وزارت خارجه آمریکا اعلام کرد در ادامه سیاست «فشار حداکثری»، مجموعهای از شرکتها، افراد و شناورهای مرتبط با تجارت نفت و پتروشیمی ایران را تحریم کرده است. واشینگتن همچنین از اختصاص جایزهای تا سقف ۱۵ میلیون دلار برای دریافت اطلاعاتی درباره سازوکارهای مالی سپاه پاسداران خبر داد.
دولت آمریکا پنجشنبه از اعمال دور جدیدی از تحریمها علیه شبکههای مرتبط با صادرات نفت و محصولات پتروشیمی ایران خبر داد و اعلام کرد این اقدامات با هدف قطع منابع مالی جمهوری اسلامی، سپاه پاسداران و نهادهای نظامی ایران انجام شده است.
تامی پیگوت، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، در بیانیهای گفت ایالات متحده در حال اجرای مجموعهای از اقدامات هماهنگ برای قطع دسترسی حکومت ایران به منابع درآمدی است که به گفته واشینگتن برای تامین مالی فعالیتهای منطقهای و عملیات گروههای مورد حمایت جمهوری اسلامی به کار گرفته میشوند.
بر اساس این بیانیه، وزارت خارجه آمریکا هشت شرکت را تحریم و هشت شناور را به عنوان اموال مسدودشده معرفی کرده است. این شرکتها و شناورها به دلیل مشارکت در حملونقل نفت خام، فرآوردههای نفتی و محصولات پتروشیمی ایران هدف تحریم قرار گرفتهاند. همچنین سه شرکت و یک فرد دیگر نیز به دلیل نقش در تجارت محصولات پتروشیمی با منشأ ایرانی در فهرست تحریمها قرار گرفتهاند.
همزمان، وزارت خزانهداری آمریکا نیز چندین شرکت مستقر در هنگکنگ را تحریم کرد که به گفته مقامهای آمریکایی در شبکه فروش نفت ایران فعالیت داشتهاند. واشینگتن تاکید دارد این شبکه طی سالهای اخیر دهها میلیون بشکه نفت ایران به ارزش چندین میلیارد دلار را ذخیره، جابهجا و به فروش رسانده است.
وزارت خارجه آمریکا در بیانیه خود تاکید کرد درآمد حاصل از این معاملات به طور مستقیم در اختیار سپاه پاسداران، ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی و دیگر بخشهای ساختار نظامی حکومت ایران قرار گرفته است. به گفته این وزارتخانه، شبکه مورد تحریم یکی از حلقههای کلیدی در توانایی جمهوری اسلامی برای تامین مالی فعالیتهایی است که آمریکا آنها را بیثباتکننده در خاورمیانه میداند.
واشینگتن همچنین هشدار داد که هر فرد، شرکت یا نهادی که در تجارت نفت ایران مشارکت کند یا به صادرات و فروش محصولات انرژی ایران کمک رساند، ممکن است در معرض تحریمهای آمریکا قرار گیرد.
در بخش دیگری از این بیانیه، دولت آمریکا از گسترش برنامه «پاداش برای عدالت» خبر داد و اعلام کرد تا سقف ۱۵ میلیون دلار برای دریافت اطلاعاتی که به شناسایی یا مختل شدن سازوکارهای مالی سپاه پاسداران و شاخههای وابسته به آن منجر شود، جایزه پرداخت خواهد کرد.
مقامهای آمریکایی تاکید کردند که این اقدامات در چارچوب فرمانهای اجرایی ۱۳۲۲۴ و ۱۳۸۴۶ انجام شده است. فرمان ۱۳۲۲۴ به تحریم گروههای تروریستی و حامیان آنها اختصاص دارد و فرمان ۱۳۸۴۶ نیز مبنای بازگشت و اجرای بخش مهمی از تحریمهای آمریکا علیه حکومت ایران به شمار میرود.
وزارت خارجه آمریکا این تحریمها را بخشی از کارزار گسترده دولت برای افزایش فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی توصیف کرد؛ کارزاری که بر اساس «یادداشت ریاستجمهوری امنیت ملی شماره ۲» (NSPM-2) و سیاست موسوم به «فشار حداکثری» دنبال میشود.
