چرا آسیای مرکزی برای جمهوری اسلامی اهمیت راهبردی پیدا کرده است؟

هواپیمای آراد در جریان جنگ داخلی لبنان، بر فراز جنوب این کشور سقوط کرد. اعتقاد بر این بود که او در ابتدا به‌دست جنبش شیعه امل دستگیر شده است و نزد آنان نگهداری می‌شود.

خبرگزاری فرانسه نوشت مدت‌هاست که گمان می‌رود او مرده باشد، اما بقایای جسدش هرگز بازگردانده نشده است.

مقام قضایی لبنانی که خواست نامش فاش نشود، سه‌شنبه دوم دی به این خبرگزاری گفت مقامات در حال بررسی ناپدید شدن احمد شکر، افسر بازنشسته امنیت عمومی، هستند که از هفته گذشته خبری از او در دست نیست.

بر اساس این گزارش، تحقیقات اولیه نشان می‌دهد که شکر از زادگاهش، نبی شیت، ربوده و به مکانی در نزدیکی شهر زحله منتقل و در آنجا ناپدید شده است.

یک منبع نزدیک به خانواده به خبرگزاری فرانسه گفت احمد شکر برادر حسن شکر است که «از شبه‌نظامیان گروهی بود که در دستگیری خلبان اسرائیلی، ران آراد، پس از سرنگونی هواپیمایش در ۱۶ اکتبر» در سال ۱۹۸۶ شرکت داشت.

او افزود حسن شکر در سال ۱۹۸۸ در نبردی بین نیروهای اسرائیلی و شبه‌نظامیان محلی، از جمله شبه‌نظامیان حزب‌الله، گروه نیابتی جمهوری اسلامی، کشته شد.

مقام قضایی لبنانی هم گفت اطلاعات نشان می‌دهد احمد شکر «از سوی دو سوئدی که دو روز قبل از ربوده شدنش به لبنان رسیده بودند، فریب خورده و آن دو نفر همان روز ناپدید شدن شکر از طریق فرودگاه بیروت، لبنان را ترک کرده‌اند.»

او اضافه کرد:‌ بازرسان در حال بررسی احتمال کشته شدن او به دست ماموران اسرائیلی یا انتقالش به اسرائیل هستند. او افزود که تاکنون هیچ اثری از احمد شکر در لبنان پیدا نشده است.

بر اساس این گزارش، اسرائیل در گذشته چند لبنانی را در تلاش برای تعیین سرنوشت آراد بازداشت کرده است.

به گزارش روزنامه عربی زبان الشرق الاوسط، چاپ بریتانیا، شکر از بستگان فواد شکر، فرمانده نظامی حزب‌الله است که اسرائیل سال گذشته او را ترور کرد.

به نوشته این روزنامه، حسن شکر بخشی از گروهی به رهبری مصطفی دیرانی، فرمانده وقت امل، بود که در سرنگونی هواپیمای آراد و ربودن او شرکت داشت. این روزنامه نوشت که آراد مدتی در خانه‌ای متعلق به خانواده شکر در نبی چیت نگهداری شد.

مدت‌هاست که تصور می‌شود دیرانی، که بعداً از امل جدا شد و به حزب‌الله پیوست، آخرین فردی بوده که آراد را زنده دیده است. او در سال ۱۹۹۴ به دست کماندوهای نخبه اسرائیلی ربوده شد و یک دهه بعد در تبادل با حزب الله آزاد شد.

اسرائیل معتقد است که آراد پس از مدتی اسارت توسط گروه امل، به تهران تحویل داده شده و از لبنان به ایران و سپس دوباره به لبنان منتقل شده است.

در دو سال اول حبس او، نشانه‌های متعددی از حیاتش دریافت شد، از جمله عکس‌ها و نامه‌هایی که آخرین آنها در ماهمه ۱۹۸۸ارسال شد.

از اواسط دهه ۱۹۹۰، فرض بر این بود که او مرده است، اگرچه گزارش‌های اطلاعاتی در مورد شرایط، زمان و محل مرگ او متفاوت بوده‌اند.

در سال ۲۰۱۶، گزارشی حاکی از آن بود که آراد در سال ۱۹۸۸ در نزدیکی بیروت کشته و دفن شده است. اما کمیسیون نیروهای دفاعی اسرائیل در سال ۲۰۰۴ مشخص کرد که آراد در دهه ۱۹۹۰ پس از آن‌که از درمان پزشکی محروم شد، درگذشته است.

