نخستین دور مذاکرات مقامات جمهوری اسلامی و آمریکا در سوئیس بامداد دوشنبه با توافق بر سر نقشه راهی برای دستیابی به توافق نهایی ظرف ۶۰ روز پایان یافت. مذاکرات در حالی برگزار شد که همزمان تهران بار دیگر از بستن تنگه هرمز خبر داد و ترامپ ایران را به ازسرگیری حملات نظامی تهدید کرد.
خبرگزاری رویترز با اشاره به اینکه نخستین دور مذاکرات میان مقامهای ارشد حکومت ایران و آمریکا در اقامتگاه بورگناشتوک سوئیس پس از دو روز گفتوگو به پایان رسید، نوشت بر اساس بیانیه مشترک قطر و پاکستان، دو کشور میانجی، تهران و واشینگتن بر سر نقشه راهی برای دستیابی به توافق نهایی ظرف ۶۰ روز به توافق رسیدند و مذاکرات فنی نیز تا پایان هفته در همین محل ادامه خواهد یافت.
در این بیانیه آمده است که دو طرف علاوه بر تعیین نقشه راه، بر ایجاد سازوکاری برای پایان دادن به درگیریها در لبنان و ایجاد یک خط ارتباطی مستقیم برای تضمین عبور ایمن کشتیهای تجاری از تنگه هرمز توافق کردهاند.
جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، مذاکرات را روز یکشنبه و بر اساس یادداشت تفاهمی که هفته گذشته برای تمدید دستکم ۶۰ روزه آتشبس شکننده برقرارشده از ماه آوریل امضا شده بود، آغاز کرد. این مذاکرات تا ساعات اولیه بامداد دوشنبه ادامه یافت.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه حکومت ایران، نیز در پیامی در شبکههای اجتماعی اعلام کرد که ایران در جریان مذاکرات موفق شده است معافیتهایی برای صادرات نفت و محصولات پتروشیمی، آزادسازی بخشی از داراییهای مسدودشده و آغاز طرح بازسازی و توسعه ایران را به دست آورد. کاخ سفید در زمان انتشار گزارش رویترز درباره پایان مذاکرات اظهار نظری نکرد.
تنش بر سر تنگه هرمز
رویترز نوشت مذاکرات در فضایی پرتنش آغاز شد. اندکی پیش از شروع رسمی گفتوگوها، فاکسنیوز گزارش داد که دونالد ترامپ به مقامهای ایرانی هشدار داده است اگر بار دیگر تنگه هرمز را ببندند، «کشوری برایشان باقی نخواهد ماند». او همچنین تهدید کرد آمریکا کنترل این آبراه را در اختیار خواهد گرفت و حتی ممکن است از کشتیهای عبوری عوارض دریافت کند.
در مقابل، خبرگزاری تسنیم به نقل از یک منبع آگاه گزارش داد که پس از انتشار این تهدیدها، هیات ایرانی از بازگشت به اتاق مذاکرات خودداری کرد و پیامها تنها از طریق میانجیهای قطری و پاکستانی میان دو طرف ردوبدل شد. این منبع افزود [حکومت] ایران اعلام کرده است آغاز مذاکرات درباره پرونده هستهای منوط به اجرای بخشهای دیگر یادداشت تفاهم، از جمله آزادسازی داراییهای مسدودشده و صدور معافیتهای صادرات نفت است.
با این حال، یک دیپلمات آمریکایی حاضر در مذاکرات به رویترز گفت هیات ایرانی هرگز مذاکرات را ترک نکرده و گفتوگوها تا نیمهشب ادامه داشته است. به گفته او، دو طرف درباره تنگه هرمز، لبنان، پرونده هستهای، نحوه اجرای یادداشت تفاهم و موضوعات دیگر مذاکره کردهاند.
یک مقام آمریکایی نیز گفت مذاکرات سیاسی سطح عالی روز دوشنبه پایان یافته، اما تیمهای فنی برای ادامه رایزنیها در سوئیس باقی خواهند ماند.
اختلاف بر سر لبنان
به گزارش رویترز، یادداشت تفاهم خواستار بازگشایی تنگه هرمز و پایان همه درگیریها، از جمله در لبنان، شده است. با این حال، جمهوری اسلامی با این استدلال که آمریکا به تعهد خود برای متوقف کردن جنگ در لبنان عمل نکرده، آخر هفته اعلام کرد بار دیگر عبور و مرور دریایی از تنگه هرمز را متوقف کرده و مذاکرات روز یکشنبه نیز به موضوعات اساسی مانند برنامه هستهای نخواهد پرداخت.