طبق اطلاعیههای منتشر شده، وزارت خارجه و وزارت خزانهداری آمریکا پنجشنبه هفتم خرداد به طور هماهنگ شبکهای متشکل از ۱۱ شرکت، یک فرد و هشت شناور مرتبط با تجارت نفت و پتروشیمی ایران را هدف تحریم قرار دادند. وزارت خزانهداری علاوه بر این، پنج شرکت دیگر مرتبط با شبکه «سپهر انرژی جهاننما پارس» را نیز به فهرست تحریمها افزود.
دولت آمریکا میگوید هدف از این اقدامات محدود کردن توان جمهوری اسلامی برای کسب درآمد از صادرات نفت و پتروشیمی است؛ درآمدی که واشینگتن معتقد است صرف تامین مالی اقدامات تهاجمی منطقهای و فعالیتهای تروریستی جهانی آن میشود.
وزارت دادگستری آمریکا اعلام کرد محمد باقر سعد داوود الساعدی، شهروند دوتابعیتی ایرانی-عراقی، با هشت اتهام مرتبط با تروریسم روبهرو شده است. این فرد به مشارکت در طراحی حملات در اروپا و تلاش برای انجام عملیات در آمریکا متهم شده است.
مقامهای آمریکایی او را از عوامل کتائب حزبالله و سپاه پاسداران جمهوری اسلامی میدانند و میگویند که در برنامهریزی نزدیک به ۲۰ حمله یا تلاش برای حمله در اروپا و همچنین طرحریزی حملاتی در خاک آمریکا نقش داشته است.
بر اساس اسناد دادگاه که وزارت دادگستری آمریکا پنجشنبه هفتم خرداد منتشر کرده است، ساعدی پس از بازداشت در خارج از عراق در ۱۴ مه [۲۴ اردیبهشت] به آمریکا منتقل و در اختیار افبیآی قرار گرفت. مقامهای آمریکایی میگویند او در جریان انتقال به ایالات متحده از حق سکوت خود صرفنظر کرده و در گفتوگو با ماموران فدرال درباره نقش و فعالیتهایش توضیحاتی ارائه داده است.
به گفته دادستانها، ساعدی در بازجوییها خود را یکی از رهبران «محور مقاومت» معرفی کرده و گفته است که این مجموعه شامل سپاه پاسداران، کتائب حزبالله، حزبالله لبنان و حوثیهای یمن میشود. مقامهای آمریکایی گفتهاند او مسئولیت فعالیتهای رسانهای، جنگ روانی، برنامهریزی راهبردی و اطلاعات نظامی این شبکه را بر عهده داشته است.
وزارت دادگستری همچنین تاکید کرده است که ساعدی روابط نزدیکی با فرماندهان کنونی و پیشین سپاه پاسداران داشته است. بر این اساس، او در بازجوییها گفته که رابطهای نزدیک با قاسم سلیمانی، فرمانده پیشین نیروی قدس سپاه، داشته و پیش از کشته شدن سلیمانی در حمله آمریکا در سال ۲۰۲۰، به طور مستمر با او در رفتوآمد بوده است.
در یکی از بخشهای کیفرخواست، دادستانها تاکید کردهاند که ساعدی در بازجوییها گفته است چند روز پیش از آغاز جنگ اخیر میان حکومت ایران و آمریکا با علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، در ایران دیدار کرده بود. این ادعا تاکنون از سوی منابع مستقل تایید نشده است.
مقامهای آمریکایی همچنین میگویند تلفن همراه و حسابهای کاربری ساعدی در شبکههای اجتماعی حاوی تصاویر و ویدئوهایی از دیدار او با فرماندهان سپاه پاسداران، کتائب حزبالله، حوثیهای یمن و دیگر گروههای همسو با جمهوری اسلامی بوده است. به گفته دادستانها، این مدارک همچنین نشان میدهد که او در هماهنگی و هدایت برخی از حملات منتسب به شبکه موسوم به «حرکت اصحاب الیمین الاسلامیه» نقش مستقیم داشته است.
