یک پژوهش تازه نشان میدهد شمار درگیریها میان دولتها در سال ۲۰۲۵ به بالاترین سطح از زمان پایان جنگ جهانی دوم رسید و شمار سالانه کشتهشدگان درگیریها نیز در این سال، بالاترین رقم ثبتشده از زمان نسلکشی رواندا بود.
بر اساس پژوهش تازه محققان دپارتمان «صلح و تعارض» دانشگاه اوپسالا در سوئد که سهشنبه ۱۹ خرداد در نشریه «مطالعات صلح» دانشگاه آکسفورد منتشر شد، در سال ۲۰۲۵، ۶۵ درگیری فعال در جهان ثبت شد.
از این میان، هشت درگیری در دسته «درگیریهای مستقیم میان دولتها» قرار گرفتهاند؛ رقمی که نسبت به سال پیش دو برابر شده و بالاترین شمار این نوع درگیریها از زمانی است که برنامه «دادههای منازعات» در دانشگاه اوپسالا در سال ۱۹۴۶ آغاز شد.
هشت درگیری مستقیم میان دولتها، جنگهای روسیه و اوکراین، جنگ ۱۲روزه، درگیریها میان هند و پاکستان، تایلند و کامبوج، درگیریهای اسرائیل در سوریه و یمن، درگیری مرزی میان افغانستان و پاکستان و تنشها در دریای سرخ و خلیج عدن میان آمریکا و بریتانیا در یک سو و حوثیهای یمن از سوی دیگر را شامل میشود.
پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، پست دونالد ترامپ در شبکه اجتماعی تروثسوشال درباره پاسخ به سرنگونی یک بالگرد آپاچی توسط جمهوری اسلامی در تنگه هرمز را بازنشر کرد.
هگست تصویری از پست ترامپ که دقایقی پیش از آن در شبکه اجتماعی تروث سوشال منتشر شده بود، در حساب شخصی خود در ایکس منتشر کرد.
بقایای حملات اسرائیل به اردوگاه آوارگان فلسطینی در خان یونس در جنوب باریکه غزه، ۷ ژوئن ۲۰۲۶، رویترز/رمضان عابد
یک پژوهش تازه نشان میدهد شمار درگیریها میان دولتها در سال ۲۰۲۵ به بالاترین سطح از زمان پایان جنگ جهانی دوم رسید و شمار سالانه کشتهشدگان درگیریها نیز در این سال، بالاترین رقم ثبتشده از زمان نسلکشی رواندا بود.
بر اساس پژوهش تازه محققان دپارتمان «صلح و تعارض» دانشگاه اوپسالا در سوئد که سهشنبه ۱۹ خرداد در نشریه «مطالعات صلح» دانشگاه آکسفورد منتشر شد، در سال ۲۰۲۵، ۶۵ درگیری فعال در جهان ثبت شد. از این میان، هشت درگیری در دسته «درگیریهای مستقیم میان دولتها» قرار گرفتهاند؛ رقمی که نسبت به سال پیش دو برابر شده و بالاترین شمار این نوع درگیریها از زمانی است که برنامه «دادههای منازعات» در دانشگاه اوپسالا در سال ۱۹۴۶ آغاز شد.
هشت درگیری مستقیم میان دولتها، جنگهای روسیه و اوکراین، جنگ ۱۲روزه، درگیریها میان هند و پاکستان، تایلند و کامبوج، درگیریهای اسرائیل در سوریه و یمن، درگیری مرزی میان افغانستان و پاکستان و تنشها در دریای سرخ و خلیج عدن میان آمریکا و بریتانیا در یک سو و حوثیهای یمن از سوی دیگر را شامل میشود.
باقی درگیریها به نوشته این مقاله، درگیریهای داخلی و نبرد میان نیروهای دولتی در کشورها با گروههای شورشی و مخالفان مسلح بود.
شانس دیویس، تحلیلگر ارشد برنامه دادههای منازعات به رادیوی عمومی آمریکا گفت: «اکنون شاهد افزایش آشکار درگیریها میان دولتها هستیم. برای مدت طولانی، جنگهای میاندولتی بهنسبت نادر بودند، اما تحولات سالهای اخیر از افزایش تنشهای بینالمللی و تغییر در نظم امنیتی جهانی حکایت دارد.»
