سازمان سیا، موساد و دیگر نهادهای اطلاعاتی در سراسر جهان، جمعه و همزمان با آغاز سال ۱۴۰۵ در ایران، در حال رصد بودند تا ببینند آیا رهبر جدید جمهوری اسلامی، سنت پدرش را دنبال خواهد کرد و پیام سال نو ارائه میدهد یا نه.
وبسایت اکسیوس شنبه اول فروردین نوشت که با نیامدن پیام ویدیویی از مجتبی خامنهای، ابهام درباره نقش او و وضعیت جسمانیاش افزایش یافت.
مقامهای آمریکایی و اسرائیلی معتقدند نشانههایی از زنده بودن مجتبی وجود دارد، اما مدرکی در دست نیست که او زمام امور را در دست دارد.
در شرایطی که پس از حملات آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی از ۹ اسفند ۱۴۰۴، هیچ فیلم، صدا و دستنوشتهای از مجتبی خامنهای منتشر نشده، رسانهها در ایران یک پیام مکتوب و طولانی دیگر را به نام او منتشر کردند.
در این پیام که با عنوان «پیام نوروزی» رهبر جمهوری اسلامی منتشر شد، او ابتدا عید فطر را بهخصوص «به مسلمانان جهان» تبریک گفت و مانند پدرش، از انقلاب ملی ایرانیان در دی ماه بهعنوان کودتا یاد کرد.
پیام منتسب به مجتبی خامنهای همچنین حاوی مواضعی درباره جنگ جاری آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی نیز بود.
اکسیوس نوشت: «اینکه مجتبی در سایه باقی مانده، چندان غافلگیرکننده نیست. پس از کشته شدن پدرش، اسرائیل آشکارا اعلام کرده که او اکنون در صدر فهرست اهدافش قرار دارد.»
از سوی دیگر پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، گفته است که مجتبی در حملهای که به کشته شدن پدرش انجامید، «مجروح و احتمالاً دچار تغییر شکل ظاهری» شده است.
با این حال، سه هفته سکوت مجتبی، بدون حتی یک پیام ویدیویی از پیش ضبطشده، هرچه بیشتر جلب توجه میکند.
بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، وضع جسمی خامنهای و ناتوانی او در برقراری ارتباط مستمر با مقامها و نهادهای مسئول در جمهوری اسلامی، موجب واکنش انتقادی در میان طیفی از روحانیون حاکم شده است.
اکسیوس نوشت که ایالات متحده و اسرائیل، اطلاعاتی در اختیار دارند که نشان میدهد مجتبی همچنان زنده است؛ از جمله شواهدی مبنی بر تلاش مقامهای ایرانی برای تنظیم دیدارهای حضوری با او (که بهدلیل ملاحظات امنیتی ناموفق بودهاند).
سومین رهبر جمهوری اسلامی ۲۱ اسفند در پیامی مکتوب بر تداوم رویارویی با اسرائیل و آمریکا تاکید کرد.
ابهام درباره وضعیت مجتبی در چندین نشست توجیهی-اطلاعاتی دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، مطرح شد.
به گفته یک مقام آمریکایی، تیم امنیت ملی ترامپ همچنان در حال بررسی این موضوع است که واقعا چه کسی در تهران تصمیمگیر اصلی است.
یک مقام ارشد اسرائیلی به اکسیوس گفت: «هیچ مدرکی نداریم که او واقعا کسی باشد که دستور میدهد.»
یک مقام آمریکایی نیز گفت: «وضعیت فراتر از عجیب است. فکر نمیکنیم ایرانیها این همه زحمت بکشند تا یک فرد مرده را بهعنوان رهبر انتخاب کنند، اما در عین حال هیچ مدرکی نداریم که او واقعا زمام امور را در دست گرفته باشد.»
به گفته مقامهای اسرائیلی، رهبران ارشد در ایران مانند افراد تحت تعقیب عمل میکنند؛ میان خانههای امن جابهجا میشوند و از ارتباطات دیجیتال پرهیز دارند.
