یک مقام جمهوری اسلامی در مصاحبه با رویترز تایید کرد پیشنهاد تهران که تاکنون از سوی ترامپ رد شده، شامل بازگشایی تنگه هرمز و پایان محاصره دریایی آمریکا است، در حالی که گفتوگو درباره برنامه هستهای به مرحله بعدی موکول میشود. او گفت جدول زمانی در قالب پیشنهاد رسمی ارائه شده است.
این مقام افزود تهران معتقد است تعویق گفتوگوهای هستهای به مرحلهای بعد، تغییری مهم برای تسهیل دستیابی به توافق به شمار میرود. او گفت: «در این چارچوب، مذاکرات درباره موضوع پیچیدهتر هستهای به مرحله پایانی منتقل شده تا فضای مناسبتری ایجاد شود.»
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، روز جمعه اعلام کرد از پیشنهاد اخیر جمهوری اسلامی «راضی نیست»، اما جزئیات موارد مورد مخالفت خود را بیان نکرد و گفت: «آنها چیزهایی میخواهند که نمیتوانم با آنها موافقت کنم.»
بر اساس گزارشهای منتشر شده در شنبه ۱۲ اردیبهشت، قیمت یورو نیز به ۲۱۵ هزار تومان رسید و بهای پوند هم از ۲۴۹ هزار تومان عبور کرد.
ساعاتی پیش از زده شدن رکودهای تازه در قیمت ارزهای خارجی در ایران، وزارت جنگ آمریکا اعلام کرد محاصره دریایی در دریای عمان تاکنون نزدیک به پنج میلیارد دلار از درآمدهای نفتی ایران را مسدود کرده و فشار کمسابقهای بر تهران وارد آورده است.
بر اساس این گزارش، پنتاگون برآورد کرده است از زمان آغاز این محاصره در ۲۴ فروردین (۱۳ آوریل)، دهها نفتکش حامل نفت ایران از حرکت بازماندهاند و بخش قابل توجهی از صادرات نفتی کشور مختل شده است.
این محاصره که بهعنوان اصلیترین ابزار فشار دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، برای پیشبرد مذاکرات پایان جنگ مطرح است، در شرایطی اجرا میشود که گفتوگوها میان دو طرف بهطور متناوب متوقف و ازسر گرفته شده است.
چشمانداز مبهم مذاکرات جمهوری اسلامی و آمریکا، پافشاری مقامهای حکومت بر ادامه برنامههای هستهای و موشکی و حمایت از گروههای نیابتی و همچنین بیثباتی ناشی از وضعیت «نه جنگ، نه صلح»، اقتصاد ایران را بیش از پیش در تنگنا قرار داده است.
از سوی دیگر، با احتساب افزایش حداقل دستمزد پایه، قدرت خرید کارگر ایرانی در بهار سال نو به ۹۲ دلار سقوط کرده است.
در صورت ادامه این روند، ارزش ماهانه دستمزد به ۸۳ دلار با فرض دلار ۲۰۰ هزار تومانی، و ۶۶ دلار با فرض دلار ۲۵۰ هزار تومانی خواهد رسید.
در صورتی که تجربه پساجنگ ۱۲ روزه تکرار شود و قیمت دلار از ۳۰۰ هزار تومان عبور کند، قدرت خرید به ۵۵ دلار در ماه رسیده و فقر مفرطی را رقم خواهد زد که در تجربه حیات معاصر بیسابقه است.
۹ اردیبهشت، نرخ دلار در بازار آزاد ایران از مرز ۱۸۰ هزار تومان عبور کرد. رقمی که نسبت به روز پیش از آن نزدیک به هشت درصد افزایش نشان داد.
یورو و پوند نیز روندی صعودی داشتند و به ترتیب از ۲۱۱ هزار تومان و ۲۴۴ هزار تومان، فراتر رفتند.
در بازار طلا، قیمت سکه طرح جدید موسوم به «امامی» با رشدی حدود ۶.۵ درصدی به ۲۰۸ میلیون تومان رسید. همچنین نیمسکه ۱۰۷ میلیون تومان، ربعسکه ۶۱ میلیون تومان و سکه گرمی حدود ۳۰ میلیون تومان معامله شدند.
چهارشنبه ششم اسفند ۱۴۰۴، در آخرین روز کاری پیش از آغاز جنگ اخیر، نرخ دلار ۱۶۵ هزار تومان، یورو ۱۹۵ هزار تومان و پوند ۲۲۴ هزار تومان (در بازار آزاد) به ثبت رسیده بود.
رویترز شنبه ۱۲ اردیبهشت نوشت که در عین حال، ترامپ گزینه از سرگیری اقدام نظامی را نیز روی میز نگه داشته است.
