احتمالا رانش سنگ و یخ، سیلاب مرگبار نپال را به راه انداخت
مقامهای نپال ابتدا زمینلرزه را عامل سیلاب مرگبار مرزی اعلام کردند، اما بررسیهای علمی نشان میدهد رانش سنگ و یخ احتمالا رودخانهای را مسدود کرده و شکستن این سد طبیعی، موجی ویرانگر از آب و گلولای پدید آورده است.
خبرگزاری فرانسه گزارش داد در این حادثه که صبح چهارشنبه چهارم شهریور در امتداد مرز نپال و تبت رخ داد، دستکم ۱۶۰ نفر جان باختند و صدها نفر ناپدید شدند.
تصاویر ثبتشده در سمت چین، دیواری خروشان از گلولای و آوار را نشان میدهد که ساختمانی چندطبقه را در خود فرو میبرد و اتوبوسها و خودروها را مانند اسباببازی با خود میکشد.
علت دقیق این فاجعه هنوز مشخص نیست، اما کارشناسان میگویند جغرافیای ناهموار هیمالیا و وجود رودخانههای باریک در این منطقه، احتمال وقوع سیلابهای ناگهانی و پرسرعت را افزایش میدهد.
دادههای لرزهای فرضیه زمینلرزه را تضعیف کردند شیشیر خانال، وزیر امور خارجه نپال، ابتدا گفت احتمالا یک زمینلرزه باعث رانش زمین و بستهشدن مسیر رودخانه شده است. بر اساس این فرضیه، آب پشت مانع طبیعی انباشته و پس از شکستن آن با شدت به سمت پاییندست سرازیر شده است.
با این حال، سازمان زمینشناسی آمریکا اعلام کرد رویدادی که ابتدا زمینلرزهای به بزرگی ۴.۴ تصور شده بود، احتمالا منشا دیگری داشته است.
این سازمان پس از بررسی لرزشهای ثبتشده در بازههای طولانیتر گفت انرژی ثبتشده به احتمال زیاد بر اثر رانش زمین ایجاد شده و نه یک زمینلرزه مستقل. این یافته احتمال آن را تقویت میکند که رانش ابتدا رخ داده و لرزشهای ثبتشده پیامد آن بودهاند.
ارزیابی اولیه مرکز بینالمللی توسعه یکپارچه کوهستان مستقر در کاتماندو نیز در سمت چینی مرز وضعیت غیرعادی مشخصی پیدا نکرد.
سارتاک شرستا، تحلیلگر سنجش از دور و اطلاعات جغرافیایی این مرکز، گفت شواهد موجود از وقوع بهمن سنگ و یخ در نپال حکایت دارد. به گفته او، این رانش مسیر رودخانه «لِهنده» را مسدود کرد و مجموعهای از حوادث پیدرپی را به راه انداخت که در نهایت به سیلاب انجامید.
موج گلولای مانند «بتن مایع» حرکت کرد یکی از نکات غیرمعمول این حادثه، نبود بارندگی پیش از وقوع سیلاب بود. حاتم شریف، آبشناس دانشگاه تگزاس در سنآنتونیو، به خبرگزاری فرانسه گفت سامانههای هشدار سیلاب معمولا بر دادههای بارندگی متکی هستند و چنین رویدادی میتواند عملا این سامانهها را ناکارآمد کند.
کارشناسان میگویند سیلابهای ناشی از شکستن سدهای طبیعی ممکن است بدون هشدار معمول هواشناسی آغاز شوند. وقتی حجم زیادی از آب پشت سنگ، یخ یا خاک انباشته میشود، شکستن ناگهانی مانع میتواند موجی بسیار سریع از آب، گلولای و آوار ایجاد کند.
شریف این ترکیب مرگبار را به «بتن مایع» تشبیه کرد و گفت زمانی که افراد موج گلولای را میبینند، معمولا برای فرار دیر شده است. به گفته او، دویدن یا تلاش برای فرار با خودرو نیز به دلیل سرعت و قدرت جریان کمکی نمیکند.
او بالا رفتن از یک نقطه مرتفع، دستکم تا ارتفاع شش متر، را از معدود راههای احتمالی نجات دانست. شریف پیشنهاد کرد در بلندمدت، دستگاههای سنجش سطح آب در رودخانههای منطقه نصب شوند تا تغییرات را در لحظه به مقامها گزارش کنند. چنین سامانهای ممکن است ۲۰ تا ۳۰ دقیقه زمان برای هشدار به ساکنان فراهم کند.
