موجهای گرما و خشکسالی تابستان سال جاری در فرانسه تا ۹ مرداد با حدود هفت هزار مرگ مازاد همراه شد و خسارت تولیدات کشاورزی از ۱۰ میلیارد یورو فراتر رفت. دولت بیش از یک میلیارد یورو برای حمایت از کشاورزان آسیبدیده اختصاص داد.
استفانی ریست، وزیر بهداشت فرانسه، جمعه ۱۳ شهریور اعلام کرد تا ۹ مرداد حدود هفت هزار مرگ مازاد در جریان موجهای گرمای تابستان در این کشور ثبت شده است.
وزیر بهداشت فرانسه در ادامه گفت آمار نهایی در هفتههای آینده منتشر خواهد شد.
سازمان بهداشت عمومی فرانسه پیشتر شمار مرگهای مازاد در فاصله ۲۷ خرداد تا ۱۱ تیر را پنج هزار و ۷۶۴ مورد برآورد کرده بود.
گرمای شدید تابستان امسال بخشهای گستردهای از اروپا را درگیر کرد.
بر اساس دادههای سرویس تغییرات اقلیمی کوپرنیک، اروپای غربی در فاصله ۱۱ خرداد تا ۹ مرداد، گرمترین دوره ثبتشده خود را برای این بازه تجربه کرد و میانگین دما ۲.۷۹ درجه سانتیگراد بالاتر از میانگین سالهای ۱۹۹۱ تا ۲۰۲۰ بود.
در اسپانیا نیز تا ۹ شهریور، پنج هزار و ۲۳۲ مرگ منتسب به دمای بالا برآورد شد که بالاترین رقم از آغاز ثبت این آمار در سال ۲۰۱۵ است.
بیش از یک میلیارد یورو کمک به کشاورزان
دولت فرانسه ۱۳ شهریور اعلام کرد بیش از یک میلیارد یورو، معادل حدود ۱.۱۶ میلیارد دلار، برای حمایت از کشاورزانی اختصاص میدهد که محصولات، مراتع و منابع آب آنها بر اثر موجهای گرمای بیسابقه و خشکسالی آسیب دیده است.
آنی ژنوار، وزیر کشاورزی فرانسه، گفت: «اختصاص یک میلیارد یورو با توجه به شرایط کنونی بودجه، تلاشی عظیم است.»
بر اساس اعلام وزارت کشاورزی فرانسه، حدود ۵۲۰ میلیون یورو از این بسته برای پرداخت سریع کمک به کشاورزان آسیبدیده اختصاص خواهد یافت. بیش از ۳۰۰ میلیون یورو نیز برای تخفیف مالیات زمین و ۲۳۵ میلیون یورو برای صندوقی با هدف ازسرگیری تولید کشاورزی در نظر گرفته شده است.
این صندوق برای تامین نهادههایی از جمله خوراک دام، علوفه، بذر و گیاه به مزارع آسیبدیده کمک خواهد کرد.
دولت همچنین ۲۰ میلیون یورو برای کمک به پرداخت حق بیمههای تامین اجتماعی کشاورزان در نظر گرفته و حمایت از سوخت کشاورزی را تا ۹ آبان تمدید کرده است.
وزارت کشاورزی فرانسه اعلام کرد ۶۵ درصد قلمرو این کشور با خشکسالی بیسابقه روبهرو شده و در اوج بحران، ۹۵ منطقه مشمول محدودیتهای مصرف آب بودند که ۷۹ مورد از آنها در وضعیت «بحران» قرار داشتند.
در بسیاری از مناطق نیز کاهش عملکرد محصولات بهطور میانگین، ۵۰ درصد گزارش شده است.
فدراسیون ملی اتحادیههای بهرهبرداران کشاورزی فرانسه، موسوم به FNSEA و بزرگترین اتحادیه کشاورزان این کشور، برآورد کرده است زیان تولیدات کشاورزی در تابستان سال جاری از ۱۰ میلیارد یورو فراتر رود.
به گفته این اتحادیه، تاکنون بیش از پنج میلیارد یورو خسارت برای بخشهای دامداری و تولید محصولات کشاورزی برآورد شده است.
این کمکها در شرایطی اعلام میشود که دولت فرانسه در حال تدوین بودجه سال آینده و تلاش برای کنترل کسری بودجه در آستانه انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۷ است.
گرمترین تابستان ثبتشده در فرانسه
سازمان هواشناسی فرانسه (متئو فرانس)، ۱۲ شهریور اعلام کرد تابستان ۲۰۲۶ گرمترین تابستان فرانسه از آغاز ثبت دادهها در سال ۱۹۰۰ بوده است.
میانگین دمای فرانسه در فاصله ۱۱ خرداد تا ۹ شهریور به ۲۴ درجه سانتیگراد رسید که ۳.۶ درجه بالاتر از میانگین دوره ۱۹۹۱ تا ۲۰۲۰ بود. تابستانهای ۲۰۰۳ و ۲۰۲۲ نیز بهترتیب دومین و سومین تابستان گرم ثبتشده در این کشور بودند.
فرانسه در طول تابستان سه موج گرما را در مجموع به مدت ۵۳ روز تجربه کرد؛ رقمی بیسابقه که رکورد ۳۳ روز در تابستان ۲۰۲۲ را پشت سر گذاشت.
نخستین موج گرما از ۲۷ خرداد تا نهم تیر ادامه داشت و سازمان هواشناسی فرانسه آن را شدیدترین موج گرمای ثبتشده در این کشور از سال ۱۹۴۷ توصیف کرد.
