بالا میبرد، اما به تنهایی نشاندهنده تصمیم حمله نیست. پرسش اصلی این است که دولت دونالد ترامپ از این آرایش برای آمادهسازی عملیات استفاده میکند یا آن را اهرمی برای فشار بر تهران نگه میدارد؟
باراک راوید، خبرنگار اکسیوس و شبکه ۱۲ اسرائیل در واشینگتن، در تحلیلی در وبسایت این شبکه، به تحرکات نظامی آمریکا، توان موشکی جمهوری اسلامی و احتمال ازسرگیری جنگ پرداخت.
محور تحلیل او این است که واشینگتن همزمان با روی میز نگه داشتن گزینه نظامی، هنوز درباره حمله یا ادامه مسیر دیپلماسی، تصمیم قطعی نگرفته است.
راوید آرایش نظامی آمریکا را در کنار گزینههای سیاسی پیش روی ترامپ قرار داده است.
ادامه محاصره و فشار اقتصادی، همراه با حفظ آمادگی نظامی، به واشینگتن امکان میدهد بدون آغاز فوری عملیات، تهران را برای پذیرش خواستههایش تحت فشار بگذارد: «این برداشت از همزمانی تهدید نظامی و ادامه میانجیگری به دست میآید؛ نه از اعلام تصمیمی قطعی برای حمله.»
یکی از محدودیتهای چنین تصمیمی، توان جمهوری اسلامی برای پاسخگویی است.
مقامهای آمریکایی برآورد کردهاند حکومت ایران بین هزار و ۵۰۰ تا دو هزار و ۵۰۰ موشک در اختیار دارد، هرچند گفتهاند اطمینانشان به این رقم پایین است.
بلومبرگ نیز به نقل از یک ارزیابی اطلاعاتی غربی گزارش داده است جمهوری اسلامی ماهانه حدود ۵۰ موشک بالستیک تولید میکند؛ حدود نیمی از ظرفیت پیش از جنگ.
در چارچوب همین آمادگی نظامی، گروه رزمی ناو هواپیمابر «تئودور روزولت» وارد حوزه عملیاتی سنتکام شده است.
با پیوستن روزولت به دو ناو دیگر، یعنی ناوهای هواپیمابر «یواساس جورج اچ. دبلیو. بوش» و «یواساس جورج واشینگتن»، سه گروه رزمی ناوهای هواپیمابر آمریکا در منطقه حضور دارند.
قرار بود روزولت جایگزین یکی از ناوهای مستقر شود، اما مقامهای آمریکایی گفتهاند هر سه گروه ممکن است در منطقه بمانند.
این آرایش توان عملیاتی واشینگتن را افزایش میدهد و تهدید نظامی را معتبرتر میکند؛ اما به تنهایی ثابت نمیکند که حمله نزدیک است.
در تحلیل راوید، ناوها بخشی از اهرم فشارند و تصمیم نهایی همچنان به محاسبات سیاسی ترامپ، نتیجه تماسهای دیپلماتیک و هزینه احتمالی پاسخ تهران بستگی دارد.
لسآنجلس تایمز گزارش داد ایران برای هدفگیری پایگاههای آمریکا در خاورمیانه از دادههای شبکههای اجتماعی، اپلیکیشنهای ورزشی و تبلیغات دیجیتال استفاده کرد. به نوشته این روزنامه، این دادهها در کنار تصاویر منتسب به ماهوارههای روسی به شناسایی محل تجمع نیروهای آمریکایی کمک کرد.
ردپای دیجیتال نیروها چه چیزی را آشکار کرد؟ به گزارش لسآنجلس تایمز، اطلاعاتی که نیروهای آمریکایی در جریان فعالیتهای روزمره خود بهجا میگذاشتند، به برنامهریزان نظامی حکومت ایران کمک کرد تا تصویری از رفتوآمد و محل تجمع آنها به دست آورند. کارشناسان به این روزنامه گفتند دادههای موقعیت مکانی، که بخشی از آنها را واسطهها در اینترنت میفروشند، میتواند زمان تعویض شیفتها و صرف غذا را آشکار کند. مسیرهای ثبتشده در اپلیکیشنهایی مانند «استراوا» نیز میتواند جزئیاتی از چیدمان داخلی پایگاهها را نشان دهد.
در بحرین، حتی اطلاعات عمومی گوگلمپ محل غذاخوری و سالن ورزشی پایگاه پشتیبانی نیروی دریایی آمریکا را نشان میداد. یکی از کاربران عکسی از تابلوی ساعات کار سالن ورزشی منتشر کرده بود. لسآنجلس تایمز گزارش داد اطلاعات مشابهی درباره تاسیسات نظامی آمریکا در کویت و اردن نیز در اینترنت در دسترس بود.
