بر اساس این گزارش که سهشنبه پنجم خرداد منتشر شد، طرح مورد بحث میتوانست امکان اتصال مستقیم گوشیهای تلفن همراه در ایران به شبکه ماهوارهای استارلینک را، بدون نیاز به ترمینال زمینی، فراهم کند. این قابلیت که شبیه اینترنت 5G توصیف شده است، در صورت اجرا، میتوانست بخشی از اختلالها، پارازیتاندازیها و توقیف تجهیزات از سوی حکومت ایران را دور بزند.
رویترز گزارش داد که با تشدید جنگ ایران و افزایش تلاشهای واشینگتن برای کمک به شهروندان ایرانی بهمنظور دور زدن قطعیها و اختلالهای ارتباطی، مقامهای پنتاگون گفتوگو با اسپیسایکس را درباره راهاندازی قابلیت اتصال مستقیم تلفنهای همراه در ایران به استارلینک آغاز کردند.
به گفته یکی از افراد آگاه و بر اساس اسناد پنتاگون که رویترز بررسی کرده است، اسپیسایکس برای راهاندازی این قابلیت رقمی تا ۵۰۰ میلیون دلار و برای ادامه فعالیت آن ماهانه ۱۰۰ میلیون دلار درخواست کرده بود؛ ارقامی که موجب نگرانی مقامهای دفاعی آمریکا شد.
رویترز نوشته هنوز مشخص نیست دو طرف در این زمینه به توافق نهایی رسیدهاند یا نه.
بر اساس این گزارش، پس از آنکه در جریان جنگ، حکومت ایران از ضبط کردن شماری از ترمینالهای استارلینک قاچاقشده به داخل کشور خبر داد و برای مختل کردن ارتباطات، در شهرهای بزرگ سامانههای اخلال الکترونیکی را به کار گرفت، مقامهای پنتاگون ظرف یک هفته گفتوگو با اسپیسایکس درباره استفاده از سرویس مستقیم به تلفن همراه را آغاز کردند.
رویترز نوشت این تلاش ادامه اقدامهای پیشین دولت ترامپ برای فراهم کردن اینترنت آزادتر برای ایرانیان بود.
پس از سرکوب خونین اعتراضات دیماه در ایران که به گزارش ایراناینترنشنال به جانباختن دستکم ۳۶ هزار شهروند انجامید، دولت ترامپ بیش از ۶ هزار ترمینال استارلینک را برای فراهم کردن دسترسی شهروندان به اینترنت به داخل ایران منتقل کرده بود.
اما با شدت گرفتن جنگ و افزایش تلاش حکومت ایران برای شناسایی، ضبط یا مختل کردن ترمینالهای زمینی، گزینه اتصال مستقیم تلفن همراه به ماهواره برای پنتاگون اهمیت بیشتری پیدا کرد؛ گزینهای که از نظر عملیاتی میتوانست وابستگی به تجهیزات فیزیکی روی زمین را کاهش دهد.
تنش گستردهتر از مساله ایران است
اختلاف بر سر ایران، بخشی از تنش گستردهتر میان پنتاگون و اسپیسایکس بر سر قیمتگذاری خدمات استارلینک در ماههای اخیر است. رویترز نوشت همزمان با آنکه پهپادهای انتحاری لوکاس آمریکا که با شبکه استارلینک ایلان ماسک هدایت میشدند، در جنگ علیه ایران به دستاوردهای قابل مشاهدهای رسیدند، مقامهای ارشد اسپیسایکس به پنتاگون مراجعه کردند تا به آنها اطلاع دهند که باید برای دسترسی به شبکه وایفای ماهوارهای آنها پول بیشتری بپردازد.
این پهپادها که رویترز آنها را مدلی ارزان و مشابه پهپادهای شاهد ایران توصیف کرده، میتوانند بر فراز منطقه هدف پرواز کنند و سپس با برخورد مستقیم منفجر شوند.
به گفته دو منبع آگاه و بر اساس اسناد پنتاگون، اسپیسایکس به مقامهای دفاعی آمریکا گفته بود ارتش برای اتصال هر ترمینال حدود پنج هزار دلار پرداخت میکند، در حالی که نوع استفاده از این ترمینالها به سطح خدماتی نزدیکتر است که ماهانه حدود ۲۵ هزار دلار ارزش دارد.