در اوج این موج، ۷۲ منطقه در وضعیت هشدار قرمز گرما قرار گرفتند و ۴۰ درصد قلمرو فرانسه دمای بالاتر از ۴۰ درجه سانتیگراد را تجربه کرد.
موج دوم از ۱۳ تا ۲۸ تیر و موج سوم از ششم تا ۲۸ مرداد ادامه داشت. موج سوم از نظر مدت با طولانیترین موج گرمای ثبتشده فرانسه در سال ۱۹۸۳ برابر شد، اما حداکثر شدت آن بیشتر بود.
میزان بارندگی در تابستان امسال نزدیک به ۴۰ درصد کمتر از حد معمول بود و فرانسه دومین تابستان کمبارش خود از سال ۱۹۵۹ را ثبت کرد.
سازمان هواشناسی فرانسه همچنین اعلام کرد خشکی خاک در مقیاس کشوری به سطحی بیسابقه رسید.
فرانسه، بزرگترین تولیدکننده محصولات کشاورزی در اتحادیه اروپا، همچنان با گرما روبهرو است و سازمان هواشناسی فرانسه ۱۳ شهریور برای پنج منطقه این کشور هشدار نارنجی گرما صادر کرد.
مقامهای نپال جمعه ۱۳ شهریور اعلام کردند دو کارگر گرفتار در یک تونل نیروگاه برقآبی نجات یافته و به بیمارستان ارتش در کاتماندو منتقل شدند.
این دو نفر سانجای ساه، سرکارگر مکانیک ۳۰ ساله و کبیر ماهارجان، سرپرست مکانیک ۴۵ ساله، معرفی شدند.
دفتر نخستوزیر نپال اعلام کرد وضعیت ساه پایدار است، اما ماهارجان در وضعیتی بحرانی قرار دارد و در بخش مراقبتهای ویژه بستری است.
ماهارجان قادر به حرکت دادن دستها و پاهای خود نیست، اما جراحات ساه وخیم گزارش نشده است.
تصاویر منتشرشده از عملیات نجات، بیرون آوردن ماهارجان از حفرهای در زمین و انتقال او با برانکارد را نشان میدهد. ساه نیز در حالی که صورتش پوشیده از گل بود، بر پشت یکی از امدادگران از محل خارج شد.
ساه پس از نجات گفت هنگام وقوع حادثه ۴۰ تا ۴۵ نفر در بخشی از تونل بودند که او در آن حضور داشت.
او گفت ابتدا برای خروج دیگران تلاش کرده و خود فرصت فرار پیدا نکرده است و احتمال میدهد افراد دیگری همچنان در تونل گرفتار باشند.
این دو کارگر نخستین افرادی هستند که چند روز پس از وقوع فاجعه، از پروژههای برقآبی منطقه زنده بیرون آمدند.
گروه کوچکی نیز چند ساعت پس از وقوع حادثه توانسته بود از تونل دیگری خارج شود.
هزاران نفر همچنان مفقودند
فروپاشی یک یخچال طبیعی در بالادست رودخانه تریشولی چهارم شهریور باعث سرازیر شدن حجم عظیمی از آب، یخ، سنگ و گل در دره شد و خانهها، خیابانها و مدارس را در مناطق نزدیک مرز نپال با تبت درنوردید.
خبرگزاری رویترز ۱۳ شهریور شمار کشتهشدگان در نپال را دستکم هزار و ۲۵۲ نفر و شمار مفقودان را بیش از چهار هزار و ۲۰۰ نفر گزارش کرد.
در آماری تازهتر، شبکه سیانان شمار کشتهشدگان را بیش از هزار و ۲۹۰ نفر و مفقودان را بیش از پنج هزار نفر اعلام کرد.
دهها هزار نفر نیز بر اثر این فاجعه آواره شدهاند.
مقامها و امدادگران برآورد میکنند فروپاشی یخچال طبیعی دستکم ۹۰۰ نفر را در تونلهای مرتبط با شش پروژه برقآبی در امتداد رودخانه تریشولی گرفتار کرده باشد.
عملیات جستوجو و نجات در اطراف تاسیسات برقآبی ادامه دارد. ارتش و پلیس نپال این عملیات را با کمک کارشناسانی از هند، کره جنوبی و چین انجام میدهند.
سیانان جمعه گزارش داد امدادگران صدای افرادی را از داخل تونل شنیدهاند و برای رسیدن به بازماندگان احتمالی با دست در حال حفاری هستند. ورودی تونل بر اثر رانش کاملا مسدود شده بود و امدادگران پنج روز پس از وقوع سیل موفق به پیدا کردن آن شدند.
در منطقه تبت چین نیز ۲۱ نفر کشته و ۵۴۱ نفر مفقود شدهاند.
در نپال دستکم ۵۸۳ تبعه خارجی در میان مفقودشدگان هستند که بسیاری از آنان زائر یا گردشگر کوهستانیاند.
خسارت اقتصادی ۲.۵۶ میلیارد دلاری
دارما راج اوپرتی، رییس سازمان ملی کاهش خطر و مدیریت بلایای نپال، خسارت واردشده به املاک، خانهها و زیرساختها را دستکم ۳۸۷.۵ میلیارد روپیه نپال، معادل ۲.۵۶ میلیارد دلار، برآورد کرد.