یک مقام ارشد عرب نیز به اکسیوس گفت: «سپاه پاسداران در حال در دست گرفتن ایران است و آنها افراطیاند. بهشدت ایدئولوژیک هستند و آمادهاند بمیرند و به خامنهایِ پدر بپیوندند.»
طبق گزارش کان، آمریکا در حمله اول فروردین برای هدف قرار دادن سایت هستهای نطنز، از بمبهای «سنگرشکن» استفاده کرده است.
رسانهها در ایران پیشتر از حمله به مجتمع غنیسازی نطنز در صبح شنبه خبر دادند.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، اعلام کرد بر اساس نتایج بررسیها، «هیچگونه نشت مواد پرتوزا در این مجتمع گزارش نشده» است.
تا زمان تنظیم این گزارش، واشینگتن درباره این موضوع موضعگیری نکرده است.
پس از انتشار خبر این حمله، آژانس بینالمللی انرژی اتمی از طرفهای درگیر در جنگ ایران خواست «خویشتنداری نظامی» نشان دهند.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که باید از هرگونه خطر وقوع یک حادثه هستهای جلوگیری شود.
تکرار حمله به سایت نطنز
آژانس، ۱۲ اسفند اعلام کرد در پی حملات آمریکا و اسرائیل در جریان جنگی که از ۹ اسفند آغاز شد، بخشهایی از تاسیسات هستهای نطنز آسیب دیده است.
این سازمان گزارش داد: «هیچ خسارت رادیولوژیکی پیشبینی نمیشود و اثر جدیدی در خود تاسیسات غنیسازی سوخت نطنز نیز مشاهده نشده است.»
نماینده جمهوری اسلامی در نشست آژانس، ۱۱ اسفند اعلام کرد آمریکا و اسرائیل روز پیش از آن، به تاسیسات هستهای نطنز حمله کردند.
رضا نجفی گفت: «دیروز دوباره به تاسیسات هستهای صلحآمیز و تحت نظارت ایران حمله شد.»
گروسی، ۲۸ اسفند در گفتوگو با شبکه سیبیاس اعلام کرد: «هیچ جنگی نمیتواند برنامه هستهای ایران را به طور کامل نابود کند و تنها راه درک واقعی فعالیتهای هستهای این کشور بازرسی مستقیم و حضور در محل است.»
او گفت: «حملات نظامی به تاسیسات فیزیکی آسیب زده اما دانش فنی، تجهیزات و ظرفیتهای صنعتی ایران همچنان باقی مانده و برای کنترل این برنامه، نیاز به چارچوب توافقشده و مذاکرات دیپلماتیک است.»
گروسی تاکید کرد: «هرچند من نسبت به معیارهایی مانند روز، دقیقه یا ماه شک دارم - زیرا همه چیز نسبی است - اما برداشتم این است که پس از پایان عملیات نظامی، هنوز با مسائل بزرگی روبهرو خواهیم بود که محور این موضوع بودهاند، و به ویژه موجودی اورانیوم غنیشده ۶۰ درصد که نزدیک به حد لازم برای ساخت بمب است، همچنان در همان مکان باقی خواهد ماند.»
خبرگزاری آسوشیتدپرس ۱۰ بهمن، بر اساس تصاویر ماهوارهای شرکت «پلنت لبز» نوشت جمهوری اسلامی در سایتهای هستهای نطنز و اصفهان اقدام به احداث سقف بر روی ساختمانهای آسیبدیده کرده است.
این ساختمانها در جریان جنگ ۱۲ روزه اسرائیل و جمهوری اسلامی هدف حملات هوایی اسرائیل و سپس آمریکا قرار گرفتند.
بر اساس این گزارش، این نخستین نشانه فعالیت عمده در این مراکز از زمان آن حملات بود.
به گفته مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، سانتریفیوژها در ایران اکنون سریعترین و کارآمدترین ماشینها هستند و ایرانیها نحوه ساخت آنها را میدانند: «ممکن است مکانهایی خارج از تاسیسات هستهای وجود داشته باشد، کارگاهها و دهها کارگاه دیگر. به همین دلیل هنوز نیاز به چارچوب توافقشده و نظارت دقیق داریم.»
