محمدجواد حاجعلیاکبری، امام جمعه تهران گفت: «شیطان از آغاز خلقت دشمن خانواده بوده و تلاش کرده با ترویج بیعفتی و بیحیایی بنیان خانواده را متزلزل کند. این پدیده سرطانی خطرناک و نابودکننده است.»
او افزود: «کاهش فرزندآوری، افزایش سقط جنین، شیوع فرزندان بدون سرپرست و مادربزرگ و همزیستی ناسالم با حیوانات، ازدواج سفید و حتی روابط غیرطبیعی در جامعه، از نتایج مستقیم فروپاشی اخلاقی و خانوادگی است.»
حسین ظفری، جمعه ۳۰ آبان در گفتوگو با خبرگزاری ایسنا گفت که استانهای خراسان رضوی، فارس، کرمان، خوزستان و اصفهان بیشترین وسعت پهنه فرونشست را در کشور دارند.
ظفری اضافه کرد که از نظر تعداد شهرهای در معرض فرونشست، استانهای اصفهان، خراسان رضوی، فارس و تهران در صدر قرار دارند.
او همچنین گفت برای کاهش پیامدهای فرونشست، تجهیز چاههای مجاز به سیستم هوشمند، مسدود کردن چاههای غیرمجاز و اجرای پروژههای آبخیزداری در جریان است.
در سالهای گذشته گزارشهای زیادی در خصوص بحران فرونشست در شهرهای ایران منتشر شده است.
۲۶ آبان، رضا صالحی امیری، وزیر گردشگری و میراث فرهنگی، گفت: «در ۳۰ استان کشور بهجز گیلان با مشکل فرونشست مواجه هستیم و در چند استان وضعیت بحرانی است.»
علی بیتاللهی، رییس بخش زلزلهشناسی مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی نیز ۲۶ مهر گفت ۷۵۰ شهر ایران در معرض فرونشست زمین قرار دارند.
این مقام وزارت راه و شهرسازی اول شهریور هم هشدار داده بود ایران از نظر گستردگی فرونشست زمین در رتبه سوم جهان قرار دارد.
ظفری در بخش دیگری از صحبتهای خود به نقش مستقیم برداشت بیرویه از آبهای زیرزمینی در ایجاد فرونشست اشاره کرد و گفت: «از اوایل دهه ۱۳۵۰ برداشت آب زیرزمینی شدت گرفت و توجه کشاورزان و سایر بهرهبرداران به منابع زیرزمینی افزایش یافت. به تدریج با این برداشتها و تشدید خشکسالیها، فرونشست زمین در برخی مناطق کشور شدت گرفت و این روند تاکنون ادامه دارد.»
او درباره اقدامات انجامشده برای کنترل بحران گفت: «طی چند سال گذشته بیش از ۱۰۰ هزار حلقه چاه مجاز به سیستم کنترل هوشمند مجهز شده و تنها در سال گذشته حدود ۲۰ هزار چاه غیرمجاز مسدود شده است.»
بهگفته ظفری، نقشه پهنههای فرونشست اکنون تهیه شده و ضوابط فنی برای اجرای پروژههای عمرانی در مناطق پرخطر تدوین شده است.
سخنگوی مدیریت بحران کشور در پایان تاکید کرد که اصلاح الگوی کشت، اجرای پروژههای آبخیزداری و مدیریت پایدار منابع آب، از جمله اقداماتی است که پیامدهای فرونشست را کاهش خواهد داد.
سمیه رفیعی، رییس فراکسیون محیط زیست مجلس، ۱۶ اردیبهشت هشدار داد برداشت بیرویه از آبهای زیرزمینی باعث فرونشست زمین در ۳۰ استان شده و ۶۶ درصد تالابهای کشور به کانون گرد و غبار تبدیل شدهاند.
کارشناسان هشدار دادهاند ادامه برداشت بیرویه از آبهای زیرزمینی میتواند زیرساختهای حیاتی، خطوط ریلی، فرودگاهها و بناهای تاریخی را با خطر تخریب غیرقابلجبران روبهرو کند و به یکی از پرهزینهترین پیامدهای پدیده فرونشست بدل شود.