بر اساس بیانیه وزارت دادگستری، ساعدی از اعضا و عوامل باسابقه کتائب حزبالله عراق و سپاه پاسداران جمهوری اسلامی ایران بوده است؛ دو گروهی که دولت آمریکا آنها را در فهرست سازمانهای تروریستی خارجی قرار داده است.
تاد بلانچ، سرپرست دادستانی کل آمریکا، در این باره گفت که ساعدی «مستقیماً در عملیاتهای تروریستی و تصمیمگیریهای نظامی برای حمله به منافع آمریکا و اسرائیل در سراسر جهان مشارکت داشته» و با دیگران برای طراحی حملات مرگبار در خاک ایالات متحده تبانی کرده است.
جی کلیتون، دادستان ایالات متحده در منطقه جنوبی نیویورک، نیز اعلام کرد ساعدی با همکاری سازمانهای مورد حمایت جمهوری اسلامی در حملاتی که غیرنظامیان را هدف قرار دادهاند نقش داشته و برای اجرای عملیات در داخل آمریکا نیز تلاش کرده است. او گفت گروههایی که ساعدی با آنها همکاری داشته، از جمله سپاه پاسداران، سالهاست به دنبال هدف قرار دادن منافع آمریکا هستند.
بر اساس مطالب مطرحشده در کیفرخواست، ساعدی دستکم از سال ۲۰۱۷ در پیشبرد اهداف کتائب حزبالله و سپاه پاسداران فعالیت داشته و با رهبران ارشد این دو سازمان در ارتباط بوده است. وزارت دادگستری آمریکا همچنین اعلام کرد که پس از کشته شدن برخی فرماندهان این گروهها در حملات ایالات متحده، ساعدی به دیگر اعضا دستور داده بود برای انتقامگیری، شهروندان و مقامهای سیاسی و نظامی آمریکا را هدف قرار دهند.
در بخش دیگری از این کیفرخواست آمده است که ساعدی در ماههای اخیر در طراحی و هدایت حدود ۱۸ حمله و تلاش برای حمله در کشورهای اروپایی مشارکت داشته است. به گفته وزارت دادگستری، این عملیاتها با نام گروهی موسوم به «حرکت اصحاب الیمین الاسلامیه» انجام شده، اما مقامهای آمریکایی این گروه را پوششی برای کتائب حزبالله و دیگر سازمانهای تروریستی معرفی کردهاند.
مقامهای آمریکایی همچنین تاکید کردند که ساعدی در ماههای مارس و آوریل ۲۰۲۶ برای اجرای حملاتی در داخل ایالات متحده تلاش کرده است. به گفته دادستانها، یکی از اهداف مورد نظر یک کنیسه در نیویورک بوده است.
در بیانیه وزارت دادگستری آمریکا آمده است که ساعدی در حدود ۳۰ آوریل [۱۰ اردیبهشت] با فردی در آمریکا تماس گرفته و از او خواسته بود شخصی را برای انجام یک «حمله» در داخل ایالات متحده پیدا کند؛ حملهای که به گفته دادستانها میتوانست شامل آتشسوزی عمدی یا کشتن افراد باشد.
به گفته مقامهای آمریکایی، ساعدی که در عراق مستقر بود، یک روز پس از این تماس و در جریان سفر به خارج از این کشور بازداشت شد. وزارت دادگستری جزئیاتی درباره محل بازداشت او منتشر نکرده است.
کش پاتل، رییس افبیآی، بازداشت ساعدی را بخشی از تلاشهای دولت آمریکا برای تعقیب و محاکمه افرادی دانست که به گفته او در اقدامات تروریستی بینالمللی نقش دارند. او گفت افبیآی با همکاری وزارت دادگستری و نهادهای امنیتی داخلی و بینالمللی به پیگیری این پرونده ادامه خواهد داد.
بر اساس کیفرخواست، ساعدی با هشت اتهام از جمله حمایت مادی از سازمانهای تروریستی خارجی، تامین مالی تروریسم، مشارکت در اقدامات تروریستی فرامرزی و توطئه برای بمبگذاری در اماکن عمومی روبهرو است. برخی از این اتهامات در صورت اثبات میتوانند مجازات حبس ابد در پی داشته باشند.