حدود ۲۰ هزار خانه در مناطق سیلزده نیازمند بازسازی هستند و دستکم هفت هزار و ۵۰۰ خانه تخریب شدهاند.
خسارت تحت پوشش بیمههای تجاری ممکن است از ۲۰ میلیارد روپیه نپال، معادل بیش از ۱۳۲ میلیون دلار، فراتر رود. این رقم مطالبات مربوط به بیمه عمر، حوادث شخصی و غرامت کارگران را شامل نمیشود.
بخش عمده خسارتهای بیمهای مربوط به پروژههای برقآبی است و ۱۱ پروژه برقآبی، در مناطق آسیبدیده قرار دارند.
سازمان بیمه نپال تا نهم شهریور ۵۸۳ درخواست خسارت مرتبط با سیل به ارزش ۲۵.۸۷ میلیارد روپیه، معادل بیش از ۱۷۱ میلیون دلار، دریافت کرده است.
این رقم میزان نهایی خسارت نیست و ارزیابیها همچنان ادامه دارد.
فعالان صنعت بیمه هشدار دادهاند این فاجعه میتواند به افزایش حق بیمه، محدودتر شدن پوشش بیمهای و سختگیری بیشتر در پذیرش پروژههای زیرساختی در مناطق پرخطر هیمالیا منجر شود.
این نشریه پنجشنبه ۱۲ شهریور نوشت دو بار حمله به ایران در ۱۵ ماه گذشته، ماهیت تازه این شبکه را آشکار کرد: هر یک از گروههایی که تهران سالها آنها را اعضای «محور مقاومت» میخواند، جداگانه تصمیم گرفت وارد جنگ شود یا کنار بماند.
«محور مقاومت» عنوانی است که مقامها و رسانههای جمهوری اسلامی برای گروههای مسلح مورد حمایت تهران در منطقه، نظیر حزبالله، حشد شعبی، حماس و حوثیهای یمن، استفاده میکنند.
اکونومیست نوشت که راهبرد حمایت از گروههای مسلح عرب به دهه ۱۹۸۰ و آموزش نیروهای حزبالله به دست سپاه پاسداران بازمیگردد. هدف، جبران ضعف ارتش متعارف ایران و ایجاد خط دفاعی در بیرون مرزها بود.
این نشریه جنگهای پس از حمله هفتم اکتبر ۲۰۲۳ را نشانه شکست این راهبرد دانست: «ایران خود هدف حمله قرار گرفت، حزبالله و حماس بهشدت تضعیف شدند، حکومت بشار اسد سقوط کرد و دولت عراق نیز به شبهنظامیان دستور داد تا آغاز اکتبر خلع سلاح شوند.»
با این حال، این گزارش فروپاشی کامل شبکه «محور مقاومت» را بعید خواند: «گروهها همچنان پابرجا هستند و تهران به بازدارندگی بیرون از مرزهایش نیاز دارد، اما منابع لازم برای بازسازی همه آنها را ندارد.»
نتیجه محتمل، بقای گروهها در مسیرهایی جداگانه است: برخی زیر کنترل مستقیمتر تهران قرار میگیرند و برخی به سوی حامیان دیگر میروند.
حزبالله؛ کنترل بیشتر، توان کمتر
حزبالله تا پیش از سال ۲۰۲۳ بیش از ۱۰۰ هزار راکت و موشک در اختیار داشت.
به نوشته اکونومیست، حسن نصرالله خود را همپایه تهران میدید، اما پس از کشته شدن او و شماری از فرماندهان حزبالله در حملات اسرائیل، موازنه تغییر کرد: «نعیم قاسم (دبیرکل جدید) استقلال سلف خود را ندارد و سپاه پاسداران برای کنترل مستقیمتر گروه، نیروهایی به لبنان فرستاده است.
دولت لبنان نیز خواستار خلع سلاح حزبالله است.
در همین زمینه، رویترز گزارش داد بیش از ۱۲ عضو سپاه پاسداران، از جمله دستکم دو افسر ارشد، همراه نیروهای حزبالله در ارتفاعات علیالطاهر در جنوب لبنان حضور دارند.
حزبالله حضور نیروهای سپاه پاسداران را تایید نکرده و یک مقام کاخ سفید نیز اطلاعات رویترز را دقیق ندانسته است.
اکونومیست نتیجه گرفته است که تهران اکنون حزبالله را بیش از توان عملیاتیاش، بهدلیل اهمیت نمادین حفظ قدیمیترین متحد خود، پشتیبانی میکند.
حوثیها؛ همپیمان، نه فرمانبردار
در سوی دیگر، حوثیها مستقلترین متحد تهران معرفی شدهاند. این گروه در دهه ۱۹۹۰ بهعنوان شورشی محلی در شمال یمن شکل گرفت و چند دهه بعد، کمک گسترده جمهوری اسلامی را دریافت کرد.
اکونومیست تاکید کرد که حوثیها اکنون بخشی از جنگافزار خود را تولید میکنند، با الشباب سومالی همکاری دارند و با روسیه و چین نیز ارتباط گرفتهاند. مشارکتشان در جنگهای اخیر هم تابع محاسبات خود ایشان بوده است.
در بحران جاری، تهران برای حوثیها نقشی کلیدی در تهدید مسیرهای تجاری و بالا نگه داشتن بهای نفت قائل است؛ اما اکونومیست تاکید کرد همسویی منافع به معنای فرمانبرداری نیست.
شبهنظامیان شیعه عراق نیز میان این دو سر طیف قرار دارند.
