محمد سرافراز، عضو شورایعالی فضای مجازی، خواستار ایجاد تغییرات ساختاری در نظام حکمرانی جمهوری اسلامی شد و هشدار داد که در غیر اینصورت، ایران گرفتار جنگ، فروپاشی و یا هرج و مرج خواهد شد.
رییسپیشین صداوسیمای جمهوری اسلامی پنجشنبه هشتم آبان در گفتوگو با سایت «خبر فوری» با تاکید بر لزوم «نگاه به درون کشور» و «تغییر ساختار در نظام حکمرانی یا انقلاب در حکمرانی» افزود حتی اگر در همین شرایط فعلی مذاکره با آمریکا نتیجه دهد و بتوانیم نفتمان را به راحتی بفروشیم و پولهای بلوکه شده ما بازگردد، «به نتیجه مطلوب نخواهیم رسید» و «به نفع مردم هزینه نخواهد شد.»
سرافراز در مورد پرونده هستهای جمهوری اسلامی نیز گفت که در شرایط فعلی، ابهام هستهای «قطعا به نفع ما نیست و باید تغییر رویکرد بدهیم» زیرا تحریمهای سازمان ملل برگشته است.
او اشاره کرد که اگر جمهوری اسلامی بخواهد همین مسیر فعلی را ادامه دهد، این بار فقط با آمریکا مواجه نخواهد بود زیرا حتی اروپا و برخی از کشورهای منطقه نیز همراه آمریکا خواهند بود و «این به نفع ما نیست.»
در همین ارتباط، جمعه نهم آبان اعلام شد که جان هرلی، معاون وزارت خزانهداری آمریکا در امور تروریسم و اطلاعات مالی، سفر خود به خاورمیانه و اروپا را آغاز خواهد کرد. هدف از این سفر، افزایش فشار بر جمهوری اسلامی عنوان شده است.
به گزارش خبرگزاری رویترز، هرلی در این سفر خواستار افزایش فشار بر جمهوری اسلامی ایران در چارچوب کمپین فشار حداکثری دولت دونالد ترامپ خواهد شد.
قرار است هرلی به اسرائیل، امارات متحده عربی، ترکیه و لبنان سفر کند. این نخستین سفر او به خاورمیانه از زمان تصدی این سمت به شمار میرود.
در بیانیه وزارت خزانهداری آمریکا، بهنقل از جان هرلی گفته شده است: «مشتاق دیدار با شرکایمان هستم تا تلاشهای خود را برای محروم کردن تهران و نیروهای نیابتیاش از دسترسی به منابع مالی مورد نیاز برای دور زدن تحریمها، تامین خشونت و برهمزدن ثبات منطقه هماهنگ کنیم.»
سرافراز تاکید کرد که بحث در مورد دستیابی به سلاح هستهای، شرایط بازدارندگی ایجاد نخواهد کرد.
قدرتهای غربی، حکومت ایران را متهم میکنند که هدف پنهانیاش دستیابی به توانایی ساخت سلاح هستهای از طریق غنیسازی اورانیوم با خلوص بالا است؛ سطحی که فراتر از نیازهای یک برنامه هستهای غیرنظامی توصیف میشود. جمهوری اسلامی میگوید برنامه هستهایاش کاملاً برای اهداف غیرنظامی و تولید برق است.
سرافراز در این گفتوگو در مورد گروههای نیابتی جمهوری اسلامی مانند حماس، حزبالله و حوثیها نیز گفت که «آنها دیگر در موقعیتی نیستند که به ایران کمک کنند و شاهد آن هستیم که یکی پس از دیگری تضعیف شده و یا از رده خارج میشوند.»
او اشاره کرد که این گروهها که در گذشته قدرتمند بودند، نتوانستند کاری انجام دهند و «عمق استراتژیک» را برای جمهوری اسلامی فراهم کنند.
سرافراز در بخش دیگری از این گفتوگو خواستار تجدیدنظر در سیاست خارجی و در قبال سه قدرت بزرگ جهانی؛ آمریکا، چین و روسیه شد.
او گفت که این سه کشور خواستار وجود یک ایران ضعیف هستند که تابع سیاست آنها باشد و در مورد آمریکا افزود که هدف واشینگتن این نیست که یک ایران قوی و مستقل در منطقه باشد و خواستار ایرانی است که بتواند با استفاده از آن در منطقه بازی کند.
سرافراز در ادامه خواستار ایجاد موازنه منفی و مثبت شد، به این شکل که به این سه کشور وابسته نشد و در عین حال، از منافع رابطه با آنها استفاده کرد.
او افزود که اقتصاد نابسامان کنونی ایران «گروگان سیاست خارجی شده است» و این وضع باید از راه تغییرات ساختاری دگرگون شود.
