بقائی درباره حملات اخیر به بحرین: به روشی که نیروهای نظامی تشخیص دهند پاسخ می‌دهیم
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، یکشنبه ۲۴ آبان در نشست خبری در پاسخ به پرسشی درباره حملات اخیر جمهوری اسلامی به بحرین گفت ما پیش‌تر اعلام کردیم هیچ حمله‌ای را بی‌پاسخ نمی‌گذاریم و به شیوه و روشی که نیروهای نظامی تشخیص دهند پاسخ می‌دهیم.
او گفت تفاوت معناداری میان مقام‌های آمریکا درباره جنگ ایران وجود ندارد و تصمیم‌گیری درباره جنگ در واشینگتن انجام نمی‌شود، بلکه همه تصمیم‌ها در جای دیگری گرفته می‌شود.
بقایی تاکید کرد استفاده از ابزار دیپلماسی به معنای امید بستن به هیچ طرفی نیست و گفت: «دیپلمات‌های آمریکایی خنجر بسته‌اند.»
او افزود جمهوری اسلامی هیچ تعهدی درباره برنامه هسته‌ای خود را نمی‌پذیرد و اکنون در مرحله پذیرش چنین تعهداتی نیست.
بهزاد نورمحمدی، فرماندار آبدانان، اعلام کرد شمار جان‌باختگان واژگونی اتوبوس حامل کارکنان پالایشگاه گاز دهلران به ۱۲ نفر افزایش یافته است و ۱۶ مصدوم همچنان در بیمارستان بستری هستند.
نورمحمدی یکشنبه ۲۴ آبان در مصاحبه با ایرنا، خبرگزاری دولت جمهوری اسلامی، گفت: «سه نفر از سرنشینان پس از جابه‌جایی به مراکز درمانی جان باختند. با توجه به شدت آسیب‌های واردشده به شماری از مصدومان حادثه، احتمال افزایش شمار جان‌باختگان این رخداد دلخراش همچنان وجود دارد.»
او افزود ۱۰ مصدوم در بیمارستان بزرگ دزفول، پنج نفر در مراکز درمانی آبدانان و یک نفر در ایلام بستری هستند.
این اتوبوس با ۲۸ سرنشین، شامل ۲۷ مسافر و یک راننده، ساعت ۱۹:۲۵ شنبه ۲۳ آبان در جاده دشت‌عباس به مورموری در استان ایلام واژگون شد.
مجتبی خالدی، سخنگوی سازمان هلال‌احمر، گفت ۱۶ تیم امدادی به محل حادثه اعزام شدند و بیمارستان‌های دزفول و دهلران به حالت آماده‌باش درآمدند. او حال شماری از مصدومان را وخیم توصیف کرد.
سرنشینان اتوبوس از کارکنان طرح پالایشگاه گاز و گاز مایع ۳۱۰۰ (ان‌جی‌ال) دهلران بودند که از طرح‌های مهم حوزه انرژی در جنوب ایلام به شمار می‌رود.
روابط عمومی اورژانس پیش‌بیمارستانی استان ایلام اسامی جان‌باختگان را امین محمدولی، محمدرضا محمدی، سعید غلامی، لطف‌الله مرادی، روح‌الله علیجانی، فریبرز هادی‌زاده، سجاد نصراللهی، بهرام طهماسبی، محمد رحیمی، موسی رحیمی، احمد تقی‌زاده و ایوب حسنوند اعلام کرد.
در پی این حادثه، یک روز عزای عمومی در استان ایلام و دو روز عزای عمومی در شهرستان آبدانان اعلام شد.
پایگاه خبری عصر ایران نوشت شمار زیادی از مردم و خانواده‌های کشته‌شدگان و مصدومان مقابل بیمارستان آبدانان تجمع کرده‌اند.
این حادثه در شرایطی رخ داد که شمار جان‌باختگان تصادفات رانندگی در ایران برای چهار سال پیاپی از ۱۹ هزار نفر فراتر رفته است.
خبرگزاری ایلنا یکشنبه ۱۷ آبان با استناد به آمار سازمان پزشکی قانونی گزارش داد در نیمه نخست امسال، ۱۰ هزار و ۳۵۷ نفر در حوادث رانندگی جان باختند.
از این تعداد، ۱۸۶۸ نفر جوانان ۱۸ تا ۲۴ ساله بودند که ۱۸ درصد قربانیان را تشکیل می‌دادند.
محمدرضا ظفرقندی، وزیر بهداشت، ۲۶ خرداد مرگ سالانه حدود ۲۰ هزار نفر در این حوادث را یکی از چالش‌های جمعیتی ایران خوانده بود.