یک مقام آمریکایی به خبرگزاری رویترز گفت که برخلاف ادعای مطرحشده در رسانههای حکومتی ایران، هیچ هواگردی آمریکایی در نزدیکی بوشهر هدف قرار نگرفته یا سرنگون نشده است.
این مقام که نخواست نامش فاش شود، در گفتوگو با رویترز تاکید کرد که گزارشهای منتشرشده درباره انهدام یک هواگرد آمریکایی در جنوب ایران صحت ندارد.
دقایقی بعد نیز سنتکام با انتشار پیامی در حساب ایکس، ادعای جمهوری اسلامی را تکذیب کرد.
پیشتر تلویزیون حکومت ایران به نقل از مسعود تنگستانی، فرماندار شهرستان جم در استان بوشهر، گزارش داده بود که یک پهپاد آمریکایی در این منطقه منهدم شده است.
این موضوع در حالی مطرح شد که رسانههای نزدیک به نهادهای نظامی ایران نیز از فعال شدن سامانههای پدافندی در مناطق جم و کنگان و مقابله با یک «هواگرد متخاصم» بر فراز آبهای خلیج فارس خبر داده بودند. برخی منابع داخلی همچنین از رهگیری یک پهپاد آمریکایی در اطراف بوشهر سخن گفته بودند.
همزمان، خبرگزاری فارس به نقل از خبرنگار دفاعی خود گزارش داده بود که پدافند یکپارچه هوایی مستقر در نزدیکی شهرستانهای جم و کنگان در استان بوشهر ساعتی پیش به سوی یک «هواگرد متخاصم» بر فراز آبهای خلیج فارس شلیک کرده است. این گزارش افزوده بود «عملیات جستوجو برای یافتن لاشه احتمالی این هواگرد ادامه دارد.»
در همین حال، رسانههای ایرانی از شنیده شدن صدای انفجار در شهرستان جم خبر داده بودند. مقامهای محلی علت این صدا را مقابله سامانههای پدافندی با «هواگردهای متخاصم» اعلام کرده بودند. بر اساس گزارشهای منتشرشده، صدای انفجار در منطقه موسوم به «هفت چاه» شهرستان جم شنیده شده بود.
این تحولات همزمان با گزارشهایی درباره شلیک موشک از مناطق جنوبی ایران رخ داده است. خبرگزاری فارس بامداد جمعه گزارش داد که نیروهای مسلح جمهوری اسلامی از جنوب کشور به سوی «اهداف مشخص» موشک شلیک کردهاند، اما مقصد این موشکها در زمان انتشار خبر مشخص نشده بود.
همزمان، منابع ایرانی از شلیک موشک از جنوب کشور و هشدار به شناورهای نظامی در نزدیکی تنگه هرمز خبر دادهاند.
رسانههای دولتی و نزدیک به نهادهای نظامی در ایران بامداد جمعه هشتم خرداد از وقوع یک درگیری هوایی در محدوده استان بوشهر خبر دادند و تاکید کردند که پدافند هوایی ایران «یک هواگرد آمریکایی» را هدف قرار داده است.
در همین حال، صدا و سیمای جمهوری اسلامی گزارش داد که مسعود تنگستانی، فرماندار شهرستان جم، اعلام کرده است یک «هواگرد آمریکایی» در محدوده این شهرستان در استان بوشهر منهدم شده است. با این حال، رویترز تاکید کرده که تا زمان انتشار این خبر هیچ مقام آمریکایی این موضوع را تایید نکرده است.
همزمان، خبرگزاری فارس به نقل از خبرنگار دفاعی خود گزارش داد که پدافند یکپارچه هوایی مستقر در نزدیکی شهرستانهای جم و کنگان در استان بوشهر ساعتی پیش به سوی یک «هواگرد متخاصم» بر فراز آبهای خلیج فارس شلیک کرده است. این گزارش میافزاید عملیات جستوجو برای یافتن لاشه احتمالی این هواگرد ادامه دارد.