دوروتی هاینریش، پژوهشگر دانشگاه ریدینگ بریتانیا، نیز گفت رودخانهها در محیطهای کوهستانی ممکن است در برخی نقاط بسیار باریک باشند. رانش زمین یا بهمن میتواند بهسرعت مسیر این رودخانهها را مسدود کند و به انباشت حجم زیادی آب بینجامد.
چیانگگونگ ژانگ، رییس بخش خطرات اقلیمی و محیط زیستی مرکز بینالمللی توسعه یکپارچه کوهستان، هشدار داده است که ادامه انسداد مسیر رودخانه در بالادست میتواند خطر وقوع سیلاب دیگری را به همراه داشته باشد.
ارتباط حادثه با تغییرات اقلیمی هنوز ثابت نشده است نپال علاوه بر رانش زمین، در معرض سیلابهای ناشی از طغیان ناگهانی دریاچههای یخچالی نیز قرار دارد. در این رویدادها، حجم عظیمی از آب دریاچههای تغذیهشده از ذوب یخچالها ناگهان آزاد میشود و مناطق پاییندست را دربرمیگیرد.
در ژوئیه ۲۰۲۵، یکی از این سیلابها از شهرستان «گیرونگ» چین آغاز شد و به منطقه «راسووا» در نپال رسید. با این حال، مقامها هنوز طغیان یک دریاچه یخچالی را عامل حادثه اخیر معرفی نکردهاند.
دانشمندان میگویند هنوز برای مرتبط دانستن قطعی این فاجعه با تغییرات اقلیمی زود است. بررسی این ارتباط به «مطالعات انتساب» نیاز دارد؛ پژوهشهایی که احتمال وقوع یک حادثه در اقلیم گرمتر کنونی را با دوران پیشاصنعتی مقایسه میکنند.
با وجود این، روندهای اقلیمی ثبتشده در هیمالیا از افزایش موجهای گرما، عقبنشینی یخچالها و کاهش یخهای دائمی زمین حکایت دارند. کارشناسان میگویند این تغییرات میتوانند احتمال رانش زمین و طغیان دریاچههای یخچالی را افزایش دهند، اما تعیین نقش آنها در سیلاب اخیر به تحقیقات بیشتری نیاز دارد.
متا با دهها ایالت آمریکا بر سر اتهام اعتیاد آوربودن اینستاگرام و فیسبوک برای کودکان به توافق رسید؛ توافقی تا سقف ۱۸ میلیارد دلار که محاکمههای جاری را متوقف میکند، اما به همه دعاوی علیه این شرکت پایان نمیدهد.
خبرگزاری آسوشیتدپرس گزارش داد این توافق در دومین هفته محاکمهای مهم در دادگاه فدرال اوکلند کالیفرنیا حاصل شد. چهار ایالت کالیفرنیا، کلرادو، کنتاکی و نیوجرسی متا را متهم کرده بودند که ویژگیهای پلتفرمهای خود را عمدا بهگونهای طراحی کرده است که کودکان را معتاد کند.
انتظار میرفت این محاکمه شش هفته ادامه یابد و مارک زاکربرگ، مدیرعامل متا، نیز احتمالا در آن شهادت دهد. بر اساس توافق، متا باید تا سقف ۱۸ میلیارد دلار بپردازد و تدابیر حفاظتی تازهای برای کاربران کودک و نوجوان به اجرا بگذارد.
این توافق علاوه بر پرونده چهار ایالت، از برگزاری محاکمههای برنامهریزیشده در ۲۵ ایالت دیگر جلوگیری میکند و به یک محاکمه جداگانه در تنسی نیز پایان میدهد. در مجموع، ۴۸ ایالت در این توافق مشارکت دارند.
جاناتان اسکرمتتی، دادستان کل تنسی، گفت این ایالت متا را به دادگاه کشاند، زیرا اینستاگرام به کودکان آسیب میزد و والدین را گمراه میکرد. به گفته او، توافق جدید حمایتهایی بیسابقه از کودکان برقرار میکند و مبلغی بیسابقه به صندوق حفاظت دیجیتال از کودکان تنسی اختصاص میدهد.
نیومکزیکو جداگانه متا را محکوم کرد نیومکزیکو به توافق چندایالتی نپیوست، زیرا پیشتر در پروندهای جداگانه علیه متا پیروز شده بود. این ایالت شرکت را متهم کرد که آگاهانه به سلامت روان کودکان آسیب رسانده و اطلاعات خود درباره سوءاستفاده جنسی از کودکان در پلتفرمهایش را پنهان کرده است.