وعده بررسی علت حادثه؛ تاکید ایرنا بر مسئولیت رانندگان
امرالله میسائی، دادستان عمومی و انقلاب شهرستان آبدانان، اعلام کرد علت واژگونی اتوبوس، عوامل موثر در وقوع آن و احتمال قصور یا تخلف اشخاص و دستگاه‌های مسئول در دست بررسی است.
او با تکرار وعده رایج مقام‌های جمهوری اسلامی پس از حوادث مرگبار گفت در صورت احراز تخلف یا قصور، با مسئولان آن «برخورد قاطع و بدون اغماض» خواهد شد.
میسائی همچنین با تاکید بر «حفظ آرامش و فراهم کردن شرایط مناسب برای امدادرسانی و رسیدگی درمانی به مصدومان»، از شهروندان خواست از تجمع در محوطه بیمارستان خودداری کنند.
در حالی که علت واژگونی اتوبوس هنوز مشخص نشده است، ایرنا در گزارش خود بر لزوم رعایت اصول ایمنی از سوی رانندگان تاکید کرد.
این خبرگزاری نوشت رفت‌وآمد کارکنان پالایشگاه گاز دهلران «به‌دلیل شرایط کوهستانی و پیچ‌های تند راه‌های جنوب ایلام، همواره نیازمند توجه ویژه رانندگان به اصول ایمنی است».
در مقابل، رسانه‌های ایران به نقل از یکی از رانندگان مسیر دشت‌عباس به مورموری نوشتند پیچ محل واژگونی اتوبوس همواره حادثه‌ساز بوده است.
هم‌زمان، رسانه‌ها گزارش دادند انحراف یک اتوبوس در ملک‌آباد استان خراسان رضوی نیز ۱۴ مصدوم بر جا گذاشته است.
تیمور حسینی، رییس پلیس راهور، پیش‌تر با اشاره به ضعف ایمنی خودروهای داخلی، از وزارت صنعت و سازمان ملی استاندارد خواسته بود برای بهبود کیفیت خودروها اقدام کنند.
او گفته بود افزایش جریمه‌ها به‌تنهایی کافی نیست و باید هم‌زمان ایمنی جاده‌ها، تجهیزات ایمنی خودروها و نظارت بر تخلفات را بهبود بخشید.
با این حال، محمد اتابک، وزیر صنعت، معدن و تجارت، ۱۵ آبان در نامه‌ای به محمدرضا عارف، معاون اول مسعود پزشکیان، خواست اجرای استانداردهای جدید خودرو دست‌کم یک سال به تعویق بیفتد.
اتابک «مشکلات ارزی، شرایط اضطراری کشور و ناتوانی خودروسازان در سرمایه‌گذاری برای توسعه و بازطراحی پلتفرم‌ها» را دلایل این درخواست برشمرد.
اعتراضات آبان ۱۳۹۸ نقطه عطف چرخه‌ای از خیزش‌ها بود که فضای سیاسی ایران را دگرگون کرد و شکاف میان حکومت و مردم را تثبیت کرد.
از آن پس، هر موج اعتراضی به‌سرعت به زبان نفی ساختار سیاسی رسید و سرکوب هر بار سنگین‌تر شد، تا جایی که قطع اینترنت به ابزار آشنای حکومت در برابر اعتراض مردمی تبدیل شد.
حکومت انتظار داشت کشتار آبان جامعه را بترساند و از خیابان دور کند. این انتظار تنها تا حدی برآورده شد، چون هم خشم و خواسته جمعی شدیدتر شد و هم سرکوب. این دو در موج‌های بعد یکدیگر را تشدید کردند.
دلیل اینکه ترس مردم را از خیابان دور نگه نداشت، پابرجا ماندن دلایل و عواملی بود که اعتراضات آبان ۹۸ را شکل داد و پس از آن نیز مدام بحران‌های جدیدی بر روی هم انباشته شد.
حافظه کشتار با دادخواهی خانواده‌ها زنده ماند، معیشت فرسوده‌تر شد و جمهوری اسلامی پس از ۹۸ فشار بر سبک زندگی را تشدید کرد.
همین مسیر به ۱۴۰۱ رسید. دی ۱۴۰۴ حاصل انباشت همه این فشارهای جمعی، به‌علاوه از دست رفتن امید به بهبود بود؛ خیزشی که با محرکی معیشتی آغاز شد و با مرگبارترین سرکوب دهه‌های اخیر روبه‌رو شد.
بستر شکل‌گیری اعتراضات آبان ۹۸ تورم فزاینده، نابرابری منطقه‌ای و گسترش حاشیه‌نشینی بود.