مقامهای پنتاگون با این استدلال مخالف بودند و میگفتند تعرفه ۲۵ هزار دلاری برای هواپیما طراحی شده، نه برای پهپادهای انتحاری که فقط چند دقیقه یا چند ساعت به اتصال استارلینک نیاز دارند.
با این حال، پنتاگون که در حال افزایش حملات خود علیه جمهوری اسلامی بود، در نهایت با افزایش پیشنهادی اسپیسایکس موافقت کرد. به نوشته این خبرگزاری، از آنجا که پنتاگون پیشتر برای خرید هر پهپاد LUCAS حدود ۳۰ هزار دلار پرداخت میکرد، افزودن تعرفه بالاتر اتصال ماهوارهای تقریبا هزینه عملیاتی هر پهپاد را دو برابر کرد.
این اختلاف پس از آن علنیتر شد که ایلان ماسک اول مارس در شبکه اجتماعی ایکس، در واکنش به تصویری از پهپاد LUCAS که به نظر میرسید ترمینال استارلینک روی آن نصب شده، نوشت استفاده از ترمینالهای تجاری استارلینک در سامانههای تسلیحاتی «نقض شرایط خدمات» است و هنگام شناسایی قطع میشود. او افزود شبکه جداگانهای به نام Starshield وجود دارد که از سوی دولت آمریکا اداره میشود.
یک مقام پنتاگون در بیانیهای به رویترز، هرگونه نقض توافق این نهاد با اسپیسایکس را رد کرد.
رویترز نوشت با وجود این اختلافها، پنتاگون همچنان در حال بررسی خرید بیش از سه هزار و ۵۰۰ اشتراک ترمینال Starshield است؛ قراردادی که ۱۰۰ اشتراک با تعرفه گرانتر هوانوردی را شامل میشود و میتواند سالانه صدها میلیون دلار درآمد برای اسپیسایکس ایجاد کند.
رویترز نوشت روشن نیست این توافق نهایی شده یا درباره چه قیمتی مذاکره شده است.
اسپیسایکس به درخواست رویترز برای اظهارنظر پاسخ نداد. پنتاگون نیز درباره افزایش قیمتها، تصمیم خود برای پرداخت هزینه بالاتر و طرح ارائه سرویس مستقیم استارلینک به شهروندان در ایران اظهارنظر نکرد.
یک مقام پنتاگون تنها گفت دفتر مسئول خرید ارتباطات ماهوارهای تجاری در تلاش است رقبای دیگری برای این خدمات پیدا کند. او افزود: «وزارت جنگ متعهد است فضای رقابتی برای ارتباطات ماهوارهای تجاری ایجاد کند.»
با این حال، در حال حاضر هیچ شرکت دیگری جایگزینی قابل مقایسه با استارلینک ارائه نمیدهد. شبکه ماهوارهای اسپیسایکس با حدود ۱۰ هزار ماهواره، بیش از ۶۰ درصد ماهوارههای موجود در مدار را تشکیل میدهد و منظومههای رقیب مانند وانوب و آمازون لئو هنوز در مقیاسی بسیار کوچکتر فعالیت میکنند.
وابستگی آمریکا و متحدانش به استارلینک در جریان جنگ اوکراین نیز جنجالبرانگیز شده بود. رویترز پیشتر گزارش داده بود ماسک در سال ۲۰۲۲ دستور داد خدمات استارلینک در بخشهایی از اوکراین قطع شود. این اقدام ضدحمله نیروهای اوکراینی علیه مواضع روسیه را مختل کرد. تابستان گذشته نیز آزمایشهای نیروی دریایی آمریکا با قایقهای نظامی بدون سرنشین، پس از قطعی جهانی استارلینک، با اختلال روبهرو شد.
بر اساس یک ثبت رسمی نزد کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا، حدود ۲۰ درصد درآمد اسپیسایکس از دولت آمریکا تامین میشود. رویترز همچنین نوشت استارلینک در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۱ میلیارد و ۴۰۰ میلیون دلار درآمد داشته است.
این گزارش در آستانه عرضه اولیه سهام اسپیسایکس منتشر شده؛ عرضهای که میتواند یکی از بزرگترین عرضههای سهام در تاریخ باشد. تلاش این شرکت برای افزایش درآمد استارلینک، همزمان با وابستگی فزاینده پنتاگون به خدمات آن، پرسشهای تازهای درباره نقش شرکتهای خصوصی در زیرساختهای حیاتی امنیت ملی آمریکا ایجاد کرده است.