اظهارات اخیر حسن روحانی درباره محدودیتهای نظامی جمهوری اسلامی و اشارههای غیرمستقیم او به ضعف در شیوه حکمرانی علی خامنهای، با واکنش تند رسانهها و چهرههای نزدیک به حاکمیت، از جمله بابک زنجانی که سالها از او با عنوان «مفسد اقتصادی» یاد میشد، روبهرو شده است.
موج تازهای از حملات علیه رییس پیشین دولت جمهوری اسلامی به راه افتاده است.
در یکی از تازهترین این حملات، زنجانی، متهم ردیف اول بزرگترین پرونده فساد نفتی در تاریخ ایران، با انتشار پیامی درباره روحانی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «این آرزو را با خود به گور خواهند برد. ایران را از ناتوانی و مدیران بیصلاحیت پاک خواهیم کرد.»
او اضافه کرد: «ایرانزمین نیازمند نیروی جوان، باسواد و کارآمد است، نه دارندگان مدرکهای تقلبی و بیپشتوانه. اسلحهای که در لحظه نبرد گیر کرد، بار دیگر آن را بر کمر بستید. مستحق مرگ خواهید بود.»
هرچند زنجانی در متن نوشته خود بهطور مشخص به «آرزوی» روحانی اشارهای نکرده، اما در پست خود عکسی از روحانی را به اشتراک گذاشته که با این تیتر منتشر شده است: «ناجی ایران اینجاست؛ چرا او رهبر بعدی ایران نباشد؟»
در روزهای اخیر شماری از چهرههای حامی حکومت هشدار دادهاند که رییس پیشین دولت با بیان مواضع انتقادی قصد دارد زمینه را برای مطرح شدن نام خود بهعنوان «رهبری آینده نظام» فراهم کند.
روزنامه عصر قانون در گزارشی، سخنان اخیر روحانی را «تلاشی برای تبرئه ضعفهای ساختاری دولت وی در مذاکرات هستهای» دانست و نوشت مشکلات اقتصادی و معیشتی اخیر کشور، از جمله بحران آب و انرژی، «دستپخت هشت سال بیعملی» دولت روحانی است.
روحانی هشتم آذر، گزافهگویی درباره قدرت نظامی حکومت ایران را «خیانت» دانست و هشدار داد این اقدام موجب خطای محاسباتی در مواجهه با اسرائیل و آمریکا میشود.
او ارائه «محاسبه نادرست» به رهبران یک جامعه را «بالاترین خیانت» توصیف کرد و گفت مقامها نباید «بهراحتی» سخنان «مسئولان پاییندست» را بپذیرند.
روحانی همچنین از کارشکنی در جریان خرید واکسن کرونا خبر داد و افزود به دولت او اعلام شد «اصلا دنبال خرید واکسن نباشید»، زیرا «یک آقایی» وعده داده بود تا آغاز تابستان ۱۳۹۹ حدود ۵۰ میلیون دوز واکسن تحویل دهد.
خبرگزاری آنا: روحانی در حال «روایتسازی و فرافکنی» است
محمود نبویان، نایبرییس کمیسیون امنیت ملی مجلس شورای اسلامی، در کانال خود در پیامرسان ایتا، نوشت سخنان اخیر روحانی با هدف «زیر سوال بردن توان دفاعی و ساختار اطلاعاتی کشور، ایجاد دوقطبی مذاکره با آمریکا و متهم کردن نظام به فاصله گرفتن از مردم» مطرح شده است.
او افزود روحانی بهتازگی «فشارهای قابل توجهی» به مسعود پزشکیان وارد کرده اما رییس کنونی دولت از «همراهی» با او سر باز زده است.
نبویان توضیح نداد که این فشارها در چه زمینهای بوده یا روحانی دقیقا چه انتظاری از پزشکیان داشته است.
خبرگزاری آنا، وابسته به دانشگاه آزاد اسلامی، نیز روحانی را به «روایتسازی» متهم کرد و نوشت او با «بازتعریف گزینشی بحرانهای پرهزینه دهه ۹۰» در پی «فرافکنی مسئولیتها و ارائه چهرهای مصلحانه از خود» است.
قاسم روانبخش، نماینده قم در مجلس، انتقادات روحانی را «طنز تلخ تاریخ» دانست و گفت او «که در هشت سال دولتش امنیتیترین کابینه را داشت، اخیرا نسبت به امنیتی شدن فضای جامعه هشدار میدهد».