دولت عراق بیش از ۲۰۰ هزار نیروی شبهنظامی را در فهرست حقوقبگیران خود دارد و گروههای بزرگ نگران از دست دادن موقعیتشان در صورت جنگ با بغداد هستند.
سپاه پاسداران برای تشکیل هستههای کوچکتر عملیاتی، مستشارانی به عراق فرستاده است.
پیشتر نیز بحث ادغام گروهها یا انحلال آنها در عراق مطرح شده بود.
حماس هم همواره عضوی نامتجانس در شبکهای عمدتا شیعی بوده است.
به نوشته اکونومیست، خلیل الحیه، رهبر تازه حماس، به تهران نزدیک است، اما برخی دیگر از مقامهای این گروه خواهان چرخش به سوی ترکیه و کشورهای خلیج فارس هستند.
حماس در ماه مارس نیز از جمهوری اسلامی خواست حمله به کشورهای همسایه را متوقف کند.
بازسازی همه بازوها ناممکن است
اکونومیست خسارتهای جنگ را صدها میلیارد دلار برآورد کرد و نوشت که تحریمها و محاصره بنادر ایران از سوی آمریکا، منابع مالی تهران را محدود کرده و سقوط حکومت اسد نیز مسیر زمینی به لبنان را قطع کرده است.
بحران تنگه هرمز نشان داده است فشار بر مسیرهای تجاری میتواند به اقتصاد و معیشت در ایران آسیب بزند.
بر این اساس، تهران ناچار به اولویتبندی است.
اکونومیست این وضعیت را تا اندازهای با متحدان شوروی در دهه ۱۹۸۰ مقایسه کرد؛ زمانی که مسکو دیگر توان تامین همه آنها را نداشت.
«محور مقاومت» از میان نرفته است، اما دیگر مجموعهای با فرماندهی و مقصد واحد نیست.
این برنامه در ادامه کارزار مربوط به گذر دوران بازداشت فورمنها از ۶۰۰ روز برگزار میشود.
خانواده آنها بازداشت این زوج را «خودسرانه» میداند و میگوید پس از حدود ۲۰ ماه، هنوز پاسخی روشن درباره مسیر آزادیشان دریافت نکرده است.
بر اساس اطلاعیه کارزار «لیندزی و کریگ را آزاد کنید»، موتورسواران ساعت ۹:۳۰ صبح در منطقه کنزینگتون گرد هم میآیند و ساعت ۱۰ به راه میافتند.
آدریان کریس، عضو پیشین شورای محلی و از حامیان این زوج، هدایت حرکت را بر عهده دارد.
نخستین مقصد این گروه سفارت جمهوری اسلامی در لندن است. قرار است جو بنت، فرزند لیندزی و سخنگوی خانواده، نامهای را با درخواست آزادی این زوج به سفارت تحویل دهد.
او نیز موتورسواران را در طول مسیر همراهی خواهد کرد.
کاروان سپس به میدان پارلمان میرود و حدود ساعت ۱۰:۴۵، همزمان با ورود نمایندگان برای جلسه پرسش از نخستوزیر، به خانواده و دیگر حامیان فورمنها میپیوندد.
برگزارکنندگان گفتهاند موتورسواران چند دور اطراف میدان حرکت میکنند و حامیان نیز بنری بزرگ با درخواست آزادی این زوج به نمایش میگذارند.
بر اساس اطلاعیه کارزار، آلیشیا کرنز و برندن اوهارا، رییس و نایبرییس گروه همهحزبی پارلمان بریتانیا در امور بازداشت خودسرانه و گروگانگیری، از جمله نمایندگانی هستند که در این تجمع حضور خواهند یافت.
نگرانی از وضعیت جسمانی فورمنها
خانواده فورمن میگوید این اقدام برای جلب توجه افکار عمومی به ادامه بازداشت، محدودیت شدید ارتباطات و نگرانی درباره سلامت این زوج برنامهریزی شده است و هدف دیگر آن، افزایش فشار بر دولت بریتانیا برای پیگیری فوری آزادی آنهاست.
ایراناینترنشنال چهارم شهریور گزارش داد با وجود بازگشت کارکنان سفارت بریتانیا به ایران، خانواده فورمن هنوز تاییدی درباره ملاقات دوباره دیپلماتهای بریتانیایی با این زوج دریافت نکردهاند.
خانواده همچنین اعلام کرد لیندزی و کریگ بعد از اعتصاب غذای طولانی، معاینات پزشکی مناسب دریافت نکردهاند.
این دو ۱۸ مرداد پس از نزدیک به سه ماه به اعتصاب غذای خود پایان دادند. کریگ ۹۳ روز و لیندزی ۸۴ روز از خوردن غذا خودداری کرده بودند.
به گفته خانواده، هر دو در این مدت وزن زیادی از دست دادند و اکنون بهآرامی در حال بازیابی توان جسمانی خود هستند.
جو بنت پس از پایان اعتصاب غذا برای نخستین بار در سه ماه، در تماسی ۱۲ دقیقهای با مادرش صحبت کرد. یک مترجم در این تماس حضور داشت و به گفته بنت، مکالمه بهشدت تحت نظارت بود.
بازداشت در مسیر سفر دور دنیا
لیندزی و کریگ فورمن ۱۴ دی ۱۴۰۳، هنگام سفر دور دنیا با موتورسیکلت و در مسیر اصفهان به کرمان، به دست نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی بازداشت شدند. مقامهای حکومت ایران مدعی شدند آنها با «تظاهر به گردشگری» به جمعآوری اطلاعات پرداختهاند؛ اتهامی که این زوج و خانوادهشان آن را رد میکنند.
