هیلل نیومن، سفیر اسرائیل در استرالیا، در گفتوگو با علیرضا محبی، خبرنگار ایراناینترنشنال، هشدار داد در صورتی که مذاکرات جاری با تهران به نتایج مورد نظر نرسد، احتمال ازسرگیری عملیات نظامی علیه جمهوری اسلامی وجود خواهد داشت.
نیومن چهارشنبه ششم خرداد اعلام کرد هدف این مذاکرات، «برچیدن توان هستهای جمهوری اسلامی، توقف کامل غنیسازی و نبود هرگونه ذخیره اورانیوم غنیشده در ایران» است.
به گفته او، موضوع برنامه موشکهای بالستیک جمهوری اسلامی و حمایت تهران از گروههای نیابتی که موجب بیثباتی در سراسر خاورمیانه میشوند، از دیگر محورهای اصلی مذاکرات به شمار میرود.
نیومن ادامه داد: «اگر بتوانیم از طریق مذاکرات و گفتوگوهای دیپلماتیک به این اهداف برسیم، بسیار خوب است. در غیر این صورت ممکن است مجبور شویم دوباره به کارزار نظامی بازگردیم تا این اهداف را محقق کنیم. اما این اهداف حتما باید محقق شوند. ما نمیتوانیم بر سر اهداف خود مصالحه کنیم.»
در روزهای گذشته، گمانهزنیها درباره سرنوشت مذاکرات تهران و واشینگتن و مفاد توافق احتمالی دو طرف بالا گرفته است.
روزنامه والاستریت ژورنال پنجم خرداد به نقل از مقامهای حکومت ایران و میانجیهای عرب گزارش داد تهران در مذاکرات با واشینگتن دو هدف اصلی را دنبال میکند: کاهش فشار اقتصادی و دسترسی دوباره به منابع مالی و بازار نفت.
بر اساس این گزارش، جمهوری اسلامی در عین حال تلاش دارد از ارائه امتیازهایی که بتواند از سوی دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، بهعنوان «پیروزی سیاسی» معرفی شود، خودداری کند.
تفاهم اسرائیل و آمریکا درباره مذاکرات
سفیر اسرائیل در استرالیا در ادامه مصاحبه با ایراناینترنشنال اعلام کرد آمریکا و اسرائیل در مورد اهداف مذاکرات با جمهوری اسلامی با یکدیگر «تفاهم» دارند و «درک مشترک» دو طرف این است که گفتوگوهای جاری باید به تحقق این اهداف بینجامد.
نیومن ادامه داد: «رییسجمهور ترامپ گفته است که درباره موضوع غنیسازی اورانیوم و توانایی هستهای ایران مصالحه نخواهد کرد.»
او اضافه کرد: «ما مخالف راهحل دیپلماتیک نیستیم. ما میخواهیم جان انسانها حفظ شود. اگر بتوانیم از طریق یک راهحل دیپلماتیک جان انسانها را نجات دهیم، بسیار خوب است. بنابراین اکنون نیز از گفتوگوها حمایت میکنیم، به شرط آنکه مذاکرات به اهداف مورد نظر برسد.»
سفیر اسرائیل در استرالیا همچنین برجام را «توافقی بد» خواند و افزود اسرائیل در دوران ریاستجمهوری باراک اوباما، «تقریبا تنها کشوری» بود که بهصراحت از این توافق انتقاد کرد.
در روزهای گذشته، ترامپ بارها رویکرد اوباما در قبال برنامه هستهای جمهوری اسلامی را مورد انتقاد قرار داده و برجام را «فاجعه» خوانده است.
او پیشتر در واکنش به انتقادها از توافق احتمالی میان تهران و واشینگتن تاکید کرد حاضر به پذیرش «توافق بد» با جمهوری اسلامی نیست و توافق مدنظر او کاملا متفاوت از برجام خواهد بود.
ترامپ در نخستین دوره حضور خود در کاخ سفید، سیاست فشار حداکثری را در برابر حکومت ایران در پیش گرفت و سرانجام سال ۱۳۹۷ از برجام خارج شد.
نیومن: در حال ایجاد فرصت برای مردم ایران هستیم
سفیر اسرائیل در استرالیا در ادامه، از دستاوردهای کارزار نظامی اخیر علیه جمهوری اسلامی تمجید کرد و گفت تضعیف سپاه پاسداران و بسیج «موفقیتهای عظیمی» هستند که نباید آنها را نادیده گرفت.