پیشتر نیز مهدی محمدی، مشاور محمدباقر قالیباف، رییس مجلس، گفت که افزایش حضور رسانهای روحانی «بیحساب نیست» و او در سخنان خود در هفتههای اخیر، «دستگاه نظامی و امنیتی را زیر سوال برده، مذاکره مستقیم با آمریکا را ضروری دانسته و نظام را متهم به دوری از مردم کرده» است.
محمدی افزود: «در اوج تهدید خارجی، فردی با سابقه حسن روحانی، دقیقا در حال پیگیری کدام پروژه برای کدام طرف است؟»
واکنش رسانههای اصلاحطلب
در مقابل، برخی چهرهها و رسانههای وابسته به جریان «اصلاحطلب»، کوشیدند انتقادات از روحانی را «غیرموجه» جلوه دهند.
پایگاه خبری رویداد۲۴ «تب حمله» به روحانی را فاقد «مشروعیت اخلاقی و حقوقی» توصیف کرد و نوشت: «زنجانی خود فاقد اعتبار لازم است و حملات نمایندگان مجلس نیز بیش از آن که نقد واقعی باشد، نوعی ابزار سیاسی برای تضعیف روحانی محسوب میشود.»
عباس عبدی، تحلیلگر سیاسی، نیز با انتشار مقالهای در روزنامه اعتماد، با اشاره به انتقاد حامیان حکومت از روحانی، هشدار داد: «كسانی كه خود را در موقعيت دفاع از سيستم و ساختار تعريف میكنند، مصداق نشستن بر سر شاخ و بريدن از بن هستند كه با بريدن شاخه خودشان هم سقوط میكنند.»
وزارت خارجه آمریکا با انتشار اطلاعات و تصاویر فاطمه صدیقیان کاشی و محمدباقر شیرینکار، نوشت که آنها عوامل گروه «شهید شوشتری»، وابسته به سازمان اطلاعات سپاه پاسداران هستند که در «کارزار حملات سایبری علیه زیرساختهای حیاتی آمریکا» دست داشتهاند.
طبق این بیانیه، صدیقیان و شیرینکار رابطه نزدیکی دارند و صدیقیان در برنامهریزی و اجرای عملیات سایبری با شیرینکار همکاری میکند.
به گفته وزارت خارجه آمریکا، «شهید شوشترى» یک سازمان سایبری وابسته به فرماندهی سایبری-الکترونیکی سپاه پاسداران است که پیشتر با نامهای «آریا سپهر آیندهسازان»، «آیندهسازان سپهر آریا»، «ایمن نت پاسارگاد»، «ایلیانت گستر» و «نت پیگرد سماوات» معرفی شده است.
به گفته برنامه «پاداش برای عدالت»، اعضای این گروه با عملیات هماهنگ سایبری و اطلاعاتی موجب خسارت مالی گسترده و اختلال در فعالیت شرکتها و سازمانهای دولتی آمریکا شدهاند. این کارزارها زیرساختهای حیاتی در بخشهای خبر، حملونقل دریایی، گردشگری، انرژی، مالی و مخابرات را در آمریکا، اروپا و خاورمیانه هدف قرار دادهاند.
در گزارش ایالات متحده آمده است که از مرداد ۱۳۹۹، عوامل «شهید شوشترى» یک کارزار چندوجهی را برای هدف قرار دادن انتخابات ریاستجمهوری آمریکا آغاز کردند.
پیش از آن نیز این گروه با استفاده از هویتهای جعلی، در طرحریزی عملیاتهای اطلاعاتی و سایبری نقش داشته است.
وزارت خارجه آمریکا یادآوری کرد که ۲۷ آبان ۱۴۰۰، وزارت خزانهداری این کشور «شهید شوشترى» را که آن زمان با نام «ایمن نت پاسارگاد» فعالیت میکرد، همراه با شش کارمندش بهدلیل تلاش برای تاثیرگذاری بر انتخابات ۲۰۲۰ آمریکا تحریم کرد.
همان زمان، «پاداش برای عدالت» بر نقش سید محمدحسین موسیکاظمی و سجاد کاشیان در تلاش برای مداخله خارجی در انتخابات آمریکا تاکید کرده بود.
این برنامه از هر فردی که اطلاعاتی درباره شیرینکار، صدیقیان کاشی، گروه «شهید شوشترى» یا افراد و نهادهای مرتبط با فعالیتهای مخرب سایبری علیه زیرساختهای حیاتی آمریکا یا دخالت خارجی در انتخابات آمریکا دارد، خواست از طریق «کانال گزارشدهی مبتنی بر تور» با برنامه «پاداش برای عدالت» تماس بگیرد.