بنا بر ارزیابی پنتاگون، محاصره دریایی بنادر ایران از سوی ارتش آمریکا، تاکنون ایران را از ۴.۸ میلیارد دلار درآمد نفتی محروم کرده و فشار بسیاری را بر جمهوری اسلامی تحمیل کرده است.
همزمان، به گفته مقامات آمریکایی، نفتکشهای ایرانی از بیم رهگیری آمریکا به مسیرهای جایگزین پرهزینه و طولانیتر روی آوردهاند
اولیویا ولز، سخنگوی کاخ سفید، گفت که فشارهای نظامی و اقتصادی باعث افزایش «استیصال» جمهوری اسلامی شده و ترامپ همه ابزارها و زمان لازم را برای دستیابی به بهترین توافق، در اختیار دارد.
در مقابل، مجتبی یوسفی، نماینده مجلس شورای اسلامی، گفت که محاصره دریایی ایران از سوی آمریکا «ادعایی هالیوودی» است و فعالیت بنادر در ایران، «بدون وقفه» ادامه دارد.
عبور نفتکش هندی از تنگه هرمز؟
همزمان با این تحولات، بلومبرگ گزارش داد یک ابرنفتکش مرتبط با هند که گاز مایع نفتی مورد استفاده بهعنوان سوخت پختوپز حمل میکند، در تلاش است تا از تنگه هرمز عبور کند که اگر این اتفاق بیفتد، این نخستین عبور مشاهدهشده یک نفتکش مرتبط با هند از زمان آغاز محاصره دریایی ایران خواهد بود.
بر اساس این گزارش، کشتی «سرو شکتی» با پرچم جزایر مارشال که حدود ۴۵ هزار تن گاز مایع نفتی حمل میکند، شنبه ۱۲ اردیبهشت بر اساس دادههای رهگیری دریایی به سمت شمال تنگه هرمز حرکت کرد و پس از عبور از نزدیکی جزایر لارک و قشم، به سمت دریای عمان پیش رفت.
این کشتی بزرگ حمل گاز که پیشتر میان خلیج فارس و بنادر هند تردد داشته است، اعلام کرده مقصدش هند است و خدمه هندی دارد.
یک روز پیش از این، وزارت خزانهداری ایالات متحده هشدار داد هر شرکت کشتیرانی که برای عبور کشتیهایش از تنگه هرمز به جمهوری اسلامی عوارض پرداخت کند - حتی در قالب کمکهای خیریه به سازمانهایی مانند جمعیت هلال احمر ایران - در معرض خطر تحریمهای تنبیهی قرار خواهد گرفت.
در بیانیه هشدارآمیزی که از سوی دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا صادر شد، آمده که ایالات متحده از تهدیدهای جمهوری اسلامی علیه کشتیرانی و درخواستها برای پرداخت پول بهمنظور دریافت مجوز عبور امن از تنگه هرمز آگاه است.
تنگه هرمز یکی از حیاتیترین مسیرهای دریایی راهبردی جهان است، بهطوری که حدود ۲۰ درصد از جریان صادرات نفت خام از راه دریایی در جهان و گاز طبیعی مایعشده، از آن عبور میکند.
همزمان با این تحولات، ترامپ در فوروم کلاب فلوریدا گفت: «در حال حاضر با افرادی بسیار بیرحم در ایران سر و کار دارم. نمیتوانم بگویم اوضاع خیلی خوب پیش میرود، اما هرگز نمیتوان به ایران سلاح هستهای داد.»
رییسجمهوری آمریکا گفت: «ایران کشوری است که ما نمیدانیم با چه کسی طرف هستیم؛ هیچ رهبری وجود ندارد. آنها هیچ رهبری ندارند. در واقع رهبرانشان هم رفتهاند. این بخشی از مشکل ماست چون نمیدانیم با چه کسی طرف هستیم. تنها کشوری در جهان هستند که کسی نمیخواهد رهبر باشد. میپرسند چه کسی میخواهد رییسجمهور شود و هیچ داوطلبی نیست.»
میزان شنبه ۱۲ اردیبهشت با اعلام این خبر نوشت که این دو زندانی سیاسی، «پس از رسیدگی قانونی به پروندههایشان و تایید احکام از سوی دیوان عالی کشور» به دار آویخته شدند.
شبکه حقوق بشر کردستان، ۱۰ اردیبهشت اعلام کرد بکرزاده، یعقوبپور و محراب عبداللهزاده، سه زندانی سیاسی محکوم به اعدام، بهصورت جداگانه از زندان ارومیه به مکانهای نامعلوم منتقل شدهاند.