او درباره محلهای نگهداری مواد هستهای در ایران نیز گفت اکثریت مواد در اصفهان است، بخشی در نطنز و بخشهای دیگر نیز وجود دارد.
جمهوری اسلامی پس از جنگ ۱۲ روزه اجازه دسترسی بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی به سه سایت فردو، نطنز و اصفهان را که در عملیات «چکش نیمهشب» هدف حملات آمریکا قرار گرفتند، نداده است.
سخنگوی وزارت کشور آلمان شنبه اول فروردین ۱۴۰۵ در پاسخ به ایراناینترنشنال درباره سطح تهدیدهایی که از سوی جمهوری اسلامی علیه مخالفان حکومت ایران، رسانههای فارسیزبان، یهودیان و منافع اسرائیل در آلمان و دیگر کشورهای اروپایی وجود دارد، گفت: «نهادهای امنیتی فدرال و ایالتی از هفتم اکتبر ۲۰۲۳ (روز حمله حماس به اسرائیل) اقدامات حفاظتی برای حمایت از یهودیان و همچنین مراکز یهودی و اسرائیلی در آلمان را متناسب با شرایط تنظیم، و در صورت لزوم آنها را تقویت کردهاند.»
این سخنگو همچنین تاکید کرد: «سطح تهدید از سوی حکومت ایران و عوامل آن بسیار بالا ارزیابی میشود و ما در آمادهباش کامل هستیم.»
بر این اساس، در وضعیت کنونی، نهادهای امنیتی آلمان بهطور مستمر سطح تهدید را ارزیابی میکنند، در حالت آمادهباش بالا قرار دارند و در صورت نیاز، اقدامات حفاظتی را باز هم تطبیق میدهند.
سخنگوی وزارت کشور آلمان با اشاره به اینکه این نهادها در ارتباطی نزدیک با یکدیگر، با مقامات ایالتی و همچنین با شرکای بینالمللی در تبادل اطلاعات هستند، گفت: «همکاری نزدیک میان دولت فدرال و ایالتها در موضوع "سرکوب فراملی" نیز وجود دارد.»
به گفته او، رصد و مقابله با گروهها و افراد مخالف در خارج از مرزهای ملی (سرکوب فراسرزمینی) همچنان بخشی از فعالیت بازیگران دولتی ایران محسوب میشود.
تیراندازی به یک ایرانی پادشاهیخواه در هلند
همزمان با ارائه این پاسخ از سوی وزارت کشور آلمان، خبرگزاری رویترز گزارش داد صبح پنجشنبه ۲۸ اسفند ۱۴۰۴، یک ایرانی ۳۶ ساله و مخالف حکومت جمهوری اسلامی در هلند، هدف تیراندازی قرار گرفت و به شدت زخمی شد.
بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، این فرد محی شفیعی، فعال پادشاهیخواه و عضو پلیس هلند است که هماکنون در بیمارستان بستریست.
رویترز نوشت که هنوز مشخص نیست چه کسی مسئول این حمله بوده و آیا ارتباطی با جمهوری اسلامی دارد یا خیر.
تحقیقات در این زمینه ادامه دارد و دادستانی هلند اعلام کرده «همه سناریوهای ممکن» در نظر گرفته میشوند.
به گفته وزیر دادگستری هلند، با توجه به پیشینه این پلیس ایرانی، مقامات هلندی تدابیر امنیتی لازم را اتخاذ کردهاند.
۱۸ اسفند ۱۴۰۳، محسن رفیقدوست، نخستین وزیر سپاه پاسداران، جزییاتی از طرح ترور مخالفان جمهوری اسلامی در سالهای پس از انقلاب ۵۷ را افشا و به نقش خود در فرماندهی این ترورها در خارج کشور اعتراف کرد.