شعبه ۱۵ دادگاه انقلاب تهران به ریاست ابوالقاسم صلواتی، بهمن ۱۴۰۴ هر یک از آنها را به اتهام «جاسوسی» به ۱۰ سال زندان محکوم کرد.
بهدلیل گفتوگوی کریگ با رسانهها، دو سال حبس دیگر نیز به حکم او افزوده شده است.
به گفته خانواده، او هنگام صدور این حکم به وکیل و مترجم دسترسی نداشت و فرصتی برای دفاع از خود پیدا نکرد.
کارزار حامی فورمنها میگوید حرکت ۱۸ شهریور قرار است حمایت عمومی از این زوج را به خیابانهای لندن و مقابل پارلمان ببرد و از دولت بریتانیا بخواهد وعدههای خود را برای بازگرداندن آنها، به اقدامی عملی تبدیل کند.
وزارت خزانهداری آمریکا پنج شعبه بانک مصر در امارات متحده عربی را به تسهیل دسترسی حکومت ایران به دلار متهم کرده است؛ تصمیمی که به نوشته نشریه مستقل مصری «مدی مصر»، مقامهای قاهره را غافلگیر کرد و اکنون نگرانیهایی گستردهتر از سرنوشت یک بانک را در ساختار سیاسی و اقتصادی مصر برانگیخته است.
اهمیت این تصمیم برای مصر تنها به جایگاه بانک مصر در نظام مالی این کشور محدود نمیشود. این بانک دولتی، دومین بانک بزرگ مصر است و حدود ۸۳ میلیارد دلار دارایی دارد. از همین رو، تهدید به قطع دسترسی شعب اماراتی آن به موسسات مالی آمریکا میتواند پیامدهایی فراتر از همان شعب داشته باشد و میزان آسیبپذیری شبکه بانکی مصر در برابر تحریمهای ثانویه را آشکار کند.
وزارت خزانهداری آمریکا میگوید شعب اماراتی این بانک از ژانویه ۲۰۲۴ تا ژوئن ۲۰۲۶ حدود ۱.۸ میلیارد دلار تراکنش را برای ۱۰۳ شرکت پردازش کردهاند؛ شرکتهایی که به گفته واشینگتن ممکن است بخشی از شبکه بانکداری سایه ایران باشند.
آمریکا همچنین اعلام کرده بعضی از مشتریان بانک، شرکتهای پوششی مورد استفاده وزارت دفاع حکومت ایران و سپاه پاسداران بودهاند و برای دورزدن تحریمها و پولشویی به نمایندگی از مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، فعالیت میکردهاند.
با این حال، گزارش مفصل «مدی مصر» تلاش میکند پشت این ارقام و اتهامها، زمینه اقتصادی کمتر دیدهشدهای را در داخل مصر نشان دهد: کشوری گرفتار کمبود ارز، بدهیهای سنگین و نیاز فوری به تامین انرژی ارزان که پس از کاهش حمایت عربستان، به راهحلهای غیرمتعارف روی آورده است.
پایان یک توافق نفتی، معادلات انرژی مصر را تغییر داد
بر اساس روایت «مدی مصر»، نقطه آغاز این ماجرا را باید در توافق ۲۳ میلیارد دلاری مصر و عربستان جستوجو کرد که در سال ۲۰۱۶ امضا شد. این توافق امکان تامین فرآوردههای نفتی مورد نیاز مصر با شرایط ترجیحی را فراهم میکرد و در دورهای شکل گرفت که قاهره جزایر «تیران» و «صنافیر» را به عربستان واگذار کرد.
اگرچه اجرای توافق بیش از دوره پنجساله اولیه ادامه یافت، تا سال ۲۰۲۳ روابط قاهره و ریاض وارد مرحله دشوارتری شده بود. یک مقام دولتی مصر که اوایل سال ۲۰۲۵ با «مدی مصر» گفتوگو کرده، گفته است عربستان دیگر حاضر نبود در شرایطی که مصر با بحرانهای اقتصادی پیاپی و موعد بازپرداخت بدهیهای فزاینده روبهرو بود، همچنان سوخت را با تخفیف در اختیار این کشور قرار دهد.
این بخش از گزارش تصویری متفاوت از علت همکاری مصر با ایران ارائه میدهد. در این روایت، گرایش قاهره به تهران پیش از آنکه محصول یک همسویی سیاسی باشد، پاسخی اضطراری به مشکلات اقتصادی و انرژی داخلی مصر است.
کاهش دسترسی به سوخت ارزان عربستان، دولت مصر را واداشت در پی منابعی جایگزین با قیمتی قابلتحمل باشد. «مدی مصر» به نقل از یک مقام دولتی، یک مقام دیگر مصری و یک منبع سیاسی نوشته است که مصر دستکم از مه ۲۰۲۵ دریافت محمولههای محصولات پتروشیمی از ایران را آغاز کرد.
به نوشته این نشریه، پرداخت پول یکی از همین محمولهها بود که «بانک مصر» را در معرض برخورد وزارت خزانهداری آمریکا قرار داد. در نتیجه، پرونده تحریم را میتوان پیامد غیرمستقیم تلاش قاهره برای مدیریت کمبود انرژی و فشارهای مالی داخلی دانست.