در جریان مذاکرات، جیدی ونس تلاش کرد اهمیت ادامه خشونتها در لبنان را کمرنگ جلوه دهد و گفت در مسیر پایان دادن به درگیریها پیشرفت حاصل شده است. او افزود: «این روندها همیشه تا حدی پیچیده و آشفته هستند.»
در همین حال، ترامپ در شبکههای اجتماعی بار دیگر [حکومت] ایران را تهدید کرد و نوشت جمهوری اسلامی باید «فوراً» نیروهای نیابتی خود در لبنان، که ظاهراً منظورش حزبالله بود، از ایجاد مشکل بازدارد؛ در غیر این صورت آمریکا «بسیار شدیدتر از هفته گذشته» به ایران حمله خواهد کرد.
در مقابل، ونس به خبرنگاران گفت ترامپ از هیات آمریکایی خواسته است «فصل تازهای را آغاز کنند و روابط آمریکا با مردم ایران را متحول سازند.»
یک دیپلمات آمریکایی نیز شامگاه یکشنبه گفت بخشی از مذاکرات به روشن شدن پیامهای متناقض ایران درباره تنگه هرمز و ایجاد سازوکارهایی برای جلوگیری از تنش اختصاص داشته تا اطمینان حاصل شود این آبراه کاملاً باز خواهد ماند.
اختلاف درباره وضعیت تنگه هرمز
با وجود اعلام آتشبس جدید در لبنان، نشانههای اندکی از توقف درگیریها دیده شده است. حکومت ایران روز شنبه اعلام کرد به دلیل ادامه جنگ در لبنان، بار دیگر تنگه هرمز را بسته است؛ اقدامی که پس از نزدیک به چهار ماه، بزرگترین اختلال تاریخ در عرضه جهانی انرژی را ایجاد کرده است.
هرچند مقامهای آمریکایی بسته شدن تنگه را رد کردند، دادههای شرکت تحلیلی کپلر نشان داد که تنها پنج کشتی روز یکشنبه از تنگه هرمز عبور کردهاند؛ در حالی که این رقم یک روز قبل ۲۶ کشتی بود. این دادهها ممکن است شامل کشتیهایی که سامانههای ردیابی خود را خاموش کردهاند، نباشد.
خبرگزاری فارس نیز به نقل از یک منبع نظامی گزارش داد که تا اطلاع ثانوی هیچ مجوز جدیدی برای عبور کشتیها از تنگه صادر نمیشود.
تاثیر بر بازار نفت و لبنان
ترامپ گفته است که هفته گذشته برای جلوگیری از رکود اقتصادی جهانی ناشی از افزایش قیمت نفت، با یادداشت تفاهم موافقت کرده است. قیمت نفت در هفته گذشته پس از اعلام تفاهم کاهش یافته بود، اما در آغاز معاملات روز دوشنبه و همزمان با شروع پرتنش مذاکرات، بهای نفت برنت بیش از یک دلار افزایش یافت و به ۸۱ دلار و ۶۶ سنت در هر بشکه رسید.
رویترز در پایان گزارش خود نوشت که با وجود ادامه تنشها، روز یکشنبه آرامترین روز لبنان در هفتههای اخیر بود و تا پایان روز گزارشی از درگیری گسترده منتشر نشد. بیش از یک میلیون نفر از زمان آغاز عملیات نظامی اسرائیل در ماه مارس آواره شدهاند، اما خبرنگاران این خبرگزاری در جنوب لبنان شاهد بازگشت شمار زیادی از ساکنان به خانههای خود بودند. برخی از آنها در کنار خودروهای متوقفشده در جادهها، پرچمهای حزبالله را در دست داشتند.
دولت قطر و پاکستان بامداد دوشنبه با انتشار بیانیهای مشترک اعلام کردند نخستین دور گفتوگوهای سطح عالی در چارچوب «یادداشت تفاهم اسلامآباد» در اقامتگاه بورگناشتوک در سوئیس با حضور نمایندگان جمهوری اسلامی ایران، ایالات متحده آمریکا و دو کشور میانجی به پایان رسیده است.
