مقامات دفاعی ایالات متحده به خبرگزاری آسوشیتدپرس اعلام کردند که تعداد قابل توجهی موشک رهگیر پاتریوت از اروپا به خاورمیانه منتقل شده است، زیرا واشینگتن منابع خود را به سمت جنگ با جمهوری اسلامی متمرکز کرده است.
جنگ میان آمریکا و اسرائیل با حکومت ایران همچنان بدون نشانهای از پایان آن ادامه دارد.
ارتش اسرائیل جمعه ۲۹ اسفند اعلام کرد مراکز دولتی را در تهران هدف قرار داده است.
صداوسیمای جمهوری اسلامی نیز گزارش داد علیمحمد نائینی، معاون روابط عمومی سپاه پاسداران، کشته شده است. تازهترین مورد از دهها مقام ارشد دولتی و نظامی جمهوری اسلامی که بهدست اسرائیل ترور شدهاند.
ساعتی پیش از انتشار خبر کشته شدن نائینی، از او نقل قول شد: «تولید موشک در طول جنگ ادامه دارد و هیچ کمبودی در ذخایر وجود ندارد. شگفتانههایی برای دشمن داریم. هر میزان پیش برویم نبردها، نبردهای متحیرکننده، پیچیدهتر و همراه با شگفتانه خواهد بود.»
او به صنعت موشکی جمهوری اسلامی نمره ۲۰ داده و گفته بود: «هیچ نگرانیای در این رابطه وجود ندارد.»
تشدید درگیریها و اختلاف اهداف واشینگتن و تلآویو
در تلآویو، ۲۹ اسفند آژیرهای خطر به صدا درآمد و صدای انفجار رهگیری موشکها شنیده شد.
ارتش اسرائیل نیز اعلام کرد حکومت ایران موجی از موشکها را به سمت این کشور شلیک کرده است.
خبرگزاری رویترز نوشت اکنون چشمانداز آتشبس با این برداشت گسترده تضعیف شده که اسرائیل و ایالات متحده، «اهداف و راهبردهایی متفاوت» را دنبال میکنند.
تولسی گبرد، مدیر اطلاعات ملی آمریکا، ۲۸ اسفند به کمیته اطلاعات مجلس نمایندگان گفت: «دولت اسرائیل بر از کار انداختن رهبری ایران متمرکز بوده است.»
او افزود: «رییسجمهوری گفته اهداف او نابودی توانایی ایران در پرتاب موشکهای بالستیک، ظرفیت تولید این موشکها و نیروی دریایی [حکومت ایران] است.»
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، ۲۸ اسفند وعده داد هشدار دونالد ترامپ برای خودداری از تکرار حمله به میدان گازی پارس جنوبی ایران را رعایت کند، اما در عین حال گفت حکومت ایران دیگر قادر به غنیسازی اورانیوم - که میتواند در کلاهکهای هستهای استفاده شود - یا تولید موشکهای بالستیک نیست.
رویترز نوشت که با این حال، توانایی جمهوری اسلامی در هدف قرار دادن تاسیساتی مانند پالایشگاهها و منافع آمریکا و دیگر اهداف در خاورمیانه - از جمله بندر نفتی ینبع در دریای سرخ - این گفته را زیر سوال میبرد.
نتانیاهو همچنین بدون ارائه جزییات گفت سرنگونی حکومت ایران به یک «مولفه زمینی» نیاز خواهد داشت.
یک مقام آمریکایی و سه منبع آگاه این هفته به رویترز گفتند آمریکا در حال بررسی اعزام هزاران نیروی نظامی برای تقویت عملیات خود در خاورمیانه است و حتی احتمال دارد در سواحل ایران یا جزیره خارک، مرکز صادرات نفت از ایران، نیرو پیاده کند.
ترامپ در پاسخ به این گزارشها گفت: «اگر چنین قصدی داشتم، قطعا به شما نمیگفتم. اما فعلا نیرویی اعزام نمیکنم. هر کاری لازم باشد انجام خواهیم داد.»