جمهوری اسلامی در شش ماه نخست جنگ ۲۶ مرکز نظامی آمریکا را هدف گرفت به نوشته لسآنجلس تایمز، حکومت ایران در شش ماه نخست جنگ ۲۶ مرکز نظامی آمریکا و شماری از هتلهایی را هدف گرفت که نیروهای آمریکایی به آنها منتقل شده بودند. آمریکا و متحدانش بیش از ۹۰ درصد حملات جمهوری اسلامی را رهگیری کردند، اما اصابت پهپادها و موشکها بیش از ۱۲ نظامی آمریکایی را کشت و صدها نفر دیگر را زخمی کرد. باندهای پرواز، آشیانهها، هواپیماها، سامانههای راداری و محلهای اسکان نیروها نیز آسیب دیدند.
مارک کنسیان، کارشناس مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی، به این روزنامه گفت در تصاویر ماهوارهای پایگاهها نشانی از اصابتهای پراکنده و تصادفی دیده نمیشود. او این الگو را نشانه دقت در هدفگیری دانست.
ارتش آمریکا استفاده از دستگاههای شخصی را محدود کرد فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، در آوریل به کنگره گفت طرفهای متخاصم ممکن است از دادههای تجاری موقعیت مکانی برای زیر نظر گرفتن یا هدف قرار دادن نیروهای آمریکایی استفاده کنند. سنتکام همان زمان تایید کرد که نظامیان اجازه داشتند در مناطق عملیاتی از دستگاههای شخصی استفاده کنند. از آن زمان، برخی واحدها در مناطق پرخطر نیروها را ملزم کردهاند دستگاههایشان را تحویل دهند تا در محلی قفلشده نگهداری شود.
چند شاخه نیروهای مسلح آمریکا نیز شناسههای تبلیغاتی را در دستگاههای دولتی غیرفعال کردهاند. نیروی دریایی از نیروهای خود خواسته است فعالیتشان را در شبکههای اجتماعی محدود کنند و دسترسی برنامهها به دادههای موقعیت مکانی و دوربین گوشیهای شخصی را ببندند. با این حال، دو عضو کنگره در نامهای در سپتامبر به پنتاگون گفتند دادههای تجاری موقعیت مکانی مربوط به تاسیسات پنتاگون همچنان در دسترس است و ممکن است از دستگاههای شخصی به دست آمده باشد.
خسارت به پایگاه بحرین تدارکات نیروی دریایی را دشوار کرد لسآنجلس تایمز هزینه تعمیر خسارتهای واردشده به پایگاههای آمریکا در منطقه را حدود ۹ میلیارد دلار گزارش کرد. این برآورد هزینه تجهیزات و هواپیماهای آسیبدیده را در بر نمیگیرد. دریاسالار داریل کادل، فرمانده عملیات نیروی دریایی آمریکا، در اوت گفت گستردگی خسارتها باعث شده نیروی دریایی نتواند بهزودی به پایگاه پشتیبانی خود در بحرین بازگردد.
به گزارش این روزنامه، تنها نیروهای امنیتی اجازه ورود به پایگاه بحرین را دارند و کشتیهای نیروی دریایی آمریکا فعلا برای تامین تدارکات به دیهگو گارسیا در اقیانوس هند میروند که بیش از دو هزار مایل با بحرین فاصله دارد. خسارت گسترده به پایگاه و فرصت کوتاهتر برای رهگیری پرتابهها در تاسیسات نزدیک به ایران، پرسشها درباره بازسازی و ادامه استفاده از این پایگاهها را جدیتر کرده است.
یک مقام آمریکایی گفت گروه رزمی ناو هواپیمابر «تئودور روزولت» یکشنبه ۲۴ آبان وارد حوزه عملیاتی سنتکام شد و شمار گروههای رزمی ناوهای هواپیمابر آمریکا در منطقه را به سه رساند. کاخ سفید گفته است جنگ با ایران در نشست پیش روی ترامپ با رهبران چین و روسیه مطرح خواهد شد.
به گزارش ایبیسی نیوز، گروه رزمی تئودور روزولت به ناوهای هواپیمابر «جورج واشینگتن» و «جورج اچ. دبلیو. بوش» پیوسته است که در دریای عرب فعالیت میکنند. این ناوها در شمار بیش از ۲۰ شناور نیروی دریایی آمریکا هستند که محاصره بنادر ایران را اجرا میکنند.
اورشلیمپست گزارش داد که قرار بود روزولت جایگزین یکی از دو ناو مستقر در منطقه شود، اما مقامهای آمریکایی گفتهاند هر سه گروه رزمی میتوانند در صورت نیاز در منطقه بمانند. آمریکا در آوریل امسال نیز برای نخستین بار از زمان جنگ عراق در سال ۲۰۰۳، سه ناو هواپیمابر را همزمان در منطقه مستقر کرده بود.