پایگاه خبری بلومبرگ چهارشنبه ۱۲ آذر به نقل از منابع آگاه گزارش داد چندین پالایشگاه در استان شاندونگ طی این هفته از انبارهای گمرکی در بنادر و پالایشگاهها، نفت برداشت کردهاند.
بخش زیادی از این محمولهها پیش از تخصیص سهمیههای جدید خریداری شده بود.
این منابع بهدلیل حساسیت موضوع خواستند نامشان فاش نشود.
بلومبرگ با استناد به دادههای مربوط به ردیابی کشتیها افزود دو نفتکش غولپیکر حامل نفت ایران که پیشتر در نزدیکی سواحل چین متوقف بودند، این هفته محمولههای خود را در دو بندر جداگانه این کشور تخلیه کردند.
بر اساس این گزارش، یکی از این نفتکشها به نام «ایل گپ» با پرچم پاناما، حدود دو میلیون بشکه نفت را در بندر ریزائو در استان شاندونگ در شرق چین تخلیه کرد.
شرکت «خدمات اورسیل شیپ» مستقر در بمبئی بهعنوان مدیر این نفتکش و شرکت «کریستال بلو اسکای» مستقر در جزایر مارشال بهعنوان مالک آن، به درخواست بلومبرگ برای اظهارنظر پاسخی ندادند.
این نفتکش تاکنون از سوی هیچیک از دولتهای غربی تحریم نشده است.
ذخایر نفت خام ایران شناور در دریا
دادههای شرکت کپلر نشان میدهد حجم نفت خام ایران که در نفتکشهای شناور در دریا ذخیره شده، در هفته جاری از ۵۴ میلیون بشکه فراتر رفته و به بالاترین میزان خود طی دو سال و نیم گذشته رسیده است.
بلومبرگ در ادامه گزارش خود نوشت صادرات نفت ایران در ماههای اخیر شتاب گرفته و به بالاترین سطح خود در چند سال گذشته افزایش یافته است.
این در حالی است که چین همچنان بزرگترین خریدار نفت ایران به شمار میرود.
با توجه به محدود بودن تعداد خریداران، جمهوری اسلامی ناچار است نفت ایران را با قیمت پایینتری عرضه کند.
به گزارش بلومبرگ، بخشی از محمولههای نفت سبک ایران موسوم به «ایران لایت» در هفته جاری با تخفیفی حدود هشت تا ۹ دلار برای هر بشکه نسبت به نفت برنت در بازار «تبادلات بینقارهای» عرضه شدهاند. این رقم در ماه اوت چهار دلار بود.
همزمان، تشدید تحریمها علیه روسیه نیز به کاهش بیشتر بهای برخی محمولههای نفتی در بازار جهانی انجامیده است.
نظام سهمیهبندی واردات محمولههای نفتی در چین
پالایشگاههای خصوصی چین، موسوم به «تیپات» یا «قوری»، بخش اصلی واردات نفت خام این کشور از ایران و روسیه را انجام میدهند؛ محمولههایی که بهدلیل قیمت کمتر، برای این پالایشگاهها صرفه اقتصادی بیشتری دارند.
با این حال، این پالایشگاهها در سهماهه پایانی سال جاری میلادی بهدلیل پایان سهمیههای واردات و محدودیتهای ناشی از تحریمها، ناچار به کاهش میزان خرید خود شده بودند.
دولت چین با اجرای نظام سهمیهبندی، حجم واردات نفت از سوی پالایشگاههای غیردولتی را کنترل میکند.
ورتکسا، شرکت تحلیل داده و اطلاعات بازار انرژی، گزارش داد تقاضای کلی تیپاتها احتمالا تا پایان سال ۲۰۲۵ پایین باقی میماند که بخشی از آن به حاشیه سود کم در فرآوری نفت بازمیگردد.
اِما لی، تحلیلگر ارشد بازار چین در ورتکسا، گفت این وضعیت بدان معناست که «نفت خام مشمول تحریم احتمالا همچنان در دریا انباشته خواهد شد».
مقامهای پکن معمولا تنها چارچوب کلی سهمیه سالانه واردات نفت را اعلام میکنند اما جزییات مربوط به مراحل مختلف تخصیص این سهمیهها در طول سال منتشر نمیشوند.
برآورد تحلیلگران حاکی از آن است که در آخرین مرحله تخصیص، حدود ۲۰ پالایشگاه خصوصی در مجموع بین هفت تا هشت میلیون تُن سهمیه دریافت کردهاند.
در سال جاری، بسیاری از پالایشگاههای چینی بهدلیل اعمال مالیاتهای سختگیرانهتر بر خوراکهای جایگزین مانند نفت کوره، سریعتر از معمول سهمیههای واردات خود را مصرف کردهاند.