وبسایت اکسیوس نیز ۲۹ اسفند به نقل از چهار منبع آگاه گزارش داد دولت آمریکا در حال بررسی طرحهایی برای تصرف یا محاصره جزیره خارک است.
از سوی دیگر، قیمت شاخص نفت برنت پس از جهش در ۲۸ اسفند، در حدود ۱۱۰ دلار تثبیت شد. افزایشی که ناشی از نگرانیهای فزاینده در مورد بزرگترین اختلال در عرضه انرژی جهان و احتمال بروز شوک اقتصادی جهانی بود.
رویترز نوشت اکنون هشدارها افزایش یافته که حتی در صورت پایان زودهنگام جنگ، بازگشت سریع به وضعیت عادی ممکن نخواهد بود؛ چرا که حملات هوایی و بسته شدن عملی تنگه هرمز - گذرگاهی که ۲۰ درصد نفت و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکند - پیامدهای عمیقی بر جای گذاشته است.
متحدان غربی و کمک مشروط به آتشبس در خلیج فارس
رییسجمهوری آمریکا ۲۸ اسفند بار دیگر از متحدان اصلی واشینگتن و سایر کشورها - که هیچیک در جریان تصمیمگیری برای آغاز جنگ قرار نگرفته بودند - خواست برای تامین امنیت کشتیرانی کمک کنند.
آلمان، ایتالیا، بریتانیا، ژاپن، فرانسه، کانادا و هلند، در بیانیهای مشترک اعلام کردند به «تلاشهای مناسب برای تضمین عبور ایمن از تنگه [هرمز]» خواهند پیوست.
با این حال، فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، تاکید کرد که این همکاری «مشروط به پایان درگیریها» است.
امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، نیز پس از نشست سران اتحادیه اروپا در بروکسل گفت دفاع از حقوق بینالملل و تلاش برای کاهش تنشها «بهترین کاری است که میتوان انجام داد».
او افزود: «من نشنیدم کسی در اینجا تمایلی برای ورود به این درگیری داشته باشد؛ کاملا برعکس [بود].»
۲۹ اسفند، در حالی که مسلمانان منطقه در تلاشند عید فطر، پایان ماه رمضان، را جشن بگیرند و ایرانیان، نوروز را گرامی بدارند، چشمانداز پایان سریع جنگی که در آستانه ورود به هفته چهارم خود است، دور از دسترس به نظر میرسد.
در این شرایط، شرکت ملی نفت کویت اعلام کرد پالایشگاه «مینا الاحمدی» هدف چندین حمله پهپادی قرار گرفت و برخی واحدهای آن دچار آتشسوزی شدند.
رویترز نوشت جریان نفت خام و فرآوردههای نفتی بهدلیل کاهش تولید و توقف صادرات از سوی تولیدکنندگان خلیج فارس، حدود ۱۲ میلیون بشکه در روز - معادل حدود ۱۲ درصد تقاضای جهانی - کاهش یافته است.
این میزان کاهش عرضه، برای بخشهای حملونقل، کشتیرانی و صنایع وابسته، به آسانی قابل جایگزینی نیست و آثار آن برای ماهها یا حتی سالها ادامه خواهد داشت.
اکسیوس جمعه ۲۹ اسفند به نقل از منابعی نوشت که برای تصرف یا محاصره جزیره خارک، باید تواناییهای نظامی جمهوری اسلامی در این منطقه بیشتر تضعیف شود و این اقدامات به یک ماه زمان نیاز دارد.
پیش از این (۲۸ اسفند)، روزنامه والاستریت ژورنال گزارش داد رییسجمهوری آمریکا از مشاوران خود خواسته است تا گزینههای موثری را برای برقراری دوباره جریان آزاد انرژی از تنگه هرمز ارائه دهند و در این میان، یگان سیویکم تفنگداران دریایی آمریکا به عنوان اصلیترین ابزار نظامی، مطرح شده است.