بیشترین شمار کشتهشدگان از نسلکُشی رواندا در سال ۱۹۹۴
دادههای این پژوهش نشان میدهد شمار کشتهشدگان در سال ۲۰۲۵ به بالاترین رقم ثبتشده از سال ۱۹۹۴ رسید و حدود ۲۴۴ هزار و ۶۰۰ نفر در درگیریها کشته شدند. این رقم در سال ۲۰۲۴، ۱۸۷ هزار نفر بود.
ترزه پترسون، تحلیلگر ارشد و مدیر پروژه در برنامه دادههای منازعات اوپسالا، به رادیوی عمومی آمریکا گفت: «موضوع فقط افزایش شمار درگیریها نیست، بلکه سطح بسیار بالای خشونت مرگبار نیز مطرح است. شاهد افزایش چشمگیر خشونت علیه غیرنظامیان هستیم، بهخصوص در سودان.»
در این پژوهش، درگیریها در چند دسته اصلی طبقهبندی شدهاند. نخست، «خشونت مبتنی بر دولت» که جنگهای داخلی و همچنین جنگهای میان کشورها را در بر میگیرد؛ در این نوع درگیریها، دستکم یکی از طرفها دولت است. جنگهای اوکراین، سودان و غزه در این دسته قرار گرفتهاند.
دسته دوم، «خشونت غیردولتی» است که به درگیری میان دو گروه غیردولتی اشاره دارد؛ از جمله درگیریهای فرقهای در پاکستان یا خشونتهای مرتبط با کارتلها در مکزیک.
دسته سوم، «خشونت یکطرفه» است؛ خشونتی که در آن غیرنظامیان هدف قرار میگیرند، مانند سرکوب اعتراضات در تانزانیا از سوی دولت در سال گذشته یا حملات گروههای شورشی به غیرنظامیان در جمهوری دموکراتیک کنگو.
بر اساس این پژوهش، از میان ۶۵ درگیری ثبتشده در سال ۲۰۲۵، ۱۳ مورد به سطح «جنگ» رسیدند؛ تعریفی که به درگیریهایی با بیش از هزار کشته در میدان نبرد طی یک سال اطلاق میشود.
جنگ روسیه و اوکراین مرگبارترین جنگ سال ۲۰۲۵
جنگ روسیه و اوکراین مرگبارترین درگیری میاندولتی بود و ۶۲ درصد از کل کشتهشدگان مرتبط با نبرد را به خود اختصاص داد.
در سال ۲۰۲۵، ۷۷ هزار و ۷۰۰ نفر در روسیه و ۱۴ هزار نفر در اوکراین کشته شدند. با توجه به اینکه طرفهای درگیر بهطور منظم آمار کشتهها را منتشر نمیکنند، پژوهشگران اوپسالا برای رسیدن به این آمار از منابع علنی گوناگون، از جمله شبکههای اجتماعی، استفاده کردهاند.
آنها نتیجه گرفتهاند که در بازه زمانی مورد مطالعه شمار کشتههای روسیه در میدان نبرد افزایش یافته و تلفات اوکراین بهنسبت ثابت مانده است.
جنگ اسرائیل و حماس با ۱۴ هزار و ۴۰۰ کشته در سال ۲۰۲۵ دومین درگیری مرگبار ثبت شده در این پژوهش است. به نوشته محققان این رقم به دلیل آتشبس در ماههای پایانی سال نسبت به سال ۲۰۲۴ کاهش داشت.
درگیریها در سودان با ۱۲ هزار و ۲۰۰ کشته سومین درگیری مرگبار دولتی شناخته شد. پژوهشگران تاکید کردهاند که این رقم فقط جنگ میان نیروهای دولتی و نیروهای شبهنظامی پشتیبانی سریع را در بر میگیرد.
سودان از نظر خشونت علیه غیرنظامیان در صدر فهرست این پژوهش قرار دارد. در بخشی از گزارش آمده است: «تنها پس از تصرف شهر الفاشر سودان در سال گذشته، دهها هزار غیرنظامی سودانی در کشتارهای جمعی به دست نیروهای پشتیبانی سریع کشته شدند.»
درگیریهای شدید در دارفور که از سال ۲۰۰۳ آغاز شده بود، در سال ۲۰۱۷ پایان یافت. با این حال خشونتهای پراکنده قومی از آن زمان تا کنون ادامه داشت و در سال گذشته به درگیریهایی خونبار و شدید تبدیل شد
دولت ایالات متحده در سال ۲۰۲۳ اعلام کرد که تجدید خشونتها در این منطقه به حدی است که میتوان گفت یک نسلکُشی مجدد در حال وقوع است.