رفیقدوست در گفتوگو با سایت دیدهبان ایران اعلام کرد فرماندهی عملیات ترور شماری از مخالفان جمهوری اسلامی در خارج از کشور را بر عهده داشته است.
روزنامه ولت آلمان، آذر ۱۴۰۴ گزارش داد دستگاههای اطلاعاتی جمهوری اسلامی با فشار و تهدید خانوادههای مهاجران ایرانی در داخل کشور، مسیر نفوذ را تا آلمان گسترش دادهاند و ایرانیان در تبعید را بر خلاف میلشان، به همدستی و مشارکت وادار میکنند.
سخنگوی وزارت کشور آلمان اول فروردین ۱۴۰۵ در پاسخ به این سوال که مقامات رسمی جمهوری اسلامی تهدید کردهاند رسانههای فارسیزبان از نظر آنان هدف مشروع تلقی میشود، گفت: «دولت فدرال آلمان اصولا هرگونه فعالیت نهادهای دولتی خارجی یا عوامل وابسته به آنها در آلمان را بسیار جدی تلقی کرده و آن را تحمل نمیکند.»
بر اساس این اظهارنظر، وزارت کشور فدرال به همراه نهادهای امنیتی آلمان، برای مقابله موثر با سرکوب فراملی در این کشور تلاش میکند و در این راستا، از جمله با وزارت خارجه نیز همکاری نزدیک دارد.
بر اساس این گزارش، یکی از موشکها در میانه مسیر دچار نقص شده و یک ناو جنگی آمریکا نیز برای رهگیری موشک دیگر، یک موشک رهگیر از نوع اسام-۳ (SM-3) شلیک کرده است؛ هرچند مشخص نیست این رهگیری موفق بوده است یا نه.
والاستریت ژورنال زمان دقیق شلیک این موشکها را ذکر نکرده است.
خبرگزاری رویترز شنبه اول فروردین ۱۴۰۵ نوشت که کاخ سفید، سفارت بریتانیا در واشینگتن و وزارت دفاع این کشور، به درخواست این خبرگزاری برای اظهارنظر، پاسخ ندادند.
در همین حال، خبرگزاری حکومتی مهر در ایران، اول فروردین گزارش داد که جمهوری اسلامی دو موشک بالستیک به سمت پایگاه نظامی مشترک آمریکا و بریتانیا در دیهگو گارسیا در اقیانوس هند شلیک کرده است.
این خبرگزاری، هدف قرار دادن این پایگاه زیر نظر بریتانیا را «گامی مهم» توصیف کرد که «نشان میدهد بُرد موشکهای ایران فراتر از آن چیزی است که دشمن پیشتر تصور میکرد».
بریتانیا ۲۹ اسفند ۱۴۰۴ به آمریکا اجازه داد از پایگاههای نظامی این کشور برای انجام حملاتی علیه جمهوری اسلامی استفاده کند.
کابینه بریتانیا در نشستی تصمیم گرفت دامنه مجوز استفاده آمریکا از پایگاههای خود را گسترش دهد و این استفاده شامل حملات علیه آن دسته از مواضع جمهوری اسلامی که تنگه هرمز را هدف قرار میدهند، نیز بشود.
به گفته سخنگوی دفتر نخستوزیری بریتانیا، کابینه موافقت کرد از این پایگاهها برای «عملیات دفاعی آمریکا» علیه اقدامات تهاجمی جمهوری اسلامی در تنگه هرمز استفاده شود.
پیشتر، لندن اجازه داده بود نیروهای آمریکایی از پایگاههای بریتانیا برای جلوگیری از شلیک موشکهای حکومت ایران که تهدیدی علیه منافع یا جان شهروندان بریتانیایی به شمار میآمدند، استفاده کنند.
تصمیم اخیر بریتانیا کمی پس از آن اعلام شد که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ۲۹ اسفند در شبکههای اجتماعی، کشورهای عضو سازمان پیمان نظامی آتلانتیک شمالی (ناتو) را بهدلیل حمایت نکردنشان از جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی، مورد انتقاد قرار داد، آنها را «بزدل» خواند و تاکید کرد آمریکا این موضوع را از یاد نخواهد برد.
