روزنامه واشینگتنتایمز هشدار داد که جنگ داخلی سودان راه را برای گسترش نفوذ جمهوری اسلامی در قاره آفریقا باز کرده و «تهدیدی جدی» برای نظم جدید نظامی و اقتصادی مورد نظر ایالات متحده در خاورمیانه به شمار میآید.
این رسانه پنجشنبه ۲۹ آبان نوشت که گسترش جنگ در سودان طی هفتههای اخیر، بهویژه تصرف شهر الفاشر به دست نیروهای پشتیبانی سریع، پای تعدادی از رقبای منطقهای، از جمله «جمهوری اسلامی، امارات متحده عربی، عربستان سعودی، ترکیه، مصر و اسرائیل» را به یک «رقابت نیابتی» کشانده است.
رقابتی که به نوشته این رسانه نزدیک به جریانهای سنتی-مذهبی محافظهکار در آمریکا، میتواند «موازنه قدرت در دریای سرخ را دگرگون کند.»
در بخشی از گزارش واشینگتنتایمز آمده است: «امارات متحده عربی، یکی از متحدان کلیدی آمریکا در خاورمیانه، به حمایت مالی و تسلیحاتی از نیروهای پشتیبانی سریع متهم شده است. ارتش سودان نیز هرچه بیشتر به تسلیحاتی که جمهوری اسلامی در اختیار آن میگذارد متکی شده و این وضعیت یک نبرد نیابتی پیچیده میان جمهوری اسلامی، آمریکا و متحدانش ایجاد کرده است.»
همزمان با گسترش روابط نظامی ایران با ارتش رسمی سودان، نیروهای پشتیبانی سریع هم به تسلیحات پیشرفتهتر اروپایی و روسی دست یافته است.
نیروهای پشتیبانی سریع که از آوریل ۲۰۲۳ در حال نبرد با ارتش سودان هستند، چهارم آبان شهر الفاشر را تصرف کردند و پس از محاصرهای ۱۸ ماهه، ارتش را از آخرین پایگاهش در منطقه دارفور غربی بیرون راندند.
پس از سقوط شهر، گزارشهایی از اعدامهای میدانی، خشونت جنسی، حمله به نیروهای امدادرسان، غارت و آدمربایی منتشر شده است.
نیروهای پشتیبانی سریع یک گروه شبهنظامی است که سال ۲۰۱۳ از باقیمانده شبهنظامیان جَنجَوید تشکیل شد. شبهنظامیان جَنجَوید در جریان نسلکُشی دارفور برای حکومت وقت سودان میجنگیدند و مسئول مستقیم جنایتها علیه غیرنظامیان شناخته شدهاند.
دولت سودان در سال ۲۰۱۳ این گروه را برای مقابله را گروههای شورشی در منطقه دارفور تشکیل داد اما روند تنشها در این کشور به سمتی رفت که نیروهای پشتیبانی سریع از سال ۲۰۲۳ تا کنون با نیروهای مسلح سودان در جنگاند.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، چهارشنبه اعلام کرد که به درخواست محمد بنسلمان، ولیعهد عربستان، برای پایان دادن به درگیریهای سودان وارد عمل خواهد شد.
وبسایت اکسیوس با استناد به پیشنویسی که به دست آورده، گزارش داد طرح صلح دونالد ترامپ برای پایان جنگ اوکراین شامل یک تضمین امنیتی بیسابقه است که آمریکا و متحدان اروپایی را موظف میکند هر حمله آینده روسیه به اوکراین را «حملهای علیه کل جامعه فراآتلانتیک» تلقی کنند؛ مشابه ماده ۵ ناتو. این تضمین امنیتی برای مدت ۱۰ سال اعتبار دارد و با توافق طرفین تمدید میشود.