ترامپ ازسرگیری حملات را بررسی میکند پیش از این گزارش شده بود که ترامپ به مشاوران ارشد خود گفته است ممکن است از صدور دستور حملات تازه خودداری کند، مگر آنکه حکومت ایران یا حوثیهای مورد حمایت تهران حملات جدیدی به منافع آمریکا انجام دهند. محمد بنسلمان، ولیعهد عربستان سعودی، و رجب طیب اردوغان، رییسجمهوری ترکیه، از ترامپ خواستهاند از تشدید دوباره درگیری پرهیز کند. رویترز گزارش داده است که مقامهای اسرائیلی همچنان از واشینگتن میخواهند ازسرگیری عملیات نظامی علیه حکومت ایران را بررسی کند.
والاستریت ژورنال نیز شنبه گزارش داد که نهادهای اطلاعاتی آمریکا برآورد میکنند جمهوری اسلامی پس از حملات آمریکا و اسرائیل همچنان بین هزار و ۵۰۰ تا دو هزار و ۵۰۰ موشک در اختیار دارد. به گفته مقامهای آمریکایی، میزان اطمینان به این برآورد پایین است، زیرا شمار موشکهای عملیاتی یا باقیمانده در انبارها بهروشنی مشخص نیست.
جنگ با حکومت ایران در دستور کار نشست سهجانبه قرار گرفت ترامپ قرار است دوشنبه ۲۵ آبان واشینگتن را به مقصد فیلیپین ترک کند و سپس برای شرکت در اجلاس همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه به چین برود. کاخ سفید به اورشلیمپست گفته است که جنگ با ایران و احتمال کاهش زرادخانههای هستهای آمریکا، چین و روسیه در نشست برنامهریزیشده ترامپ با شی جینپینگ و ولادیمیر پوتین مطرح خواهد شد.
مقامهای ارشد دولت آمریکا گفتهاند واشینگتن این نشست را آغاز گفتوگو میداند و انتظار ندارد نخستین دیدار به توافقی درباره کنترل تسلیحات هستهای بینجامد.
سپاه از برخورد یک نفتکش با مین در شرق تنگه هرمز خبر داد در ادامه تنشهای دریایی، نیروی دریایی سپاه پاسداران یکشنبه مدعی شد یک نفتکش در شرق تنگه هرمز با مینهای دریایی برخورد کرد و آتش گرفته است. سپاه گفت نفتکش سامانههای ناوبری خود را خاموش کرده بود و تلاش میکرد از محدودهای عبور کند که این نیرو آن را «منطقه ممنوعه» خواند.
سفارت آمریکا در بحرین، یکشنبه ۲۴ آبان، با صدور هشدار امنیتی از شهروندان آمریکایی خواست بهدلیل افزایش تهدید حملات حوثیهای مورد حمایت جمهوری اسلامی و تلاشهای تهران برای هدف قرار دادن مقامها و تاسیسات دولتی آمریکا در منطقه، هوشیاری بیشتری داشته باشند. این سفارتخانه همچنین درباره احتمال صدور هشدارهای امنیتی، لغو پروازها، بسته شدن حریم هوایی و اختلال در سفرها هشدار داد.
این هشدار پس از دور تازه حملات به بحرین، محل استقرار ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا، صادر شد. بحرین اعلام کرد پدافند هوایی این کشور روز یکشنبه چند حمله هوایی را رهگیری کرده است. همزمان سپاه پاسداران مدعی شد با شش پهپاد یک تاسیسات راداری آمریکا را هدف قرار داده است.
دو روز پیش از آن، ارتش آمریکا با رد ادعای تهران درباره اصابت دو پهپاد به رادار هشدار زودهنگام آمریکا اعلام کرده بود که این پهپادها را بدون وارد شدن هیچ خسارتی، رهگیری کرده است.
مجله آتلانتیک گزارش داد پنتاگون پیش از آغاز جنگ با جمهوری اسلامی، هشدارهای افسران آمریکایی درباره ضرورت استفاده از فناوری اوکراین برای مقابله با پهپادهای شاهد را نادیده گرفت. به باور این افسران این فناوری میتوانست از کشته شدن نظامیان آمریکایی جلوگیری کند.
سایمون شوستر، نویسنده گزارش آتلانتیک، برای تهیه آن با بیش از ۱۲ افسر کنونی و پیشین آمریکایی و اوکراینی گفتوگو کرده است. بیشتر این افراد به دلیل نگرانی از اقدامات تلافیجویانه مقامهای نظامی، به شرط ناشناس ماندن صحبت کردهاند.
