۴۴ روز خاموشی دیجیتال؛ بلاتکلیفی کاربران و نبود زمانبندی مشخص برای اتصال اینترنت
در حالی که خاموشی دیجیتال در ایران همچنان ادامه دارد، مقامهای جمهوری اسلامی هنوز زمانبندی مشخصی برای دسترسی مجدد شهروندان به اینترنت اعلام نکردهاند. این وضعیت زندگی روزمره مردم را بهطور جدی مختل کرده و پیامدهای اقتصادی و اجتماعی گستردهای به دنبال داشته است.
علی حکیمجوادی، رییس سازمان نظام صنفی رایانهای کشور، یکشنبه ۲۳ فروردین اعلام کرد با وجود دسترسی مجدد برخی کسبوکارها به اینترنت بینالمللی، هنوز زمان مشخصی برای اتصال عموم شهروندان به اینترنت اعلام نشده است.
او گفت کشور در شرایطی «خاص و جنگی» قرار دارد و نهادهای مسئول جمهوری اسلامی «ملاحظات امنیتی ویژهای» را دنبال میکنند.
حکیمجوادی در عین حال ابراز امیدواری کرد با «بهبود شرایط»، قطع اینترنت پایان یابد و زیرساختهای ارتباطی به حالت عادی بازگردد.
جمهوری اسلامی پس از آغاز کارزار نظامی آمریکا و اسرائیل در ۹ اسفند ۱۴۰۴، دسترسی مردم ایران به اینترنت را مسدود و آنان را از ارتباط با جهان خارج محروم کرده است.
نتبلاکس، نهاد مستقل پایش وضعیت اینترنت در جهان، ۲۳ فروردین اعلام کرد قطع اینترنت در ایران اکنون به روز چهلوچهارم رسیده و از مرز ۱۰۳۲ ساعت فراتر رفته است.
این نهاد ضمن هشدار نسبت به پیامدهای این وضعیت تاکید کرد سیاست سانسور جمهوری اسلامی «تبعات انسانی و اقتصادی فزایندهای» به همراه داشته است.
قطع سراسری اینترنت در ایران اکنون بهعنوان طولانیترین اختلال اینترنتی در مقیاس ملی در تاریخ به ثبت رسیده است.
اختلال در سامانه ثبتنام کالابرگ
وبسایت اقتصادنیوز ۲۳ فروردین گزارش داد در پی تداوم قطعی اینترنت در ایران، سامانههای ثبتنام کالابرگ از دسترس خارج شدهاند و در نتیجه، بیش از ۴۰ روز است که امکان ثبتنام متقاضیان جدید وجود ندارد.
در این گزارش آمده است: «به گفته برخی متقاضیان، امکان ثبتنام جدید در سامانههای مربوطه از بین رفته و تنها افرادی قادر به استفاده از کالابرگ هستند که پیش از این در طرح ثبتنام کرده و حداقل در دورههای اول و دوم، اعتبار خود را دریافت کردهاند.»
اقتصادنیوز افزود در شرایط کنونی، شمار زیادی از متقاضیان جدید بلاتکلیف ماندهاند و در انتظار بازگشایی سامانهها برای ثبتنام و دسترسی به خدمات حمایتی هستند.
چالشهای شهروندان در دسترسی به اینترنت و تاثیرات گسترده آن بر زندگی روزمره موجب شده است که بسیاری از مردم به روشهایی مانند خرید ویپیان و کانفیگ، آن هم با هزینههای گزاف، روی آورند.
این در حالی است که در هفتههای اخیر، بسیاری از ایرانیان به فعالیت کاربران حامی حکومت، موسوم به «سیمکارت سفیدها»، اشاره کرده و حضور گسترده آنها در فضای مجازی در شرایط کنونی را مورد انتقاد قرار دادهاند.