هیات منصفه در ماه مارس متا را مسئول هزاران مورد تخلف شناخت و جریمهای ۳۷۵ میلیون دلاری تعیین کرد. قاضی پرونده نیز در مرحله دوم محاکمه، شرکت را به پرداخت ۵۶۷ میلیون دلار دیگر محکوم کرد.
حکم دادگاه نیومکزیکو متا را ملزم میکند برای کاربران زیر ۱۸ سال محدودیت استفاده حداکثر ۹۰ ساعت در ماه تعیین کند، فعالیت چتباتهای هوش مصنوعی را محدود سازد و هشدارهای اجباری در پلتفرمهایش نمایش دهد. متا اعلام کرده است که با این حکم مخالف است.
فلوریدا نیز از پیوستن به توافق خودداری کرد. دادستان کل این ایالت گفت مفاد توافق به اندازه کافی علیه متا سختگیرانه نیست.
پروندههای دیگری علیه شبکههای اجتماعی ادامه دارد توافق چندایالتی به همه دعاوی مرتبط با آسیبهای رسانههای اجتماعی به کودکان پایان نمیدهد. هزاران فرد و صدها منطقه آموزشی در سراسر آمریکا از متا، تیکتاک، اسنپچت و یوتیوب شکایت کردهاند.
مناطق آموزشی خواستار جبران هزینههایی هستند که میگویند برای مقابله با پیامدهای روانی اعتیاد دانشآموزان به رسانههای اجتماعی متحمل شدهاند. یکی از پروندههای نمونه را منطقهای آموزشی در کنتاکی مطرح کرده بود، اما متا، تیکتاک، اسنپ و یوتیوب پیش از آغاز محاکمه با شاکی توافق کردند.
در پروندهای دیگر در لسآنجلس، هیات منصفه متا و یوتیوب را مسئول آسیب به زنی شناخت که گفت از دوران کودکی به رسانههای اجتماعی معتاد شده و این وابستگی مشکلات روانی او را تشدید کرده است. هیات منصفه در مجموع شش میلیون دلار غرامت تعیین کرد، اما هر دو شرکت به رای اعتراض کردهاند.
خانواده کودکانی که پس از استفاده آسیبزا از رسانههای اجتماعی بر اثر خودکشی جان باختهاند نیز شکایتهایی مطرح کردهاند. گروه دیگری از پروندهها را خانواده جوانانی تشکیل میدهد که پس از خرید مواد مخدر از طریق پلتفرمهای اجتماعی، بر اثر مصرف بیش از حد ناخواسته جان باختهاند.
دادستانهای ایالتی توافق با متا را گامی برای مقابله با مشکلی فراگیر در صنعت رسانههای اجتماعی توصیف کرده و از دیگر پلتفرمها خواستهاند تدابیر ایمنی مشابهی برای کودکان و نوجوانان اجرا کنند.
تصویر پهپادی، خانهها و دیگر املاک پوشیده از گلولای را پس از وقوع سیل ناگهانی در تریشولی در شهرستان نواکوت نپال نشان میدهد، چهارم شهریور ۱۴۰۵. عکس: رویترز
سیلی ویرانگر در مرز نپال و تبت دستکم ۱۶۰ کشته بر جای گذاشت و به مفقود شدن بیش از ۷۵۰ نفر انجامید. مقامهای نپال گفتند تاکنون پیکر ۹۵ نفر از قربانیان را یافتهاند و ۴۸۴ گردشگر ناپدید شدهاند. در بخش چینی مرز نیز سه نفر کشته و ۲۶۵ نفر مفقود شدند.
دلیل این سیلاب ناگهانی، براساس گمانهزنیهای اولیه، آب شدن یک یخچال طبیعی در منطقه رو به گرمشدن هیمالیا اعلام شده است.
این سیل که چهارشنبه چهارم شهریور رخ داد، از میان مناطق مسکونی گذشت و رفتوآمد را در برخی نقاط متوقف کرد.
پیش از صدور بیانیه پلیس، دفتر نخستوزیر نپال اعلام کرده بود پیکر ۹۵ نفر پیدا شده و ۴۸۴ گردشگر، شامل ۳۹۱ تبعه خارجی و ۹۳ شهروند نپال، مفقود شدهاند. هنوز آمار تازه و تفکیکشدهای از مفقودان منتشر نشده است.