این موضوع را دولت مصر بهطور رسمی تایید نکرده است و روایت «مدی مصر» در این بخش به منابع ناشناس متکی است.
یک بانک دولتی به مجرای تامین نیازهای مصر تبدیل شد
از نکات مهم تحلیل رسانه مصری این است که «بانک مصر» را صرفا یک واسطه مالی مستقل معرفی نمیکند. این بانک دولتی در مرکز سازوکاری قرار گرفته بود که ظاهرا برای تامین یکی از نیازهای راهبردی اقتصاد مصر، یعنی واردات محصولات پتروشیمی، به کار گرفته میشد.
بر پایه این روایت، تراکنش مورد مناقشه بخشی از یک قرارداد ادامهدار پتروشیمی بود، نه انتقالی اتفاقی یا صرفا مرتبط با فعالیت تجاری چند مشتری خصوصی. یک مقام دولتی مصر به «مدی مصر» گفته است پرداخت متوقفشده در ژوئن ۲۰۲۶ در ادامه همان سازوکار خرید محصولات پتروشیمی ایران انجام شده بود.
این جزئیات، پرسشهایی را درباره حدود آگاهی نهادهای دولتی مصر از این مبادلات مطرح میکند. گزارش پاسخ روشنی به این پرسش نمیدهد که تصمیمها در چه سطحی گرفته شده یا چه نهادی بر مسیر پرداخت نظارت داشته است، اما نحوه روایت آن نشان میدهد که تامین انرژی ایران احتمالا با نیازهای اقتصادی دولت مصر ارتباط داشته و نمیتوان آن را صرفا به عملکرد یک شعبه بانکی فروکاست.
هشدارها از ماهها پیش آغاز شده بود
دو منبع چینی آگاه به فعالیتهای «بانک مصر» به این نشریه گفتهاند که تحریمها پس از چند ماه هشدار درباره معاملات شعب اماراتی بانک وضع شد.
به گفته یک پژوهشگر شاغل در مرکزی وابسته به دولت چین، نخستین هشدار در فوریه و پس از شناسایی یک پرداخت به شرکتهای ایرانی صادر شد. انتقال دیگری در ماه مه علامتگذاری شد، اما در نهایت انجام گرفت. در ژوئن، مداخله آمریکا افزایش یافت و یک انتقال ۱۵۰ میلیون دلاری متوقف شد.
این پرداختها ابتدا از طریق سوئیفت انجام میشد؛ شبکه جهانی پیامرسانی مالی که برای تسویه تراکنشهای برونمرزی استفاده میشود. اگرچه سوئیفت مستقیما زیر نظر آمریکا نیست، پیامهای آن از سوی نهادهای مبارزه با پولشویی رصد میشود و نفوذ واشینگتن بر نظام مالی جهانی، امکان مداخله در چنین مبادلاتی را فراهم میکند.
پس از بستهشدن این مسیر، «بانک مصر» پرداخت را به سامانه پرداخت بینبانکی برونمرزی چین، موسوم به CIPS، منتقل کرد. این سامانه برای تسویه تراکنشهای یوان طراحی شده و از نظر قاهره و پکن میتوانست مسیری خارج از شبکه مالی تحت نفوذ آمریکا فراهم کند.
اما کمی پس از ارسال پول، «بانک مصر»، بانکهای چینی مسئول تسویه و دولت چین درباره تراکنش هشدار دریافت کردند. همین اتفاق نشان داد که تغییر واحد پول و انتقال مبادله به یک سامانه چینی نیز نتوانسته است معامله را از دید آمریکا پنهان نگه دارد.
افشای تراکنش، خطر بزرگتری برای بانکهای مصر ایجاد کرد
نگرانی مقامهای مصری اکنون تنها به تحریم شعب «بانک مصر» در امارات متحده عربی محدود نیست. به نوشته «مدی مصر»، آنها بیم دارند افشای این عملیات به ردیابی حسابهای دیگری منجر شود که برای دورزدن تحریمهای آمریکا استفاده شدهاند.
چنین روندی میتواند نظارت آمریکا بر نظام بانکی مصر را افزایش دهد و بانکهای دیگری را که بهطور مستقیم یا غیرمستقیم در پرداختهای مشابه نقش داشتهاند، در معرض بررسی قرار دهد.
این نگرانی برای اقتصادی که با کمبود ارز خارجی، بدهی سنگین و وابستگی به شبکه مالی بینالمللی مواجه است، اهمیت ویژهای دارد. گزارش «مدی مصر» بهصراحت پیامدهای احتمالی تحریم برای اقتصاد کلان مصر را محاسبه نمیکند، اما تصویر ارائهشده نشان میدهد که گسترش دامنه تحقیقات میتواند توان بانکهای مصری برای انجام مبادلات خارجی را با مخاطره روبهرو کند.
بانک مرکزی مصر و بانک مرکزی امارات متحده عربی هر دو تحقیقاتی را درباره فعالیت شعب اماراتی «بانک مصر» آغاز کردهاند. این تحقیقات ممکن است مشخص کند که تراکنشها با اطلاع دفتر مرکزی بانک یا دیگر نهادهای مصری انجام شدهاند یا حاصل تصمیمگیری در سطح شعب بودهاند.
ردپای مبادلات از امارات به لبنان رسید
به گزارش «مدی مصر»، بررسی شبکه انتقال پول ممکن است به نظام بانکی لبنان نیز گسترش یابد. دو مقام مصری، یک دیپلمات منطقهای، یک وکیل لبنانی و یک منبع امنیتی لبنان از تحقیقاتی درباره ارتباط «بانک مصر» با انتقال پول به ایران خبر دادهاند.