خبرگزاری حکومتی تسنیم نیز به نقل از یک منبع نظامی گزارش داد که یک پهپاد آمریکایی در اطراف بوشهر رهگیری شده است. به گفته این منبع، عملیات رهگیری با شلیک موشک پدافندی انجام شده است. تسنیم جزئیات بیشتری درباره سرنوشت این پهپاد یا محل دقیق وقوع حادثه منتشر نکرد.
در همین حال، رسانههای ایرانی از شنیده شدن صدای انفجار در شهرستان جم خبر دادند. مقامهای محلی علت این صدا را مقابله سامانههای پدافندی با «هواگردهای متخاصم» اعلام کردهاند. بر اساس گزارشهای منتشرشده، صدای انفجار در منطقه موسوم به «هفت چاه» شهرستان جم شنیده شده است.
این تحولات همزمان با گزارشهایی درباره شلیک موشک از مناطق جنوبی ایران رخ داده است. خبرگزاری فارس بامداد جمعه گزارش داد که نیروهای مسلح جمهوری اسلامی از جنوب کشور به سوی «اهداف مشخص» موشک شلیک کردهاند، اما مقصد این موشکها در زمان انتشار خبر مشخص نشده بود.
خبرگزاری رویترز نیز به نقل از خبرگزاری فارس گزارش داد که نیروهای مسلح حکومت ایران یک عملیات موشکی را از جنوب کشور آغاز کردهاند و مقصد موشکها هنوز روشن نیست. برخی منابع ایرانی احتمال دادهاند که این تحرکات با درگیریهای دریایی در خلیج فارس مرتبط باشد.
برخی گزارشهای منتشرشده در رسانههای داخلی همچنین حاکی از آن است که تعدادی از موشکها ممکن است بهعنوان شلیک هشدار به سمت شناورهای نظامی خارجی در آبهای خلیج فارس پرتاب شده باشند، هرچند این موضوع هنوز به طور رسمی تایید نشده است.
در همین زمینه، خبرگزاری مهر گزارش داد که نیروهای مسلح جمهوری اسلامی در نزدیکی تنگه هرمز به چهار شناور که قصد عبور بدون هماهنگی از این گذرگاه را داشتند، شلیک اخطار کردهاند. همچنین گزارشهای دیگری از منابع نزدیک به سپاه حاکی است که نیروی دریایی سپاه پاسداران در محدوده تنگه هرمز به چهار شناور «خاطی» هشدار داده است.
این رویدادها یک روز پس از آن رخ داد که مقامهای ایرانی ضمن تایید حمله بامداد پنجشنبه آمریکا به مناطقی در شرق بندرعباس، اعلام کردند نیروهای مسلح جمهوری اسلامی در پاسخ، پایگاه مبدأ این حمله را هدف قرار دادهاند. هرچند سپاه محل این پایگاه را اعلام نکرد، اما فعال شدن پدافند هوایی کویت و رهگیری چند موشک و پهپاد در این کشور همزمان با حمله حکومت ایران، توجهها را به احتمال هدف قرار گرفتن یک پایگاه آمریکایی در خاک کویت جلب کرد.
مجموعه این گزارشها نشان میدهد که تنشهای نظامی در آبهای خلیج فارس و مناطق جنوبی ایران همچنان ادامه دارد. ادعاهای مطرحشده از سوی رسانههای ایرانی، از جمله سرنگونی یک هواگرد یا پهپاد آمریکایی، تا لحظه تنظیم این گزارش از سوی ایالات متحده تایید نشده و جزئیات مستقلی نیز درباره این حوادث منتشر نشده است.
دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا (OFAC) پنجشنبه هفتم خرداد اعلام کرد که یک فرد، ۱۶ شرکت و هشت کشتی را به فهرست تحریمهای خود افزوده است. این اقدامات در چارچوب فرمان اجرایی ۱۳۸۴۶، که مبنای اصلی تحریمهای آمریکا علیه بخشهای مختلف اقتصاد ایران به شمار میرود، انجام شده است.
بر اساس اعلام وزارت خزانهداری، شرکتهای هدف تحریم در کشورها و مناطق مختلف از جمله هنگکنگ، چین، امارات متحده عربی، هند، قطر، سنگاپور، لیبریا و جزایر مارشال ثبت شدهاند و در حوزههای کشتیرانی، تجارت انرژی و خدمات بازرگانی فعالیت دارند.