بررسی دادههای گوگل ترندز در بازه زمانی ۹ اسفند ۱۴۰۴ تا ۱۸ فروردین ۱۴۰۵ نشان میدهد پیگیری مناسبات قدرت و مساله جانشینی علی خامنهای، در کنار محتوای جنسی، در صدر جستوجوهای دارندگان سیمکارت سفید قرار داشته است.
مریم اکبریمنفرد، زندانی سیاسی، پس از حدود ۱۷ سال حبس، بدون حتی یک روز مرخصی، از زندان قرچک ورامین آزاد شد.
اکبریمنفرد که از قدیمیترین زندانیان سیاسی زن در ایران و مادر سه دختر است، چهارشنبه ۱۹ فروردین و با پایان دوران محکومیتش از زندان آزاد شد.
او دیماه ۱۳۸۸ و پس از رخدادهای عاشورای ۸۸ بازداشت شد و خرداد ۱۳۸۹، شعبه ۱۵ دادگاه انقلاب تهران به ریاست ابوالقاسم صلواتی، او را به ۱۵ سال حبس محکوم کرد.
اتهام او «محاربه از طریق عضویت در سازمان مجاهدین خلق ایران» عنوان شده بود، اما خود او این اتهام را وارد نمیدانست.
اکبریمنفرد پس از حدود ۹ ماه حبس در یکی از سلولهای انفرادی بازداشتگاه وزارت اطلاعات، موسوم به بند ۲۰۹ زندان اوین و همچنین بند متادون و دیگر بندهای این زندان، از مهرماه ۱۳۸۹ دوران محکومیت خود را در زندان رجاییشهر گذراند و در اردیبهشت ۱۳۹۰ به زندان قرچک ورامین منتقل شد.
او پس از اعتراض به شرایط زندان و نگارش نامههای متعدد خطاب به مراجع تقلید، مقامهای جمهوری اسلامی و احمد شهید، گزارشگر پیشین ویژه حقوق بشر سازمان ملل در امور ایران، از آنجا به بند زنان زندان اوین منتقل شد.
اکبریمنفرد ۱۹ اسفند ۱۳۹۹ از زندان اوین به زندان سمنان تبعید شد؛ جایی که در نخستین روز، در بازداشتگاهی موسوم به «مبارزه با مواد مخدر» نگهداری و از سوی ماموران اداره اطلاعات بازجویی شد.
او سپس بدون رعایت اصل تفکیک جرائم و در شرایطی فاقد امکانات بهداشتی کافی، به بند عمومی این زندان منتقل شد.
این زندانی سیاسی در تیر ۱۴۰۲ نیز با دو پرونده جدید در دادسراهای اوین و سمنان روبهرو شد که در نهایت به صدور دو سال حبس دیگر برای او به اتهامهای «نشر اکاذیب» و «تبلیغ علیه نظام» انجامید.
او پس از گذراندن ۱۵ سال محکومیت خود در تبعید، آبان ۱۴۰۳ از زندان سمنان به زندان قرچک ورامین منتقل شد تا حکم دو سال حبس جدیدش به اجرا گذاشته شود.
خانواده اکبریمنفرد نیز از قربانیان سرکوبهای دهه ۶۰ هستند. دو برادر او در سالهای ۱۳۶۰ و ۱۳۶۳ اعدام شدند و برادر کوچکتر و خواهرش نیز در تابستان ۱۳۶۷، با اتهام «عضویت در سازمان مجاهدین خلق»، اعدام شدند.
اکبریمنفرد پیشتر در نامهای به احمد شهید، گزارشگر پیشین ویژه حقوق بشر سازمان ملل در امور ایران، نوشته بود ابوالقاسم صلواتی، قاضی پروندهاش، به او گفته است: «تو جور خواهر و برادرهایت را میکشی.»
سسیل کوهلر و ژاک پاریس، دو معلم فرانسوی، پس از چهار سال حبس در ایران به کشور خود بازگشتند و با امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، دیدار کردند.