شرکت کنترل کیفیت هوای تهران جمعه ۳۰ آبان اعلام کرد میانگین کیفیت هوای تهران طی ۲۴ ساعت گذشته با شاخص آلودگی هوا بر اساس اندازهگیری ذرات معلق کمتر از ۲.۵ میکرون روی عدد ۱۰۳ و در وضعیت ناسالم برای گروههای حساس قرار گرفت.
همچنین میانگین کیفیت هوا در صبح جمعه بر اساس این شاخص ۱۳۳ و در شرایط ناسالم برای گروههای حساس است.
شاخص کیفیت هوا (AQI) به پنج دسته اصلی تقسیم میشود: از صفر تا ۵۰، هوا پاک، از ۵۱ تا ۱۰۰ قابل قبول، از ۱۰۱ تا ۱۵۰ ناسالم برای گروههای حساس، از ۱۵۱ تا ۲۰۰ ناسالم برای همه گروهها، از ۲۰۱ تا ۳۰۰ بسیار ناسالم و از ۳۰۱ تا ۵۰۰، خطرناک است.
افزایش آلودگی در هفته آینده
سازمان هواشناسی ایران با صدور هشدار نارنجی اعلام کرد طی روزهای آینده در بیشتر مناطق کشور جو پایدار و آسمان صاف خواهد بود؛ وضعیتی که در کلانشهرهای صنعتی و پرجمعیت باعث افزایش شدید غلظت آلایندهها میشود.
بر اساس این هشدار، در صورت کنترل نشدن منابع آلاینده ثابت و متحرک، بهویژه در مناطق پرتردد و صنعتی، شاخص آلودگی هوا میتواند به مرحله خطرناک برای همه گروههای سنی برسد.
تهران، اصفهان، تبریز، کرج، اهواز و مشهد در فهرست شهرهایی قرار دارند که احتمال تشدید آلودگی در آنها بیش از سایر مناطق است.
صادق ضیاییان، رییس مرکز ملی پیشبینی و مدیریت بحران مخاطرات وضع هوا، گفت که الگوی پایدار جوی تا پایان هفته آینده ادامه خواهد داشت و «افزایش غلظت آلایندهها در کلانشهرها قطعی است».
به گفته او، وزش باد فقط در بخشهایی از نوار شرقی کشور رخ خواهد داد و تاثیری بر پراکندگی آلودگی در شهرهای بزرگ ندارد.
ضیاییان درباره وضعیت پایتخت نیز اعلام کرد آسمان تهران در روزهای آینده صاف و همراه با غبار محلی خواهد بود و «هوا در سطح ناسالم برای همه گروهها» قرار میگیرد.
او دمای تهران را بین هشت تا ۱۹ درجه پیشبینی کرد.
در همین حال، وضعیت در خلیج فارس برای جمعه مواج گزارش شده و تفاوت دمایی قابل توجه بین شمال و جنوب کشور دیده میشود؛ بندرعباس با ۳۲ درجه گرمترین و شهرکرد با هفت درجه زیر صفر، سردترین مرکز استانهای کشور هستند.
هواشناسی در توصیههایی به مردم و دستگاههای مسئول خواستار کاهش ترددهای غیرضروری، مدیریت مصرف سوخت، کنترل فعالیتهای صنعتی آلاینده و پرهیز از فعالیت ورزشی در فضای باز شد.
این رسانه پنجشنبه ۲۹ آبان نوشت که گسترش جنگ در سودان طی هفتههای اخیر، بهویژه تصرف شهر الفاشر به دست نیروهای پشتیبانی سریع، پای تعدادی از رقبای منطقهای، از جمله «جمهوری اسلامی، امارات متحده عربی، عربستان سعودی، ترکیه، مصر و اسرائیل» را به یک «رقابت نیابتی» کشانده است.