خبرگزاری رویترز نیز گزارش داد دولت ترامپ در حال بررسی اعزام هزاران نیروی نظامی به خاورمیانه است؛ اقدامی که در چارچوب آمادهسازی برای گامهای بعدی در جنگ با حکومت ایران مطرح شده است.
از سوی دیگر، پنج کشور اروپایی و ژاپن، سرانجام از آمادگی برای مشارکت در بازگشایی تنگه هرمز خبر دادند.
آلمان، ایتالیا، بریتانیا، فرانسه و هلند، به همراه ژاپن، ۲۸ اسفند در بیانیه مشترکی اعلام کردند برای تثبیت بازارهای انرژی اقدام خواهند کرد و به «تلاشهای مناسب» برای بازگشایی تنگه هرمز، گلوگاه نفتی خلیج فارس، خواهند پیوست.
اکسیوس اما به نقل از یک منبع آگاه نوشت: «ما به حدود یک ماه زمان نیاز داریم تا با حملات بیشتر ایرانیها را تضعیف کنیم، جزیره خارک را بگیریم و سپس آنها را تحت فشار کامل قرار دهیم و از آن برای مذاکرات استفاده کنیم.»
پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، ۲۸ اسفند در نشست خبری پنتاگون گفت که حمله به تاسیسات نظامی ایران در جزیره خارک، امکان کنترل سرنوشت این کشور را به ایالات متحده میدهد.
هوشنگ حسنیاری، کارشناس امور نظامی، نیز ۲۴ اسفند به ایراناینترنشنال گفت: «تا زمانی که جمهوری اسلامی به ایجاد اخلال در عبور و مرور کشتیها در تنگه هرمز ادامه دهد، احتمال پیاده شدن نیروهای زمینی آمریکا در جزیره خارک وجود دارد.»
جزیره خارک که آمریکا ۲۳ اسفند اعلام کرد مواضع نظامی آن را هدف قرار داده، مرکز اصلی صادرات نفت ایران است و حدود ۹۰ درصد نفت صادراتی جمهوری اسلامی از این جزیره عبور میکند. موضوعی که باعث شده حمله به آن از سالها پیش یکی از حساسترین سناریوها برای بازار انرژی و حکومت ایران به شمار برود.
این جزیره در ۲۶ کیلومتری سواحل ایران و حدود ۴۸۳ کیلومتری شمال غرب تنگه هرمز قرار دارد. موقعیتی که به نفتکشهای عظیم امکان میدهد در آبهای عمیق اطراف آن پهلو بگیرند، در حالی که آبهای ساحلی ایران برای این کشتیها بیش از حد کمعمق است.
به گفته تحلیلگران، اهمیت خارک فقط به نقش آن در صادرات نفت ایران محدود نمیشود، بلکه به این دلیل هم مهم است که هر آسیبی به آن میتواند عرضه جهانی را در بحبوحه بحران تنگه هرمز، بیش از پیش مختل کند.
بن فرحان در سخنانی پس از نشست مشورتی اخیر وزیران امور خارجه برخی کشورهای عربی و اسلامی که عراق در آن حضور نداشت، هشدار داد: «تصمیمگیری برای حاکمیت عراق از سوی حشد الشعبی مصادره شده و این نیرو بهعنوان ابزاری در دست ایران عمل میکند.»
در پی این اظهارات، هم دولت عراق و هم سازمان حشد الشعبی واکنش نشان دادند.
دفتر رسانهای نخستوزیر عراق اعلام کرد که محمد شیاع السودانی از مقر ریاست حشد الشعبی بازدید کرده و تاکید کرده است که دولت در برابر هرگونه هدف قرار دادن نیروهای حشد الشعبی، کوتاهی نخواهد کرد.