در میان افراد تحریمشده، نام «سواروپ جایانتیلال باگرچا» شهروند هندی دیده میشود که به اتهام مشارکت در فعالیتهای مرتبط با شبکههای تحت تحریم حکومت ایران در فهرست تحریمها قرار گرفته است.
بخش مهمی از تحریمهای جدید متوجه شرکتهای فعال در حوزه حملونقل دریایی است. از جمله شرکتهای تحریمشده میتوان به «اجیلیتی شیپینگ لیمیتد»،«آلت کپیتال پیتیای لیمیتد»، «کلاسی پانسی تریدینگ اند کانترکتینگ دبلیوالال»، «کریستال بلو اسکای اینک»، «اور شاینینگ لیمیتد»، «اچکی یوانهانگ شیپینگ لیمیتد»، «ریشاب تریاکسیم الالپی»، «سیفوم مارین لیمیتد»، «سمفونی شیپینگ اند مریتایم منیجمنت»، «تراستوک شیپینگ کو. لیمیتد» و «ونگارد مارین ونچرز اینک» اشاره کرد. آمریکا تاکید کرده که این شرکتها در مدیریت، مالکیت یا بهرهبرداری از ناوگانی از نفتکشها و کشتیهای تجاری دخیل بودهاند که برای انتقال محمولههای مرتبط با ایران به کار گرفته شدهاند.
همچنین پنج شرکت مستقر در هنگکنگ شامل «دامای تکنولوژی دولوپمنت لیمیتد»، «گروث تریدینگ کو. لیمیتد»، «مهدییف تریدینگ کو. لیمیتد»، «تیدا کو. لیمیتد» و «ورث سین انرژی لیمیتد» نیز به دلیل ارتباط با شبکه شرکت «سپهر انرژی جهاننما پارس» هدف تحریم قرار گرفتهاند. واشینگتن این شرکت را یکی از بازیگران فعال در تجارت انرژی ایران معرفی کرده است.
وزارت خزانهداری آمریکا علاوه بر شرکتها، هشت شناور را نیز به فهرست تحریمها افزود. این شناورها شامل نفتکشها و کشتیهای حمل مواد شیمیایی و گاز مایع هستند که تحت پرچم کشورهایی چون پاناما، کامرون، کومور، سنمارینو، پالائو و جزایر مارشال فعالیت میکنند.
از جمله شناورهای تحریمشده میتوان به نفتکشهای «RCELEBRA»، «THEA»، «ILL GAP» و «HAUNCAYO» اشاره کرد که به گفته آمریکا در شبکه حملونقل نفت ایران نقش داشتهاند.
با قرار گرفتن این اشخاص، شرکتها و شناورها در فهرست تحریمهای ویژه وزارت خزانهداری آمریکا، تمامی داراییها و منافع آنها در حوزه قضایی ایالات متحده مسدود میشود و شهروندان و شرکتهای آمریکایی از انجام هرگونه معامله با آنها منع خواهند شد. همچنین، شرکتهای خارجی که با این نهادها همکاری کنند، ممکن است در معرض تحریمهای ثانویه آمریکا قرار گیرند.
این اقدام در حالی صورت میگیرد که دولت آمریکا همچنان تلاش میکند مسیرهای صادرات نفت ایران و شبکههای مالی و لجستیکی مرتبط با آن را محدود کند؛ شبکههایی که تهران برای دور زدن تحریمهای بینالمللی و حفظ صادرات انرژی خود به آنها متکی است.
چهارشنبه ششم خرداد نیز وزارت خزانهداری آمریکا با صدور اطلاعیهای اعلام کرده بود که «نهاد مدیریت آبراه خلیج فارس» را که جمهوری اسلامی برای مدیریت عبور کشتیها از تنگه هرمز ایجاد کرده، در فهرست تحریمهای خود قرار داده است؛ اقدامی که در ادامه تنشها بر سر کنترل این آبراه راهبردی و دریافت عوارض عبور کشتیها انجام میشود.
صبح پنجشنبه هفتم خرداد نیز اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، اعلام کرد که این کشور دسترسی خطوط هوایی ایران به خدمات فرود، سوختگیری و فروش بلیط را متوقف خواهد کرد.