دلیل افزایش جنگها
یکی از دلایلی که پژوهشگران برای افزایش درگیریها در جهان طی دهه گذشته مطرح کردهاند، تغییر در نظم بینالمللی است؛ نظمی که از زمان جنگ جهانی دوم به رهبری آمریکا شکل گرفته بود.
در این پژوهش آمده است: «با استناد به راهبرد امنیت ملی ۲۰۲۵ آمریکا، این کشور اکنون علیه نظمی که خود آن را شکل داده بود، عمل میکند. شمار بسیار بالای درگیریها و جنگهای ثبتشده در سال ۲۰۲۵، بهویژه رکوردشکنی شمار درگیریهای میاندولتی، به استدلال شمار فزایندهای از صاحبنظران اعتبار میبخشد که معتقدند جهان با پایان «صلح آمریکایی» و نظم جهانی لیبرال روبهروست.»
با این حال در این گزارش تاکید شده است که دادههای مورد بررسی به پژوهشگران اجازه نمیدهد میان تغییرات مشخص در سیاست آمریکا و افزایش شمار درگیریهای ثبتشده در سال ۲۰۲۵ که با نخستین سال دولت دوم دونالد ترامپ همزمان است، رابطه علتومعلولی مستقیم برقرار کند.
پژوهشگران همچنین هشدار دادهاند که علت درگیریها و جنگها هرچه باشد، به نظر نمیرسد سال ۲۰۲۶ از سال گذشته آرامتر باشد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، اعلام کرد جمهوری اسلامی یک بالگرد پیشرفته آپاچی ارتش این کشور را هنگام گشتزنی بر فراز تنگه هرمز سرنگون کرده و تاکید کرد ایالات متحده به این حمله پاسخ خواهد داد.
ترامپ شامگاه سهشنبه ۱۹ خرداد در شبکه اجتماعی تروثسوشال نوشت که «ارتش بزرگ آمریکا» به او اطلاع داده است که جمهوری اسلامی شامگاه دوشنبه یکی از بالگردهای بسیار پیشرفته آپاچی این کشور را هنگام گشتزنی بر فراز تنگه هرمز سرنگون کرده است.
او با اشاره به اینکه دو خلبان این بالگرد سالم هستند و آسیب ندیدهاند، تاکید کرد: «با این حال، ایالات متحده چارهای جز پاسخ دادن به این حمله ندارد.»
رییسجمهوری آمریکا جزییات بیشتری درباره نوع یا زمان پاسخ احتمالی آمریکا ارائه نکرد.
پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا نیز پست ترامپ در شبکه اجتماعی تروثسوشال درباره ضرورت پاسخ واشینگتن به سرنگونی بالگرد آپاچی در تنگه هرمز را بازنشر کرد.
ترامپ صبح سهشنبه درباره این رخداد اعلام کرد حال خلبانان بالگرد سقوطکرده «خوب است».
سنتکام، فرماندهی مرکزی آمریکا، ظهر سهشنبه اعلام کرده بود این بالگرد هنگام گشتزنی در آبهای منطقهای در نزدیکی سواحل عمان سقوط کرد و دو نظامی سرنشین آن حدود دو ساعت پس از حادثه بهدست نیروهای آمریکایی نجات یافتند.
سنتکام افزود وضعیت جسمی این دو نظامی پایدار و علت حادثه در دست بررسی است.
به گفته سنتکام، عملیات نجات با هدایت فرماندهی نیروهای دریایی آمریکا در منطقه مرکزی و لشکر ۸۲ هوابرد ارتش آمریکا و با پشتیبانی یگانهایی از نیروی دریایی و نیروی هوایی آمریکا، از جمله گروه عملیاتی ۵۹ ناوگان پنجم آمریکا، انجام شد.
نیویورکتایمز پیش از اعلام ترامپ نوشته بود علت سقوط این بالگرد هنوز مشخص نیست و معلوم نیست این حادثه بر اثر شلیک نیروهای جمهوری اسلامی، نقص فنی یا عامل دیگری رخ داده است. یکی از منابع آگاه به این روزنامه گفت تحقیقات درباره ابعاد حادثه ادامه دارد.