در این بیانیه آمده است که نشست دریاچه لوسرن در فضایی «مثبت و سازنده» برگزار شد و پیشرفتهای امیدوارکنندهای از جمله ایجاد سازوکاری برای ادامه مذاکرات فنی حاصل شده است.
بر اساس این بیانیه، طرفها با تشکیل یک کمیته عالی موافقت کردهاند که مسئولیت نظارت سیاسی بر روند میانجیگری را بر عهده خواهد داشت. مذاکرهکنندگان ارشد نیز موظف خواهند بود بهطور منظم به این کمیته گزارش دهند و ریاست کارگروههای تخصصی در حوزههای هستهای، تحریمها و همچنین کارگروه نظارت و حلوفصل اختلافات را برای تضمین اجرای مؤثر یادداشت تفاهم و رسیدگی به سایر موضوعات بر عهده بگیرند.
قطر و پاکستان همچنین اعلام کردند که کمیته عالی بر سر نقشه راهی برای دستیابی به توافق نهایی ظرف ۶۰ روز به توافق رسیده و بر همین اساس، مذاکرات فنی بلافاصله آغاز خواهد شد.
در بیانیه مشترک دو کشور میانجی آمده است که برای دوره زمانی پیشبینیشده در بند پنجم یادداشت تفاهم، یک خط ارتباطی مستقیم میان طرفها ایجاد شده است تا از بروز حوادث و سوءتفاهم جلوگیری شود و عبور ایمن کشتیهای تجاری از تنگه هرمز تضمین شود.
این بیانیه همچنین از توافق طرفها برای ایجاد یک مرکز هماهنگی کاهش تنش با مشارکت ایران، آمریکا، لبنان و با تسهیلگری قطر و پاکستان خبر میدهد. بر اساس این توافق، این مرکز وظیفه خواهد داشت بر اجرای تعهدات مربوط به پایان عملیات نظامی در لبنان، مطابق مفاد یادداشت تفاهم، نظارت کند.
قطر و پاکستان اعلام کردند که مذاکرات فنی درباره تمامی موضوعات تا پایان هفته در اقامتگاه بورگناشتوک ادامه خواهد یافت و دو کشور میانجی نیز به تلاشهای خود برای حفظ فضای سازنده مذاکرات و کمک به دستیابی طرفها به توافق نهایی ادامه خواهند داد.
در پایان این بیانیه، دولت قطر و جمهوری اسلامی پاکستان از ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران به دلیل ادامه پایبندی به مسیر دیپلماسی و تلاش برای حلوفصل مسالمتآمیز مناقشه قدردانی کردند. دو کشور همچنین از «کشورهای برادر و دوست» به دلیل حمایت مستمر و مشارکت در روند مذاکرات تقدیر کردند.
وبسایت اسرائیلی واینت در تحلیلی به قلم ایتامار آیشنر نوشت که در حالی که جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، در مذاکرات با ایران در سوئیس از گفتوگو، خوشبینی و ادامه مسیر دیپلماتیک سخن میگوید، دونالد ترامپ با مجموعهای از تهدیدها و اظهارات تند، پیامهایی متفاوت درباره سیاست واشینگتن در قبال ایران، اسرائیل و خاورمیانه ارسال کرده است.
به نوشته این رسانه، ترامپ در گفتوگو با فاکسنیوز و همچنین در شبکه اجتماعی تروث سوشال تهدید کرده است که کنترل تنگه هرمز را در دست خواهد گرفت، نسبت به ادامه غنیسازی اورانیوم هشدار داده و گفته است پس از پایان دوره ۶۰ روزه پیشبینیشده در یادداشت تفاهم، «هر کاری که بخواهد انجام خواهد داد.» او همچنین هشدار داده است اگر [حکومت] ایران حزبالله را مهار نکند، آمریکا این گروه را «شدیدتر از گذشته» هدف قرار خواهد داد.
واینت این تفاوت مواضع را بخشی از یک راهبرد حسابشده توصیف کرده و نوشته است که در این الگو، ونس نقش «هویج» و ترامپ نقش «چماق» را ایفا میکنند. با این حال، این رسانه معتقد است ملاحظات سیاسی داخلی نیز در این تغییر لحن نقش داشته است، زیرا ترامپ در روزهای اخیر در اسرائیل و آمریکا به دلیل یادداشت تفاهم با ایران با انتقادهای گستردهای روبهرو شده است.