این سند که در کنار یک طرح ۲۸ مادهای دیگر از سوی «دن دریسکول» مقام ارتش آمریکا به ولودیمیر زلنسکی ارائه شده، تصریح میکند هر «حمله عمدی، گسترده و پایدار» روسیه بر فراز خط آتشبس میتواند به واکنش نظامی، اقتصادی یا دیپلماتیک آمریکا و اروپا منجر شود. بر اساس این چارچوب، ناتو و اتحادیه اروپا نیز بهعنوان امضاکنندگان در کنار اوکراین، آمریکا و روسیه ذکر شدهاند.
به نوشته اکسیوس، این تضمین امنیتی در حالی ارائه شده که طرح ترامپ از زلنسکی میخواهد سرزمین بیشتری نسبت به آنچه اکنون به تصرف روسیه درآمده است، به این کشور واگذار کند. همچنین اوکراین باید بپذیرد که با رفع تحریمهای جهانی علیه روسیه و اعطای عفو بابت ارتکاب جنایتهای جنگی، مقدمات بازگشت روسیه به جامعه جهانی فراهم شود.
بر اساس نسخهای از پیشنویس که اکسیوس مشاهده کرده است، کل منطقه دونباس تحت کنترل روسیه قرار میگیرد، خطوط کنونی در خرسون و زاپوریژیا تثبیت میشود، ک منطقه غیرنظامی میان دو طرف ایجاد میشود، هیچ نیروی ناتو در خاک اوکراین مستقر نمیشود، و شمار نیروهای ارتش اوکراین به ۶۰۰ هزار نفر محدود خواهد شد.
فرصت بزرگ یا تله سیاسی؟
یک مقام ارشد کاخ سفید اصالت سند را تایید و اعلام کرده است که طرح باید با همراهی شرکای اروپایی بررسی شود. این مقام افزود دولت ترامپ این تضمین امنیتی را یک «پیروزی بزرگ» برای زلنسکی و امنیت بلندمدت اوکراین میداند.
اما این پیشنهاد میتواند ترامپ را با واکنش بخشهایی از پایگاه سیاسیاش که به شعار «اول آمریکا» باور دارند روبهرو کند؛ زیرا در عمل آمریکا را موظف میکند در صورت حمله مجدد روسیه، به دفاع نظامی از اوکراین برخیزد.
مسیر مذاکرات
به گفته مقامات آمریکایی، استیو ویتکاف، نماینده ترامپ هفته گذشته با مشاور امنیت ملی اوکراین، روستم اومروف، درباره این تضمین امنیتی مذاکره کرده و نسخه مکتوب آن پنجشنبه به دست زلنسکی رسیده است.
این طرح، در صورت توافق، یکی از نقاط عطف مهم در جنگ اوکراین خواهد بود؛ تقاطعی میان واگذاری بخشهایی از خاک کشور و بهدست آوردن قویترین تضمین امنیتی که تاکنون از سوی دولت ترامپ مطرح شده است.
به گزارش رویترز، نتایج تحقیق «مرکز توسعه جهانی» که پنجشنبه ۲۹ آبان منتشر شد، نشان میدهد که سیاستهای اخیر ۳۸ اقتصاد بزرگ دنیا چطور بر ابعاد گوناگونی از توسعه نظیر سرمایهگذاری، مهاجرت، حمایتهای مالی، تجارت، محیط زیست، سلامت، فناوری و امنیت در کشورهای فقیر اثر میگذارد.
سوئد، آلمان، نروژ و فنلاند جای خود را در بالای این فهرست حفظ کردهاند و بریتانیا در رتبه پنجم قرار گرفته است. البته پس از تنظیم این فهرست، بریتانیا اعلام کرد که ۴۰ درصد از کمکهای خود را کم کرده است و انتظار میرود جایگاه این کشور در فهرست افت کند.
افت جایگاه آمریکا
در این بین، آمریکا با افت دو پلهای، در رتبه ۲۸ قرار گرفته است، هر چند این رتبهبندی، کاهش چند میلیارد دلاری کمک های آمریکا پس از روی کار آمدن دونالد ترامپ را بازتاب نمیدهد.
یان میشل ، یک مقام مرکز توسعه جهانی در این مورد گفت: «تغییراتی که دولت ترامپ ایجاد کرد، بسیار قابل توجه است.»