از سال ۲۰۲۴، دولت چین برای تسهیل برنامهریزی، سهمیه سالانه واردات را بهصورت کامل و از ابتدای سال در اختیار این پالایشگاهها قرار میدهد، اما این شیوه اغلب موجب میشود آنها پیش از پایان سال با کمبود سهمیه روبهرو شوند.
مروتی چهارشنبه ۱۲ آذر، برابر با سوم دسامبر، روز جهانی کمتوانان (معلولان)، در مصاحبه با خبرگزاری ایلنا از سالها بیاعتنایی حاکمیت به قانون حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت گفت و تاکید کرد دولت از اجرای این قانون سر باز زده و کمبود بودجه را بهانه میکند.
او یادآور شد از آذر ۱۳۹۷ تاکنون اعتراضها ادامه داشته، اما تغییری در معیشت معلولان رخ نداده و افزایشهای سالانه مستمری تنها ۲۰ تا ۳۰ درصد بوده است.
امسال مستمری افراد دارای معلولیت از یک میلیون تومان به یک میلیون و ۴۰۰ هزار تومان رسیده که معادل حدود یک و نیم کیلوگرم گوشت قرمز است.
تجمع اعتراضی معلولان مقابل مجلس
جمعی از افراد دارای معلولیت دوازدهم آذر در اعتراض به وضعیت معیشتی و اجرای ناقص قانون حمایت از معلولان مقابل مجلس شورای اسلامی تجمع کردند.
مروتی از برنامهریزی برای تجمع دیگری مقابل سازمان برنامه و بودجه خبر داد و گفت: «هرچند امیدی نداریم اما فریاد میزنیم.»
او افزود: «مشکل اصلی ما اکنون زنده ماندن است .... اگر خانوادهها و خیرین نباشند، بسیاری حتی برای نان شب هم محتاج خواهند بود.»
ماده ۲۷ قانون حمایت از حقوق معلولان میگوید دولت باید به افراد دارای معلولیت شدید و فاقد شغل، کمکهزینهای معادل حداقل دستمزد سالانه پرداخت کند، اما این مبلغ پس از سالها اعتراض، فقط از ۲۰۰ هزار تومان به یک میلیون تومان رسیده است.
این در حالی است که حداقل دستمزد در ایران، اکنون بالای ۱۰ میلیون تومان است.
با این حال به گفته مروتی، بیش از ۳۰۰ هزار نفر پشت نوبت دریافت همین کمکهزینه حداقلی هستند.
این فعال حقوق معلولان توضیح داد حتی با احتساب مستمری و یارانه، درآمد افراد دارای معلولیت «به زحمت به سه میلیون تومان میرسد»، در حالی که خط فقر «تا ۳۰ میلیون تومان» اعلام شده است.
افراد دارای معلولیت و خانوادههایشان طی ماهها و سالهای گذشته نیز در اعتراض به اجرایی نشدن ماده ۲۷، دست به برگزاری تجمع زدهاند.
مراسم حکومتی، پوششی برای نقض سیستماتیک حقوق معلولان
به گفته مروتی، مراسمی مانند گرامیداشتی که ۱۱ آذر با سخنرانی پزشکیان در «سالن اجلاس سران» برگزار شد، تنها پوششی برای «نقض سیستماتیک حقوق معلولان» است.
او با اشاره به بحران در خدمات درمانی، توانبخشی و مراقبت گفت هزینه پرستار شبانهروزی کمتر از ۳۵ میلیون تومان نیست اما دولت فقط چهار میلیون تومان حق پرستاری میدهد و «صدها هزار نفر پشت نوبت این خدمات هستند».
بر اساس آخرین آمارها در اسفند ۱۴۰۳، در ایران سالانه ۳۰ هزار نوزاد معلول متولد میشوند که نشان میدهد تعداد نوزادان معلول، پس از اجرای قانون «حمایت از خانواده و جوانی جمعیت» و محدودیت و ممنوعیت غربالگری، افزایش یافته است.
مروتی تاکید کرد حاکمیت از همه این مسائل آگاه است اما «گوش شنوایی وجود ندارد» و روز جهانی معلولان به «ابزاری برای تبلیغات» تبدیل شده است.
این فعال حقوق معلولان گفت: «تا زمانی که حتی یک فرد پشت نوبت ویلچر یا کمکهزینه معیشتی باشد، هیچ جشن و گرامیداشتی موضوعیت ندارد.»
آمارهای اسفند سال ۱۴۰۳ سازمان بهزیستی نشان میدهد حدود ۱۰ میلیون فرد دارای معلولیت در کشور زندگی میکنند.