نیومن تاکید کرد: «ما در حال ایجاد فرصت برای مردم ایران هستیم تا سرنوشت خود را به دست بگیرند و درباره رهبری آینده کشورشان تصمیمگیری کنند.»
او افزود اسرائیل آتشبس را پذیرفته، زیرا در پی آن است که «با حسن نیت، فرصت مناسبی برای گفتوگوها و حلوفصل دیپلماتیک مساله فراهم شود».
نیومن بار دیگر خاطرنشان کرد در صورت ناکامی مسیر دیپلماتیک، اسرائیل ممکن است بار دیگر گزینه نظامی را «با هماهنگی ایالات متحده» در دستور کار قرار دهد.
خبرگزاری رویترز اعلام کرد که سفارت جمهوری اسلامی در سئول هنوز به درخواست این خبرگزاری برای اظهار نظر درباره این موضوع، پاسخ نداده است.
وزارت خارجه کره جنوبی این ارزیابی را همزمان با اعلام نتایج تحقیقات دولتی درباره حمله ۱۴ اردیبهشت به کشتی فلهبر «نامو» منتشر کرد. حملهای که باعث آتشسوزی و آسیب به بخش پایینی بدنه عقب کشتی شد.
بررسی بقایای موشک
تحقیقات انجام شده بر بررسی قطعات و بقایای اشیای ناشناختهای متمرکز بوده است که پس از حمله در داخل کشتی نامو پیدا شدند.
بر اساس نتایج این بررسی، کشتی دو بار هدف قرار گرفته است؛ بهطوریکه کلاهک نخست منفجر نشده اما کلاهک دوم انفجار ایجاد کرده است.
وزارت خارجه کره جنوبی اعلام کرد قطعات بهدستآمده نشان میدهند این تسلیحات احتمالا در ایران ساخته شدهاند.
پارک یونجو، معاون اول وزیر خارجه کره جنوبی، گفت موتورهای این قطعات به موتورهای توربوجت ساخت ایران شباهت دارند و یکی از قطعات نیز دارای نشانههایی است که به نظر میرسد متعلق به یک تولیدکننده ایرانی باشد.
او افزود کلاهکهای استفادهشده به نمونههای بهکار رفته در موشکهای ضدکشتی ایرانی «نور» یا «قادر» شباهت دارند.
احضار سفیر جمهوری اسلامی
پارک گفت دولت کره جنوبی سفیر جمهوری اسلامی را احضار خواهد کرد تا نتایج تحقیقات را با او در میان بگذارد و پیام اعتراضی سئول را منتقل کند.
به گفته او، سئول همچنین از تهران خواهد خواست اقدامهای مسئولانهای برای جلوگیری از تکرار چنین حادثهای انجام دهد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، اندکی پس از این حادثه گفته بود جمهوری اسلامی به کشتی کره جنوبی شلیک کرده و از سئول خواسته بود به تلاشهای تحت رهبری آمریکا برای تامین امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز بپیوندد.
تهران پیشتر هرگونه مسئولیت در این حمله را رد کرده بود.
پس از وقوع این حمله، دفتر ریاستجمهوری کرهجنوبی اعلام کرده بود در حال بررسی دقیق علت انفجار است.
در بیانیه دفتر ریاست جمهوری کره جنوبی تاکید شده بود: «شناسایی علت دقیق حادثه در اولویت قرار دارد.»
یکی از مقامات کره جنوبی به خبرگزاری دولتی یانهپ گفته بود: «علت آتشسوزی کشتی هنوز تایید نشده و به نظر میرسد تنها پس از انجام تحقیقات بیشتر (پس از یدککشی بدنه کشتی به بندر) مشخص شود.»
خبرگزاری رویترز چهارشنبه ششم خرداد گزارش داد کره شمالی پس از توسعه موشکهای بالستیک دوربرد و تواناییهای هستهای خود، در سالهای اخیر بهطور مداوم در حال ارتقای زرادخانه تاکتیکی و متعارفش بوده و وعده داده است این تسلیحات را در نزدیکی مرز با کره جنوبی مستقر کند.