سازمان حشد الشعبی نیز در بیانیهای تند، بن فرحان را «سگآبیِ وحشتزده» توصیف و اعلام کرد: «این نیرو، برخلاف ادعاها، محصول ایران نیست بلکه زاییده یک موقعیت کاملا عراقی است.»
این سازمان ۲۰ بهمن اعلام کرده بود در هیچ جنگی میان جمهوری اسلامی و ایالات متحده، شرکت نخواهد کرد. با وجود این، پس از آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به مواضع جمهوری اسلامی در ایران، تنشهایی در عراق بروز کرد و سفارت آمریکا در بغداد هدف چند حمله قرار گرفت.
خبرگزاری رویترز چهارشنبه ۲۷ اسفند به نقل از نیروهای امنیتی عراق گزارش داد سفارت آمریکا در بغداد بامداد چهارشنبه بار دیگر هدف حمله پهپادی قرار گرفت و صدای انفجاری در این منطقه شنیده شد.
شامگاه ۲۶ اسفند نیز سفارت آمریکا در بغداد هدف حمله قرار گرفت.
این حملات خسارت جانی به دنبال نداشت.
این تازهترین موارد از چندین حمله به سفارت آمریکا در پایتخت عراق در دو هفته گذشته بود و در حالی رخ داد که وزارت خارجه ایالات متحده به همه سفارتخانههای خود در سراسر جهان دستور داده بود به دلیل «وضعیت جاری در خاورمیانه و احتمال سرایت آن به دیگر نقاط»، بیدرنگ یک ارزیابی امنیتی تازه صورت دهند.
از سوی دیگر، سفارت آمریکا در بغداد ۲۷ اسفند اعلام کرد جمهوری اسلامی و گروههای نیابتی آن، «یک تهدید جدی برای امنیت عراق» محسوب میشوند.
هدف قرار دادن حشد الشعبی
بر اساس گزارشهای منتشر شده از عراق، حملات به گروههای مسلح در این کشور اکنون به مقرهای عملیاتی گروه حشد الشعبی نیز کشیده شده است؛ در حالی که این نیروها برخی از پایگاههای خود را در منطقه نینوا تخلیه کردهاند.
از سوی دیگر، حمله به مرکز پشتیبانی دیپلماتیک آمریکا در بغداد، تعهد یکی از گروههای عراقی مبنی بر توقف حملات به مدت پنج روز را نقض کرد.
اواخر شامگاه ۲۸ اسفند و بامداد جمعه ۲۹ اسفند، مرکز پشتیبانی دیپلماتیک آمریکا در نزدیکی فرودگاه بینالمللی بغداد، چندین بار هدف حمله قرار گرفت.
در نهمین روز اسفند ۱۴۰۴ (آخرین روز فوریه ۲۰۲۶)، همزمان با انتشار گزارشهایی مبنی بر کشته شدن علی خامنهای، دیکتاتور ایران، در حمله اسرائیل، اعلام شد جلسهای از شورای دفاع نیز هدف قرار گرفته است.
ارتش اسرائیل در ۲۴ اسفند (۱۶ مارس) تایید کرد چندین مقام ارشد جمهوری اسلامی در این حمله کشته شدند.
در میان کشتهشدگان، علی شمخانی، مشاور ارشد خامنهای و دبیر شورای دفاع، عبدالرحیم موسوی، رییس ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی و عزیز نصیرزاده، وزیر دفاع، حضور داشتند.
همچنین دو چهره مرتبط با «سازمان پژوهشهای نوین دفاعی» (سپند) - که جانشین مستقیم برنامه تسلیحات هستهای در ایران پیش از سال ۱۳۹۲ محسوب میشود - نیز در این حمله کشته شدند.
این دو نفر، سرتیپ رضا مظفرنیا، رییس پیشین سپند، و سرتیپ حسین جبلعاملی، رییس جدید این سازمان بودند.
