جمشید برزگر، روزنامهنگار و تحلیلگر سیاسی، گفت: «قدرت تهاجمی و تلافیجویانه جمهوری اسلامی در جنگ بهشدت تضعیف شده و حملاتی هم که علیه نیروهای سرکوبگر آغاز شده، روحیه نیروهای وفادار به جمهوری اسلامی را بهشدت تضعیف خواهد کرد.»
برزگر افزود: «این ساختار شاید هنوز کاملا از هم نپاشیده باشد، اما در آستانه فروپاشی قرار دارد.»
قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، ۲۰ اسفند در شبکه اجتماعی ایکس خطاب به هواداران جمهوری اسلامی نوشت: «این سرباز کوچکتان سه درخواست از شما دارد: خیابان، خیابان، خیابان.»
برای درک این اصرار، میتوان از نظریههای روانشناسی توده بهره جست.
طبق نظریه گوستاو لوبون در کتاب «روانشناسی تودهها»، تجمع فیزیکی افراد باعث ایجاد نوعی «وحدت ذهنی و روانی» میشود.
جمهوری اسلامی با گسیل مردم به خیابان، به دنبال فعال کردن مکانیزم همگرایی نیروهای سرخورده و مردد خود در پی ضربههای جنگ است. در این فرایند، فردیت «شهروند» که ممکن است بر اثر حملههای نظامی اسرائیل و آمریکا آسیب دیده باشد، در «روح جمعی» ذوب میشود.
از دیدگاه حکومت، خیابان جایی است که تردید جای خود را به شور و ایمان میدهد.
وقتی رحیمصفوی، مشاور نظامی علی خامنهای، دیکتاتور کشتهشده تهران، حضور مردم در خیابان را مقتدرتر از موشک میداند، دقیقا به همان «نیروی شکستناپذیری» اشاره دارد که لوبون آن را ویژگی اصلی تودههای همسو میداند. نیرویی که به حاکمیت مشروعیت بصری و به بدنه هوادار، حس امنیت مطلق میبخشد.
علاوه بر این، در این دکترین سیاسی، «خیابان به مثابه ابزار نمایش قدرت و بستن عرصه همگانی بر روی مخالفان» تعریف میشود.
حاکمیت با اشغال فضای عمومی بهوسیله هواداران خود، عملا قلمرو فیزیکی و نمادین را از رقیب باز پس میگیرد که این اقدام نوعی «تعریف مرز» است. پیامی صریح به مخالفان که نشان دهد هیچ فضایی برای مانور آنها باقی نمانده و عرصه عمومی به طور کامل در تسخیر قدرت است.
از سوی دیگر، بر اساس نظریه هویت اجتماعی، نزد اندیشمندانی چون جان دروری، حضور در تجمعات، وسیلهای برای بازتعریف «ما» در برابر «آنها» است.
در میانه جنگ و تهدید جدی برای رژیم، جمهوری اسلامی از خیابان به عنوان محلی برای تعریف هویت خود استفاده میکند. هدف این است که هویت مذهبی و «ملی» با هویت سیاسی حاکمیت، بهخصوص پس از انتخاب رهبر جدید، گره بخورد.
تکرار کلمه «خیابان» از سوی رییس مجلس، تلاشی برای ایجاد یک «تجربه اشتراکی» است که هواداران را از حالت انفعال و سردرگمی خارج کرده و به آنها حس بودن در یک «جبهه واحد» القا کند.
این حضور، طبق نظریه تایید اجتماعی، به تردیدکنندگان و مخالفان داخلی و خارجی این پیام را مخابره میکند که نظم موجود همچنان از حمایت تودهای برخوردار است.
در نهایت، «سیاست خیابان» تنها یک مانور تبلیغاتی نیست، بلکه تلاشی برای تولید انرژی سیاسی و اجتماعی از طریق سرایت عاطفی است.
حاکمیت میداند که موشکها قدرت تخریب دارند، اما تنها «فرو رفتن در توده» است که میتواند باعث تقویت وفاداری به نظام شود و هراس از دشمن را به جسارت جمعی تبدیل کند.
در واقع، خیابان برای جمهوری اسلامی سنگری است که «مشروعیت» را در آن بازتولید میکند و با تسخیر فضا، امکان کنشگری را از مخالفان میگیرد.