این در حالی است که ارتش کره جنوبی پنجم خرداد اعلام کرد کره شمالی چند پرتابه، از جمله دستکم یک موشک بالستیک کوتاهبرد، به سمت آبهای ساحل غربی این کشور شلیک کرده است.
ستاد مشترک ارتش کره جنوبی در بیانیهای اعلام کرد این پرتابها حدود ساعت یک بعدازظهر به وقت محلی، از نزدیکی شهر چونگجو در استان پیونگان شمالی در کره شمالی انجام شدهاند.
آزمایش تسلیحات «مناسب جنگ مدرن»
خبرگزاری دولتی کره شمالی اعلام کرد این آزمایشها برای ارزیابی قدرت یک «کلاهک ماموریت ویژه» روی موشکهای بالستیک تاکتیکی، میزان اطمینانپذیری راکتهای دوربرد پرتاب چندگانه و دقت موشکهای کروز تاکتیکی مجهز به هدایت هوش مصنوعی انجام شده است.
کیم جونگ اون گفت این آزمایشها نشان دادهاند سامانههای تسلیحاتی و پرتاب خودکار با موفقیت بهروزرسانی شدهاند تا «با شرایط واقعی جنگ مدرن سازگار شوند و کاربرد رزمی آنها افزایش یابد.»
به گفته او، این آزمایشها، آمادگی رزمی موشکهای کروز مستقر در یگانهای توپخانهای نزدیک مرز کره جنوبی را تایید کردهاند. موشکهایی که به سامانه ناوبری دقیق و کنترل مبتنی بر هوش مصنوعی مجهز هستند و میتوانند اهدافی در فاصله ۱۰۰ کیلومتری را هدف قرار دهند.
سئول، پایتخت پرجمعیت کره جنوبی، در فاصلهای کمتر از ۱۰۰ کیلومتر از منطقه غیرنظامی میان دو کره قرار دارد.
پیونگیانگ پیشتر کره جنوبی را «دشمن اصلی» خود خوانده و سیاست اتحاد دوباره دو کره را کنار گذاشته است.
اشاره علنی به استفاده از هوش مصنوعی در موشکها
تحلیلگران با اشاره به اعلام رسمی کره شمالی درباره سامانه هدایت نهایی موشکهای کروز، گفتند احتمالا این نخستین باری است که این کشور بهصورت علنی از استفاده از هوش مصنوعی در موشکها سخن میگوید.
این فناوری با استفاده از دادههای لحظهای، هدف را شناسایی و روی آن قفل میکند.
یانگ اوک، کارشناس نظامی در موسسه مطالعات سیاسی «آسان» (Asan)، گفت: «موضوع، استفاده از هوش مصنوعی در شناسایی هدف و هدایت موشک است.»
کره شمالی پیشتر نیز اعلام کرده بود در پهپادهای خود از فناوری هوش مصنوعی استفاده کرده است.
هونگ مین، پژوهشگر موسسه اتحاد ملی کره، گفت ادعای پیونگیانگ احتمالا به نسخه ارتقایافته سامانههای هدایت دیجیتال موجود همراه با فناوری شناسایی خودکار هدف اشاره دارد؛ هرچند از روی گزارش منتشرشده نمیتوان میزان پیشرفت واقعی این فناوری را تایید کرد.
تجربه جنگ اوکراین
کره شمالی از اواخر سال ۲۰۲۳ موشکهای بالستیک و راکتهای توپخانهای در اختیار روسیه قرار داده که در جنگ اوکراین مورد استفاده قرار گرفتهاند.
تحلیلگران معتقدند استفاده از این تسلیحات در میدان جنگ، دادههای ارزشمندی برای توسعه زرادخانه نظامی پیونگیانگ فراهم کرده است.
والاستریت ژورنال سهشنبه پنجم خرداد در گزارشی نوشت تهران امیدوار است با دستیابی به توافق، بخشی از حدود ۱۰۰ میلیارد دلار دارایی مسدودشده خود را آزاد کند و دوباره به بازار جهانی نفت دسترسی پیدا کند.
بر اساس این گزارش، تهران خبر کشته شدن چند عضو سپاه پاسداران در حمله نیروهای آمریکایی را با تاخیر منتشر کرد تا گفتوگوها آسیب نبیند.
یکی از اصلیترین اختلافها در مذاکرات، آینده برنامه هستهای جمهوری اسلامی و ذخایر اورانیوم غنیشده در ایران است.