ایالات متحده بیش از ۳۰ نفر از عوامل سپند و چندین نهاد وابسته را تحریم کرده و این سازمان را به نظارت بر «فعالیتهای تحقیق و توسعه دوگانه با کاربرد در سلاحهای هستهای و سامانههای انتقال آن» متهم کرده است.
در حالی که تهران دنبال کردن ساخت سلاح هستهای را انکار میکند، آژانس بینالمللی انرژی اتمی (نهاد ناظر هستهای سازمان ملل) و قدرتهای غربی از جمله آمریکا و متحدان اروپاییاش معتقدند غنیسازی در سطح بالا (تا ۶۰ درصد) هیچ توجیه معتبر غیرنظامی ندارد.
جمهوری اسلامی در حال حاضر حدود ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده نزدیک به سطح مورد نیاز برای ساخت بمب در اختیار دارد.
به گزارش آکسیوس، آمریکا و اسرائیل در روزهای اخیر درباره اعزام نیروهای ویژه به داخل ایران برای بهدست آوردن و کنترل این ذخایر در مراحل بعدی جنگ، گفتوگو کردهاند.
پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، ۲۸ اسفند گفت دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، معتقد است تهران هرچه بیشتر به توانایی هستهای نزدیک میشود. او این موضوع را غیرقابل قبول دانسته و همین امر به تصمیمش برای آغاز جنگ علیه تهران منجر شده است.
چرا نشست شورای دفاع میتواند به موضوع بمب اتمی مرتبط بوده باشد؟
چهار عامل نشان میدهد نشست شورای دفاع احتمالا به مرحله نهایی تصمیمگیری درباره ساخت سلاح هستهای مربوط بوده است.
نخست، ترکیب حاضران در جلسه نشانهای کلیدی است. حضور همزمان رییس پیشین و رییس فعلی سپند در کنار وزیر دفاع - که مافوق آنها محسوب میشود - نشان میدهد موضوع جلسه بیشتر به مسائل هستهای مربوط بوده تا عملیات میدانی.
اگر تمرکز جلسه بر جنگ بود، انتظار میرفت فرماندهان عملیاتی یا میدانی در آن حضور داشته باشند، نه مقامهای مرتبط با صنعت تسلیحات هستهای.
دوم، علی شمخانی ماهها پیش درباره سلاح هستهای بهطور علنی اظهارنظر کرده بود. او چهار ماه پیش از گزارش کشته شدنش، در مصاحبهای گفته بود اگر میتوانست به گذشته و دوران وزارت دفاع خود بازگردد، بمب اتمی میساخت.
سوم، جایگاههای شمخانی او را در مرکز هماهنگی میان چندین نهاد قرار میداد. او بهعنوان مشاور ارشد خامنهای و دبیر شورای دفاع، و همچنین وزیر دفاع پیشین، ارتباطات گستردهای با مقامهای وزارت دفاع، از جمله بخش مسئول توسعه تسلیحات ویژه یعنی سپند داشت.
همچنین از او بهعنوان فرماندهای ارشد یاد میشد که بر افسران سپاه پاسداران درگیر در توسعه تسلیحات هستهای نظارت داشت و حلقه اتصال این شبکهها با شخص خامنهای بود.
چهارم، شمخانی در یکی از آخرین اظهارات عمومی خود به شبکه المیادین لبنان گفته بود جنگ با آمریکا و اسرائیل اجتنابناپذیر است و جمهوری اسلامی باید برای آن آماده شود.
مجموع این عوامل میتواند نشان دهد نشستی که در این حمله هدف قرار گرفت، به مرحله نهایی تصمیمگیری درباره توسعه سلاح هستهای مرتبط بوده است.
با این حال مشخص نیست که آیا اسرائیل از ارتباط این نشست با بررسی احتمال ساخت سلاح هستهای آگاه بوده یا صرفا به این دلیل آن را هدف قرار داده که میدانسته مقامهای ارشد جمهوری اسلامی در آن حضور دارند.