گلولای پس از وقوع سیل ناگهانی، ساختمانها را در تریشولی در شهرستان نواکوت نپال پوشانده است، چهارم شهریور ۱۴۰۵. عکس: ناوش چیتراکار/رویترز
بر اساس آمار پیشین وزارت گردشگری نپال، بیش از ۱۰۰ شهروند هند، سه شهروند آمریکا و ۱۲ تبعه بریتانیا در میان گردشگران مفقودشدهاند. کره جنوبی نیز گفت هشت شهروند این کشور که در یک پروژه برقآبی کار میکردند، ناپدید شدهاند.
خبرگزاری آسوشیتدپرس نوشت این سیل پس از فروریختن توده عظیمی از گلولای، سنگ و یخ در رودخانهای در مرز کوهستانی نپال و تبت جاری شد و خانهها، جادهها، خودروها، پلها و تاسیسات تولید برق را با خود برد.
کارشناسان به این خبرگزاری گفتند بهمن برخاسته از یک یخچال طبیعی، عامل احتمالی وقوع سیل در منطقه رو به گرمشدن هیمالیا بوده است. مقامهای نپال پیشتر احتمال داده بودند زمینلرزهای در منطقه باعث فروریختن بخشی از یخچال طبیعی و جاری شدن سیل شده باشد.
تصاویر پهپادی جادههای ویرانشده و ساختمانهایی را نشان میداد که زیر آب خروشانی به رنگ سیمان خیس مدفون شده بودند. در شهرستان نواکوت نپال، گلولای ظاهرا تا طبقه دوم برخی ساختمانها بالا آمده بود؛ خودروها زیر گل مدفون شده و آوار به شاخههای درختان و سیمها آویخته بود.
منطقه آسیبدیده در مسیر پرطرفدار کایلاش ماناساروار در تبت قرار دارد؛ مکانی که هر سال، بهویژه در این فصل، صدها زائر هندو از هند و دیگر کشورها از آن دیدن میکنند.
احتمال ارتباط سیل با زمینلرزه
مرکز تحقیقات علوم زمین آلمان اعلام کرد حدود هفت دقیقه پیش از زمان ثبتشده در تصاویر دوربینهای امنیتی منطقه، زمینلرزهای به بزرگی چهار و چهار دهم رخ داد.
اعضای ارتش نپال یکی از بازماندگان سیل ناگهانی را برای انتقال با بالگرد حمل میکنند؛ تریشولی در شهرستان نواکوت نپال، چهارم شهریور ۱۴۰۵. عکس: ناوش چیتراکار/رویترز
سازمان ملی کاهش و مدیریت خطر بلایای طبیعی نپال نیز با استناد به بررسی اولیه تصاویر ماهوارهای شرکت پلنت لبز گفت رانش تودهای از یخ و سنگ، سیلابی مملو از آوار را در رودخانه لنده به راه انداخت.
محل رانش حدود ۲۰ کیلومتر شمالشرقی گذرگاه مرزی راسوواگادی میان نپال و چین شناسایی شد.
تصاویر تاییدشده و دوربینهای امنیتی، فرار مردم را لحظاتی پیش از رسیدن سیلابی از سنگ، گلولای و آب نشان میدهد. در بخشی از تصاویر، دهها نفر گرفتار سیلاب میشوند و آب، ساختمانها و خودروها را ویران میکند.
به گفته مقامها، بالا آمدن رودخانه از بستر معمول خود مانع فرود بالگردهای امدادی در سیاپرو بسی و تیموره در شهرستان کوهستانی راسووا شد. جمعیت این شهرستان حدود ۵۰ هزار نفر است.
قطع ارتباط با گذرگاه مرزی چین
خبرگزاری رسمی شینهوای چین گزارش داد رانش گلولای بندر گیرونگ را دربرگرفت و جادهها، شبکههای مخابراتی و خطوط برق منطقه شیگاتسه در نزدیکی مرز را قطع کرد.
ارتش چین پهپادهایی برای ارزیابی خسارت اعزام کرد و هواپیماهای ترابری، بالگردها و دیگر تجهیزات امدادی را به حالت آمادهباش درآورد.
یکی از امدادگران به تلویزیون دولتی چین گفت تلاشها برای برقراری ارتباط با گذرگاه مرزی گیرونگ نتیجهای نداشته است. بررسی اولیه پهپادی نیز نشان داد همه جادههای منتهی به این گذرگاه «بهطور کامل ویران شدهاند».
با سرازیر شدن آب گلآلود از ارتفاعات، در ایالتهای پرجمعیت اوتار پرادش و بیهار در شمال هند نیز هشدار سیل صادر شد. مقامهای بیهار حدود پنج هزار نفر را از شش ناحیه تخلیه کردند و گفتند قصد دارند در مجموع ۱۰ هزار تا ۱۲ هزار نفر را به مناطق امن انتقال دهند.