سران سه قوه نیمه‌شب ۲۴ آبان ۱۳۹۸ و بدون اطلاع‌رسانی قبلی، تصمیم گرفتند قیمت بنزین آزاد را ۲۰۰ درصد و قیمت بنزین سهمیه‌ای را ۵۰ درصد افزایش دهند.
این تصمیم مردم را برای اعتراض به خیابان کشاند؛ البته گرانی تنها علت اعتراضات نبود، اما جرقه آن را زد.
اعتراضات در غیاب تشکل‌ها و شبکه‌های سازمان‌یافته رخ داد و به همین دلیل، سریع، پراکنده و کم‌سازمان بود.
اعتراض طی ۴۸ تا ۷۲ ساعت، ۱۰۰ تا ۲۰۰ شهر را در ۲۲ تا ۲۸ استان درگیر کرد. کانون‌ها در خوزستان، حومه تهران و البرز و چند استان غربی و مرکزی بود.
این جغرافیا به گروهی اشاره دارد که جامعه‌شناسان «طبقه متوسط فقیر» می‌نامند؛ یعنی ساکنان حومه‌ها و شهرهای کوچک که انتظارات طبقه متوسط دارند، اما معیشتشان به فرودستان نزدیک است.
شعارها پس از شوک قیمتی آغاز شد و به‌سرعت به نفی نظام و شخص رهبر رسید. شعار «اصلاح‌طلب، اصولگرا، دیگه تمومه ماجرا» عبور از اصلاحات را در دی ۱۳۹۶ علنی کرده بود، اما در این اعتراضات از روز اول اصل نظام مورد هدف قرار گرفت.
دولتی که با پشتیبانی اصلاح‌طلبان روی کار بود، مصوبه بنزین و قطع اینترنت را اجرا کرد و سپس از مسئولیت آن شانه خالی کرد.
مقامات معترضان را «اشرار» و حرکتشان را «جنگ شهری» خواندند و سرکوب را «دفاع از امنیت ملی و نظم عمومی» نامیدند.
با مصوبه شورای امنیت کشور، اینترنت بین‌المللی به‌طور سراسری قطع شد. تک‌تیراندازها، یگان ویژه، سپاه پاسداران و بسیج با سلاح جنگی به خیابان آمدند و ۷۰۰۰ تا ۸۶۰۰ نفر بازداشت شدند.
در نیزار ماهشهر، معترضان و شهروندانی که به آنجا پناه برده بودند، هدف رگبار سلاح‌های نیمه‌سنگین قرار گرفتند.
آن روزها رویترز به نقل از منابع مطلع گزارش داد علی خامنه‌ای دستور داده بود اعتراضات به هر قیمت ممکن متوقف شود.
به روایت محمود صادقی، نماینده پیشین مجلس، عبدالرضا رحمانی فضلی، وزیر کشور وقت، در جلسه‌ای با نمایندگان در پاسخ به اینکه چرا به سر معترضان شلیک شده، گفته بود: «خب! شلیک به پا هم انجام شده است.»
این اعتراف به محاکمه هیچ آمری نینجامید. حتی طرح استیضاح وزیر در مجلس به جریان نیفتاد و مجتبی ذوالنوری، رییس وقت کمیسیون امنیت ملی، اقدامات او را اجرای دستور رییس‌جمهوری و تصمیم‌های شورای امنیت دانست.
رقم ادعایی وزیر کشور ۲۰۰ تا ۲۲۵ کشته بود، در حالی که شمارش نام‌به‌نام عفو بین‌الملل به ۳۰۴ نفر و گزارش‌های مستقل داخلی به ۳۶۶ نفر رسید و رویترز شمار کشته‌ها را حدود ۱۵۰۰ نفر برآورد کرد.
فاصله رقم رسمی با شمارش مستقل، همراه با مصونیت آمران، زخم آبان را باز نگه داشت.
حافظه، معیشت و سبک زندگی، سه انباشت از آبان تا ۱۴۰۱
جفری الکساندر، جامعه‌شناس فرهنگی، می‌گوید رنجی که بر گروهی رفته، زمانی به ترومای جمعی تبدیل می‌شود که روایتی از قربانیان، رنج و مسئولان آن ساخته شود و جمعی گسترده‌تر آن را روایت خود بداند.
خانواده‌های دادخواه آبان بخشی از این روایت را ساختند. با هر سالگرد، هر نامی که تکرار شد و روایت هر مادری که در شبکه‌های اجتماعی دست‌به‌دست شد، سوگ چندصد خانواده به مساله جامعه‌ای تبدیل شد که خود را در معرض همان خشونت می‌دید.