در سال ۲۰۲۱، گزارش‌هایی مبنی بر ربوده شدن یکی از فرماندهان جمهوری اسلامی به دست ماموران موساد در بحبوحه تلاش‌های جدید برای یافتن اطلاعات جدید در مورد آراد منتشر شد. بر اساس این گزارش‌ها، ماموران موساد این فرمانده را از سوریه ربودند تا قبل از انتقال به آفریقای جنوبی و آزادی‌اش، از او بازجویی کنند.

گفته می‌شود که این تلاش‌ها هیچ اطلاعات جدید قابل توجهی به همراه نداشته است.

تانکر ترکرز گفت نفت‌کش «کلی» که هفته گذشته با همراهی کشتی‌های نیروی دریایی ونزوئلا حرکت کرده بود، بدون تخلیه محموله خود به نزدیکی آموای،یکی از بنادر مهم نفتی ونزوئلا،‌ بازگشته است. این بندر در ایالت فالکون در غرب ونزوئلا قرار دارد.

بر اساس این گزارش، بازگشت کلی به آب‌های ساحلی ونزوئلا در پی توقیف یکی دیگر از نفت‌کش‌ها به نام «سنچریز» با محموله ۱.۹ میلیون بشکه نفت‌خام سنگین این کشور انجام شد. سنچریز و کلی هفته گذشته با پرچم پاناما، با هم و با اسکورت کشتی‌های نیروی دریایی ونزوئلا حرکت کرده بودند.

این نفت‌کش متعلق به شرکت «سنچریز شیپینگ» است که در هنگ‌کنگ قرار دارد.

تانکر ترکرز اشاره کرد بیش از ۱۲ کشتی همراه با محموله نفتی در ونزوئلا منتظر دستورالعمل‌های جدید از سوی مالکان خود هستند.

پیش از این، نفتکش «اسکیپر» به‌عنوان نخستین نفت‌کش از سوی گارد ساحلی ایالات متحده توقیف شده بود.

در همین ارتباط، دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری ایالات متحده، دوشنبه اول دی گفت واشینگتن ممکن است محموله نفتی را که طی هفته‌های اخیر در سواحل ونزوئلا توقیف کرده است، نگه دارد یا آن را بفروشد.

او افزود آمریکا همچنین کشتی‌های توقیف‌شده را حفظ خواهد کرد.

ترامپ با اشاره به این‌که ایالات متحده در دسامبر یک میلیون و ۹۰۰ هزار بشکه نفت را توقیف کرد، گفت که این محموله ممکن است برای تقویت ذخایر راهبردی آمریکا مورد استفاده قرار گیرد.

او هفته گذشته به منظور افزایش فشار بر نیکولاس مادورو، رییس‌جمهوری ونزوئلا، از «محاصره» همه کشتی‌های تحت تحریم که به ونزوئلا وارد یا از آن خارج می‌شوند، خبر داده بود.

در همین حال، وزیر امور خارجه پاناما گفت که برخی از نفت‌کش‌های توقیف شده از سوی آمریکا، قوانین دریایی این کشور را رعایت نکرده‌اند.

در این میان، به گزارش رویترز، مجلس ملی ونزوئلا که در کنترل حزب حاکم است، سه‌شنبه قانونی را با عنوان «قانون تضمین آزادی کشتیرانی و تجارت در برابر دزدی دریایی، محاصره و دیگر اقدامات غیرقانونی بین‌المللی» تصویب کرد.

این قانون امکان صدور احکام حبس تا ۲۰ سال را برای افرادی که به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم در تامین مالی یا ترویج چنین اقداماتی نقش داشته باشند، فراهم می‌کند.

این اقدام در پی عملیات اخیر گارد ساحلی ایالات متحده علیه نفتکش‌های حامل نفت ونزوئلا صورت گرفته است.

به گفته دو مقام پیشین اسرائیلی که مستقیما در این عملیات نقش داشتند، در کنار محموله‌ کمک‌های بشردوستانه، ۵۰۰ قبضه تفنگ، مهمات و جلیقه ضدگلوله نیز حمل می‌شد که به‌طور محرمانه برای مسلح کردن یک گروه دروزی موسوم به «شورای نظامی» از آسمان رهاسازی شد.

در این گزارش آمده انتقال این تسلیحات در واکنش به اوج‌گیری ناگهانی احمد الشرع، رییس دولت سوریه، انجام شد.

بر اساس این گزارش، ارسال محرمانه تسلیحات بخشی از تلاشی طولانی‌مدت برای تقویت جامعه دروزی بوده و تا امروز نیز ادامه دارد.

این نشریه به‌نقل از منابع آگاه نوشت پس از موفقیت‌های نظامی اسرائیل علیه جمهوری اسلامی و گروه‌های نیابتی‌اش، نیروهای حزب‌الله به‌طور فزاینده‌ای راهی ونزوئلا شده‌اند و بیش از هر زمان دیگر به قاچاق مواد مخدر برای تامین درآمد روی آورده‌اند.