والدین کودکان و جوانانی که گفته میشود مرگشان با استفاده از شبکههای اجتماعی ارتباط داشته است، در نشستی خبری هنگام محاکمه متا، عکس و پلاکاردی حاوی نام قربانیان را در دست دارند؛ اوکلند، کالیفرنیا، ۲۷ مرداد ۱۴۰۵. رویترز/مانوئل اوربگوزو
متا، غول تکنولوژی و مالک فیسبوک، اینستاگرام و واتساپ، موافقت کرد برای پایان دادن به یک پرونده تاریخی درباره اعتیاد کودکان و نوجوانان به شبکههای اجتماعی، تا ۱۸ میلیارد دلار به ایالتها و قلمروهای آمریکا بپردازد و تدابیر محافظتی فیسبوک و اینستاگرام را تقویت کند.
این توافق چهارشنبه چهارم شهریور اعلام شد و برای اجرایی شدن باید به تایید دادگاه برسد. ایالتهای شاکی متا را متهم کرده بودند پلتفرمهایش را با هدف معتاد کردن کودکان و نوجوانان طراحی کرده و مصرفکنندگان را درباره ایمنی آنها گمراه کرده است. متا با پذیرش توافق، ارتکاب تخلف را رد کرد.
بر اساس مفاد توافق، متا در ۱۰ سال آینده مدت استفاده نوجوانان از فیسبوک و اینستاگرام را به دو ساعت در روز محدود خواهد کرد. دسترسی نوجوانان به این پلتفرمها نیز بدون رضایت والدین از ساعت ۱۲ شب تا ۶ صبح مسدود خواهد شد.
متا همچنین تدابیر خود برای جلوگیری از دسترسی کودکان به محتوای دارای محدودیت سنی را تقویت خواهد کرد.
با وجود این تغییرات، توافق به دگرگونی بنیادین در فعالیتهای متا منجر نخواهد شد. دامنه تغییرات عمدتا به محدودیتهای استفاده و تدابیر ایمنی برای نوجوانان محدود میشود. این شرکت ملزم نیست پیشنهادهای شخصیسازیشده یا تبلیغات هدفمند را کنار بگذارد.
جیمز اسپیتا، استاد حقوق دانشگاه نورثوسترن و متخصص سیاستگذاری اینترنت، به رویترز گفت این محدودیتها تجربه کاربران در فیسبوک و اینستاگرام را تغییر میدهند و با هدف کاهش میزان درگیری کاربران با این پلتفرمها طراحی شدهاند.
پرونده متا یکی از مهمترین آزمونهای قضایی برای بررسی نقش شرکتهای شبکههای اجتماعی در آسیب زدن به سلامت روان کودکان بود. این پرونده پس از آغاز محاکمهای فدرال با شکایت کالیفرنیا، کلرادو، کنتاکی و نیوجرسی به توافق انجامید.
فیل وایزر، دادستان کل کلرادو، در یک بیانیه رسمی گفت تدابیر پیشبینیشده در توافق «بسیار معنادار» و بسیار فراتر از اقداماتی است که دادگاهها تاکنون حکم دادهاند یا احتمالا حکم خواهند داد.
جمعآوری اطلاعات کودکان برای آموزش هوش مصنوعی
چهار ایالت متا را به نقض قوانین حمایت از مصرفکننده متهم کرده بودند. ۲۹ ایالت نیز گفتند این شرکت با جمعآوری آگاهانه اطلاعات شخصی کودکان بدون رضایت والدین و استفاده از این دادهها برای آموزش هوش مصنوعی مولد، قانون فدرال حفاظت از حریم خصوصی آنلاین کودکان را نقض کرده است.
متا مدتها استدلال میکرد که نمیتوانسته مصرفکنندگان را درباره خطر اعتیاد گمراه کرده باشد، زیرا «اعتیاد به شبکههای اجتماعی» یک اختلال روانپزشکی شناختهشده نیست.
بیش از ۱۷ میلیارد و ۶۰۰ میلیون دلار از مجموع پرداختها به ۴۸ ایالت آمریکا، واشینگتن دیسی، پورتوریکو، ساموآی آمریکا و جزایر ماریانای شمالی اختصاص خواهد یافت.
متا همچنین ۴۵۹ میلیون دلار برای حلوفصل شکایتهای ایالتها درباره نقض حریم خصوصی در ارتباط با رسوایی کمبریج آنالیتیکا میپردازد. این شرکت مشاورهای بریتانیایی اطلاعات شخصی میلیونها کاربر فیسبوک را جمعآوری کرده بود.