شعار «آبان ادامه دارد» همین موضوع را بیان می‌کند و آبان را از گذشته به حال می‌آورد. سالگرد آبان زمان فراخوان‌های اواخر آبان ۱۴۰۱ را تعیین کرد و ایستادگی خانواده‌های قربانیان ۹۸ الگوی عملی خانواده‌های جان‌باختگان کشتارهای بعدی شد.
در فروردین ۱۴۰۴، کاملیا سجادیان، مادر محمدحسن ترکمان، از کشته‌شدگان ۱۴۰۱، کارزار «من هم مادر کسی هستم» را راه‌اندازی کرد که برگرفته از عبارت پویا بختیاری در آبان ۹۸ و بازگویی آن توسط مادرش، ناهید شیربیشه، بود که با پیوستن جمعی از مادران دادخواه سال‌های ۹۸ و ۱۴۰۱ همراه شد.
جنبش‌های بعدی صرفا محصول این حافظه نبود. شرایطی که آبان را به خیابان آورده بود، در سه سال بعد بدتر شد.
تورم ماندگار، سقوط ارزش پول ملی و کوچک شدن سفره خانوارها همان طبقه متوسط فقیر را فقیرتر کرد و بخش بزرگ‌تری از طبقه متوسط را به آن افزود.
حکومت هم پاسخی جز سرکوب نداشت. پس از آبان، جمهوری اسلامی با انتخابات ۱۴۰۰ همه نهادهای قدرت را یکدست کرد و دیگر میانجی اصلاح‌طلبی هم میان حکومت و جامعه نماند.
حاکمیتی که در معیشت دستاوردی برای عرضه نداشت، فشار بر سبک زندگی را نیز تشدید کرد.
سخت‌گیری در موضوع حجاب اجباری با مصوبه تیر ۱۴۰۱ و گسترش فعالیت گشت ارشاد به وخامت اوضاع انجامید و کشته شدن مهسا امینی نقطه انفجار دیگری برای جامعه بریده از حاکمیت شد.
حکومت هم معیشت فرودستان را تهدید کرده بود و هم زندگی روزمره زنان، جوانان و طبقه متوسط شهری را.
۱۴۰۱ ائتلافی از طبقه متوسط، فرودستان، زنان، جوانان، کردها، ترک‌ها، بلوچ‌ها و فارس‌ها را به خیابان آورد و مطالبه از سوخت به کرامت انسانی، «طلب کردن زندگی» و نفی حجاب اجباری رسید.
نسلی که با ایدئولوژی رسمی ارتباطی برقرار نکرده بود و به تشکل‌های سیاسی سنتی تکیه نداشت، در مرکز اعتراضات بعدی قرار گرفت.
شکل کنش‌های بعدی نیز تنها میراث آبان نبود. اعتراض محله‌محور و چندکانونی دو اعتراض سراسری بعدی به آبان شبیه بود، اما از تجربه‌های قدیمی‌تری مانند شعار شبانه از پشت‌بام‌ها در ۱۳۸۸ هم وام می‌گرفت.
سرکوب آبان ۹۸ به چرخه اعتراض در ایران پایان نداد. اعتراض‌های خوزستان در ۱۴۰۰، خیزش ۱۴۰۱ و اعتراض‌های دی ۱۴۰۴ نشان دادند که خیابان همچنان محل رویارویی مردم و حکومت است.
در این رویارویی، معترضان شیوه‌های مختلف اعتراض را به کار می‌گیرند و حکومت با خشونت، بازداشت و قطع ارتباطات می‌کوشد حضور آنان را مهار کند.
این اقدامات هزینه اعتراض را افزایش می‌دهند، اما عوامل نارضایتی را از میان نمی‌برند. حکومت ممکن است در مقطعی کنترل خیابان را به دست بگیرد، در حالی که فشارهای اقتصادی و سیاسی همچنان زمینه بازگشت اعتراض را فراهم می‌کنند.
این فشارها اکنون در معیشت و زندگی روزمره ادامه دارند. فضای نه جنگ و نه صلح و گسترش فقر، تامین نیازهای اولیه را دشوارتر کرده و حملات گاه‌وبی‌گاه حکومت به پوشش و سبک زندگی نیز بخش دیگری از نارضایتی را زنده نگه داشته است.
حکومت با پیوند زدن مخالفت با این محدودیت‌ها به «جاسوسی» و «همکاری با دشمن»، دامنه برخورد امنیتی را به رفتارهای روزمره می‌کشاند. چنین برخوردی می‌تواند هزینه مخالفت را بیشتر کند، اما این خود نیز موضوع نارضایتی جدید دیگری خواهد بود.