بنا بر این گزارش، انتقال ناگهانی این سه زندانی محکوم به اعدام به مکانهای نامعلوم، نگرانیها را درباره احتمال اجرای قریبالوقوع احکام آنها افزایش داده بود.
پیش از این، امیر رئیسیان، وکیل دادگستری، در خصوص بکرزاده در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که ۳۰ فروردین، شعبه ۳۹ دیوان عالی کشور درست برخلاف تصمیمات قبلی خود در «دو بار نقض حکم اعدام شعب بدوی» و بدون برطرف شدن ایرادات مدنظر، این بار، سومین حکم اعدام صادر شده از سوی دادگاه انقلاب ارومیه را تایید کرد.
در روزهای گذشته، پدر و مادر بکرزاده، پس از تایید حکم اعدام او در دیوان عالی کشور، خواستار توقف اجرای حکم شده بودند.
آنان با تاکید بر بیگناهی فرزندشان، اعلام کرده بودند که «ناصر هیچ گناهی مرتکب نشده» و خواستار آن شده بودند که: «به داد ناصر برسید و نگذارید اعدام شود.»
میزان اما همچون موارد مشابه قبل، بدون ارائه شواهد، نوشت که «بر اساس مستندات موجود در پرونده»، کریمپور «در ایام جنگ تحمیلی، به همکاری موثر با سرویس موساد ادامه داده و اطلاعات حساس کشور را برای افسر موساد ارسال کرده» است.
این خبرگزاری حکومتی درباره بکرزاده نیز نوشت که او «در مناطق حساس ترددهای مشکوک داشته» و با توجه به این «تردد و ارتباط مشکوک سوژه در آن بازه زمانی»، نهادهای امنیتی وارد عمل شده و متهم را دستگیر کردند.
میزان مدعی شد که بکرزاده «به دستور افسر موساد، مشخصات افراد مهم دولتی، مذهبی و استانی و همچنین مراکز مهم مثل منطقه نطنز را جمعآوری و برای عامل سرویس ارسال کرده» است.
ششم اردیبهشت، بنیاد حقوق بشری عبدالرحمن برومند اعلام کرد جمهوری اسلامی در چهار ماه نخست سال جاری میلادی (۱۱ دی ۱۴۰۴ تا هفته اول اردیبهشت ۱۴۰۵) دستکم ۶۱۲ نفر را اعدام کرده است.
بر این اساس، جمهوری اسلامی در بازهای ۱۱۷ روزه، روزانه دستکم پنج نفر را به دار آویخته است.
این سازمان با اشاره به اینکه ۱۵ مورد از اعدامها که عمدتا با جرائم سیاسی مرتبط بودهاند، ظرف سه هفته گذشته به ثبت رسیده است، تاکید کرد تداوم قطع اینترنت جهانی در ایران و فقدان شفافیت در دستگاه قضایی جمهوری اسلامی، مستندسازی آمار اعدام را دشوارتر کرده و نرخ واقعی اعدامها احتمالا بسیار بالاتر از موارد راستیآزمایی و ثبت شده است.
طی حدود یک ماه گذشته دستکم ۲۱ معترض و زندانی سیاسی در ایران اعدام شدند که تعداد قابل توجهی از آنها از بازداشتشدگان اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ بودند.
طبق تازهترین خبرها، ساسان آزادوار، از معترضان بازداشتشده در جریان انقلاب ملی، عامر رامش، زندانی سیاسی بلوچ، عرفان کیانی، از معترضان بازداشتشده در اصفهان در اعتراضهای دیماه، و سلطانعلی شیرزادی فخر، زندانی سیاسی متهم به عضویت در سازمان مجاهدین خلق ایران، چهار زندانی سیاسی بودند که بهترتیب در روزهای دهم، ششم، پنجم و سوم اردیبهشت اعدام شدند.
مهدی فرید، که در رسانههای ایران «مسئول بخش مدیریت کمیته پدافند غیرعامل یکی از سازمانهای حساس کشور» معرفی شد، نیز دوم اردیبهشت به اتهام «جاسوسی برای اسرائیل» به دار آویخته شد.
جمهوری اسلامی از آغاز جنگ اخیر در نهم اسفند سال گذشته، و بهطور ویژه پس از آغاز آتشبس، سرکوب فعالان اجتماعی و سیاسی را شدت بخشیده و اجرای سریع احکام اعدام را برای رعبافکنی هرچه بیشتر تسریع کرده است.
دو سازمان حقوق بشری «حقوق بشر ایران» و «با هم علیه مجازات اعدام»، پیشتر از رشد ۶۸ درصدی اعدامها در ایران در سال ۲۰۲۵ خبر دادند و اعلام کردند جمهوری اسلامی جان دستکم ۱۶۳۹ نفر را در سال گذشته میلادی گرفت.