کوهلر و پاریس که آبان سال گذشته بهصورت مشروط از زندان آزاد شده بودند و در سفارت فرانسه در تهران در حبس خانگی به سر میبردند، سرانجام ۱۸ فروردین اجازه یافتند ایران را تحت اسکورت دیپلماتیک فرانسه ترک کنند.
روزنامه لوموند چهارشنبه ۱۹ فروردین جزییات تازهای از روند خروج این زوج منتشر کرد و نوشت کوهلر ۴۱ ساله و پاریس ۷۲ ساله برای عبور زمینی از ایران هشت ساعت در راه بودند و چهار ساعت دیگر نیز برای گذر از مرز صرف شد.
بر اساس این گزارش، کارکنان سفارت فرانسه با انتظاری طولانی و فرساینده روبهرو بودند؛ انتظاری که با نگرانی از احتمال فروپاشی روند آزادی این دو نفر در واپسین لحظات همراه بود.
ایرنا، خبرگزاری دولت جمهوری اسلامی، ۱۸ فروردین گزارش داد دولت فرانسه در ازای خروج این زوج، متعهد به آزادی مهدیه اسفندیاری، شهروند ایرانی و پس گرفتن شکایت خود از جمهوری اسلامی در دیوان بینالمللی دادگستری شده است.
هفتم اسفند ۱۴۰۴، دادگاهی در فرانسه اسفندیاری را به اتهام «تحریک آنلاین به تروریسم» و حمایت از حمله هفتم اکتبر حماس به اسرائیل، به چهار سال حبس و ممنوعیت دائمی از ورود به خاک فرانسه محکوم کرد.
او پیشتر حدود هفت ماه در فرانسه در زندان به سر میبرد و ۳۰ مهر سال گذشته بهصورت مشروط آزاد شده بود.
فعالان حقوق بشر اقدامات جمهوری اسلامی در بازداشت اتباع خارجی را «گروگانگیری حکومتی» میدانند و میگویند حکومت از این حربه برای تحت فشار گذاشتن سایر کشورها و گرفتن امتیاز از آنها استفاده میکند.
روابط تهران و پاریس در آستانه تغییر؟
لوموند در ادامه گزارش خود از نقش «سازنده» عمان در نهایی شدن این «معامله متقابل» خبر داد و افزود چند ساعت پس از اعلام آزادی کوهلر و پاریس، حبس خانگی اسفندیاری نیز لغو شد.
بر اساس برخی گمانهزنیها، جمهوری اسلامی ممکن است پس از تهدیدهای ترامپ در خصوص هدف قرار دادن زیرساختهای غیرنظامی، با آزادی این دو زندانی فرانسوی موافقت کرده باشد.
با این حال، ناظران در گفتوگو با لوموند فرضیه اقدام «بشردوستانه» جمهوری اسلامی را رد کردند.
دیوید خالفا، کارشناس خاورمیانه در بنیاد ژان ژورس، تصمیم حکومت ایران برای آزادی اتباع فرانسوی را «یک اقدام تاکتیکی حسابشده» برای «تعمیق شکاف» در روابط اروپا و آمریکا دانست.
راس هریسون، پژوهشگر موسسه خاورمیانه، نیز تاکید کرد آزادی این افراد حامل پیامی روشن است: جمهوری اسلامی در تعاملات خود با متحدان سنتی واشینگتن که در دوران جنگ تمایلی به همکاری با ترامپ ندارند، بهصورت متفاوت رفتار خواهد کرد.
دولت فرانسه برخی گمانهزنیها درباره نرمتر شدن موضع خود در قبال جمهوری اسلامی را رد کرده است. با این حال، لوموند به نقل از یک منبع فرانسوی، از «تغییر نگاه» تهران به پاریس خبر داد و گفت این تحول احتمالا به فاصلهگیری روزافزون و آشکار رییسجمهوری فرانسه از منطق جنگی آمریکا و اسرائیل مرتبط است.