آنچه مردم را به خیابان می‌آورد فقط شدت نارضایتی نیست. برآورد خطر، امکان ارتباط و انتظار از حضور دیگران نیز بر تصمیم به مشارکت اثر می‌گذارند.
کشتار، خطر حضور در خیابان را افزایش می‌دهد و قطع اینترنت، ارتباط و اطلاع از تجمع‌های دیگر را دشوار می‌کند. این اقدامات می‌توانند اعتراض را محدود کنند، بی‌آنکه عوامل نارضایتی را از میان ببرند.
بنابراین، فروکش کردن تجمع‌ها را نمی‌توان نشانه پذیرش وضع موجود دانست. بازگشت اعتراض در خوزستان، خیزش ۱۴۰۱ و دی ۱۴۰۴ نشان داد که مهار یک موج، مانع شکل‌گیری موج بعدی نشده است.
سرکوب بر مسیر اعتراض اثر گذاشته، اما به رویارویی پایان نداده است. با تداوم فقر، مداخله در زندگی روزمره و برخورد امنیتی با مخالفت، امکان رویارویی دوباره در خیابان همچنان باقی است. به‌ویژه که دولت جز گران کردن و محدود کردن هیچ راه‌حلی برای مشکلات جمعی ندارد.
یديعوت آحارونوت در گزارشی درباره دستگاه اطلاعاتی قطر نوشت دوحه برای گسترش نفوذ خود از منابع مالی و شبکه الجزیره بهره می‌گیرد و با وجود تنش‌های سیاسی با اسرائیل، همکاری اطلاعاتی با موساد را درباره ایران و غزه حفظ کرده است.
چرا دوحه پرونده جاسوسی منتسب به سپاه را علنی کرد؟ سوم مارس، برابر با ۱۲ اسفند ۱۴۰۴، دستگاه امنیت کشور قطر اعلام کرد شبکه‌ای گسترده از جاسوسی ایران را در خاک خود شناسایی کرده است. به نوشته یدیعوت آحارونوت، هفت نفر از بازداشت‌شدگان به جمع‌آوری اطلاعات درباره تاسیسات نظامی، به‌ویژه پایگاه هوایی العدید، متهم بودند. سه بازداشت‌شده دیگر نیز، بنابر این گزارش، از تهران ماموریت گرفته بودند که با پهپاد عملیات خرابکارانه انجام دهند. مقام‌های قطری گفتند مظنونان اذعان کرده‌اند سپاه پاسداران این شبکه را اداره می‌کرده است.
این روزنامه نوشت رهبران قطر ابتدا بازگرداندن بی‌سروصدای مظنونان به ایران را بررسی کردند، اما شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، شخصا تصمیم گرفت پرونده را علنی کند. به ارزیابی نویسنده گزارش، هدف قرار گرفتن العدید، پایگاه اصلی آمریکا در منطقه، احتمالا دلیل تعیین‌کننده بود. دوحه با علنی‌کردن پرونده می‌خواست به تهران هشدار دهد که پای نیروهای آمریکایی را به تنش با قطر نکشاند.
امیر قطر چگونه دستگاه اطلاعاتی را اداره می‌کند؟ به نوشته این روزنامه، سه نهاد اصلی اطلاعاتی و امنیتی قطر مستقیما زیر نظر امیر یا دفتر او کار می‌کنند. «دستگاه امنیت کشور» نهاد اصلی اطلاعاتی است، اداره اطلاعات نظامی عمدتا تحرکات حکومت ایران و حوثی‌های یمن را دنبال می‌کند و نیروی ویژه «لخویا» مسئول حفاظت از مقام‌های ارشد و اجرای ماموریت‌های ویژه امنیتی است. فرماندهی لخویا را برادر امیر، که وزیر کشور نیز هست، بر عهده دارد. دو واحد کوچک‌تر هم در حوزه اطلاعات سایبری و اقتصادی فعالیت می‌کنند.
مقام‌های اطلاعاتی غربی به این روزنامه گفتند دوحه برای ماموریت‌های جاسوسی و گردآوری اطلاعات عمدتا از افرادی در دیگر کشورهای عربی استفاده می‌کند. یوئل گوزانسکی، پژوهشگر امور خلیج فارس، نیز گفت سرویس اطلاعاتی قطر کوچک است، اما منابع مالی گسترده‌ای دارد و از آن‌ها برای جلب همکاری افراد و اجرای عملیات نفوذ استفاده می‌کند. قطر اتهام تلاش برای دخالت در انتخابات اسرائیل را رد کرده و این روزنامه نیز شواهد موجود در تایید آن اتهام را ضعیف توصیف کرده است.