این در حالی است که محور این مذاکرات، آزادسازی ۲۴ میلیارد دلار از داراییهای بلوکهشده ایران است.
بر اساس این گزارش مقامهای ایرانی و میانجیها گفتهاند تهران به توافقی نزدیک شده که در مرحله نخست نیمی از این مبلغ آزاد شود.
والاستریت ژورنال با اشاره به این که حملات به زیرساختهای انرژی در ایران به سهمیهبندی سوخت منجر شده و تورم و پایین آمدن شدید سطح رفاه، اعتراضهای سراسری دیماه را رقم زد، تاکید کرد مقامهای عملگراتر در حکومت نگرانند ادامه بحران اقتصادی به موج تازهای از نارضایتی عمومی منجر شود.
بر اساس این گزارش با توجه به دیده نشدن مجتبی خامنهای، رهبر سوم جمهوری اسلامی، از زمان جانشینی پدرش، میانجیها در تلاشاند اطمینان پیدا کنند پیشنهادهای فعلی تهران مورد تایید جریانهای تندرو و نهادهای امنیتی نیز قرار دارد.
فشارها بر ترامپ
به گفته والاستریت ژورنال، در آمریکا نیز نشانههایی دیده میشود که دونالد ترامپ، رییسجمهوری این کشور، پس از انتقاد سناتورهای جمهوریخواه، بهدنبال تغییر برخی مفاد توافق احتمالی با ایران است.
سناتورهایی از جمله تد کروز، چارچوب توافق را «اشتباه» توصیف کرده و گفتهاند این توافق بیش از حد به برجام شبیه است و میتواند جمهوری اسلامی را تقویت کند.
ترامپ در شبکه اجتماعی تروث سوشال تلاش کرد منتقدان را آرام کند و گفت توافق جدید «کاملا برعکس» برجام خواهد بود.
او سپس اعلام کرد میخواهد عربستان سعودی، قطر، پاکستان، ترکیه، مصر و اردن به توافقهای ابراهیم بپیوندند و روابط خود را با اسرائیل، عادیسازی کنند یا گسترش دهند.
ترامپ همچنین گفت تهران نیز پس از امضای توافق صلح میتواند به این روند ملحق شود.
غافلگیری رهبران خاورمیانه
بر اساس این گزارش، پیشنهاد گسترش توافقهای ابراهیم، مقامهای خاورمیانه را غافلگیر کرد، زیرا پیش از تماس ترامپ در جریان این طرح قرار نگرفته بودند.
کاخ سفید اعلام کرد این ایده مستقیما از سوی ترامپ مطرح شده است.
والاستریت ژورنال نوشت طرح تازه ترامپ علاوه بر تاثیر بر مذاکرات حکومت ایران و آمریکا، میتواند روابط واشینگتن با کشورهای خاورمیانه را نیز تغییر دهد. منطقهای که پس از سالها جنگ، همچنان نسبت به عادیسازی روابط با اسرائیل تردیدهای جدی در آن وجود دارد.
والاستریت ژورنال در ادامه نوشت ترامپ از درخواست قبلی خود برای تحویل مستقیم ذخایر اورانیوم غنیشده در ایران به آمریکا عقبنشینی کرده و گفته است این مواد میتوانند زیر نظر آژانس بینالمللی انرژی اتمی در داخل ایران یا در مکانی دیگر نابود شوند.
روزنامه نیویورک پست گزارش داد که موضوع ایران محور اصلی کابینه دولت آمریکا خواهد بود و انتظار میرود همه اعضای کابینه در آن حضور داشته باشند.
در همین حال جمهوری اسلامی در واکنش به حملاتی که به کشته شدن چند تن از اعضای سپاه پاسداران انجامید، این اقدام را نقض آتشبس و نشانه «سوءنیت» خواند و تهدید کرد به آن پاسخ خواهد داد.
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی سهشنبه در بیانیهای هشدار داد: «جمهوری اسلامی ایران هیچ اقدام تجاوزکارانهای را بدون پاسخ نخواهد گذاشت.»
ارتش آمریکا حملات دوشنبهشب در جنوب ایران را «دفاعی» توصیف و اعلام کرد که اهداف شامل سایتهای پرتاب موشک و قایقهای مینگذار بودهاند.
آمریکا تاکید کرده است که با توجه به آتشبسی که چند هفته ادامه داشته، با «خویشتنداری» عمل کرده است.