این فهرست پیش از برگزاری نشست گروه ۲۰ در آفریقای جنوبی منتشر شده است، جایی که قرار است ریاست این گروه به آمریکا منتقل شود.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده که مخالف مشارکت حداکثری کشورش در بخش توسعه بینالمللی است و آژانس توسعه بینالمللی آمریکا به دستور او تعطیل شد، اعلام کرده است که در نشست آفریقای جنوبی شرکت نخواهد کرد.
آژانس توسعه بینالمللی آمریکا یا یواِساِید یک نهاد دولتی قدیمی در آمریکا و مسئول اجرای برنامههای کمکرسانی خارجی، توسعه اقتصادی و کمکهای بشردوستانه در کشورهای مختلف جهان بوده است.
حوزه کاری یواساید وسیع بود و از امدادرسانی در جنگ اوکراین و ایجاد صلح در سومالی گرفته تا نظارت بر بیماریها در کامبوج، تلاشهای واکسیناسیون در نیجریه، پیشگیری از اچآیوی در اوگاندا و کمک به سلامت مادران در زامبیا را در کنار طیف گستردهای از برنامههای دیگر پوشش میداد.
در حال حاضر برخی از اقدامات این سازمان در بدنه وزارت خارجه آمریکا دنبال میشود، اما تعداد کارمندان آن بهشدت کاهش یافته و بخش بزرگی از فعالیتهایش متوقف شده است.
افزایش بودجه دفاعی عامل کاهش کمک به توسعه
بسیاری از کشورها سهم خود در کمکهای بینالمللی را به دلیل افزایش بودجه دفاعی کاهش دادهاند.
یان میشل گفت که البته نقاط روشنی هم در این فهرست وجود دارد. به گفته او، بیش از سهچهارم کشورها، تولید آلایندههای خود را در فاصله سالهای ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۳ کاهش دادهاند و کشورهای بیشتری میزبان مهاجران و پناهجویان شدهاند.
بنا به اعلام «مرکز توسعه جهانی»، در حالیکه در حوزه محیط زیست و مهاجرت پیشرفتهایی وجود داشته، صادرات اسلحه، یارانه سوخت فسیلی و موانع تجاری افزایش داشته که از عقبگرد حکایت دارد.
طرحی با عنوان «سی-۲۵۷» که دوشنبه ۲۶ آبان نخستین مرحله بررسی را در مجلس عوام کانادا پشت سر گذاشت، به ابتکار رومن بیبر، نماینده حوزه «یورک سنتر» از حزب محافظهکار، تدوین شده است.
این طرح با هدف اصلاح قانون کیفری ارائه شده و ترویج آگاهانه فعالیتها یا ایدئولوژی گروههای تروریستی فهرستشده را ممنوع و قابل پیگرد کیفری میکند؛ روندی که به نوشته روزنامه «تورنتو سان» پس از «حملات تروریستی حماس» در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ در تجمعات و فضای عمومی کانادا شدت گرفته است.
گروههای یهودی، از جمله «بِنای بریت» کانادا، از این اقدام حمایت کردهاند. ریچارد رابرتسون، یکی از مسئولان این سازمان، با اشاره به افزایش افراطگرایی در سالهای اخیر، گفت: «در کانادا شاهد عادیسازی تمجید از اقدامات و ایدئولوژی گروههای تروریستی هستیم. هر قانونی که بتواند ترویج چنین جریانهایی را جرمانگاری کند، به مقابله با موج رو به رشد افراطگرایی کمک خواهد کرد.»
نمادهای تروریستی در تجمعهای ضداسرائیلی
بهگفته ناظران، در بسیاری از «تجمعهای ضداسرائیلی» و برنامههای «گروههای چپ افراطی»، شرکتکنندگان با در دست داشتن پرچمها، پلاکاردها و حتی پوشیدن لباسهایی که به گروههای ممنوعهای چون حماس، حزبالله یا «شبکه همبستگی زندانیان فلسطینی» اشاره دارد، در عمل این گروهها را تبلیغ میکنند.