مارک ای تیسن، ستوننویس واشینگتنپست در این یادداشت که چهارشنبه ۲۰ اسفند منتشر شد، نوشته است: «منتقدان دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده ادعا میکنند که او آمریکا را بدون داشتن یک هدف نهایی روشن وارد جنگ با جمهوری اسلامی کرده است، در حالی که برخی از مشاوران مضطرب ترامپ نیز از او میخواهند جنگ را زودتر از موعد پایان دهد. هر دو گروه اشتباه میکنند.»
در یادداشت واشینگتنپست تاکید شده است که عملیات نظامی آمریکا در مسیر تبدیل شدن به یک موفقیت عظیم قرار دارد. یک ترامپ صبور میتواند به چیزی دست یابد که هیچ رییسجمهوری دوران مدرن پیش از او حتی به آن نزدیک هم نشده بود: حذف غیرقابل بازگشت تهدید جمهوری اسلامی.
تیسن سپس تاکید کرده که در مقابل، اگر پیروزی قاطع نباشد، رهبران باقیمانده حکومت ایران ممکن است به این نتیجه برسند که آمریکا عزم خود را از دست داده و برای شکست دادن آنها بیش از حد ضعیف بوده است.
بهنوشته او، سه سطح از موفقیت در ایران وجود دارد که همگی در دسترس ترامپ قرار دارند:
سطح اول: ایالات متحده توانایی رژیم برای اعمال قدرت فراتر از مرزهایش را از بین ببرد.
ترامپ بهخوبی در مسیر دستیابی به این هدف قرار دارد. در کمتر از دو هفته نبرد، نیروهای مشترک آمریکا و اسرائیل بیش از پنج هزار هدف را مورد حمله قرار دادهاند. آنها بهطور سیستماتیک در حال از بین بردن نیروهای هوایی، زمینی و دریایی ایران، سامانههای فرماندهی و کنترل، ذخایر و ظرفیت تولید هستهای و موشکهای بالستیک و زیرساختهای تروریستی جمهوری اسلامی هستند.
تاثیر این حملات از هماکنون آشکار شده است. دریادار برد کوپر، فرمانده فرماندهی مرکزی آمریکا، گزارش داده که از آغاز جنگ، حملات موشکهای بالستیک ایران ۹۰ درصد و حملات پهپادی آن ۸۳ درصد کاهش یافته است. و توانایی جمهوری اسلامی برای حمله به آمریکا و متحدانش بهزودی از بین خواهد رفت.
کوپر گفته است: «ما فقط آنچه را که دارند هدف قرار نمیدهیم؛ ما توانایی آنها برای بازسازی را نابود میکنیم.»
بهنوشته تیسن، هنوز هزاران هدف دیگر باید مورد حمله قرار گیرند، اما اگر آمریکا و اسرائیل کار را به پایان برسانند، حکومت ایران از نظر نظامی ناتوان خواهد شد و دیگر قادر نخواهد بود موشک، پهپاد یا راکت شلیک کند یا این سلاحها را در اختیار نیروهای نیابتی تروریستی خود قرار دهد.
او افزوده است برنامههای هستهای و موشکهای بالستیک جمهوری اسلامی بهطور قاطع عقب رانده خواهد شد و این رژیم دیگر قادر نخواهد بود همسایگان خود را تهدید کند یا ترور را در منطقه گسترش دهد. این دستاوردی خواهد بود که جهان را تغییر میدهد. اما اگر رژیم کنونی ایران با ارادهای دستنخورده باقی بماند، این موفقیت موقتی و قابل بازگشت خواهد بود.
سطح دوم: رژیم فعلی در ایران فرو بپاشد و حکومتی جدید جایگزین آن شود که در مقابل واشینگتن پاسخگو باشد.
آمریکا و اسرائیل تاکنون علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی و دستکم ۴۸ مقام ارشد این حکومت را کشتهاند.
بهنوشته تیسن، کشته شدن این تعداد از رهبران در چنین مدت کوتاهی بخشی از برنامه جنگی نبود؛ این امر تنها به این دلیل ممکن شد که بسیاری از آنها بهطور احمقانهای در روز روشن گرد هم آمده بودند و هدفی مناسب را فراهم کردند.
نویسنده این مقاله در ادامه افزوده که با این حال، مرحله اولیه عملیات نظامی عمدتا بر رهبران جمهوری اسلامی متمرکز نیست، بلکه بر نابودی پدافند هوایی و تواناییهای اقدامات تلافیجویانه رژیم تمرکز دارد.