به نوشته واینت، منتقدان معتقدند ترامپ بدون پرداختن به موضوعات کلیدی از جمله برنامه موشکهای بالستیک ایران، ادامه حمایت تهران از گروههای مسلح و نیروهای نیابتی و تلاش جمهوری اسلامی برای ایجاد «حلقه آتش» پیرامون اسرائیل، امتیازهای مهمی به [حکومت] ایران داده است. از همین رو، اظهارات اخیر او تلاشی برای تاکید بر این نکته است که تفاهمنامه، یک راهحل نهایی نیست، بلکه تنها تمدید موقت آتشبس است و آمریکا همچنان گزینه نظامی را حفظ کرده است.
این رسانه به نقل از منابع خود نوشت که تغییر موضع ترامپ نتیجه مجموعهای از عوامل بوده است؛ از جمله گفتوگوی چهار ساعت و نیمه او با لیندسی گراهام، سناتور جمهوریخواه، و همچنین پیامهای یخیئل لایتر، سفیر اسرائیل در واشینگتن، به کاخ سفید. به گفته لایتر، [حکومت] ایران حزبالله را به نقض آتشبس و حمله تشویق میکند تا اسرائیل واکنش نشان دهد و سپس تهران بتواند واشینگتن را متقاعد کند که اسرائیل عامل برهم زدن توافق است و از آمریکا امتیازهای بیشتری بگیرد.
واینت همچنین به اظهارات لیندسی گراهام اشاره کرد که گفته است پس از چهار ساعت و نیم گفتوگو با ترامپ، به این نتیجه رسیده که توافق با [حکومت] ایران شکست خواهد خورد. گراهام گفته است در صورت شکست دیپلماسی، آمریکا با استفاده از زور کنترل تنگه هرمز را در دست خواهد گرفت و از کشتیهایی که از این آبراه عبور میکنند عوارض دریافت خواهد کرد. او همچنین گفته است اگر [حکومت] ایران کنترل آمریکا بر تنگه هرمز را به چالش بکشد، «از بین خواهد رفت» و اگر از طریق حزبالله به اسرائیل حمله کند، سیاست جدید آمریکا حمله مستقیم به ایران خواهد بود. گراهام همچنین از برنامه واشینگتن برای گسترش پیمان ابراهیم و تلاش برای پیوستن عربستان سعودی به این روند در سال ۲۰۲۶ سخن گفته است.
به نوشته واینت، تلاش ترامپ برای ترمیم تصویر خود، همزمان موجب بروز تنش با اسرائیل نیز شده است. این رسانه نوشت آنچه بیش از همه مقامهای اسرائیلی را شوکه کرد، اظهارات ترامپ درباره لبنان بود؛ جایی که او از ناتوانی اسرائیل در مقابله با حزبالله ابراز ناامیدی کرد و حتی گفت احمد الشرع، رییسجمهوری سوریه، شاید میتوانست این کار را بهتر انجام دهد.
به نوشته این رسانه، از نگاه مقامهای اسرائیلی این سخنان هم بهای سنگینی را که اسرائیل در نبرد با حزبالله پرداخته نادیده میگیرد و هم این واقعیت را که حزبالله صرفاً یک مشکل تاکتیکی نیست، بلکه بازوی راهبردی [حکومت] ایران به شمار میرود. یکی از مقامهای اسرائیلی در واکنش به این اظهارات گفته است: «این کاملاً توهمآمیز است. ما واقعاً او را درک نمیکنیم.»
واینت در ادامه نوشت که اظهارات ترامپ نگرانی اصلی واشینگتن را نیز آشکار میکند؛ نگرانی از اینکه تشدید درگیریها در لبنان، روند اجرای تفاهمنامه با [حکومت] ایران را با شکست مواجه کند. به باور نویسنده، ترامپ با این اظهارات در واقع پیامی مستقیم به تهران داده است که اگر خواهان حفظ تفاهمنامه است، باید حزبالله را مهار کند، زیرا لبنان اکنون به آزمونی برای سنجش میزان پایبندی [حکومت] ایران به تفاهمنامه تبدیل شده است.