در مراسم برافراشتن پرچم فلسطین در شورای شهر تورنتو در روز دوشنبه، ویدئویی از زنی با چفیه قرمز منتشر شد که رو به دوربین میگفت «حماس را دوست دارم» و علامت مثلثی مربوط به نشانهگذاری اهداف حملات حماس را نشان میداد.
او همچنین ادعا کرد: «همه گروگانهای شما حماس را دوست دارند.»
در رویدادی دیگر در اتاوا، تصاویر برخی راهپیمایان با لباسها و سربندهای مرتبط با حماس نگرانی شهردار پایتخت، مارک ساتکلیف، را برانگیخت، اما پلیس اتاوا گفت در بررسیهایش به این نتیجه رسیده است که «مشکلی در این لباسها» دیده نمیشود.
افزایش کمسابقه یهودستیزی
به نوشته تورنتو سان، کانادا از زمان حملات هفتم اکتبر با موجی فزاینده از یهودستیزی مواجه است؛ از تجمعات مکرر علیه کسبوکارهای یهودی تا راهپیماییهای ارعابآمیز در محلههای یهودینشین.
طبق گزارش سالانه بِنای بریت کانادا، میزان رخدادهای یهودستیزانه نسبت به سال ۲۰۲۲ بیش از ۱۲۲ درصد افزایش یافته است.
شهریور گذشته، دولت کانادا ورود گروه رپ ایرلندی «نیکپ» را به دلیل «تمجید از سازمانهای تروریستی» ممنوع اعلام کرد. این گروه که قرار بود چهار کنسرت در تورنتو و ونکوور برگزار کند، به گفته دولت لیبرال کانادا به ترویج نفرت و خشونت متهم است.
در تابستان سال جاری مارک کارنی، نخستوزیر کانادا، در یک نشست خبری در کنار آنیتا آناند، وزیر خارجه کشورش، اعلام کرده بود که دولت کانادا قصد دارد در نشست مجمع عمومی سازمان ملل در سپتامبر، فلسطین را بهعنوان یک کشور مستقل بهرسمیت بشناسد.
خرداد سال گذشته نیز دولت کانادا سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را در فهرست گروههای تروریستی خود قرار داد.
بر اساس قانون کیفری کانادا، پلیس این کشور میتواند علیه افرادی که در «حمایت مالی یا مادی» سازمانهای تروریستی دست دارند، اعلام جرم کند و بانکها نیز میتوانند حساب بانکی آنها را مسدود کند.
محمدرضا ظفرقندی در توجیه این «ضرورت» گفت: «دیگر نمیتوان تنها به واردات یا کشفیات قاچاق اکتفا کرد؛ بلکه باید در مناطق مناسب و با حساب و کتاب و کنترل دقیق مسئولان انتظامی و قضایی، امکان کشت قانونی تریاک فراهم شود.»
به گزارش خبرآنلاین، او چهارشنبه ۲۸ آبان در سخنرانی خود با اشاره به اینکه بسیاری از داروهای حیاتی وابسته به مشتقات تریاک هستند، افزود: «اگر کشت کنترلشده تریاک نداشته باشیم، مواد اولیه این داروها به کشور وارد نمیشود.»
خبرآنلاین نوشت: «در سالهای اخیر، گزارشهایی منتشر شده که نشان میدهد کشفیات تریاک در کشور کاهش یافته و از سوی دیگر، واردات رسمی نیز به دلایل سیاسی و امنیتی با دشواری مواجه است. همین شرایط باعث شده برخی نمایندگان مجلس نیز از ایده کشت کنترلشده تریاک حمایت کنند و آن را راهکاری برای کاهش هزینههای تامین مواد اولیه دارویی بدانند.»
در این ارتباط، روزنامه اعتماد ۱۵ مرداد با استناد به گزارشهای سالانه پلیس مبارزه با مواد مخدر نوشت: «برای چهارمین سال پیاپی، کشفیات مخدرها (تریاک، مورفین و هرویین) کاهش یافته و از بالای هزار تن در سال ۱۳۹۹ به کمتر از ۳۷۵ تن در سال ۱۴۰۳ رسیده است.»
