دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، کشورهای عضو ناتو را بهدلیل حمایت نکردنشان از جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی مورد انتقاد قرار داد و آنها را «بزدل» خواند. او تاکید کرد که آمریکا این موضوع را از یاد نخواهد برد.
ترامپ، جمعه ۲۹ اسفند در تروث سوشال نوشت: «بدون ایالات متحده آمریکا، ناتو یک ببر کاغذی است! آنها نمیخواستند برای متوقف کردن ایرانِ مجهز به توان هستهای وارد جنگ شوند.»
رییسجمهوری آمریکا اعلام کرد که کشورهای ناتو نمیخواهند به نبرد علیه جمهوری اسلامی بپیوندند، اما همچنان از قیمتهای بالای نفت شکایت میکنند.
او نوشت: «حالا که این نبرد از نظر نظامی پیروز شده و خطر بسیار کمی برای آنها دارد، از قیمت بالای نفتی که مجبور به پرداخت آن هستند شکایت میکنند، اما نمیخواهند برای بازگشایی تنگه هرمز کمک کنند، اقدامی نظامی ساده که تنها دلیل قیمت بالای نفت است.»
ترامپ در پایان نوشت: «انجام این کار برای آنها بسیار آسان و کمریسک است. ترسوها، و ما به یاد خواهیم داشت.»
پیشتر رییسجمهوری آمریکا از متحدان اصلی و برخی دیگر کشورها خواسته بود که به تامین امنیت کشتیرانی از طریق تنگه هرمز تحت کنترل جمهوری اسلامی کمک کنند.
شبکه خبری اِیبیسی، شامگاه ۲۵ اسفند، بر اساس یک پیام محرمانه نوشت که مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده، به دیپلماتهای این کشور در سراسر جهان دستور داده است که دولتهای خارجی را به «اقدام سریع برای کاهش تواناییهای [حکومت] ایران و گروههای تروریستی همسو با آن با هدف حمله به کشورها و شهروندان ما» ترغیب کنند.
بر اساس این نامه، خطر حمله از سوی جمهوری اسلامی و نیروهای نیابتیاش «افزایش» یافته است.
از زمان آغاز حملات آمریکا-اسرائیل در نهم اسفند، بازارهای جهانی متلاطم شده و قیمت نفت افزایش یافته است.
آلمان، بریتانیا، فرانسه، ایتالیا، هلند، ژاپن و کانادا در یک بیانیه مشترک پنجشنبه متعهد شدند که به «تلاشهای مناسب برای تضمین عبور امن از تنگه» بپیوندند. اما صدراعظم آلمان، فریدریش مرتس، روشن کرد که این امر منوط به پایان درگیریهاست.
امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، پس از نشست اتحادیه اروپا در بروکسل گفت که دفاع از حقوق بینالملل و ترویج کاهش تنش «بهترین کاری است که میتوانیم انجام دهیم».
او افزود: «من نشنیدهام کسی در اینجا تمایلی برای ورود به این درگیری ابراز کند، بلکه کاملا برعکس.»
ناتو ماموریت خود در عراق را «تنظیم» میکند
همچنین در تحولی دیگر، ناتو جمعه و در پی گزارشی رسانهای مبنی بر اینکه این ائتلاف به دلیل درگیریهای نظامی در خاورمیانه خارج کردن نیروهای خود از عراق را آغاز کرده، اعلام کرد که در حال «تنظیم» وضعیت ماموریت خود در عراق است.
آلیسون هارت، سخنگوی ناتو، در ایمیلی به رویترز گفت: «میتوانیم تایید کنیم که در چارچوب ماموریت ناتو در عراق، در حال تنظیم وضعیت خود هستیم. ما در هماهنگی نزدیک با متحدان و شرکا کار میکنیم.»
او افزود: «ایمنی و امنیت نیروهای ما در اولویت اصلی قرار دارد، به همین دلیل از ارائه جزئیات بیشتر درباره این موضوع خودداری میکنیم. گفتوگوی سیاسی و همکاری عملی ناتو و عراق، از جمله از طریق ماموریت ناتو در عراق، ادامه خواهد یافت.»
همزمان جمعه، وزیر دفاع لهستان روز جمعه و در حالی که درگیریها در خاورمیانه ادامه دارد، اعلام کرد که این کشور نیروهای خود را از عراق خارج کرده است.
ولادیسواف کوسینیاک-کامیژ در حساب خود در ایکس نوشت: «بهدلیل وخامت وضعیت امنیتی در منطقه خاورمیانه و پس از تحلیل شرایط عملیاتی و تهدیدات احتمالی، تصمیم گرفته شد که گردان نظامی لهستان از عراق منتقل شود.»
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