ایران و غزه چه نقشی در همکاری دوحه و موساد داشتند؟ ایال تسیر کوهن، افسر پیشین موساد که در چند نشست با مقام‌های قطری حضور داشت، گفت ایران از موضوعات اصلی گفت‌وگو بود. به گفته او، دوحه به رابطه با تهران نیاز دارد و هم‌زمان از عملیات اطلاعاتی حکومت ایران در خاک قطر نگران است. غزه محور دیگر همکاری بود. قطر پیش از حمله هفتم اکتبر کانال اصلی انتقال پیام میان اسرائیل و حماس بود و بعدها در مذاکرات آزادی گروگان‌ها نقش داشت. گوزانسکی گفت در جریان این مذاکرات، افسران قطری در اسرائیل در کنار همتایان خود در موساد کار می‌کردند و افسران اسرائیلی نیز در قطر حضور داشتند.
این همکاری از تنش‌های سیاسی در امان نماند. حمله اسرائیل به دوحه در سپتامبر ۲۰۲۵، که چند تن از رهبران حماس را هدف گرفت، به روابط دو طرف آسیب زد. با این حال، منابع آگاه به یدیعوت آحارونوت گفتند همکاری سرویس‌های اطلاعاتی دو کشور در مسائل مهم ادامه دارد.
گزارش درباره نقش دستگاه اطلاعاتی در الجزیره چه می‌گوید؟ یدیعوت آحارونوت به نقل از منابع آگاه گزارش داد در هر نوبت، دو نماینده آموزش‌دیده دستگاه اطلاعاتی قطر در استودیوها و تحریریه‌های الجزیره حضور دارند. به گفته این منابع، آن‌ها گاه به مدیران شبکه دستور می‌دهند یا مستقیما با خبرنگاران تماس می‌گیرند تا درباره پوشش موضوعات حساس هشدار دهند و مواضع رسمی دوحه را توضیح دهند.
این روزنامه یادآور شد الجزیره سال‌ها به‌طور منظم با مقام‌های ارشد اسرائیلی گفت‌وگو می‌کرد و پیام‌های آن‌ها را به مخاطبان جهان عرب می‌رساند. در جریان جنگ غزه، با افزایش انتقادهای شبکه از اسرائیل، پخش آن در این کشور ممنوع شد. به روایت گزارش، حمله به دوحه و تنش‌های ناشی از پرونده «قطرگیت» نیز به تندتر شدن لحن شبکه در قبال اسرائیل دامن زد.
برخی از تصاویر ثبت شده در گزارش مشترک ایران‌وایر و مرکز اسناد حقوق بشر ایران در مهر ۱۴۰۴
علی احساسی، نماینده پارلمان کانادا، گفت یافته‌های تحقیقی را به مقام‌های فدرال این کشور ارجاع خواهد داد که نشان می‌دهد نیروهای امنیتی ایران در جریان سرکوب اعتراضات سال ۱۴۰۱، تفنگ‌های پینت‌بال متعلق به یک برند تحت مالکیت شرکتی کانادایی را در اختیار داشتند.
این تحقیق نشان داد در جریان آن سرکوب که ده‌ها معترض بینایی خود را از دست دادند، نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی تفنگ‌های پینت‌بال «تیپمن» را در اختیار داشتند. این برند متعلق به شرکت «کور اوت‌دور» (KORE Outdoor)، مستقر در مونترآل، است. پژوهشگران این تحقیق نتوانستند مشخص کنند که آیا این تفنگ‌ها در هیچ‌یک از موارد آسیب منجر به نابینایی نقش داشته‌اند یا خیر.
احساسی به برنامه «چشم‌انداز ایران» (Eye for Iran) ایران‌اینترنشنال گفت «من از این گزارش خبر نداشتم. آن را می‌گیریم و برای مقام‌های مسئول می‌فرستیم.»
احساسی، نماینده لیبرال حوزه انتخابیه ویلودیل، گفت نمی‌داند وزارت «گلوبال‌افرز» کانادا این تحقیق را بررسی کرده است یا نه. وب‌سایت ایران‌وایر و مرکز اسناد حقوق بشر ایران این تحقیق را در مهر ۱۴۰۴ منتشر کردند.
او در پاسخ به این پرسش که کانادا در قبال رسیدن این تجهیزات به دست نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی چه اقدامی می‌تواند انجام دهد، به بودجه دولت فدرال برای تقویت اجرای تحریم‌ها اشاره کرد.
علی احساسی، نماینده پارلمان کانادا
ایران‌اینترنشنال برای دریافت نظر وزارت گلوبال‌افرز کانادا و شرکت کور اوت‌دور با آن‌ها تماس گرفت. هیچ‌یک تا مهلت انتشار این گزارش پاسخ ندادند.