به نوشته آتلانتیک، یک پهپاد شاهد ۱۰ اسفند ۱۴۰۴، در دومین روز جنگ، به ساختمان اداری یک مرکز لجستیکی مورد استفاده ارتش آمریکا در کویت اصابت کرد. شش نظامی آمریکایی کشته و بیش از ۲۴ نفر زخمی شدند.
افسران آمریکایی مستقر در آلمان به این نشریه گفتند ماهها پیش از جنگ، درباره خطر وقوع چنین حملهای هشدار داده و خواستار استقرار پهپادهای رهگیر اوکراینی در پایگاههای خاورمیانه شده بودند.
در مقابل، شان پارنل، سخنگوی پنتاگون، در پاسخ به آتلانتیک، طرح موضوع آماده نبودن ارتش آمریکا برای جنگ را «انزجارآور» خواند و گفت: «فرماندهی مرکزی آمریکا گستردهترین چتر پدافند هوایی جهان را بر فراز خاورمیانه ایجاد کرده بود.»
این گزارش در حالی منتشر شده است که روایت رسانههای دیگر نشان میدهد ارتش آمریکا پس از شروع جنگ ایران برای مقابله با پهپادهای شاهد، راهکارهایی جز استفاده از تجهیزات گرانقیمت آمریکایی را نیز دنبال کرده است.
رویترز دوم اردیبهشت گزارش داد ارتش آمریکا سامانه فرماندهی و کنترل ضدپهپادی «اسکایمپ» اوکراین را در پایگاهی در عربستان سعودی مستقر کرده و آزمایش پهپادهای رهگیر «مروپس» را آغاز کرده است.
نیویورکتایمز نیز ۱۵ اردیبهشت نوشت پنتاگون برای کاهش اتکا به موشکهای چهار میلیون دلاری پاتریوت، به استفاده از راکتهای هدایتشونده لیزری ۴۰ هزار دلاری روی آورده است؛ راکتهایی که ارتش آمریکا پیش از جنگ با ایران نیز برای مقابله با پهپادها به کار گرفته بود.
همچنین سیبیاس نیوز اول مهر از مذاکرات واشینگتن و کییف برای گسترش آزمایش و تولید مشترک فناوریهای دفاع پهپادی خبر داد.
پنتاگون در واکنش به گزارش آتلانتیک، ادعای آماده نبودن ارتش آمریکا برای مقابله با تهدیدهای ایران را رد کرده است.
هشدارهایی که پیش از جنگ ارسال شد
بر اساس گزارش آتلانتیک، افسران آمریکایی در ویسبادن آلمان، پس از بررسی تجربه اوکراین در مقابله با شاهد، دو گزارش برای انتقال این تجربه تهیه و توزیع کردند.
گزارش نخست در دسامبر ۲۰۲۵ در اختیار ارتش آمریکا و شماری از متحدان قرار گرفت. در آن زمان، فرماندهی نیروهای زمینی آمریکا در اروپا به رهبری ژنرال کریس داناهیو، رهگیرهای اوکراینی را در پایگاههایی در رومانی و لهستان مستقر کرده بود.
گزارش دوم، شامل دستورالعملهایی برای استقرار این تجهیزات در مناطق دیگر، چهارم اسفند، یعنی پنج روز پیش از آغاز جنگ، منتشر شد.
یکی از افسران به آتلانتیک گفت: «همه این مسائل باید از قبل حلوفصل میشد. باید روشن میشد قرار بود چطور در برابر شاهدها از خودمان دفاع کنیم.»
به روایت منابع این نشریه، مقامهای واشینگتن توضیح روشنی برای نپذیرفتن توصیهها ندادند. برخی افسران، اعتماد بیش از اندازه به توان نظامی آمریکا و فضای سیاسی نامساعد علیه همکاری با اوکراین را از عوامل این تصمیم میدانستند.
آتلانتیک نوشت پس از روی کار آمدن پیت هگست در وزارت دفاع آمریکا، جلسات توجیهی هفتگی درباره تجربه جنگ اوکراین متوقف شد و به گفته یکی از مقامهای ارشد اوکراینی، هگست حتی تمایلی به شنیدن نام اوکراین نداشت.
داناهیو نیز که برای انتقال فناوری ضدپهپادی اوکراین به خاورمیانه تلاش کرده بود، تابستان امسال فرماندهی خود را واگذار کرد. پنتاگون همچنین تصمیم گرفت یگان تخصصی پهپادی را که او در ایجاد آن نقش داشت، منحل کند.
یکی از محورهای گزارش آتلانتیک، فشار حملات پهپادی جمهوری اسلامی بر ذخایر پدافندی آمریکاست.