مجموع مبلغ پرداختی معادل سود تقریبا ۳ تا ۴ ماه متاست و در مقایسه با درآمد ۲۰۱ میلیارد دلاری این شرکت در سال ۲۰۲۵، بخش کوچکی به شمار میرود.
متا مبلغ توافق را طی ۱۰ سال و بهشکل سالانه پرداخت خواهد کرد و ایالتها باید آن را صرف برنامههای محافظت از جوانان در فضای آنلاین کنند. با این حال، پرداخت ۳۰ درصد این مبلغ، معادل حدود ۵ میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلار، مشروط است.
متا این بخش از مبلغ را تنها در صورتی میپردازد که یوتیوب و تیکتاک تدابیر ایمنی مشابهی اجرا کنند؛ از جمله محدودیت یکساعته استفاده روزانه، مسدود کردن دسترسی در ساعات شب و ساز و کارهای احراز سن. این دو شرکت همچنین باید در مجموع مبلغی معادل ۵ میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلار بپردازند.
متا: استاندارد تازهای برای این صنعت تعیین کردیم
متا در مطلبی در وبسایت خود اعلام کرد این توافق «در ادامه تلاشهای دیرینه ما برای توانمندسازی والدین و حمایت از نوجوانان» انجام شده است.
این شرکت افزود: «اطمینان از اینکه نوجوانان تجربهای ایمن و سازنده در پلتفرمهای ما دارند، برای متا یک ضرورت مطلق است. میخواهیم این کار را برای والدین و نوجوانان بهدرستی انجام دهیم و به همین دلیل با دادستانهای کل ایالتها همکاری کردیم تا استاندارد تازهای برای این صنعت تعیین کنیم.»
با این حال، همه ایالتها به توافق نپیوستند. جیمز اوتمایر، دادستان کل فلوریدا، در بیانیهای گفت: «مبالغ پرداختی به ایالتها در مقایسه با آسیبهای عمیقی که قابلیتهای اعتیادآور و سودمحور متا به کودکان ما وارد کردهاند، پول خردی بیش نیست. در دادگاه با متا روبهرو خواهیم شد.»
توافق با ایالتها به همه پروندههای حقوقی متا پایان نمیدهد. این شرکت همچنان با هزاران شکایت افراد، نواحی آموزش و پرورش و دولتهای محلی درباره آسیب شبکههای اجتماعی به کودکان روبهرو است و محاکمههای بعدی آن در ماه اکتبر در لسآنجلس برگزار میشوند. نیومکزیکو و فلوریدا نیز جزو توافق نیستند.
فشارهای حقوقی به فعالیتهای متا در حوزه هوش مصنوعی نیز گسترش یافته است. رویترز ۲۳ مرداد ۱۴۰۴ با استناد به سندی داخلی گزارش داد سیاستهای شرکت به چتباتها اجازه میداد با کودکان وارد گفتوگوهایی عاشقانه یا حسی شوند و اطلاعات پزشکی نادرست یا استدلالهای نژادپرستانه تولید کنند. متا اصالت سند را تایید کرد، اما گفت بخشهای مربوط به گفتوگوی چتباتها با کودکان را حذف کرده است.
خبرگزاری فرانسه ۲۴ تیر گزارش داد ۲۶ کارمند متا نیز با طرح شکایتی، شرکت را متهم کردند که برای امتیازدهی، رتبهبندی و انتخاب کارکنان در اخراجهای گسترده از هوش مصنوعی استفاده کرده است. شاکیان گفتند این فرآیند بهشکلی نامتناسب کارکنانی را هدف قرار داد که در مرخصی پزشکی یا خانوادگی بودند.
کاوه مدنی، رییس موسسه آب، محیط زیست و سلامت دانشگاه سازمان ملل متحد، در جریان هفته جهانی آب در استکهلم، جایزه آب استکهلم ۲۰۲۶ معروف به «نوبل آب» را از کارل گوستاو شانزدهم، پادشاه سوئد و حامی جایزه آب استکهلم، دریافت میکند.
مراسم رسمی اهدای جایزه چهارشنبه چهارم شهریور برگزار میشود و مدنی به دلیل فعالیتهایش در زمینه مدیریت منابع آب، سیاستگذاری و دیپلماسی آب، برای دریافت آن برگزیده شده است.
در این مراسم ویکتوریا، ولیعهد سوئد، نیز حضور خواهد داشت و نشستی با حضور مدنی و شماری از مقامها و چهرههای علمی بینالمللی برگزار میشود.