تفنگ‌های تیپمن چگونه به ایران رسیدند؟ شاهین میلانی، از مرکز اسناد حقوق بشر ایران، به ایران‌اینترنشنال گفت پژوهشگران عکس‌هایی یافته‌اند که نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی را با تفنگ‌های پینت‌بال دارای نشان تیپمن نشان می‌دهد.
در یکی از عکس‌ها، مربوط به سال ۱۳۹۷، یکی از اعضای یگان ویژه فاتحین یک تفنگ پینت‌بال تیپمن در دست دارد. در این تحقیق همچنین تصویری از وب‌سایت انجمن پینت‌بال ایران آمده است که یکی از تفنگ‌های تیپمن را برای فروش عرضه می‌کرد.
به گفته پژوهشگران، برخی از تفنگ‌های پینت‌بال دیده‌شده در ویدیوهای اعتراضات سال ۱۴۰۱ به مدل‌های تیپمن شباهت داشتند، اما کیفیت تصاویر و فاصله دوربین، تشخیص قطعی برند را دشوار می‌کرد. میلانی گفت پژوهشگران نتوانستند هیچ مورد مشخصی از نابینایی را به تفنگ‌های تیپمن ارتباط دهند.
بیلی سرانسکی، مدیرعامل کور اوت‌دور، در اکتبر ۲۰۲۲ [مهر ۱۴۰۱] استفاده از محصولات پینت‌بال این شرکت برای سرکوب اعتراضات در ایران را محکوم کرد. او گفت شرکتش قوانین واردات و صادرات آمریکا را رعایت می‌کند و هرگز به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم به کشورهای مشمول تحریم تسلیحاتی آمریکا، از جمله ایران، کالا نفروخته است.
میلانی گفت مقام‌های کانادایی می‌توانند ابتدا از کور اوت‌دور بخواهند خریدارانش را معرفی کند و سپس از خریداران بپرسند این تجهیزات پس از خرید به کجا منتقل شده‌اند.
او به ایران‌اینترنشنال گفت «نمی‌شود چنین تجهیزاتی را فروخت و اهمیت نداد که در نهایت به دست چه کسی می‌رسند.»
صفحه فروش تفنگ پینت‌بال «تیپمن امپایر بی‌تی-۴ کامبت» در وب‌سایت رسمی انجمن پینت‌بال جمهوری اسلامی ایران. منبع تصویر paintball.ir است.
صدها نفر دچار آسیب چشمی شدند تحقیق جداگانه مرکز حقوق بشر دانشگاه کالیفرنیا در برکلی نشان داد حدود ۱۲۰ نفر در جریان سرکوب اعتراضات «زن، زندگی، آزادی»، بخشی یا تمام بینایی خود را از دست دادند.
پژوهشگران مواردی را مستند کردند که در آن‌ها از فاصله نزدیک با تفنگ ساچمه‌ای، تفنگ پینت‌بال یا پرتابه گاز اشک‌آور به صورت افراد شلیک شده بود.
تا آبان ۱۴۰۱، چشم‌پزشکان سه بیمارستان تهران دست‌کم ۵۰۰ مورد آسیب شدید چشمی گزارش کرده بودند. پزشکان استان کردستان نیز دست‌کم ۸۰ مورد دیگر گزارش کردند.
ایران‌وایر و مرکز اسناد حقوق بشر ایران در تحقیق خود، موارد جراحت ۱۳۴ نفر را در ۴۷ شهر از ۲۴ استان مستند کردند که با سلاح‌های موسوم به «کم‌کشنده» زخمی شده بودند. دست‌کم ۱۱۴ نفر با ساچمه تفنگ‌های ساچمه‌زنی و ۹ نفر با پرتابه‌های پینت‌بال زخمی شدند. بیشتر جراحت‌ها به سر، صورت یا چشم وارد شده بود.
در یکی از ویدیوهای مربوط به اعتراضات ۱۴۰۱، یک مامور لباس‌شخصی در شهرک اکباتان تهران با تفنگ پینت‌بال به صورت فردی که در حال بازداشت بود، شلیک می‌کند.
آسیب‌های منجر به نابینایی در اعتراضات دی ماه نیز ثبت شد در جریان سرکوب اعتراضات دی ماه ۱۴۰۴ در ایران نیز مواردی از آسیب شدید چشمی گزارش شد. تاکنون ارتباطی میان این موارد و تفنگ‌های تیپمن مشخص نشده است.