یکی از مقامهای مصری گفته است سه شعبه «بانک مصر» به دلیل انتقالهای «غیرمعمول» از لبنان به شعبه این بانک در امارات مورد ظن قرار گرفتهاند. قاهره نیز در تلاش است پیش از آنکه این تحقیقات به بحرانی گستردهتر تبدیل شود، پیامدهای آن را مدیریت کند.
این بخش از گزارش نشان میدهد سازوکار پرداخت مورد استفاده مصر ممکن است محدود به یک مسیر دوجانبه میان قاهره و تهران نبوده باشد و چند حوزه قضایی و شبکهای از بانکهای منطقهای را دربر گرفته باشد.
چین از شکستهشدن حریم سامانه مالی خود نگران شد
افشای انتقال ۱۵۰ میلیون دلاری، علاوه بر مصر، چین را نیز نگران کرده است. مقامهای پکن میخواهند بدانند آمریکا چگونه تراکنشی را شناسایی کرده که از CIPS و با یوان انجام شده است.
یک مقام مصری به «مدی مصر» گفته است: «چینیها ناراحتاند، چون احساس میکنند آمریکاییها توانستهاند سامانه را بشکنند.»
چین توسعه CIPS را در سال ۲۰۱۲ آغاز کرد؛ همان سالی که آمریکا بانک «کانلون» چین را به دلیل تجارت با ایران تحریم کرد. این سامانه در سال ۲۰۱۵ با هدف بینالمللیکردن یوان و کاهش وابستگی مبادلات خارجی چین به زیرساختهای مالی غرب آغاز به کار کرد.
با وجود رشد چشمگیر تراکنشهای CIPS پس از حمله روسیه به اوکراین و تحریم شرکتهای روسی، پرونده «بانک مصر» نشان میدهد استفاده از این سامانه لزوما به معنای مصونیت در برابر شناسایی یا فشار آمریکا نیست.
از نگاه «مدی مصر»، این موضوع برای قاهره نیز اهمیت دارد، زیرا مصر ظاهرا برای مدیریت محدودیتهای مالی خود نهتنها به کالاهای ایرانی، بلکه به زیرساخت بانکی چین متکی شده بود. افشای پرداخت، کارآمدی این مسیر جایگزین را زیر سوال برده است.
همکاری فناورانه با چین، فشار بر قاهره را بیشتر کرد
«مدی مصر» تحریم بانکی را در چارچوب گستردهتر نگرانی آمریکا از روابط اقتصادی و فناورانه مصر و چین قرار میدهد. منابع این نشریه از نارضایتی واشینگتن نسبت به قرارداد سامانههای نظارتی چینی برای یک نهاد امنیتی در قاهره و همچنین برنامه هواوی برای ساخت سه مرکز داده هوش مصنوعی در مصر خبر دادهاند.
هواوی پیشنهاد کرده بود یک هزار و ۴۰۸ تراشه پیشرفته Ascend 950 را برای ایجاد زیرساخت ابری آموزش هوش مصنوعی به مصر صادر کند. قرار بود ۶۰۰ تراشه دیگر از همین مدل یا مدل 910B نیز در دو مجموعه پردازشی برای اجرای مدلهای هوش مصنوعی به کار گرفته شود.
یک مدیر پیشین هواوی در منطقه گفته است همکاری با چین برای کشورهای شمال آفریقا، از جمله مصر، جذابتر است؛ زیرا تجهیزات چینی ارزانترند و پکن مجموعه کاملتری از فناوری را در اختیار شرکای خود میگذارد.
این نکته نیز با وضعیت اقتصادی داخلی مصر ارتباط دارد. کشوری که برای تامین انرژی ارزانتر به ایران روی آورده بود، در حوزه زیرساختهای دیجیتال هم چین را به دلیل هزینه کمتر و انتقال گستردهتر فناوری ترجیح میداد. در هر دو مورد، محدودیت منابع مالی مصر بر انتخاب شریک خارجی اثر گذاشته است.
به نوشته «مدی مصر»، پس از اعلام تحریم «بانک مصر»، مقامهای آمریکایی به قاهره پیام دادند که اجازه اجرای قرارداد هواوی را نخواهند داد. دولت مصر نیز پیش از سفر شی جینپینگ به قاهره، امضای قرارداد را متوقف کرد. منابع هواوی گفتهاند پروژه فعلا به حالت تعلیق درآمده و این تصمیم نارضایتی چین را برانگیخته است.
مصر میان نیاز اقتصادی و فشار ژئوپولیتیک گرفتار شد
تصویری که «مدی مصر» ارائه میدهد، مصر را نه صرفا بهعنوان ناقض احتمالی تحریمها، بلکه بهعنوان اقتصادی تحت فشار نشان میدهد که برای حل مشکلات داخلی خود به چند مسیر جایگزین متوسل شده است.
بحرانهای اقتصادی پیاپی، افزایش بدهیها و پایان دسترسی به سوخت ارزان عربستان، قاهره را به خرید محصولات پتروشیمی از ایران سوق داد. دشواری انتقال پول، بانک دولتی مصر را به استفاده از سامانه مالی چین واداشت. نیاز به زیرساخت ارزانتر برای هوش مصنوعی نیز راه را برای همکاری با هواوی باز کرد.