این نشریه با استناد به تازهترین برآوردها نوشت آمریکا از آغاز جنگ با جمهوری اسلامی نزدیک به سهچهارم ذخایر موشکهای پاتریوت خود را مصرف کرده و جایگزینی این ذخایر سالها طول خواهد کشید.
گزارشهای پیشین رسانههای دیگر نیز از کاهش شدید ذخایر پدافندی آمریکا حکایت داشتند، هرچند برآوردهای آنها یکسان نبود.
سیانان ۱۳ مرداد گزارش داد ارتش آمریکا نزدیک به ۸۰ درصد موشکهای رهگیر سامانه تاد و حدود نیمی از رهگیرهای پاتریوت خود را مصرف کرده است.
آسوشیتدپرس نیز پنجم شهریور گزارش داد حدود ۶۵ درصد ذخایر رهگیرهای پاتریوت آمریکا، معادل تقریبا هزار و ۵۰۰ فروند، در جنگ با جمهوری اسلامی مصرف شده است.
این ارقام در مقاطع زمانی متفاوت و بر اساس منابع مختلف گزارش شدهاند. پنتاگون آمار دقیق موجودی خود را علنی نکرده و هگست نیز پیشتر گزارش سیانان درباره کاهش ذخایر تاد را رد کرده بود.
آتلانتیک در توضیح دشواری مقابله با پهپادهای شاهد به تجربه اوکراین اشاره میکند؛ اینکه کییف نمیتوانست موشکهای چند میلیون دلاری پاتریوت را صرف مقابله با پهپادهایی کند که هزینه ساخت هر فروند برای روسیه حدود ۳۵ هزار دلار بود. اوکراین باید ذخایر محدود پاتریوت را برای تهدیدهای بزرگتر، از جمله موشکهای بالستیک، حفظ میکرد.
مهندسان اوکراینی در نهایت پهپادهای رهگیر چند هزار دلاری ساختند که بنا بر برآوردهای رسمی نقلشده در آتلانتیک، توانستهاند بیش از ۹۰ درصد پهپادهای شاهد را سرنگون کنند.
با این حال، گزارشهای دیگر نشان میدهند آمریکا نیز برای کاهش هزینه مقابله با پهپادها به سراغ راهکارهای جایگزین رفته بود.
نیویورکتایمز ۱۵ اردیبهشت گزارش داد پنتاگون برای کاهش اتکا به موشکهای حدود چهار میلیون دلاری پاتریوت، استفاده از راکتهای هدایتشونده لیزری حدود ۴۰ هزار دلاری را در دستور کار قرار داده است.
به نوشته این روزنامه، ارتش آمریکا راکتهای موجود را برای مقابله با پهپادها تطبیق داده بود و نیروی هوایی این کشور از سال ۲۰۲۵ از آنها برای سرنگون کردن پهپادهای حوثیها بر فراز دریای سرخ استفاده میکرد.
این گزارش نشان میدهد تلاش ارتش آمریکا برای یافتن روشهای کمهزینهتر مقابله با پهپادها به پیش از جنگ ایران بازمیگردد.
با این حال، موضوع اصلی افشاگری آتلانتیک نه بیتوجهی کامل آمریکا به فناوریهای ضدپهپادی، بلکه نادیده گرفتن توصیههای مشخص افسران این کشور برای استقرار سامانههای رهگیر اوکراینی در خاورمیانه، پیش از آغاز جنگ است.
استفاده از فناوری اوکراینی؛ تفاوت میان استقرار و کارایی
یکی دیگر از نکات قابل توجه گزارش آتلانتیک، روایت آن از مشکلات عملیاتی استفاده از تجهیزات ضدپهپادی اوکراین پس از آغاز جنگ است.
به نوشته این نشریه، داناهیو پس از حمله مرگبار کویت، صدها پهپاد رهگیر مستقر در اروپا را به خاورمیانه فرستاد و از مقامهای اوکراینی تجهیزات بیشتری خواست.
در اقدامی دیگر، دن دریسکول، وزیر وقت نیروی زمینی آمریکا، و اریک اشمیت، مدیرعامل پیشین گوگل و سرمایهگذار صنایع پهپادی، برای انتقال ۱۳ هزار رهگیر «مروپس» به منطقه همکاری کردند.
اما به گفته دو منبع آگاه از نتیجه این عملیات، این رهگیرها فقط یک پهپاد شاهد ایرانی را سرنگون کردند.
آتلانتیک این ناکامی را به برنامهریزی ضعیف، تاخیر کشورهای میزبان در صدور مجوز استقرار و نبود شبکه حسگرهای لازم برای شناسایی و تعقیب اهداف نسبت میدهد.