دکتر سارا رضا، متخصص رادیولوژی مداخله‌ای در حوزه تروما و عروق که از راه دور به معترضان مجروح مشاوره می‌داد، به ایران‌اینترنشنال گفت مجروحان می‌ترسیدند در صورت مراجعه برای درمان، از روی جراحت‌هایشان به‌عنوان معترض شناسایی شوند.
رضا به گزارش‌هایی اشاره کرد که بر اساس آن‌ها، در جریان سرکوب روزهای ۱۸ و ۱۹ دی ماه، تنها در یکی از بیمارستان‌های تهران بیش از ۴۰۰ مورد آسیب چشمی ناشی از شلیک ثبت شده بود. تحقیقی که احساسی وعده داد به مقام‌های فدرال بفرستد، به سرکوب اعتراضات سال ۱۴۰۱ می‌پردازد. نوع سلاح‌های به‌کاررفته در موارد آسیب چشمی دی ماه همچنان پرسشی جداگانه است.
بیش از ۱۳ هزار پرواز در آمریکا روز شنبه ۲۳ آبان لغو شد یا به تاخیر افتاد. رییس اداره هوانوردی فدرال آمریکا پیش‌بینی کرد برنامه پروازها پس از توقف سراسری روز جمعه، تا اواخر یکشنبه تا حد زیادی به روال عادی بازگردد.
به گزارش رویترز، داده‌های فلایت‌اور نشان می‌دهد تا ساعت ۱۸:۴۵ شنبه به وقت شرق آمریکا، بیش از ۶ هزار و ۱۵۰ پرواز لغو شد و بیش از ۷ هزار و ۳۰۰ پرواز به تاخیر افتاد. تا همان ساعت، بیش از ۵۳۰ پرواز برنامه‌ریزی‌شده برای یکشنبه نیز لغو شده بود. برایان بدفورد، رییس اداره هوانوردی فدرال، بابت اختلال عذرخواهی کرد و گفت سامانه کنترل ترافیک هوایی پایدار است.
توقف سراسری روز جمعه مانع برخاستن تقریبا همه پروازهای خروجی برای نزدیک به پنج ساعت شد. این طولانی‌ترین توقف سراسری پروازها در آمریکا از زمان حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ بود. روز جمعه حدود ۹ هزار و ۲۰۰ پرواز لغو شد و ۷ هزار و ۵۰۰ پرواز به تاخیر افتاد. پس از رفع دستور توقف در شامگاه جمعه، ده‌ها هزار مسافر همچنان در فرودگاه‌ها سرگردان بودند و شرکت‌های هواپیمایی تلاش می‌کردند خدمه را به فرودگاه‌های مورد نیاز برسانند.
مقام‌ها اختلال را به نصب یک مسیریاب شبکه مرتبط دانستند شان دافی، وزیر حمل‌ونقل آمریکا، گفت بررسی‌ها منشا اختلال را به نصب دست‌کم یک مسیریاب شبکه جدید در یکی از تاسیسات دورافتاده از سوی ال‌تری هریس، پیمانکار اداره هوانوردی فدرال، مرتبط دانسته‌اند. به گفته او، هنوز روشن نیست که خطای کاربر یا نصاب باعث اختلال شده یا دستگاه معیوب بوده است. مشکل ارتباطات ۱۷ مرکز از ۲۲ مرکز کنترل پرواز در مسیر را تحت تاثیر قرار داد و بخشی از سامانه راداری را نیز مختل کرد. بدفورد گفت ارتباط هیچ مرکزی به‌طور کامل قطع نشد.
دلتا، یونایتد و امریکن ایرلاینز هر کدام حدود یک‌چهارم پروازهای شنبه خود را لغو کردند و جت‌بلو نزدیک به ۴۵ درصد پروازهایش را لغو کرد. شرکت‌های هواپیمایی به مسافران اجازه داده‌اند بدون پرداخت هزینه، پروازشان را برای تاریخی دیگر رزرو کنند.
وزیر حمل‌ونقل برای نوسازی سامانه ۵۰ میلیارد دلار خواست دافی پس از اختلال جمعه، درخواست بودجه برای نوسازی سامانه کنترل ترافیک هوایی را از ۳۰ به ۵۰ میلیارد دلار افزایش داد. این سامانه با تجهیزات فرسوده و کمبود چند هزار نیروی کنترل ترافیک هوایی روبه‌روست. کنگره سال گذشته ۱۲ میلیارد و ۵۰۰ میلیون دلار برای نوسازی تصویب کرده بود. دو نماینده دموکرات گفتند وزارت حمل‌ونقل از آن زمان قراردادهایی به ارزش چهار میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلار واگذار کرده و تاکنون یک میلیارد دلار هزینه کرده است.