این تحلیل در عین حال، رویکرد ترامپ را دارای یک ضعف اساسی میداند. به نوشته واینت، رییسجمهوری آمریکا همچنان خاورمیانه را از دریچه معامله، اهرم فشار و تهدید شخصی میبیند و تصور میکند میتوان بحرانهای منطقه را با تهدید، توییت یا تعیین ضربالاجل حل کرد، در حالی که واقعیتهای منطقه بسیار پیچیدهتر از این است و حزبالله نیز همواره ابزاری نیست که تهران بتواند هر زمان بخواهد آن را فعال یا غیرفعال کند.
واینت در پایان نتیجه میگیرد که اگر هدف ترامپ این بود که منتقدان را آرام کند و نشان دهد همچنان در برابر [حکومت] ایران موضعی سختگیرانه دارد، تا حدی در نمایش قدرت موفق بوده است، اما همزمان به روابط با اسرائیل آسیب زده، درباره سیاست آمریکا در لبنان ابهام ایجاد کرده و این برداشت را تقویت کرده است که او هنوز پیچیدگیهای واقعی خاورمیانه را بهطور کامل درک نکرده است. به نوشته این رسانه، ترامپ برای اصلاح تصویری که «توافق با ایران» از او بر جای گذاشته بود، وارد میدان شد، اما در نهایت بیش از آنکه ابهامها را برطرف کند، بر آنها افزود.
نیویورکتایمز در گزارشی به قلم نیل مکفارکوهار نوشت که دونالد ترامپ هنگام آغاز جنگ علیه [حکومت] ایران در ۲۸ فوریه [۹ اسفند]، این عملیات را گامی بیسابقه برای دگرگون کردن خاورمیانه و پایان دادن به تهدید جمهوری اسلامی توصیف کرده بود. با این حال، حدود ۱۰۰ روز بعد و پس از دستیابی تهران و واشینگتن به یادداشت تفاهمی برای پایان جنگ، بسیاری از تحلیلگران معتقدند تغییر بنیادینی در موازنه منطقهای ایجاد نشده است.
دونالد ترامپ پس از انتشار این گزارش نیویورکتایمز، در تروثسوشال به آن واکنش نشان داد و ضمن رد آن بار دیگر تاکید کرد که ارتش، نیروی دریایی و هوایی، موشکها، پهپادها و توان تولید جمهوری اسلامی تقریبا نابود شدهاند. او افزود اقتصاد ایران فروپاشیده و تورم به ۲۵۰ درصد رسیده است.
به نوشته این روزنامه، برنامه هستهای ایران اگرچه آسیب سنگینی دیده، اما از بین نرفته و سرنوشت آن به مذاکرات آینده موکول شده است. برنامه موشکهای بالستیک ایران نیز در تفاهمنامه جایی ندارد، حکومت جمهوری اسلامی با وجود تغییر در راس هرم قدرت پابرجا مانده، گروههای همپیمان [حکومت] ایران همچنان فعال هستند و درگیری میان اسرائیل و حزبالله نیز ادامه دارد.
نیویورکتایمز همچنین نوشت حتی مهمترین دستاورد فوری توافق، یعنی بازگشایی تنگه هرمز، نیز با چالش روبهرو شده است. به نوشته این روزنامه، نیروهای مسلح حکومت ایران روز شنبه اعلام کردند به دلیل آنچه ناتوانی آمریکا در متوقف کردن درگیریها در لبنان خواندند، بار دیگر این آبراه را خواهند بست، هرچند ارتش آمریکا این ادعا را رد کرده و گفته است تنگه هرمز همچنان مطابق توافق باز است.
کیتلین تالمج، استاد موسسه فناوری ماساچوست (MIT)، به نیویورکتایمز گفت این توافق نتیجه برتری نظامی آمریکا نیست، بلکه حاصل آن است که واشینگتن وارد جنگی فراتر از توان خود شد و اکنون تمایلی به تشدید درگیری ندارد. او افزود اگرچه جلوگیری از گسترش جنگ هدفی ارزشمند است، اما این پرسش همچنان باقی است که در مقایسه با توافق هستهای اولیه ایران، چه دستاوردی حاصل شده است.