در این گزارشها به ممنوعیت کشت خشخاش در افغانستان پس از روی کار آمدن دوباره طالبان اشاره شده است.
محمدمهدی شهریاری، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس شورای اسلامی، از مدافعان کشت خشخاش است. او دهم مهر صدور مجوز دولتی برای کشت خشخاش را «از نظر علمی» ضروری دانست.
شهریاری به سایت دیدهبان ایران گفت: «کشت خشخاش از این منظر مطرح میشود که اعتیاد به مواد صنعتی زیاد شده. بخش کمی از جمعیت معتادان تریاک مصرف میکنند و به دلیل ارزانی مواد مخدر صنعتی، به سمت این مواد رفتهاند.»
در حال حاضر کشت خشخاش بر اساس قوانین جمهوری اسلامی ممنوع است.
به نوشته خبرآنلاین، برخی مقامات ستاد مبارزه با مواد مخدر با اشاره به نمونههای جایگزین مانند گیاه «شقایق الیفرا» که امکان استخراج ترکیبات مشابه با آلکالوئیدهای دارویی از آن وجود دارد، میگویند: «باید از هرگونه انحراف و نشتی احتمالی به بازار قاچاق جلوگیری شود.»
خبرگزاری تسنیم ۲۴ شهریور با اشاره به «استفاده از زمینهای کشاورزی برای کشت خشخاش و گرایش آرام برخی کشاورزان در استانهایِ مستعد و با پتانسیل» به سمت «کشت غیرقانونی خشخاش» نوشت: «بیتفاوتی، بیتوجهی و ضعف در قلع و قمع اراضی کشت غیرقانونی، در درازمدت میتواند تولید بیشتر مواد مخدر را کمهزینه و کمریسک کند.»
در این گزارش به «تبعات امنیتی و اجتماعی پیچیده» کشت غیرقانونی و «دشوار و پر هزینه شدن کنترل و مبارزه با شبکههای تولیدکننده داخلی» اشاره شده است.
رضا ملکزاده، معاون پیشین وزیر بهداشت، ۱۳ خرداد، ایران را در صدر فهرست مصرفکنندگان تریاک دنیا عنوان کرد و گفت: «حدود ۴۵ درصد از تریاک جهان در ایران مصرف میشود و حدود ۱۰ درصد از افراد بالای ۴۰ سال در ایران به روشهای مختلف تفننی یا اعتیاد از تریاک استفاده میکنند.»
تسنیم ۲۴ شهریور با استناد به سخنان رضا سپهوندی، یکی از نمایندگان استان لرستان در مجلس شورای اسلامی، که «داروسازیهای داخلی برای تولید داروهای موردنظر، نیاز به ۶۰۰ تن تریاک دارد» اضافه کرد: «وقتی بازار داخل (چه نیاز وزارت بهداشت برای تولید دارو و چه نیاز معتادان برای مصرف) اشباع شد، آیا تولیدکنندگان غیرقانونی به فکر صادرات نخواهند افتاد؟»
تسنیم هشدار داد که اگر حکومت برای تولید و قاچاق مواد مخدر از داخل ایران اقدام نکند، «باید خود را در آیندهای که شاید چندان دور نباشد، برای هجمههای حقوقی و سیاسی و امنیتی بینالمللی به بهانه تولید مواد مخدر آماده کنیم.»
این هشدار در شرایطی مطرح شده که در سالیان گذشته بارها گزارشهایی در مورد دست داشتن سپاه پاسداران در قاچاق مواد مخدر منتشر شده است.
به نوشته تسنیم، در حال حاضر کشت غیرقانونی، بیشتر در استانهایی دیده میشود که «برخی معضلات و آسیبها ازجمله طلاق و بیکاری و به طور مشخص، اعتیاد در آنها وضعیت قابل تاملی دارد و همین امر میتواند در نتیجه همزیستی مردم با مراکز کِشت، ناخواسته و در درازمدت آمار مصرفکننده مخدر را هم بالا ببرد.»