مارشال بیلینگزلیا، معاون پیشین وزارت خزانه‌داری آمریکا در امور تامین مالی تروریسم، در ماه اکتبر و در جلسه استماع «کمیته بین‌المللی کنترل مواد مخدر» در سنای آمریکا گفت که بیش از ۴۰۰ فرمانده میدانی حزب‌الله دستور گرفته‌اند به آمریکای لاتین و به‌طور مشخص ونزوئلا منتقل شوند. این فرماندهان به حدود ۱۱ هزار نیروی وابسته به حزب‌الله پیوسته‌اند که بین سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۹ وارد ونزوئلا شده‌اند.

به‌نوشته واشینگتن فری‌بیکن، اگرچه این گروه مورد حمایت جمهوری اسلامی سال‌هاست از میزبانی حکومت ونزوئلا بهره‌مند بوده، تمرکز فزاینده بر قاچاق مواد مخدر نشان می‌دهد که حزب‌الله در تلاش است منابع مالی خود را خارج از جمهوری اسلامی تامین کند.

• 

  شبکه کان: جمهوری اسلامی با پرداخت یک میلیارد دلار به حزب‌الله موافقت کرد

به گفته منابع آگاه از حضور حزب‌الله در آمریکای لاتین، ایران سالانه بیش از ۷۰۰ میلیون دلار به حزب‌الله کمک می‌کرده است، رقمی که حدود ۷۰ درصد از بودجه سالانه این گروه را تشکیل می‌دهد، اما اکنون دیگر توان تامین مالی کافی برای سرپا نگه داشتن این نیروی نیابتی را ندارد.

شبکه کان اسرائیل، دوشنبه اول دی گزارش داد که مقامات حزب‌الله لبنان در مذاکرات اخیر با فرماندهان نیروی قدس سپاه، خواستار افزایش کمک مالی جمهوری اسلامی تا حدود دو میلیارد دلار در سال شده‌اند. با این حال، تهران تنها با پرداخت نزدیک به یک میلیارد دلار به اصلی‌ترین گروه نیابتی خود موافقت کرده است.

متیو لویت، تحلیلگر پیشین وزارت خزانه‌داری آمریکا در حوزه تامین مالی تروریسم و پژوهشگر ارشد کنونی موسسه واشینگتن برای سیاست خاور نزدیک، به واشینگتن فری‌بیکن گفت به‌دلیل جنگ ۱۲روزه، بازگشت تحریم‌های دولت ترامپ و بحران‌های انرژی و آب که ماه‌هاست در ایران ادامه دارد، جمهوری اسلامی «ظاهرا دیگر قادر نیست همانند پس از جنگ سال ۲۰۰۶ حزب‌الله با اسرائیل، هزینه‌های بازسازی این گروه را تامین کند».

به گفته او، حزب‌الله در واکنش به این وضعیت، بیش از پیش به تجارت مواد مخدر تکیه کرده است.

• 

  خروج خانواده دیپلمات‌های روسیه از کاراکاس و ترک یک پروژه ونزوئلا از سوی سپاه پاسداران

محور اصلی فعالیت حزب‌الله در این حوزه «کوکائین سیاه» است؛ ماده‌ای که به شکل آجرهای زغال‌مانند در می‌آید تا از شناسایی آن از سوی نیروهای امنیتی جلوگیری شود.

به‌نوشته واشینگتن فری‌بیکن درآمد حاصل از فروش این مواد مخدر، عملیات تروریستی جهانی حزب‌الله را تامین مالی می‌کند، در عین حال حکومت ونزوئلا نیز سهمی از این درآمد را دریافت و از این طریق به بقای خود کمک می‌کند.

برآورد اداره مبارزه با مواد مخدر آمریکا (DEA) در سال ۲۰۱۶ نشان می‌دهد که حزب‌الله سالانه تا ۴۰۰ میلیون دلار کوکائین را از طریق شبکه‌های جنایی در آمریکای لاتین جابه‌جا می‌کند. به گفته یک گزارش بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها، این رقم پس از جنگ با اسرائیل اسرائیل به‌احتمال زیاد افزایش یافته است.

افزایش نقش حزب‌الله در تجارت مواد مخدر هم‌زمان با تشدید اقدامات آمریکا برای مقابله با قاچاق در منطقه رخ داده است. دولت ترامپ از پاییز امسال، در چارچوب آنچه «درگیری مسلحانه غیر‌ بین‌المللی» با کارتل‌ها می‌نامد، حملات خود به قایق‌های قاچاق مواد مخدر را آغاز کرد. آمریکا این کارتل‌ها را «سازمان‌های تروریستی خارجی» اعلام کرده است.