بر اساس گزارش دوم اردیبهشت رویترز، ارتش آمریکا سامانه فرماندهی و کنترل اوکراینی «اسکایمپ» را در پایگاه هوایی پرنس سلطان در عربستان سعودی مستقر کرده بود.
این خبرگزاری به نقل از پنج منبع آگاه نوشت نیروهای اوکراینی برای آموزش نظامیان آمریکایی به این پایگاه اعزام شدهاند.
با این حال، آتلانتیک میگوید هشت ماه پس از حمله کویت، ارتش آمریکا هنوز شبکهای مشابه مجموعه یکپارچه حسگرها و رهگیرهای مورد استفاده اوکراین را مستقر نکرده است.
استقرار یک سامانه فرماندهی و کنترل در یک پایگاه، لزوما به معنای ایجاد شبکه کامل شناسایی و رهگیری در سراسر منطقه نیست. گزارشهای موجود نیز بهتنهایی روشن نمیکنند تجهیزات مستقرشده در عربستان تا چه اندازه با الگوی دفاعی اوکراین یکپارچه شدهاند.
همکاری با اوکراین؛ از رد پیشنهاد کمک تا مذاکرات توافق دفاعی
آتلانتیک در بخش دیگری از گزارش خود، موضع دولت ترامپ در قبال همکاری با اوکراین را یکی از عوامل تاخیر در بهرهگیری از فناوری این کشور معرفی میکند.
به نوشته این نشریه، ترامپ در روزهای نخست جنگ از آمادگی برای پذیرش کمک دیگر کشورها سخن گفت، اما ۱۳ مارس اعلام کرد آمریکا به کمک اوکراین برای دفاع پهپادی نیازی ندارد.
با وجود این، گزارشهای ماههای بعد از گسترش همکاریهای عملیاتی و مذاکرات دفاعی دو کشور حکایت داشتند.
افزون بر استقرار اسکایمپ در عربستان سعودی، سیبیاس نیوز اول مهر گزارش داد اوکراین آماده امضای توافق مهمی با آمریکا برای توسعه و تولید مشترک فناوریهای دفاع پهپادی است.
به نوشته این شبکه، وزارتخانههای دفاع دو کشور طی یک سال گذشته چارچوبی برای گسترش آزمایش و تولید فناوریهای اوکراینی در آمریکا تدوین کرده بودند.
با این حال، سیبیاس نیوز تاکید کرد امضای توافق ممکن است تا زمان آمادگی واشینگتن به تعویق بیفتد.
این موضوع با روایت آتلانتیک از ناکامی استقرار مروپس ارتباط دارد؛ عملیاتی که به گفته منابع این نشریه، انتقال تجهیزات بدون ایجاد زیرساخت شناسایی و پشتیبانی لازم، نتوانست نتیجه مورد انتظار را به همراه داشته باشد.
آتلانتیک در پایان به تهدید تازهای اشاره میکند: پهپادهای شاهد مجهز به موتور جت که روسیه توسعه داده و جمهوری اسلامی نیز از آنها علیه نیروهای آمریکایی استفاده کرده است.
به نوشته این نشریه، سرعت بالاتر این پهپادها مقابله با آنها را برای بسیاری از رهگیرهای فعلی دشوار کرده است.
اوکراین اواخر سپتامبر از استقرار رهگیرهای جدیدی برای مقابله با این نوع پهپاد خبر داد، اما به گزارش آتلانتیک، آمریکا تا زمان انتشار گزارش توافقی برای خرید این نسل از رهگیرها نداشت.
حمد بن عیسی آل خلیفه، پادشاه بحرین، در دیدار با محمد بن سلمان، ولیعهد و نخستوزیر عربستان سعودی، در ریاض، ۱۹ آبان ۱۴۰۵. عکس: رویترز
حملات پهپادی جمهوری اسلامی به بحرین در بامداد یکشنبه ۲۴ آبان، محکومیت کشورهای منطقه را برانگیخت. بحرین خواستار اقدام شورای امنیت شد و عربستان سعودی، قطر و کویت از این کشور حمایت کردند. همزمان مقامهای جمهوری اسلامی از گسترش دامنه جنگ و تشدید تقابل با آمریکا سخن گفتند.
سپاه پاسداران یکشنبه ۲۴ آبان اعلام کرد با شش پهپاد، رادار یک سایت پدافندی آمریکا در پایگاه بالگردی الرفاع بحرین را هدف قرار داده است. سپاه این حمله را «دومین مرحله» پاسخ به آنچه حمله ارتش آمریکا خواند، توصیف کرد و مدعی اصابت پهپادها به هدف شد، اما شواهد مستقلی در تایید این ادعا منتشر نکرد.