رقابتی که به نوشته این رسانه نزدیک به جریانهای سنتی-مذهبی محافظهکار در آمریکا، میتواند «موازنه قدرت در دریای سرخ را دگرگون کند.»
در بخشی از گزارش واشینگتنتایمز آمده است: «امارات متحده عربی، یکی از متحدان کلیدی آمریکا در خاورمیانه، به حمایت مالی و تسلیحاتی از نیروهای پشتیبانی سریع متهم شده است. ارتش سودان نیز هرچه بیشتر به تسلیحاتی که جمهوری اسلامی در اختیار آن میگذارد متکی شده و این وضعیت یک نبرد نیابتی پیچیده میان جمهوری اسلامی، آمریکا و متحدانش ایجاد کرده است.»
همزمان با گسترش روابط نظامی ایران با ارتش رسمی سودان، نیروهای پشتیبانی سریع هم به تسلیحات پیشرفتهتر اروپایی و روسی دست یافته است.
نیروهای پشتیبانی سریع که از آوریل ۲۰۲۳ در حال نبرد با ارتش سودان هستند، چهارم آبان شهر الفاشر را تصرف کردند و پس از محاصرهای ۱۸ ماهه، ارتش را از آخرین پایگاهش در منطقه دارفور غربی بیرون راندند.
پس از سقوط شهر، گزارشهایی از اعدامهای میدانی، خشونت جنسی، حمله به نیروهای امدادرسان، غارت و آدمربایی منتشر شده است.
نیروهای پشتیبانی سریع یک گروه شبهنظامی است که سال ۲۰۱۳ از باقیمانده شبهنظامیان جَنجَوید تشکیل شد. شبهنظامیان جَنجَوید در جریان نسلکُشی دارفور برای حکومت وقت سودان میجنگیدند و مسئول مستقیم جنایتها علیه غیرنظامیان شناخته شدهاند.
دولت سودان در سال ۲۰۱۳ این گروه را برای مقابله را گروههای شورشی در منطقه دارفور تشکیل داد اما روند تنشها در این کشور به سمتی رفت که نیروهای پشتیبانی سریع از سال ۲۰۲۳ تا کنون با نیروهای مسلح سودان در جنگاند.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، چهارشنبه اعلام کرد که به درخواست محمد بنسلمان، ولیعهد عربستان، برای پایان دادن به درگیریهای سودان وارد عمل خواهد شد.
محمدرضا ظفرقندی در توجیه این «ضرورت» گفت: «دیگر نمیتوان تنها به واردات یا کشفیات قاچاق اکتفا کرد؛ بلکه باید در مناطق مناسب و با حساب و کتاب و کنترل دقیق مسئولان انتظامی و قضایی، امکان کشت قانونی تریاک فراهم شود.»
به گزارش خبرآنلاین، او چهارشنبه ۲۸ آبان در سخنرانی خود با اشاره به اینکه بسیاری از داروهای حیاتی وابسته به مشتقات تریاک هستند، افزود: «اگر کشت کنترلشده تریاک نداشته باشیم، مواد اولیه این داروها به کشور وارد نمیشود.»
خبرآنلاین نوشت: «در سالهای اخیر، گزارشهایی منتشر شده که نشان میدهد کشفیات تریاک در کشور کاهش یافته و از سوی دیگر، واردات رسمی نیز به دلایل سیاسی و امنیتی با دشواری مواجه است. همین شرایط باعث شده برخی نمایندگان مجلس نیز از ایده کشت کنترلشده تریاک حمایت کنند و آن را راهکاری برای کاهش هزینههای تامین مواد اولیه دارویی بدانند.»
در این ارتباط، روزنامه اعتماد ۱۵ مرداد با استناد به گزارشهای سالانه پلیس مبارزه با مواد مخدر نوشت: «برای چهارمین سال پیاپی، کشفیات مخدرها (تریاک، مورفین و هرویین) کاهش یافته و از بالای هزار تن در سال ۱۳۹۹ به کمتر از ۳۷۵ تن در سال ۱۴۰۳ رسیده است.»