تاکنون مقامات جمهوری اسلامی در مورد اینگونه هشدارها واکنش نشان ندادهاند و بهطور رسمی درباره احتمال تغییر قانون برای کشت قانونی خشخاش در مرزهای ایران اظهار نظری نکردهاند.
فیلم «روباهی زیر ماه صورتی» ساخته مهرداد اسکویی، جایزه بهترین فیلم در بخش مسابقه بینالملل جشنواره را دریافت کرد. فیلم «آینده در گذشته استمراری» به کارگردانی مرتضی احمدوند و فیروزه خسروانی نیز برنده جایزه بهترین فیلم در بخش چشمانداز شد.
«روباهی زیر ماه صورتی» روایتگر زندگی ثریا، یک نوجوان ۱۶ ساله افغانستانی است در ایران زندگی میکند و به مجسمهسازی و طراحی علاقه دارد. او پنج سال تلاش کرده تا از ایران خارج شود و به مادرش در اتریش بپیوندد.
فیلم «آینده در گذشته استمراری» نیز داستان مریم را دنبال میکند؛ زنی که دههها پیش از ایران به آمریکا گریخته اما والدینش در تهران ماندهاند و اکنون با تشدید ناآرامیهای سیاسی، دلنگرانیهایش نسبت به آنها بیشتر شده است.
امسال جشنواره مستند آمستردام که متاثر از فضای اجتماعی و سیاسی ملتهب برگزار شد، میزبان آثاری درباره بحرانهای کنونی جهان مانند جنگ در اوکراین و غزه بود. دو فیلم «سیل خاموش» ساخته دیمیترو سوخولیتکی-سوبچوک و «دلقک غزه» به کارگردانی عبدالرحمن صباح به این دو بحران میپرداخت.
همچنین فیلمهایی با موضوع بیاعتمادی به رسانههای جریان اصلی و هوش مصنوعی نیز در این دوره حضور داشتند، از جمله «پوشش» ساخته لورا پویترس و مارک اوبنهاوس، و «صمیمیت مصنوعی» ساخته مارک آیزاکس.
موفقیت فیلمسازان ایرانی در آمستردام ادامه روندی است که طی سالهای اخیر حضور سینمای ایران، بهویژه فیلمهایی را که بهصورت زیرزمینی و بدون مجوز وزارت ارشاد تولید شدهاند، را برجسته کرده است.
تنها در یک سال گذشته، چندین اثر ایرانی یا ساخته فیلمسازان ایرانی در خارج از کشور، جوایز مهمی دریافت کردهاند.
فیلم «مردهشور»، تازهترین فیلم عبدالرضا کاهانی در کانادا، در مرداد سال جاری تنها جایزه هفتاد و هشتمین دوره جشنواره جهانی ادینبورگ را که به نام شان کانری، بازیگر برجسته اسکاتلندی، نامگذاری شده است، از آن خود کرد.
انیمیشن کوتاه «در سایه سرو» ساخته شیرین سوهانی و حسین ملایمی، هنرمندان جوان ایرانی، هم اسفند سال گذشته برنده جایزه اسکار در بخش بهترین انیمیشن کوتاه شد.
مرکز ملی سینمای فرانسه ۲۷ شهریور از انتخاب فیلم «یک تصادف ساده» ساخته جعفر پناهی، کارگردان ایرانی، بهعنوان نماینده این کشور در جشنواره اسکار خبر داد. این فیلم با مشارکت فرانسه تهیه و تولید شده است.
این فیلم سوم خرداد برنده نخل طلای جشنواره سینمایی کن و ۱۷ شهریور برنده جایزه ویژه جشنواره بینالمللی فیلم تورنتو شد.
سال گذشته نیز آلمان فیلم «دانه انجیر معابد» ساخته محمد رسولاف، کارگردان برجسته منتقد جمهوری اسلامی را بهعنوان نماینده خود در بخش «بهترین فیلم بلند بینالمللی» جوایز سینمایی اسکار برگزیده بود.