بسنت در شبکه ایکس نوشت: «وزارت خزانهداری آمریکا کمپین "خشم اقتصادی" خود را علیه رژیم ایران ادامه میدهد. نیروهای آنها حقوق دریافت نمیکنند، پلیس سر کار حاضر نمیشود، و جزیره خارک تعطیل شده است. اقتصاد و ارز ایران در سقوط آزاد قرار دارند.»
او از محاصره دریایی جنوب ایران به عنوان «دیوار فولادی» نام برد و افزود: «ما همچنین دسترسی شرکتهای هواپیمایی ایرانی به خدمات فرود، سوختگیری و فروش بلیط را متوقف خواهیم کرد. تنها یک نتیجه رضایتبخش در مذاکرات میتواند این روند نزولی را پایان دهد.»
این رسانه در گزارشی که عصر پنجشنبه هفت خرداد منتشر شد، به نقل از یکی از منابع آمریکایی نوشت که هدف این تفاهمنامه اولیه آوردن همه طرفها پای میز مذاکره است و جزییات آن در مذاکرات مشخص خواهد شد.
مقامهای آمریکایی به اکسیوس گفتند مفاد توافق تا روز سهشنبه تا حد زیادی مورد توافق قرار گرفته بود، اما هر دو طرف همچنان به تایید مقامهای ارشد نیاز داشتند.
آنها همچنین مدعی شدند که مذاکرهکنندگان جمهوری اسلامی بعدتر بازگشتند و گفتند تاییدیههای لازم را گرفتهاند و آماده امضا هستند. از سوی دیگر، مذاکرهکنندگان آمریکایی نیز جزییات توافق نهایی را برای ترامپ توضیح دادند، اما او بلافاصله آن را تایید نکرد.
یک مقام آمریکایی گفت: «رییسجمهوری به میانجیها اطلاع داد که میخواهد چند روزی درباره آن فکر کند.»
جمهوری اسلامی نیز هنوز بهطور رسمی و علنی موافقت با آخرین نسخه این توافق را تایید نکرده است.
دونالد ترامپ چهارشنبه در نشست کابینه اعلام کرد که از مفاد نسخه نهاییشده رضایت ندارد. او در این جلسه بار دیگر تهدید کرد در صورت نرسیدن به توافق مطلوب، آمریکا ممکن است اقدام نظامی را از سر بگیرد.
گمانهزنیها درباره مفاد توافق
به گزارش اکسیوس، مقامهای آمریکایی گفتهاند در یادداشت تفاهم ۶۰ روزه بهروشنی قید خواهد شد که کشتیرانی در تنگه هرمز «بدون محدودیت» خواهد بود.
به گفته یک مقام آمریکایی، این عبارت به معنای نبود عوارض و مزاحمت برای کشتیهاست و جمهوری اسلامی باید ظرف ۳۰ روز همه مینها را از این تنگه جمعآوری کند.
یک مقام آمریکایی نیز گفت محاصره دریایی آمریکا نیز برداشته خواهد شد، اما این اقدام متناسب با بازگشت کشتیرانی تجاری انجام خواهد گرفت.
به گفته این مقامها، یادداشت تفاهم شامل تعهد جمهوری اسلامی به خودداری از پیگیری ساخت سلاح هستهای خواهد بود. همچنین در آن قید خواهد شد که نخستین موضوعاتی که در بازه زمانی ۶۰ روزه درباره آنها مذاکره میشود، چگونگی تعیین تکلیف اورانیوم با غنای بالای ایران و نحوه پرداختن به موضوع غنیسازی خواهد بود.
افزون بر اینها، آمریکا متعهد خواهد شد که در چارچوب مذاکرات، درباره کاهش تحریمها و آزادسازی داراییهای مسدودشده جمهوری اسلامی گفتوگو کند. این یادداشت تفاهم همچنین شامل بحث درباره سازوکاری برای کمک به ایران جهت آغاز دریافت کالاها و کمکهای بشردوستانه خواهد بود.