پاریس از زمان آغاز جنگ ایران، موضعی «دفاعی» در پیش گرفت و بر همین اساس، با وجود درخواستها و حتی حملات ترامپ به اروپا و اعضای ناتو، از مشارکت در هرگونه اقدام نظامی برای بازگشایی تنگه هرمز خودداری کرد.
مکرون پیشتر کارزار نظامی علیه حکومت ایران را «ناقض حقوق بینالملل» خواند.
او در جریان سفر به کره جنوبی از تغییر فزاینده مواضع ترامپ در قبال مناقشه کنونی انتقاد کرد و گفت: «وقتی بناست موضعی جدی اتخاذ کنیم، نمیتوان هر روز سخنی برخلاف گفتههای روز پیش بر زبان آورد. این یک نمایش نیست؛ ما از صلح و جنگ سخن میگوییم، از جان انسانها.»
از دیگر تحولات مهم اخیر در روابط تهران و پاریس میتوان به عبور یک کشتی کانتینری متعلق به گروه حملونقل دریایی فرانسوی CMA-CGM از تنگه هرمز اشاره کرد.
هریسون با اشاره به مجموع رخدادهای اخیر گفت: «ایران در صحنه بینالمللی منزوی شده و از هماکنون در حال برنامهریزی برای دوران پساجنگ است؛ با تلاش برای تعمیق شکاف میان ایالات متحده و متحدانش در اروپا و کشورهای حوزه خلیج فارس.»
امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، و ژان نوئل بارو، وزیر امور خارجه این کشور ، اعلام کردند سسیل کوهلر و ژاک پاریس، دو شهروند فرانسوی که پس از ماهها زندان بهصورت مشروط آزاد شده بودند، سهشنبه ۱۸ فروردین خاک ایران را ترک کردهاند.
امانوئل مکرون گفت: «سسیل کوهلر و ژاک پاریس ایران را ترک کردهاند و اکنون برای همیشه آزاد هستند.»
او افزود این دو شهروند در تماس تلفنی با او از احساسات و شادی خود برای دیدار دوباره با کشورشان و عزیزانشان گفتهاند.
سسیل کوهلر و ژاک پاریس پیشتر به اتهام «جاسوسی به نفع سرویس اطلاعاتی فرانسه، اجتماع و تبانی برای ارتکاب جرم بر ضد امنیت کشور» بازداشت و به بیش از ۳۰ سال زندان محکوم شده بودند. دولت فرانسه این احکام را محکوم و بارها خواستار آزادی فوری آنها شده بود.
امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، در مهر ۱۴۰۴ و پس از آزادی یک گردشگر فرانسوی-آلمانی، به صراحت خواستار آزادی این دو شهروند شده بود. پاریس همچنین در ۲۴ مهر ۱۴۰۴ محکومیت سنگین آنها را محکوم کرد. در ۱۴ آبان ۱۴۰۴ نیز گزارشهایی درباره مذاکرات محرمانه دولت فرانسه با جمهوری اسلامی برای آزادی این دو شهروند فرانسوی منتشر شد.
به گزارش خبرگزاری رسمی جمهوری اسلام، ایرنا، آزادی این دو نفر در چارچوب تفاهمی میان تهران و پاریس انجام شد. بر اساس این تفاهم، دولت فرانسه متعهد شد شکایت خود علیه جمهوری اسلامی را در دیوان بینالمللی دادگستری پس بگیرد و زمینه آزادی مهدیه اسفندیاری را فراهم کند.
مهدیه اسفندیاری که در فرانسه بازداشت شده بود، از سوی مقامهای فرانسوی به نقض تحریمها و فعالیتهای مالی مرتبط با ایران متهم شده بود.
ایرنا گزارش داد او چند هفته پیش و در چارچوب همین توافق آزاد شد و دولت فرانسه نیز پیش از آزادی دو شهروند خود، شکایتش از جمهوری اسلامی را در دیوان بینالمللی دادگستری به طور رسمی پس گرفت.
بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، پیکر امیرحسین حاتمی، از معترضان انقلاب ملی ایرانیان که ۱۳ فروردین اعدام شد، بعد از گذشت چهار روز هنوز به خانوادهاش تحویل داده نشده است.
منابع آگاه به ایراناینترنشنال گفتند به دلیل ذکر نام امیرحسین در یکی از وبسایتهای سازمان مجاهدین خلق، از تحویل پیکر به خانواده او جلوگیری شده است.
خانواده حاتمی هرگونه ارتباط فرزندشان را با سازمان مجاهدین رد کردهاند.
این معترض ۱۸ ساله، از متهمان پرونده آتشسوزی در پایگاه بسیج محمود کاوه در خیابان نامجو در شرق تهران بود.
علاوه بر او، محمدامین بیگلری، شاهین واحدپرست کلور، ابوالفضل صالحی سیاوشانی و علی فهیم در این پرونده حضور داشتند و همگی به اعدام محکوم شدند.
شاهین واحدپرست و محمدامین بیگلری ۱۶ فروردین اعدام شدند و اعدام علی فهیم صبح دوشنبه ۱۷ فروردین اعلام شد.
بر اساس گزارشها، پیکر واحدپرست ۲۸ ساله نیز همچنان به خانوادهاش تحویل داده نشده است.
به گفته منابع مطلع، همسر او در زمان اعدامش چهار ماهه باردار بوده است.
نزدیکانش میگویند که او آرزوی راهاندازی یک رستوران مشترک با همسرش را داشت.
جزییاتی از پرونده و انتساب اتهامات بیاساس به حاتمی
منابع آگاه به ایراناینترنشنال گفتند امیرحسین، دانشجوی رشته طراحی صنعتی در دانشگاه تهران بود و به سه زبان تسلط داشت.
یک منبع آگاه در تشریح وقایع ۱۸ دیماه گفت این پرونده هفت متهم داشت که هیچکدام نقشی در آغاز آتشسوزی نداشتند و پس از وقوع آتشسوزی در پایگاه بسیج همراه نزدیک ۵۰ نفر دیگر وارد این محل شدند.
به گفته این منبع، دقایقی بعد یک آتشسوزی دیگر رخ داد و تعداد زیادی موفق به فرار شدند اما هفت نفر از جمله امیرحسین، امکان فرار پیدا نکردند.
آنها به پشتبام رفتند اما از سوی نیروهای بسیج بازداشت شدند و به شدت مورد ضرب و جرح قرار گرفتند.
مقامهای قضایی جمهوری اسلامی بازداشتشدگان را به تلاش برای دسترسی به اسلحهخانه متهم کردند.
پس از انجام بازجوییهایی همراه با فشار روانی شدید، آنها به زندان قزلحصار منتقل شدند.
متهمان در طول دوران بازداشت از ملاقات حضوری محروم بودند و تنها امکان تماس تلفنی داشتند.
محاکمه این افراد بهوسیله قاضی ابوالقاسم صلواتی انجام شد و متهمان از دسترسی به وکیل انتخابی محروم بودند. در چنین شرایطی، حکم اعدام آنها، ۱۸ بهمن صادر شد.
منابع ایراناینترنشنال اعلام کردند اعترافات آنها در پرونده تحت فشار و اجبار بود و روند رسیدگی قضایی بدون اطلاع کامل متهمان و خانوادههایشان به اجرای حکم اعدام منتهی شد.
خبرگزاری میزان، وابسته به قوه قضاییه جمهوری اسلامی، از اعدام علی فهیم، یکی از معترضان بازداشتشده در جریان انقلاب ملی ایرانیان، خبر داد.
این رسانه حکومتی صبح دوشنبه ۱۷ فروردین فهیم را «از عناصر دشمن در اغتشاشات تروریستی دیماه سال ۱۴۰۴» خواند و نوشت حکم اعدام او پس از تایید در دیوان عالی کشور به اجرا درآمد.