روزنامه والاستریت ژورنال در گزارشی به بررسی راهکارهای عملیاتی برای رفع انسداد تنگه هرمز پرداخت.
در حالی که صعود قیمت بنزین فشارهای سیاسی را بر واشینگتن دوچندان کرده، ترامپ در پی راهی برای برقراری دوباره جریان آزاد انرژی در این آبراه کلیدی است.
در این میان، یگان سیویکم تفنگداران دریایی آمریکا به عنوان اصلیترین ابزار نظامی مطرح شده است.
این نیرو که یک واحد واکنش سریع ۲۲۰۰ نفره است، طبق گزارش این روزنامه، سوار بر ناو «یواساس تریپولی» از ژاپن راهی خاورمیانه شده و انتظار میرود تا هفته آینده به منطقه برسد.
استراتژی تصرف جزایر؛ چگونه نیروی دریایی آمریکا میتواند تنگه هرمز را باز کند؟
طبق تحلیل والاستریت ژورنال، یکی از گزینههای استراتژیک، تصرف یک یا چند جزیره در نزدیکی سواحل جنوبی ایران است.
مقامهای فعلی و سابق آمریکایی به این روزنامه گفتند که واشینگتن میتواند از این جزایر به عنوان اهرم فشار در مذاکرات یا پایگاههایی برای مقابله با حملات به کشتیهای تجاری استفاده کند.
یگان واکنش سریع سیویکم تفنگداران که از چهار عنصر اصلی رزمی (زمینی، هوایی، فرماندهی و لجستیک) تشکیل شده، تخصص ویژهای در انجام حملات برقآسا از دریا و هوا دارد.
شکار موشکها و پهپادها؛ نبرد در گلوگاه انرژی جهان
والاستریت ژورنال گزارش داد که نیروهای آمریکایی در تلاشاند تا با هدف قرار دادن سایتهای پرتاب، کارگاههای تولید پهپاد و انبارهای مینهای دریایی، توانایی تهران را برای تحدید تنگه هرمز نابود کنند.
ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، اخیرا از بمبهای نفوذکننده پنج هزار پوندی برای انهدام پناهگاههای بتنی موشکهای ضدکشتی ایران استفاده کرده است.
با این حال، کارشناسان در گفتوگو با والاستریت ژورنال تاکید کردند علیرغم هزاران سورتی پرواز، هنوز اطمینان کاملی از نابودی تمام توانمندیهای دفاعی ایران وجود ندارد.
جزیره خارک و قشم؛ اهداف حیاتی برای تغییر موازنه قدرت
در بخش دیگری از گزارش والاستریت ژورنال، به اهمیت استراتژیک جزیره خارک اشاره شده که شاهرگ صادراتی نفت ایران است.
ژنرال بازنشسته، فرانک مککنزی، به این روزنامه توضیح داد که تصرف این جزیره از سوی یگان سیویکم تفنگداران دریایی آمریکا - به جای نابودی زیرساختهای آن - میتواند یک اهرم بزرگ برای چانهزنی به آمریکا بدهد؛ بدون اینکه به اقتصاد جهانی آسیب دائمی بزند.
همچنین جزایر قشم، کیش و هرمز، به دلیل موقعیت جغرافیایی و میزبانی از شناورهای تندرو، اهداف احتمالی دیگر این یگان هستند.
میانبر سیاسی
نکته پایانی و حائز اهمیت در گزارش والاستریت ژورنال، جنبه سیاسی این مانور نظامی است: «استقرار یگان سیویکم تفنگداران دریایی آمریکا در جزایر ایرانی خلیج فارس، یک راهکار دیپلماتیک برای ترامپ ایجاد میکند.»
این اقدام به او اجازه میدهد مدعی شود که به وعده خود مبنی بر عدم ورود به جنگ زمینی در داخل ایران وفادار مانده است، در حالی که همزمان با حضور در جزایر کلیدی، کنترل مسیر تردد انرژی در تنگه هرمز را بهدست میگیرد.