حمله یکشنبه دو روز پس از آن صورت گرفت که سپاه پاسداران جمعه ۲۲ آبان مدعی انهدام یک رادار هشدار زودهنگام آمریکا در بحرین شد.
فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، سنتکام، این ادعا را رد کرد و گفت نیروهای آمریکایی هر دو پهپاد پرتابشده به سوی بحرین را سرنگون کردهاند و این حمله هیچ زخمی یا خسارتی بر جای نگذاشته است.
فرماندهی کل نیروی دفاعی بحرین در واکنش به حملات یکشنبه اعلام کرد سامانههای پدافند هوایی این کشور شماری از پهپادهای مهاجم را پیش از رسیدن به اهدافشان رهگیری و منهدم کردهاند.
این نهاد جمهوری اسلامی را به ادامه «اقدامات خصمانه نظاممند» علیه بحرین متهم کرد و از آمادگی کامل نیروهای نظامی این کشور خبر داد.
بامداد یکشنبه، وزارت کشور بحرین نیز درباره تهدیدی احتمالی هشدار داده و از شهروندان خواسته بود به نزدیکترین مکان امن بروند.
استفانی هالت، سفیر آمریکا در بحرین، نیز یکشنبه ۲۴ آبان ادعای سپاه درباره اصابت پهپادها به رادار آمریکایی را رد کرد و گفت: «بار دیگر، ادعاهای سپاه پاسداران خلاف واقع است.» او تاکید کرد تمامی پهپادهای سپاه رهگیری شدهاند و این حمله هیچ خسارت مالی یا انسانی نداشته است.
سپاه پاسداران حمله پهپادی جمعه ۲۲ آبان به بحرین را پاسخی به حمله هوایی شامگاه پنجشنبه ۲۱ آبان به یک دکل مخابراتی در شهرستان سیریک استان هرمزگان عنوان کرده بود. خبرگزاری دولتی ایرنا شامگاه پنجشنبه از هدف قرار گرفتن مناطقی در سیریک خبر داده بود، اما انتساب این حمله به ارتش آمریکا بهطور مستقل تایید نشده است.
سیل محکومیتها
وزارت خارجه بحرین یکشنبه ۲۴ آبان در بیانیهای، حملات جمهوری اسلامی را نقض آشکار حاکمیت و تمامیت ارضی این کشور و قطعنامه ۲۸۱۷ شورای امنیت سازمان ملل دانست و از این شورا خواست برای توقف حملات تهران اقدام کند.
این وزارتخانه با رد توجیهات سپاه تاکید کرد بحرین اجازه نمیدهد خاکش به عرصه تسویهحساب تبدیل شود.
منامه همچنین اعلام کرد حق دفاع مشروع فردی و جمعی را بر اساس ماده ۵۱ منشور سازمان ملل برای خود محفوظ میداند و اقدامات لازم را با هماهنگی کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس و متحدانش انجام خواهد داد.
عربستان سعودی، قطر و کویت نیز حملات جمهوری اسلامی را محکوم کردند. وزارت خارجه عربستان خواستار توقف فوری حملات تهران و برداشتن گامهای جدی برای تامین امنیت منطقه شد.
کویت این حملات را نقض آشکار حاکمیت بحرین و قوانین بینالمللی دانست و بر حمایت از اقدامات منامه برای حفظ امنیت خود تاکید کرد. وزارت خارجه قطر نیز هشدار داد ادامه حملات، تشدید تنشی خطرناک است که تلاشها برای مهار بحران و پیشبرد راهحلهای سیاسی و دیپلماتیک را تضعیف میکند.
جاسم محمد البدیوی، دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس، حملات را «خائنانه» خواند و خواستار موضعگیری قاطع جامعه بینالمللی برای توقف آنها و پاسخگو کردن عاملان شد. او تاکید کرد امنیت بحرین بخشی جداییناپذیر از امنیت مشترک کشورهای خلیج فارس است.
پارلمان عربی نیز حمله یکشنبه را اقدامی جنایتکارانه توصیف کرد و هشدار داد هرگونه تعرض به کشورهای خلیج فارس، تهدیدی مستقیم علیه امنیت ملی تمامی کشورهای عربی است.
در مقابل، اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، یکشنبه در واکنش به حملات اخیر به بحرین گفت تهران هیچ حملهای را بیپاسخ نمیگذارد و به شیوهای که نیروهای نظامی تشخیص دهند پاسخ خواهد داد.
او همچنین درخواست دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس برای دریافت غرامت از ایران را بیاساس خواند و گفت جمهوری اسلامی دریافت غرامت از کشورهای منطقه را پیگیری میکند.