به نوشته این روزنامه، در مقابل، جمهوری اسلامی ممکن است از مزایای اقتصادی قابل توجهی برخوردار شود؛ از جمله رفع محاصره دریایی آمریکا، ایجاد صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری بازسازی با مشارکت کشورهای عربی خلیج فارس، آزادسازی میلیاردها دلار از داراییهای مسدودشده و لغو تحریمهای آمریکا. در مقابل، تهران متعهد میشود خصومت با آمریکا و متحدان منطقهای آن را کنار بگذارد.
نیویورکتایمز نوشت مقامهای جمهوری اسلامی از جنگ بهعنوان یک پیروزی یاد میکنند. محمدباقر قالیباف، رییس مجلس و از مذاکرهکنندگان ارشد [حکومت] ایران، گفت مهمترین دستاورد جنگ این بود که ایران به ظرفیت خود برای استفاده از تنگه هرمز بهعنوان اهرم فشار پی برده است. او همچنین گفت «دشمنان ایران این ظرفیت بالقوه را به واقعیت تبدیل کردند.» این گزارش میافزاید اگرچه یادداشت تفاهم عبور آزاد کشتیها را برای دو ماه تضمین کرده، تهران تهدید کرده است برای خدمات عبور از تنگه هرمز عوارض دریافت خواهد کرد.
به نوشته نیویورکتایمز، جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، این توافق را تلاشی برای تغییر رفتار جمهوری اسلامی و عادیسازی روابط خصمانه چهار دهه گذشته توصیف کرده و گفته است اگر [حکومت] ایران رفتار خود را تغییر ندهد، از مزایای اقتصادی توافق نیز بهرهمند نخواهد شد.
با این حال، کارشناسان به این ارزیابی خوشبین نیستند. کریم حجاج، مدیر موسسه بینالمللی پژوهشهای صلح استکهلم، به نیویورکتایمز گفت جنگهای خاورمیانه معمولاً به افراطگرایی بیشتر منجر میشوند و منطقه پس از این جنگ ناامنتر از گذشته خواهد بود.
این گزارش سپس پیامدهای توافق را برای بازیگران اصلی منطقه بررسی میکند. به نوشته نیویورکتایمز، ایالات متحده با حمله مستقیم به ایران، مهمترین ابزار بازدارندگی خود یعنی تهدید به استفاده از زور را مصرف کرد، اما به اهدافش نرسید. به گفته تحلیلگران، حملات [حکومت] ایران به پایگاههای آمریکا نیز تصور آسیبناپذیر بودن این پایگاهها را خدشهدار کرد. افزون بر این، یادداشت تفاهم خروج نیروهای آمریکایی از «مجاورت» ایران را ظرف ۳۰ روز پیشبینی کرده است؛ بندی که به گفته رابرت فورد، سفیر پیشین آمریکا، پرسشهای جدی درباره سیاست امنیتی واشینگتن ایجاد میکند.
نیویورکتایمز درباره ایران نوشت که جنگ حدود یکهزار و ۷۰۰ کشته غیرنظامی بر جای گذاشت، رهبر جمهوری اسلامی و دهها فرمانده ارشد نظامی کشته شدند، سامانههای پدافندی آسیبپذیری خود را نشان دادند و بازسازی زیرساختهای نظامی و صنعتی صدها میلیارد دلار هزینه خواهد داشت. با این حال، افشون استوار، پژوهشگر مسائل ایران، معتقد است مقاومت حکومت، تصور جمهوری اسلامی از امنیت و توان بقای خود را تقویت کرده است.
به نوشته این روزنامه، اسرائیل نیز برخلاف انتظار خود نتوانست [حکومت] ایران را برای سالها تضعیف کند و در نهایت در توافقی که آمریکا با تهران امضا کرد، به حاشیه رانده شد. دنی سیترینوویچ، افسر بازنشسته اطلاعاتی اسرائیل، این توافق را «فاجعه» و به منزله فروپاشی راهبرد اسرائیل در قبال ایران توصیف کرد. نیویورکتایمز همچنین به انتقادهای مکرر ترامپ از بنیامین نتانیاهو اشاره کرده و آن را نشانهای از شکاف کمسابقه میان دو متحد دانسته است.