به نوشته او، وقتی آمریکا بهطور کامل به برتری هوایی دست یابد، اهداف بیشتری از میان رهبران قابل هدف قرار دادن خواهند بود. پسر خامنهای که بهتازگی بهعنوان جانشین او معرفی شده، قطعا در صدر این فهرست قرار دارد.
در یادداشت واشینگتنپشت گفته شده است که با افزایش چنین حملاتی برای قطع سر، رژیم از درون شروع به شکاف و فروپاشی خواهد کرد. عناصر تندرو ممکن است بخواهند تا آخرین نفس بجنگند، اما دستکم برخی رهبران احتمالا بقا را به شهادت ترجیح خواهند داد و برای همکاری با آمریکا پیشقدم خواهند شد؛ همانگونه که بقایای رژیم مادورو در ونزوئلا در حال انجام چنین کاری هستند.
نویسنده مقاله پس افزوده که در این سطح، اراده رهبران باقیمانده حکومت ایران برای بازسازی دستگاه ترور خود بهطور قاطع شکسته خواهد شد و شرایط برای سطح سوم موفقیت فراهم میشود.
سطح سوم: مردم ایران قیام کنند و کشور خود را پس بگیرند.
تنها چند هفته پیش از آغاز عملیات نظامی، ایرانیان درصدها شهر به خیابانها آمدند تا آزادی خود را مطالبه کنند و تنها در برابر سرکوبی وحشیانه که دستکم ۳۰ هزار کشته برجای گذاشت، عقب نشستند.
اکنون نیروهای مشترک آمریکا و اسرائیل در حال نابود کردن زیرساختهای سرکوب داخلی هستند که آن قتلعامها را انجام دادند.
در همین حال ترامپ به مردم ایران گفته است: «در پناه بمانید. از خانههای خود خارج نشوید. بیرون بسیار خطرناک است. بمبها همه جا فرو خواهند ریخت. وقتی کار ما تمام شد، دولت خود را به دست بگیرید.»
در این تحلیل گفته شده است که وقتی گرد و غبار جنگ فرو بنشیند، احتمالا ایرانیان به دعوت ترامپ پاسخ خواهند داد و برای تصرف نهادهای خود به خیابانها بازخواهند گشت؛ همانگونه که مردم آلمان دیوار برلین را فرو ریختند.
تیسن سپس این احتمال را منتفی ندانسته که تغییر دموکراتیک آهستهتر رخ دهد و این فرآیند با یک دولت انتقالی آغاز شود که در نهایت جای خود را به دولتی بدهد که توسط مردم انتخاب شده است.
بهنوشته او، وقتی فضای ترس از میان برود گروههای مخالف خواهند توانست آزادانه گرد هم آیند، اعتراض کنند و حقوق خود را مطالبه کنند. چه بهصورت ناگهانی و چه بهتدریج، ایران میتواند از یک دشمن تمامیتخواه به متحدی طرفدار آمریکا برای صلح در منطقه تبدیل شود.
نویسنده مقاله در عین حال تاکید کرده که هنوز ممکن است چیزهای زیادی اشتباه پیش برود. این خطر وجود دارد که رژیم مقاومتر از آنچه انتظار میرود باشد یا اینکه جنگ داخلی آغاز شود، اما بزرگترین خطر این خواهد بود که کارزار نظامی خیلی زود و پیش از آنکه رژیم ایران فرو بپاشد پایان یابد.
بهنوشته او چنین کاری نهتنها یک فرصت از دسترفته خواهد بود، بلکه ممکن است بقایای رژیم را به این نتیجه برساند که در نبرد ارادهها با ترامپ در واقع پیروز شدهاند. برای آنها، هر نوع بقا به معنای پیروزی است. حتی ممکن است چنین برداشت کنند که با عنایت الهی نجات یافتهاند تا کارزار جهاد خود علیه غرب را ادامه دهند.
تیسن افزوده که ترامپ با خلع سلاح جمهوری اسلامی همین حالا نیز بیش از هر رییسجمهوری دیگری در دوران مدرن برای صلح خاورمیانه دستاورد داشته است، اما اگر او مسیر خود را ادامه دهد، میتواند رژیم را بهطور قاطع شکست دهد و حکومت دینی تمامیتخواه آن را با دولتی جدید جایگزین کند که پاسخگوی واشینگتن و یا بهتر از آن، پاسخگوی شهروندان خودش باشد.
او در پایان مقاله خود تاکید کرده است که تاریخ و مردم آمریکا، ترامپ را برای چنین کاری گرامی خواهند داشت.