بقائی کشورهای منطقه را متهم کرد که با در اختیار گذاشتن حریم هوایی، آبها و خاک خود در حملات علیه ایران مشارکت داشتهاند. او مدعی شد اقدامات نظامی تهران علیه کشورهای همسایه نبوده و صرفا با استناد به حق دفاع مشروع، مبدا حملات به ایران را هدف قرار داده است.
تهدیدهای لفظی درباره گسترش تخاصم ادامه دارد
همزمان با حملات به بحرین و محکومیتهای منطقهای، شماری از مقامهای جمهوری اسلامی با تهدید به گسترش دامنه درگیری، بر تواناییهای موشکی و هستهای حکومت تاکید کردند و مواضع سختگیرانهتری درباره مذاکره با آمریکا گرفتند.
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی که هدایت مذاکرات با کشورهای منطقه و آمریکا را نیز بر عهده دارد، یکشنبه ۲۴ آبان در نطق پیش از دستور خود، رونمایی از یک شهر موشکی را نمادی از تغییر معادلات راهبردی منطقه توصیف کرد و گفت این تاسیسات در جریان جنگ و زیر آتش دشمن ایجاد شده است.
او با اشاره به احتمال ازسرگیری درگیریها با آمریکا هشدار داد: «اگر اینبار آمریکاییها خطایی کنند، جغرافیای نبرد را توان و اراده نیروهای مسلح ما تعیین خواهند کرد.»
این اظهارات در شرایطی مطرح شد که حملات اخیر سپاه به بحرین، نگرانی کشورهای منطقه را درباره گسترش جغرافیای درگیری و هدف قرار گرفتن دوباره خاک کشورهای همسایه افزایش داده است.
قالیباف همچنین گفت برای جمهوری اسلامی تفاوتی ندارد که آمریکا خواهان مذاکره باشد یا جنگ و در صورت پذیرش «هفت شرط» تهران، مسیر توافق باز خواهد بود. او تاکید کرد جمهوری اسلامی در وضعیت «نه جنگ، نه صلح» باقی نخواهد ماند.
در همین حال، حسن قشقاوی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی مجلس، با بیان اینکه جمهوری اسلامی در «مرحله پسامذاکرات» قرار دارد، گفت: «ما در مرحله عبور از مذاکره هستیم و مذاکره تمام شده است.»
او با وجود تاکید بر اینکه مسیر دیپلماسی بسته نشده، اعلام کرد جمهوری اسلامی شروط خود را مطرح کرده و «دیگر هیچ موضوعی برای گفتوگو» وجود ندارد.
بقائی: دیپلماتهای آمریکایی خنجر بستهاند
بقائی نیز در نشست خبری یکشنبه، با اشاره به اختلافات تهران و واشینگتن، گفت تفاوت معناداری میان مقامهای آمریکایی درباره جنگ با ایران وجود ندارد و مدعی شد تصمیمگیری درباره جنگ در واشینگتن انجام نمیشود.
او همچنین گفت استفاده از ابزار دیپلماسی به معنای امید بستن به طرف مقابل نیست و افزود: «دیپلماتهای آمریکایی خنجر بستهاند.»
سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی تاکید کرد تهران در شرایط کنونی هیچ تعهد تازهای درباره برنامه هستهای خود نمیپذیرد.
در ادامه این مواضع، احمد راستینه، سخنگوی فراکسیون دفاع و اقتدار ملی مجلس، در گفتوگو با دیدهبان ایران از احتمال استفاده از «سلاحهای نامتعارف» در صورت حمله اتمی آمریکا سخن گفت.
او ادعا کرد جمهوری اسلامی به «بازدارندگی مطلق» نزدیک شده و در صورت حمله اتمی آمریکا به بخشهایی از ایران، این توان بازدارندگی را به شکلی گسترده به نمایش خواهد گذاشت که جهان را شگفتزده کند.
غنیسازی ۹۰ درصدی
محمدجواد لاریجانی، رییس پژوهشگاه دانشهای بنیادی، نیز یکشنبه در همایشی با عنوان «بازنگری و تاملی در تغییر دکترین هستهای»، احتمال افزایش غنیسازی اورانیوم تا سطح ۹۰ درصد را مطرح کرد.
او با تاکید بر اینکه جمهوری اسلامی در شرایط کنونی قصد ساخت بمب اتم و حمله به شهرهای آمریکا را ندارد، گفت: «غلط میکنند میگویند اورانیوم ۶۰ درصدی را بدهیم، ما تازه با آن کار داریم و برای پیشرانها ممکن است تا ۹۰ درصد هم برویم.»
ابراهیم رضایی، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، نیز در همین همایش خواستار حفظ توانمندیهای هستهای جمهوری اسلامی «در بالاترین سطح و بدون هیچگونه محدودیتی» شد.