اما هر یک از این راهحلها، مصر را به یکی از خطوط قرمز آمریکا نزدیکتر کرده است: تجارت با [حکومت] ایران، استفاده از شبکههای مالی خارج از نفوذ دلار و همکاری با چین در فناوریهای پیشرفته.
از این منظر، تحریم شعب «بانک مصر» بازتاب یک مشکل عمیقتر است. تلاش قاهره برای متنوعکردن منابع انرژی، مسیرهای پرداخت و شرکای فناورانه، با ساختار اقتصادیای برخورد کرده که همچنان به دسترسی به دلار، بانکهای بینالمللی و روابط سیاسی با واشینگتن وابسته است.
یک نماینده سوریه و یک مقام سازمان ملل متحد پنجشنبه ۱۲ شهریور گفتند این نخستین عملیات از این نوع در یک دهه گذشته است.
رویترز در ماه مه گزارش داده بود که رهبران جدید سوریه بقایایی از برنامه تسلیحات شیمیایی بشار اسد، رییسجمهوری پیشین این کشور، را پیدا کردهاند؛ از جمله مواد اولیه و مهماتی مشابه آنچه در حملات مرگبار شیمیایی در جریان جنگ داخلی سوریه مورد استفاده قرار گرفته بود.
ایزومی ناکامیتسو، نماینده عالی سازمان ملل متحد در امور خلع سلاح، پنجشنبه در جلسه توجیهی شورای امنیت گفت که سازمان منع سلاحهای شیمیایی (OPCW) برای نخستین بار از سال ۲۰۱۴ تاکنون، تخریب مهمات شیمیایی در سوریه را راستیآزمایی کرده است.
ناکامیتسو گفت پس از کشفیات ماه مه، سوریه «یک تاسیسات اضافی تولید سلاحهای شیمیایی، یک ماده شیمیایی تازه کشفشده که در تولید عوامل اعصاب مورد استفاده قرار میگیرد و مهمات شیمیایی خالی» را نیز پیدا کرده است.
او افزود سوریه همچنین وجود «دو سایت نگهداری سلاحهای شیمیایی را که تاسیسات تازه کشفشده در آنها نگهداری میشدند» اعلام کرده است.
ماه گذشته، سازمان منع سلاحهای شیمیایی تیمی را به سوریه اعزام کرد تا تخریب سلاحهای شیمیایی رده سه را راستیآزمایی کند؛ ردهای که شامل مهمات پرنشده و دیگر تجهیزاتی است که برای رهاسازی سلاحهای شیمیایی مورد استفاده قرار میگیرند.
ناکامیتسو گفت این تیم در چارچوب این ماموریت، «تخریب غیرقابل بازگشت ۴۲ بمب هوایی» را راستیآزمایی کرده است.
ابراهیم علبی، سفیر سوریه در سازمان ملل متحد، به شورای امنیت گفت سوریه با انجام چنین اقداماتی «از جهان و منطقه حفاظت میکند».
با این حال، او بهشدت از اسرائیل انتقاد کرد و گفت حملات مکرر اسرائیل مانع انجام برخی عملیات جستوجو و تخریب شده و تیمهای سوری مشغول به کار را در معرض خطر قرار داده است.
علبی گفت: «اگر امنیت خود ما در معرض حملات اسرائیل باشد، نمیتوانیم امنیت منطقه را حفظ کنیم. آنها امنیت کل منطقه را نادیده میگیرند و کنوانسیونها و معاهداتی را که درباره آنها صحبت کردهایم، نقض میکنند.»
ارتش اسرائیل بلافاصله به درخواست رویترز برای اظهارنظر پاسخ نداد.
علبی گفت سوریه در حال آماده شدن برای برگزاری نخستین جلسه دادگاه افراد مظنون به دست داشتن در برنامه تسلیحات شیمیایی این کشور است.
مقامهای سوریه اوایل سال جاری میلادی ۱۸ مظنون را به اتهام مشارکت در برنامه تسلیحات شیمیایی اسد بازداشت کردند؛ افرادی که شماری از مقامهای بلندپایه نظامی، سیاسی و فنی نیز در میان آنها هستند.
حل و فصل پرونده هستهای سوریه
این اقدام چند روز پس از آن صورت میگیرد که خبرگزاری رویترز با استناد به گزارشهای محرمانه آژانس بینالمللی انرژی اتمی گزارش داد از نظر این نهاد به پرسشهای باقیمانده درباره فعالیتهای مخفی هستهای سوریه در دوران حکومت خاندان اسد پاسخ داده شده، اما در پرونده ایران هیچ پیشرفتی به دست نیامده است.
رویترز سهشنبه ۱۰ شهریور نوشت در یکی از گزارشهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی که پیش از نشست فصلی هفته آینده شورای حکام آژانس برای کشورهای عضو ارسال شده، از مقامهای جدید سوریه بهدلیل «شفافیت و همکاری» آنها در کمک به روشن شدن فعالیتهای گذشته و تعیین تکلیف مواد هستهای باقیمانده تمجید شده است.
از زمان برکناری بشار اسد، در اواخر سال ۲۰۲۴، مقامهای جدید این کشور متعهد شدهاند با آژانس بینالمللی انرژی اتمی همکاری کنند.
بهنوشته رویترز در این گزارش آمده است: «آژانس پس از دریافت اطلاعات و دسترسیهای لازم از سوریه، ... توانسته است پرسشهای خود درباره مسائل پادمانی حلنشدهای را که پیشتر به شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی گزارش شده بود، روشن و حلوفصل کند.»