روبیو پس از این حملات به خبرنگاران گفت: «رفتوآمد زیادی درباره جزییات مشخص در متن اولیه توافق وجود دارد.»
او افزود: «بنابراین، مذاکرات چند روزی زمان خواهد برد.»
ابتدا گفته شده بود که توافق شنبه دوم خرداد در جریان سفر فرمانده ارتش پاکستان اعلام خواهد شد، اما از آن هنگام تا کنون رسیدن به توافق بهطور پیوسته به تعویق افتاده است.
مارکو روبیو سهشنبه گفت دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، توافق بد را نخواهد پذیرفت.
او تاکید کرد که نقطه کلیدی در حال حاضر بازگشایی تنگه هرمز بدون اجازه به حکومت ایران برای دریافت عوارض از کشتیها در این آبراه حیاتی است.
او گفت: «تنگهها باید باز، بدون مانع و بدون عوارض باشند.»
خبرگزاری فرانسه با تاکید بر اینکه مذاکرات با جمهوری اسلامی به مرحلهای حساس نزدیک میشود، بهنقل از یک مقام کاخ سفید به خبرگزاری فرانسه گفت ترامپ قرار است چهارشنبه جلسهای کمسابقه از کابینه را در اقامتگاه ریاستجمهوری در کمپ دیوید برگزار کند. انتخاب این محل دورافتاده در کوههای مریلند، که ترامپ برخلاف روسایجمهوری پیشین به ندرت به آنجا میرود، نشاندهنده حساسیت این گفتوگوها ارزیابی شده بود.
با این حال، ترامپ بعدا در شبکه اجتماعی خود، تروث سوشیال، اعلام کرد که جلسه کابینه بهجای کمپ دیوید، در کاخ سفید برگزار خواهد شد و دلیل آن را «احتمال شرایط نامساعد جوی» عنوان کرد.
در همین حال، رسانهها در ایران سهشنبه گزارش داد که محمدباقر قالیباف، رییس مجلس و رییس هیات مذاکرهکننده، و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، پس از پایان مذاکرات قطر را ترک کردهاند.
بر اساس این گزارشها، قالیباف به دنبال توافقی برای آزادسازی حدود ۲۴ میلیارد دلار از داراییهای مسدودشده ایران در چارچوب تفاهمنامه بوده است.
خبرگزاری فارس به نقل از یک منبع اعلام کرد که آزادسازی این داراییها آخرین مانع جدی برای نهایی شدن تفاهمنامه است.
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز سهشنبه اعلام کرد که دستکم یک پهپاد را سرنگون کرده و یک پهپاد دیگر و یک جنگنده را که وارد حریم هواییاش شده بودند، دور کرده است.
واکنش تمسخرآمیز اسرائیل به پیام مجتبی خامنهای
در همین حال گیدئون ساعر، وزیر امور خارجه اسرائیل، به یک پیام منتسب به مجتبی خامنهای، که از او بهعنوان رهبر جمهوری اسلامی یاد میشود، واکنش نشان داد و با یادآوری کشته شدن علیخامنهای، اظهارات او به تمسخر گرفته است.
در پیامی که به مناسبت مراسم حج در کانال تلگرام مجتبی خامنهای منتشر شده، آمده است: «ساعت را نمیتوان به عقب برگرداند و ملتها و سرزمینهای منطقه دیگر سپری برای پایگاههای آمریکا نخواهند بود.»
در ادامه این پیام آمده است: «از این پس، شعارهای مرگ بر آمریکا و مرگ بر اسرائیل شعار ملت اسلامی و مستضعفان جهان، بهویژه جوانان، خواهد بود.»
پس از این پیام، حساب کاربری خامنهای در شبکه ایکس نیز نوشت: «رژیم صهیونیستی متزلزل و تومور سرطانی اسرائیل به مراحل پایانی موجودیت ننگین خود نزدیک میشود.»
گیدئون ساعر، وزیر امور خارجه اسرائیل، در واکنش به این سخنان آن را به تمسخر گرفت و گفت این ادبیات «آشنا به نظر میرسد.»
او افزود: «یادم میآید کسی با نام خانوادگی مشابه همین حرفها را میزد.»
او در این پست همچنین از مجتبی خامنهای پرسید: «راستی، کجایی؟»