در بخش مربوط به لبنان، نیویورکتایمز نوشت حزبالله پس از دو جنگ ویرانگر با کاهش حمایت مردمی روبهرو شده است، اما سپاه پاسداران همچنان در حال بازسازی توان نظامی این گروه است و ممکن است بخشی از منابع مالی اختصاصیافته به ایران برای بازسازی نیز در اختیار حزبالله قرار گیرد؛ موضوعی که میتواند این گروه را به پایبندی به توافق ترغیب کند، هرچند احتمال ادامه درگیریها همچنان وجود دارد.
این گزارش درباره کشورهای عربی خلیج فارس نیز مینویسد که جنگ، این کشورها را وادار کرده است در وابستگی امنیتی خود به آمریکا تجدیدنظر کنند. همزمان، ایده ایجاد یک «پل طلایی» از طریق سرمایهگذاریهای متقابل میان ایران و کشورهای عربی مطرح شده تا هزینه بازگشت به جنگ افزایش یابد.
نیویورکتایمز در پایان، به نقل از پل سالم، تحلیلگر خاورمیانه، نتیجه میگیرد که این یادداشت تفاهم تغییرات ملموس و اساسی ایجاد نکرده است. به گفته او، آمریکا مهمترین اهرم فشار خود را از دست داده و از این رو، این توافق در پایان جنگی طولانی و ویرانگر، دستاورد چندانی به همراه نداشته است.
وبسایت اکسیوس نوشت که مذاکرهکنندگان آمریکا و ایران تا شامگاه یکشنبه در نشست دریاچه لوسرن در سوئیس به مذاکراتی طولانی و تقریباً بیوقفه ادامه دادند. به نوشته این رسانه، هدف این گفتوگوها آغاز یک روند ۶۰ روزه برای دستیابی به توافقی تازه بر سر برنامه هستهای ایران است و تداوم مذاکرات، با وجود اختلافهای قابل توجه، نشان میدهد دو طرف همچنان برای ادامه مسیر دیپلماتیک آمادگی دارند. به گزارش اکسیوس، این مذاکرات همچنین میتواند مقدمهای برای گفتوگوهای گستردهتر درباره امنیت منطقهای باشد.
اکسیوس گزارش داد که هیات آمریکایی به ریاست جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، و با حضور استیو ویتکاف و جرد کوشنر، فرستادگان کاخ سفید، در این مذاکرات شرکت کرده است. این گفتوگوها در حالی برگزار شد که ایران روز شنبه ۳۰ خرداد اعلام کرد در واکنش به آنچه نقض آتشبس لبنان از سوی اسرائیل خواند، تنگه هرمز را خواهد بست.
این رسانه به نقل از یک دیپلمات آمریکایی نوشت که یکی از محورهای اصلی مذاکرات، ایجاد «سازوکارهای جلوگیری از تنش در لبنان و اجرای آتشبس» در شرایط درگیری میان حزبالله و نیروهای اسرائیلی در جنوب لبنان بوده است. به گفته این مقام، گفتوگوها همه ابعاد توافق هستهای را دربر گرفته و موضوع تنگه هرمز و اظهارات اخیر مقامهای ایرانی درباره احتمال بستن این آبراه نیز در دستور کار قرار داشته است.
این دیپلمات آمریکایی افزود: «ما بهروشنی اعلام کردیم که میخواهیم اطمینان حاصل کنیم تنگه هرمز کاملاً باز بماند. در این زمینه پیشرفت خوبی داشتیم.»
به گزارش اکسیوس، دو طرف همچنین درباره نحوه اجرای یادداشت تفاهم و چگونگی اطمینان از هماهنگی همه طرفهای مرتبط با آن گفتوگو کردند. علاوه بر این، چارچوبی برای ادامه مذاکرات میان رهبران سیاسی و تیمهای فنی نیز مورد بحث قرار گرفت.
این دیپلمات آمریکایی همچنین گفت نمایندگان آمریکا، ایران، پاکستان و قطر از روند مذاکرات ابراز رضایت کردهاند. به گفته او، میانجیها به دو طرف کمک میکنند تا اختلافها را مدیریت کنند و این دور نخست مذاکرات، زمینه لازم برای اعتمادسازی در مراحل بعدی را فراهم کرده است.
اکسیوس در پایان گزارش خود نوشت که انتظار میرود مذاکرات سیاسی در سطح عالی روز دوشنبه به پایان برسد، اما تیمهای فنی احتمالاً برای ادامه مذاکرات و بررسی جزئیات توافق در سوئیس باقی خواهند ماند.