در این گزارشها به ممنوعیت کشت خشخاش در افغانستان پس از روی کار آمدن دوباره طالبان اشاره شده است.
محمدمهدی شهریاری، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس شورای اسلامی، از مدافعان کشت خشخاش است. او دهم مهر صدور مجوز دولتی برای کشت خشخاش را «از نظر علمی» ضروری دانست.
شهریاری به سایت دیدهبان ایران گفت: «کشت خشخاش از این منظر مطرح میشود که اعتیاد به مواد صنعتی زیاد شده. بخش کمی از جمعیت معتادان تریاک مصرف میکنند و به دلیل ارزانی مواد مخدر صنعتی، به سمت این مواد رفتهاند.»
در حال حاضر کشت خشخاش بر اساس قوانین جمهوری اسلامی ممنوع است.
به نوشته خبرآنلاین، برخی مقامات ستاد مبارزه با مواد مخدر با اشاره به نمونههای جایگزین مانند گیاه «شقایق الیفرا» که امکان استخراج ترکیبات مشابه با آلکالوئیدهای دارویی از آن وجود دارد، میگویند: «باید از هرگونه انحراف و نشتی احتمالی به بازار قاچاق جلوگیری شود.»
خبرگزاری تسنیم ۲۴ شهریور با اشاره به «استفاده از زمینهای کشاورزی برای کشت خشخاش و گرایش آرام برخی کشاورزان در استانهایِ مستعد و با پتانسیل» به سمت «کشت غیرقانونی خشخاش» نوشت: «بیتفاوتی، بیتوجهی و ضعف در قلع و قمع اراضی کشت غیرقانونی، در درازمدت میتواند تولید بیشتر مواد مخدر را کمهزینه و کمریسک کند.»
در این گزارش به «تبعات امنیتی و اجتماعی پیچیده» کشت غیرقانونی و «دشوار و پر هزینه شدن کنترل و مبارزه با شبکههای تولیدکننده داخلی» اشاره شده است.
رضا ملکزاده، معاون پیشین وزیر بهداشت، ۱۳ خرداد، ایران را در صدر فهرست مصرفکنندگان تریاک دنیا عنوان کرد و گفت: «حدود ۴۵ درصد از تریاک جهان در ایران مصرف میشود و حدود ۱۰ درصد از افراد بالای ۴۰ سال در ایران به روشهای مختلف تفننی یا اعتیاد از تریاک استفاده میکنند.»
تسنیم ۲۴ شهریور با استناد به سخنان رضا سپهوندی، یکی از نمایندگان استان لرستان در مجلس شورای اسلامی، که «داروسازیهای داخلی برای تولید داروهای موردنظر، نیاز به ۶۰۰ تن تریاک دارد» اضافه کرد: «وقتی بازار داخل (چه نیاز وزارت بهداشت برای تولید دارو و چه نیاز معتادان برای مصرف) اشباع شد، آیا تولیدکنندگان غیرقانونی به فکر صادرات نخواهند افتاد؟»
تسنیم هشدار داد که اگر حکومت برای تولید و قاچاق مواد مخدر از داخل ایران اقدام نکند، «باید خود را در آیندهای که شاید چندان دور نباشد، برای هجمههای حقوقی و سیاسی و امنیتی بینالمللی به بهانه تولید مواد مخدر آماده کنیم.»
این هشدار در شرایطی مطرح شده که در سالیان گذشته بارها گزارشهایی در مورد دست داشتن سپاه پاسداران در قاچاق مواد مخدر منتشر شده است.
به نوشته تسنیم، در حال حاضر کشت غیرقانونی، بیشتر در استانهایی دیده میشود که «برخی معضلات و آسیبها ازجمله طلاق و بیکاری و به طور مشخص، اعتیاد در آنها وضعیت قابل تاملی دارد و همین امر میتواند در نتیجه همزیستی مردم با مراکز کِشت، ناخواسته و در درازمدت آمار مصرفکننده مخدر را هم بالا ببرد.»