میزان اتهامات این زندانی سیاسی را «تعرض به اماکن ممنوعه نظامی برای تصرف اسلحهخانه و سرقت سلاحهای جنگی»، «تخریب و آتش زدن اموال دولتی به قصد مقابله با نظام جمهوری اسلامی» و «مشارکت در اقدامات عملیاتی برخلاف امنیت کشور برای رژیم صهیونیستی و آمریکا و گروههای متخاصم» عنوان کرد.
خبرگزاری قوه قضاییه افزود فهیم و شمار دیگری از «عوامل دشمن» شامگاه ۱۸ دی ۱۴۰۴ به «یک مکان دارای طبقه نظامی» در تهران یورش بردند و «ضمن تخریب و آتش زدن آن مکان، قصد ورود به اسلحهخانه را داشتند که موفقیتی در این زمینه نداشتند».
میزان در گزارش خود به نام این مکان اشارهای نکرد، اما اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهد پرونده فهیم به آتشسوزی «پایگاه بسیج ۱۸۵ شهید محمود کاوه» در شرق تهران مربوط بود که در پی آن هفت نفر بازداشت و همگی به اتهام «محاربه» به اعدام محکوم شدند.
ایراناینترنشنال ۱۱ فروردین از احتمال اجرای قریبالوقوع حکم اعدام پنج تن از متهمان این پرونده، از جمله فهیم، خبر داد.
هنوز از سرنوشت ابوالفضل صالحی سیاوشانی، دیگر متهم این پرونده، خبری در دست نیست.
پرونده این افراد در شعبه ۱۵ دادگاه انقلاب تهران به ریاست قاضی ابوالقاسم صلواتی «رسیدگی» و حکم اعدام آنها ۱۸ بهمن صادر شده بود.
سایر اتهامات منتسب به فهیم
خبرگزاری قوه قضاییه در ادامه به نحوه دستگیری متهمان این پرونده پرداخت و نوشت آنها پس از حمله به مقر نظامی، «در آتشی که خودشان برافروخته بودند، در ساختمان گرفتار شدند و با فرار به پشتبام دستگیر شدند».
میزان همچنین فهیم را متهم کرد که بعد از ورود به این پایگاه نظامی، «اقدام به بیرون کشیدن موتورسیکلتهای موجود در حوزه کرده که توسط اغتشاشگران به آتش کشیده شدند».
این رسانه حکومتی همچنین نوشت فهیم، مانند «دیگر عناصر آشوبگر متعرض»، در هنگام حمله به این پایگاه «مسائل حفاظتی» را رعایت کرده بود.
میزان مستنداتی در این خصوص ارائه نداد و تنها به ذکر این نکته بسنده کرد که فهیم «در زمان حادثه تلفن به همراه نداشت» که این امر «نشانگر هوشیاری و توجیه وی نسبت به حضور در صحنههای عملیاتی آشوب و اغتشاشات است».
بر اساس این گزارش، دادگاه همچنین فهیم را به «مصادره اموال» محکوم کرده است.
جمهوری اسلامی همواره در تلاش برای بیاعتبار کردن صدای منتقدان، اعتراضات ضدحکومتی را «اغتشاشات» نامیده و آنها را به بازیگران خارجی، از جمله آمریکا و اسرائیل، نسبت داده است.
حکومت ایران در ماههای اخیر، بهویژه پس از انقلاب ملی ایرانیان، برخورد با معترضان را تشدید کرده و حتی آنان را با برچسبهایی مانند «تروریست» تحت پیگرد قضایی قرار داده است.
اقدام جمهوری اسلامی در صدور و اجرای احکام زندانیان سیاسی در هفتههای اخیر نشان میدهد حکومت ایران حتی در میانه جنگ نیز از نقض حقوق بشر دست نمیکشد و سرکوب را بهعنوان بخشی جداییناپذیر از سیاست خود ادامه میدهد.