او ناتو را بدون آمریکا، «ببر کاغذی» دانست.
در پی این اعلام موافقت بریتانیا، ترامپ گفت که این کشور باید زودتر دست به چنین اقدامی میزد.
از سوی دیگر، رییسجمهوری آمریکا از مشاوران خود خواسته است تا گزینههای موثری را برای برقراری دوباره جریان آزاد انرژی از تنگه هرمز ارائه دهند. در این میان، یگان سیویکم تفنگداران دریایی آمریکا به عنوان اصلیترین ابزار نظامی، مطرح شده است.
این یگان که یک واحد واکنش سریع ۲۲۰۰ نفره است، طبق گزارش این روزنامه، سوار بر ناو «یواساس تریپولی» از ژاپن راهی خاورمیانه شده و انتظار میرود این هفته به منطقه برسد.
بر اساس این گزارش، از زمان آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به حکومت ایران در ۹ اسفند، بیش از دو هزار نفر کشته شدهاند. ارتش اسرائیل اعلام کرده در بیروت مواضع حزبالله را هدف قرار داده و پیش از حملات، به ساکنان برخی مناطق هشدار تخلیه داده است. در لبنان نیز بیش از هزار نفر کشته و بیش از یک میلیون نفر آواره شدهاند.
رویترز مینویسد همزمان با تشدید حملات، زیرساختهای حیاتی انرژی در ایران و کشورهای خلیج فارس هدف قرار گرفته و قیمت نفت حدود ۵۰ درصد افزایش یافته است؛ موضوعی که خطر شوک به اقتصاد جهانی را به همراه دارد. در این میان، تنگه هرمز- مسیر عبور حدود یکپنجم نفت و گاز مایع جهان - عملاً برای بخش عمدهای از کشتیرانی بسته شده است.
در واکنش به این وضعیت، کاخ سفید اعلام کرده برای کاهش فشار بر بازار، تحریمها را بهطور موقت تعلیق کرده تا امکان فروش حدود ۱۴۰ میلیون بشکه نفت ایران که در دریا متوقف مانده فراهم شود. همزمان گزارشهایی منتشر شده که حکومت ایران ممکن است به کشتیهای مرتبط با ژاپن اجازه عبور از تنگه هرمز را بدهد.
این گزارش همچنین به اختلافات میان آمریکا و متحدانش اشاره دارد. دونالد ترامپ متحدان ناتو را به دلیل عدم مشارکت در بازگشایی تنگه هرمز مورد انتقاد قرار داده، در حالی که کشورهایی مانند آلمان و فرانسه اعلام کردهاند که ابتدا باید درگیریها متوقف شود. در همین حال، واشینگتن تلاش دارد متحدان خود را برای مشارکت در تامین امنیت این گذرگاه راهبردی متقاعد کند.
در داخل آمریکا، رویترز به نقل از یک نظرسنجی گزارش داده که بخش قابل توجهی از افکار عمومی انتظار دارد این درگیری به یک جنگ زمینی گسترده منجر شود، هرچند حمایت از چنین اقدامی پایین است. با این حال، مقامات آمریکایی تاکید کردهاند هنوز تصمیمی درباره اعزام نیرو به داخل ایران اتخاذ نشده است.
رویترز همچنین به تحولات سیاسی در ایران اشاره کرده و گزارش داده که مجتبی خامنهای، رهبر جدید جمهوری اسلامی، در پیامی [منسوب به او] از «وحدت و مقاومت» سخن گفته و مدعی وارد کردن «ضربه به دشمن» شده است. او از زمان کشته شدن علی خامنهای در نخستین روز جنگ، در انظار عمومی ظاهر نشده است.
به نوشته رویترز، در مجموع، این تحولات نشان میدهد که جنگ جاری نهتنها ابعاد نظامی، بلکه پیامدهای اقتصادی و سیاسی گستردهای در سطح منطقه و جهان ایجاد کرده و چشمانداز آن همچنان با عدم قطعیت همراه است.