تاکنون مقامات جمهوری اسلامی در مورد اینگونه هشدارها واکنش نشان ندادهاند و بهطور رسمی درباره احتمال تغییر قانون برای کشت قانونی خشخاش در مرزهای ایران اظهار نظری نکردهاند.
فیلم «روباهی زیر ماه صورتی» ساخته مهرداد اسکویی، جایزه بهترین فیلم در بخش مسابقه بینالملل جشنواره را دریافت کرد. فیلم «آینده در گذشته استمراری» به کارگردانی مرتضی احمدوند و فیروزه خسروانی نیز برنده جایزه بهترین فیلم در بخش چشمانداز شد.
«روباهی زیر ماه صورتی» روایتگر زندگی ثریا، یک نوجوان ۱۶ ساله افغانستانی است در ایران زندگی میکند و به مجسمهسازی و طراحی علاقه دارد. او پنج سال تلاش کرده تا از ایران خارج شود و به مادرش در اتریش بپیوندد.
فیلم «آینده در گذشته استمراری» نیز داستان مریم را دنبال میکند؛ زنی که دههها پیش از ایران به آمریکا گریخته اما والدینش در تهران ماندهاند و اکنون با تشدید ناآرامیهای سیاسی، دلنگرانیهایش نسبت به آنها بیشتر شده است.
امسال جشنواره مستند آمستردام که متاثر از فضای اجتماعی و سیاسی ملتهب برگزار شد، میزبان آثاری درباره بحرانهای کنونی جهان مانند جنگ در اوکراین و غزه بود. دو فیلم «سیل خاموش» ساخته دیمیترو سوخولیتکی-سوبچوک و «دلقک غزه» به کارگردانی عبدالرحمن صباح به این دو بحران میپرداخت.
همچنین فیلمهایی با موضوع بیاعتمادی به رسانههای جریان اصلی و هوش مصنوعی نیز در این دوره حضور داشتند، از جمله «پوشش» ساخته لورا پویترس و مارک اوبنهاوس، و «صمیمیت مصنوعی» ساخته مارک آیزاکس.
موفقیت فیلمسازان ایرانی در آمستردام ادامه روندی است که طی سالهای اخیر حضور سینمای ایران، بهویژه فیلمهایی را که بهصورت زیرزمینی و بدون مجوز وزارت ارشاد تولید شدهاند، را برجسته کرده است.
تنها در یک سال گذشته، چندین اثر ایرانی یا ساخته فیلمسازان ایرانی در خارج از کشور، جوایز مهمی دریافت کردهاند.
فیلم «مردهشور»، تازهترین فیلم عبدالرضا کاهانی در کانادا، در مرداد سال جاری تنها جایزه هفتاد و هشتمین دوره جشنواره جهانی ادینبورگ را که به نام شان کانری، بازیگر برجسته اسکاتلندی، نامگذاری شده است، از آن خود کرد.
انیمیشن کوتاه «در سایه سرو» ساخته شیرین سوهانی و حسین ملایمی، هنرمندان جوان ایرانی، هم اسفند سال گذشته برنده جایزه اسکار در بخش بهترین انیمیشن کوتاه شد.
مرکز ملی سینمای فرانسه ۲۷ شهریور از انتخاب فیلم «یک تصادف ساده» ساخته جعفر پناهی، کارگردان ایرانی، بهعنوان نماینده این کشور در جشنواره اسکار خبر داد. این فیلم با مشارکت فرانسه تهیه و تولید شده است.
این فیلم سوم خرداد برنده نخل طلای جشنواره سینمایی کن و ۱۷ شهریور برنده جایزه ویژه جشنواره بینالمللی فیلم تورنتو شد.
سال گذشته نیز آلمان فیلم «دانه انجیر معابد» ساخته محمد رسولاف، کارگردان برجسته منتقد جمهوری اسلامی را بهعنوان نماینده خود در بخش «بهترین فیلم بلند بینالمللی» جوایز سینمایی اسکار برگزیده بود.