تشیلیدزی ماروالا، رییس دانشگاه سازمان ملل متحد و معاون دبیرکل سازمان ملل، جسیکا روسوال، کمیسر محیط زیست و تابآوری آبی اتحادیه اروپا، الن مونس، دبیرکل آکادمی سلطنتی علوم سوئد و لارس ترانویک، رییس کمیته جایزه آب استکهلم، از دیگر شرکتکنندگان این نشست هستند.
مدنی در این برنامه درباره فعالیتها و دستاوردهای خود در حوزه آب گفتوگو خواهد کرد.
این نشست یکی از برنامههای هفته جهانی آب استکهلم است و امکان شرکت آنلاین در آن نیز فراهم شده است.
جوانترین برنده جایزه آب استکهلم
نام مدنی ۲۷ اسفند ۱۴۰۴ در مراسمی در مقر یونسکو در پاریس بهعنوان برنده جایزه آب استکهلم ۲۰۲۶ اعلام شد.
مدنی ۴۴ ساله، جوانترین دریافتکننده در تاریخ این جایزه و نخستین مقام سازمان ملل متحد است که جایزه آب استکهلم را دریافت میکند.
بر اساس اطلاعات دانشگاه سازمان ملل متحد، او همچنین نخستین «سیاستمدار سابق» در تاریخ این جایزه است که به این عنوان دست مییابد.
مدنی در دوره فعالیت در ایران، ریاست مرکز امور بینالملل و کنوانسیونهای سازمان حفاظت محیط زیست و کمیته ملی مذاکرات بینالمللی تغییرات اقلیمی را بر عهده داشت و هیات ایران را در نشستهایی از جمله کاپ۲۳ (COP23) هدایت کرد.
کمیته جایزه آب استکهلم، ۲۷ اسفند و هنگام معرفی مدنی بهعنوان برنده، اعلام کرد او بهدلیل «ترکیب منحصربهفردی از پژوهشهای پیشگامانه در مدیریت منابع آب با سیاستگذاری، دیپلماسی و ارتباطات جهانی، آن هم اغلب در شرایط خطر شخصی و پیچیدگیهای سیاسی» برای دریافت این جایزه انتخاب شده است.
از ایران تا دانشگاه سازمان ملل متحد
مدنی سال ۱۳۹۶ به ایران بازگشت و بهعنوان معاون سازمان حفاظت محیط زیست فعالیت کرد. او در این دوره بر اصلاح مدیریت منابع آب و سیاستهای محیط زیستی تمرکز داشت، اما پس از مواجهه با فشارهای امنیتی، بازداشت و بازجویی، سال ۱۳۹۷ ایران را ترک کرد.
او پس از خروج از ایران فعالیت دانشگاهی خود را ادامه داد و در دانشگاه ییل مشغول به کار شد.
مدنی از سال ۲۰۲۳ ریاست موسسه آب، محیط زیست و سلامت دانشگاه سازمان ملل متحد را بر عهده دارد و همزمان استاد پژوهشی موسسه کانتی-کرست (CUNY-CREST) در سیتی کالج نیویورک است.
بخشی از پژوهشهای مدنی بر نقش رفتار انسانی، منافع متعارض و محدودیتهای نهادی در مدیریت منابع آب و دلایل موفقیت یا شکست راهحلهای پیشنهادی در این حوزه متمرکز بوده است.
مدنی بهویژه با معرفی مفهوم «ورشکستگی آبی» شناخته میشود؛ وضعیتی که در آن کمبود آب دیگر بحرانی موقت نیست و برداشت و تخریب منابع آبی از توان طبیعی آنها برای بازیابی فراتر رفته است.
او در ژانویه ۲۰۲۶ در گزارشی هشدار داد جهان وارد دوره «ورشکستگی جهانی آب» شده و بسیاری از حوضههای آبریز و سفرههای زیرزمینی دیگر قادر نیستند به سطح تاریخی خود بازگردند.
سالن خالی ورودی فرودگاه بینالمللی دبی، ۱۱ اسفند ۱۴۰۴
ترافیک مسافری فرودگاه بینالمللی دبی در نیمه نخست سال جاری میلادی با کاهش ۳۱.۳ درصدی نسبت به مدت مشابه سال گذشته به ۳۱.۵ میلیون نفر رسید. این کاهش در پی اختلال گسترده در پروازهای منطقه خلیج فارس به دنبال جنگ ایران رخ داد.