مقام‌های کنونی و پیشین آمریکا گفته‌اند که از افزایش فعالیت‌های حزب‌الله در ونزوئلا آگاه هستند. مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، اوایل دسامبرگفت ونزوئلا به مرکز فعالیت‌های جمهوری اسلامی در نیمکره غربی تبدیل شده است.

• 

  عراقچی: تهدید نظامی علیه «دولت منتخب ونزوئلا» نقض آشکار حقوق بین‌الملل است

روبیو گفت: «حکومت ایران، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و حتی حزب‌الله در آمریکای جنوبی حضور دارند و یکی از پایگاه‌های اصلی آن‌ها، به‌ویژه برای ایرانی‌ها، ونزوئلا است. جایی که آن‌ها پرچم خود را در نیمکره ما برافراشته‌اند، خاک ونزوئلا است.»

ویلیام بار، دادستان کل پیشین ایالات متحده، نیز جمعه در مصاحبه‌ای پادکستی به نقش حزب‌الله در قاچاق مواد مخدر اشاره کرد.

بار گفت: «ونزوئلا یک دشمن راهبردی و تهدیدی برای ایالات متحده است. این کشور پایگاهی برای حزب‌الله است، از حزب‌الله حمایت می‌کند و در انواع معاملات، از پول‌شویی گرفته تا توافق‌های دیگر، برای تسهیل قاچاق مواد مخدر حزب‌الله به داخل آمریکا نقش دارد.»

او ونزوئلا را «لنگر حزب‌الله در نیمکره ما» توصیف کرد.

در حالی که مقام‌های آمریکایی درباره نقش حزب‌الله در قاچاق مواد مخدر در ونزوئلا سخن می‌گویند، علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، نیز به کارزار فشار اخیر دولت ترامپ علیه نیکلاس مادورو، رییس‌جمهوری ونزوئلا، واکنش نشان داده است. خامنه‌ای هفته گذشته در یک سخنرانی عمومی، توقیف یک نفت‌کش در دریای کارائیب از سوی دولت ترامپ را محکوم کرد.

با این حال، به گفته مایکل روبین، پژوهشگر ارشد موسسه امریکن اینترپرایز، شراکت میان ونزوئلا و جمهوری اسلامی، و نیروهای نیابتی آن، صرفا مالی نیست و ریشه‌های ایدئولوژیک نیز دارد.

روبین به واشنگتن فری بیکن گفت: «انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ روح‌الله خمینی در ایران به همان اندازه که اسلامی بود، یک انقلاب چپ‌گرایانه هم محسوب می‌شد. در واقع، کل ائتلاف او بر ادغام این دو گرایش بنا شده بود. حالا ۴۶ سال بعد، اگر نمودار هم‌پوشانی ضدآمریکایی را ترسیم کنیم، همپوشانی قابل‌توجهی میان گروه‌های شبه‌نظامی شیعه مانند حزب‌الله و دولت‌های سوسیالیستی مانند ونزوئلا دیده می‌شود.»

تماس تلفنی گزارش‌شده در ۹ دسامبر میان مادورو و مسعود پزشکیان، رییس‌ دولت در جمهوری اسلامی، نیز مؤید همین دیدگاه است.

پزشکیان در این تماس گفت: «جمهوری اسلامی، ونزوئلا را دوست و متحد واقعی خود می‌داند و در تمامی شرایط، به‌ویژه در وضعیت حساس کنونی، از این کشور حمایت می‌کند.»

بلیز میزتال، معاون رییس موسسه یهودی امنیت ملی آمریکا، جینسا، گفت: «۲۰۲۵ نشان داد آنچه ناظران خاورمیانه مدت‌ها می‌دانستند و سیاست‌گذاران آمریکا نمی‌خواستند بپذیرند این است که قدرت، ارز رایج این منطقه است و هیچ جایگزینی برای رهبری آمریکا وجود ندارد.»

بلیز میزتال تاکید کرد آرامش نسبی کنونی نتیجه دیپلماسی صرف نیست: «این آرامش حاصل تمایل اسرائیل و آمریکا برای استفاده از قدرت و اقدام مشترک در راستای اهداف مشترک است.»

فاکس نیوز به نقل از یک تحلیلگر اسرائیلی نوشت: «آنچه در ۲۰۲۵ دیدیم، افزایش نقش آمریکا بود، نه خروج آن از منطقه؛ آمریکا به توافق آزادی گروگان‌ها و آتش‌بس در غزه دست یافت، به سطحی از ثبات در سوریه کمک کرد و همکاری با عربستان سعودی، قطر و امارات متحده عربی را افزایش داد.»