اظهارات ترامپ در حالی مطرح میشود که آینده آتشبسی که ۱۹ فروردین، پس از درخواست او برای پایان درگیریها میان جمهوری اسلامی و اسرائیل اعلام شد، با ابهام بیشتری روبهرو شده است.
این آتشبس به کارزار نظامی آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی که از ۹ اسفند ۱۴۰۴ آغاز شده بود، پس از حدود ۴۰ روز پایان داد. با این حال، تنشها بهطور کامل فروکش نکرد و درگیریهای پراکنده در منطقه ادامه یافت.
شامگاه ۱۷ خرداد، جمهوری اسلامی در حمایت از حزبالله مواضعی در اسرائیل را هدف قرار داد و اسرائیل نیز به این حمله پاسخ داد؛ تبادل آتش میان دو طرف تا ظهر ۱۸ خرداد ادامه داشت.
جمهوری اسلامی و اسرائیل روز دوشنبه از توقف حملات متقابل خبر دادند، اما تهران هشدار داد در صورت ادامه حملات اسرائیل به حزبالله لبنان، درگیریها را از سر خواهد گرفت.
این تنشها تلاشها برای دستیابی به توافقی گستردهتر با هدف پایان دادن به جنگ و بازگشایی تنگه هرمز را با چالش بیشتری روبهرو کرده است.
سنتکام در عملیاتهای خود برای حفاظت از کشتیرانی و مقابله با اقدامات جمهوری اسلامی در تنگه هرمز، از بالگردهای آپاچی، پهپادهای مسلح امکیو-۹ ریپر و جنگندههای اف/ای-۱۸ و اف-۳۵ استفاده کرده است.
تنگه هرمز گذرگاه باریکی میان ایران و عمان است و حدود یکپنجم نفت خام و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکند.
جمهوری اسلامی از زمان آغاز جنگ اخیر، بارها تردد کشتیها در این آبراه راهبردی را مختل کرده است؛ اقدامی که به افزایش بهای جهانی انرژی و تشدید نگرانیها درباره امنیت کشتیرانی در منطقه انجامیده است.
خبرگزاری ایسنا به نقل از منابع غیررسمی گزارش داد شورای عالی انقلاب فرهنگی تصمیم گرفته است تاثیر معدل پایه یازدهم در کنکور امسال مثبت باشد؛ تصمیمی که یکی از خواستههای اصلی دانشآموزان معترض در تجمعهای دو هفته اخیر در چندین شهر را برآورده میکند.
این رسانه در گزارشی که عصر سهشنبه ۱۹ خرداد انتشار یافت، نوشت: «بر اساس برخی اخبار غیررسمی اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی در جلسه امروز خود تصمیم گرفتند تاثیر معدل دوره یازدهم در کنکور امسال به صورت مثبت باشد. همچنین از سال تحصیلی جاری، متقاضیان برای نخستین بار می توانند به صورت تک درس یا تمامی دروس نسبت به ترمیم نمره اقدام کنند.»
این تصمیم به آن معنا است که نمرات نهایی پایه یازدهم تنها در صورتی در محاسبه نتیجه کنکور اعمال میشود که به نفع داوطلب باشد و نمره کل یا رتبه او را بهبود دهد. ترمیم معدل نیز به داوطلبانی که از نمرات نهایی خود رضایت ندارند امکان میدهد بار دیگر در امتحان یک یا چند درس شرکت کنند و در صورت کسب نمره بهتر، سابقه تحصیلی موثر در کنکور خود را بهبود بخشند.
این مصوبه هنوز اجرایی نیست و برای اجرایی شدن به تایید رییس دولت، بهعنوان رییس شورای عالی انقلاب فرهنگی نیاز دارد.
بنا بر گزارش رسانههای حقوق بشری، اشرف محمدی نجفآبادی، فعال محیط زیست، هماکنون در بند زنان زندان اصفهان وضعیت جسمی نامناسب داشته و نیاز فوری به رسیدگی پزشکی دارد.
او ۳۰ بهمنماه هنگام بازگشت از مراسم چهلم جاویدنام محمد محمدی در نجفآباد بازداشت شد.
او پیشتر نیز در جریان خیزش مهسا بازداشت شده و چند ماه در زندان بود. برادر اشرف محمدی نیز در جنگ ایران و عراق کشته شده است.