شرکت فرودگاههای دبی چهارشنبه چهارم شهریور اعلام کرد فرودگاه بینالمللی دبی (DXB) در سهماهه دوم سال ۱۳ میلیون مسافر را جابهجا کرد و مجموع شمار مسافران آن در شش ماه نخست سال به ۳۱.۵ میلیون نفر رسید. این رقم در مدت مشابه سال گذشته ۴۶ میلیون نفر بود.
با وجود ادامه محدودیتهای حریم هوایی منطقه، شمار مسافران در سهماهه دوم بهتدریج افزایش یافت و از ۳.۵ میلیون نفر در آوریل به ۴.۵ میلیون نفر در مه و پنج میلیون نفر در ژوئن رسید.
تا پایان نیمه نخست سال ۲۰۲۶، نزدیک به ۵۰ شرکت هواپیمایی بینالمللی در فرودگاه دبی فعالیت داشتند و این فرودگاه به ۲۱۷ مقصد در ۹۹ کشور متصل بود.
مجموع پروازهای ورودی و خروجی نیز در نیمه نخست سال به ۱۵۰ هزار و ۶۰۰ مورد رسید که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۳۲.۱ درصد کاهش نشان میدهد.
از این تعداد، ۶۲ هزار و ۵۰۰ پرواز در سهماهه دوم انجام شد.
حجم بار جابهجاشده نیز در نیمه نخست سال با کاهش ۲۸.۷ درصدی به ۷۵۱ هزار و ۳۴۰ تن رسید که ۳۵۱ هزار و ۷۱۶ تن آن مربوط به سهماهه دوم بود.
اختلال گسترده در پروازها پس از آغاز جنگ
جنگ آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی که نهم اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد، صنعت هوانوردی را با اختلال گستردهای روبهرو کرد و باعث لغو، تغییر زمان و تغییر مسیر شمار زیادی از پروازها شد.
پیامدهای جنگ به منطقه خلیج فارس محدود نماند و افزایش شدید قیمت سوخت جت، شرکتهای هواپیمایی در سراسر جهان را تحت فشار گذاشت.
شبکه پروازی شرکتهای هواپیمایی خاورمیانه، از جمله برخی از بزرگترین شرکتهای جهان، به شدت تحت تاثیر جنگ قرار گرفت؛ هرچند این شرکتها به تدریج فعالیتهای خود را از سر گرفتهاند.
تیم کلارک، رییس شرکت هواپیمایی امارات، ماه گذشته گفت این شرکت با ۹۰ درصد ظرفیت خود پرواز میکند.
با وجود ازسرگیری تدریجی پروازها در خاورمیانه، شرکتهای بزرگی از جمله لوفتهانزا، بریتیش ایرویز و سنگاپور ایرلاینز همچنان محتاطانه عمل میکنند و تعلیق برخی مسیرهای خود در منطقه را تمدید کردهاند.
برخاستن دود در نزدیکی فرودگاه بینالمللی دبی پس از حمله پهپادی، ۲۵ اسفند ۱۴۰۴
پیشبینی ۱۰۰ میلیون مسافر پیش از جنگ
شرکت فرودگاههای دبی اعلام کرد این فرودگاه با وجود اختلالهای ناشی از جنگ، عملکرد باثباتی داشته و همزمان با بازگشت ظرفیت پروازی، سرمایهگذاریها نیز ادامه یافته است.
پل گریفیث، مدیرعامل شرکت فرودگاههای دبی، گفت افزایش ظرفیت با بازگشت سریع تقاضا همراه شده است و مسافران ترانزیتی بینالمللی سهم قابل توجهی از ترافیک این فرودگاه دارند.
این شرکت افزود: «بازگشت پیوسته شرکتهای هواپیمایی بینالمللی، بهبود ارتباطات پروازی و افزایش ضریب اشغال صندلیها نشان میدهد تقاضا در بازارهای اصلی همچنان قوی است و در آستانه نیمه دوم سال، که معمولا دوره شلوغتری برای فرودگاه بینالمللی دبی است، اعتماد در حال افزایش است.»
شرکت فرودگاههای دبی انتظار دارد با بازگشت پروازها، افزایش مسافران ترانزیتی و کاهش هشدارهای مسافرتی در بازارهای اصلی، روند بهبود در نیمه دوم سال شتاب بگیرد.
شبکه ARN به نقل از گریفیث گزارش داد فرودگاه بینالمللی دبی اکنون قصد دارد شمار مسافران خود را تا پایان سال به ۷۰ میلیون نفر برساند.
پیش از آغاز جنگ ایران، شرکت فرودگاههای دبی شمار مسافران سال جاری را نزدیک به ۱۰۰ میلیون نفر پیشبینی کرده بود.