مقامهای آمریکایی در گفتوگو با اکسیوس، وجود هرگونه توافق جانبی یا بند محرمانهای درباره کاهش تحریمها یا انتقال منابع مالی به جمهوری اسلامی را رد کردند. یکی از آنها گفت: «هرچه ایرانیها بیشتر حاضر به امتیاز دادن باشند، بیشتر به دست خواهند آورد.»
این در حالی است که مقامهای جمهوری اسلامی همچنان بر آزادسازی داراییهای مسدودشده تاکید دارند.
جمهوری اسلامی چه میخواهد؟
علی باقری کنی، معاون دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، صبح پنجشنبه هفتم خرداد در مصاحبه با خبرگزاری ریانووستی روسیه گفت که تهران از واشینگتن میخواهد «تمام داراییهای مسدودشده» را آزاد کند. او افزود: «داراییهای ایران باید تماما و بدون قید و شرط به ایران بازگردانده شود.»
ابوالفضل ابوترابی، نماینده نجفآباد در مجلس، هم در گفتوگو با سایت دیدهبان ایران، «تمام خطوط قرمز» منتسب به مجتبی خامنهای، رهبر جدید جمهوری اسلامی، در مذاکرات را «نقضشده» خواند و به «تنگه هرمز، مساله هستهای و گرفتن غرامت» به عنوان مهمترین موارد نقضشده اشاره کرد.
او پیشبینی کرد: «آمریکا بعد از جام جهانی و انتخابات کنگره، دوباره به ما حمله میکند.»
همزمان با نهایی شدن مذاکرات میان دو طرف، درگیریهای محدودی در تنگه هرمز رخ داد؛ آمریکا دو سایت موشکپرانی جمهوری اسلامی را هدف قرار گرفت و تهران نیز در اقدامی تلافیجویانه کشورهای منطقه، از جمله یک پایگاههای هوایی آمریکا در کویت، را هدف قرار داد.
افزون بر این، وزارت خزانهداری ایالات متحده صبح پنجشنبه اعلام کرد که «نهاد مدیریت آبراه خلیج فارس» را که جمهوری اسلامی برای کنترل عبور کشتیها از تنگه هرمز ایجاد کرده، در فهرست تحریمهای خود قرار داده است.
روسیه: آمریکا پیشنهاد انتقال اورانیوم غنیشده ایران را نپذیرفت
همزمان با این تحولات، وزارت خارجه روسیه اعلام کرد که با وجود آمادگی روسیه برای انتقال اورانیوم با غنای ۶۰ درصد ایران به این کشور، آمریکا پیشنهاد روسیه را رد کرده است.
ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت خارجه روسیه، گفت: «آمریکا پیشنهاد روسیه درباره انتقال اورانیوم غنیشده ایران را که ماهها روی میز بوده، نپذیرفته است.»
او از هر دو طرف مناقشه خواست به درگیری نظامی باز نگردند و در عوض، گفتوگوها را ادامه دهند.
در هفتههای گذشته، احتمال انتقال بیش از ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده جمهوری اسلامی به روسیه یا چین، و همچنین رقیقسازی بخشی از آن در این کشورها از سوی منابع آگاه در رسانهها نقل شد.
تاکید اتحادیه اروپا بر ضرورت تکمیل مذاکرات کنونی
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، ششم خرداد در پایان نشست غیررسمی وزیران خارجه این اتحادیه در قبرس گفت که هر توافق اولیه میان آمریکا و جمهوری اسلامی، باید با مذاکرات عمیقتر درباره ذخایر هستهای و دیگر مسائل حیاتی مرتبط با امنیت منطقه تکمیل شود.
در کنار اظهارات و رویدادهایی که نشان میدهد آتشبس و روند رسیدن به تفاهم موقت همچنان شکننده است، فداحسین مالکی، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، پنجشنبه به رسانههای ایران گفت «پیشرفت خوبی» در مذاکرات با آمریکا رخ داده و «اغلب پیشنهادات جمهوری اسلامی پذیرفته شده است».
او فزود: «مذاکرات پیشرفت کمی و کیفی قابلتوجهی داشته و برخی از ملاحظات جمهوری اسلامی باقی مانده که باید از سوی آمریکاییها انجام شود.»