سرافراز در مورد شرایط داخلی ایران نیز بر لزوم اصلاحات اساسی و ساختاری و نه تغییر دولت و «رییسجمهوری» تاکید کرد و خواستار مشارکت دادن واقعی مردم در ساختار سیاسی شد.
این سخنان در شرایطی ابراز شد که مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل درامور ایران، در نشست ۸ آبان کمیته سوم مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک با هشدار درباره «وخامت بیسابقه وضعیت حقوق بشر» در ایران اعلام کرد جمهوری اسلامی پس از حملات نظامی اسرائیل در خرداد، با اجرای اعدامهای گسترده، سرکوب فرامرزی و محدودسازی شدید جامعه مدنی، مسیر «جنایت علیه بشریت» را در پیش گرفته است.
کارشناسان سازمان ملل نیز تاکید کردند مقامهای جمهوری اسلامی ممکن است به دلیل صدور احکام اعدام و سرکوب سیستماتیک با اتهام جنایت علیه بشریت روبهرو شوند.
او افزود: «مطمئنم که جمهوری اسلامی این روزها دیگر اورانیوم غنیسازی نمیکند، که این دستاورد بزرگی است.»
رییس پیشین موساد گفت جمهوریاسلامی اولا فهمیده است که اسرائیل توانایی نابودی تاسیسات هستهای ایران را دارد و دوم، و حتی مهمتر اینکه اسرائیل میتواند دوباره این حملهها را انجام دهد.
او گفت: «اسرائیل سامانههای دفاعی جمهوری اسلامی را نابود کرده است ما سایتهای سپاه پاسداران را نابود کردهایم. ما تروریستهای آنها را در تختخوابها و اتاقهایشان در تهران و شهرهای دیگر تعقیب کردیم. در نهایت تاسیسات هستهایشان را که تا سطح تهدیدی وجودی برای دولت اسرائیل خطرناک بودند، نابود کردیم.»
کوهن که ریاست موساد تا سال ۲۰۱۲ میلادی را بر عهده داشت، گفت: «جمهوری اسلامی میداند که ما کار درخشانی انجام دادهایم. و بیشتر از آن، میداند که اگر بهاشتباه اقدامی کند، ما میتوانیم دوباره برگردیم.»
او با تاکید بر این موضوع که «عملیات مشترک و هماهنگ» ایالات متحده و اسرائیل، سایتهای هستهای جمهوری اسلامی را «نابود» کرد و غنیسازی اورانیوم را متوقف کرد، این عملیات را «نقطه عطفی برای امنیت اسرائیل و آینده دیپلماتیک منطقه» دانست.
مجید تختروانچی، معاون سیاسی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، پنجم آبان اعلام کرده بود که دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، در نامهای که پیش از جنگ ۱۲ روزه برای علی خامنهای فرستاد، به او هشدار داد که اگر مذاکرات به نتیجه نرسد، «جنگ خواهد شد.»
قبل از آن، رییسجمهوری آمریکا ۲۰ مهر در جریان سفر به اسرائیل گفته بود در صورت عدم حمله آمریکا به تاسیسات هستهای ایران، جمهوری اسلامی میتوانست دوماهه به سلاح هستهای دست یابد.
در این ارتباط، رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، نهم آبان با تاکید بر اینکه سانتریفیوژهای جمهوری اسلامی کاملا آسیب دیدهاند، اعلام کرد که حملات آمریکا فعالیت هستهای تهران را «بهطور قابل توجهی» متوقف کرده است.
او هفتم آبان گفته بود با وجود مشاهده برخی تحرکات در سایتهای هستهای ایران، آژانس هیچ نشانهای از فعالیت قابلتوجه یا مرتبط با غنیسازی اورانیوم در این کشور ندیده است.
رهبر جمهوری اسلامی، ۲۸ مهرماه سخنان ترامپ درباره نابود شدن برنامه هستهای حکومت ایران را «خیال» خوانده بود.
او گفت: «رییسجمهور آمریکا افتخار میکند که صنعت هستهای ایران را بمباران کردیم و از بین بردیم. خیلی خوب، به همین خیال باش. اصلا شما چه کاره هستید که اگر کشوری صنعت هستهای دارد، در قبال آن باید و نباید مطرح کنید.»
کوهن از دولت ترامپ به خاطر هماهنگی محتاطانهاش با اسرائیل، موساد و ارتش اسرائیل که امکان حمله مشترک را فراهم کرد، تمجید کرد.
او که با سه رییسجمهوری ایالات متحده در ارتباط بوده است، در کتاب تازه منتشر شده خود، «شمشیر آزادی»، نوشته است که چگونه در سال ۲۰۱۵ به باراک اوباما، رییسجمهوری پیشین ایالات متحده، هشدار داد که توافق برجام خطرناک است.
کوهن نوشته است که به اوباما گفت این توافق خطرناک است و او در مقابل گفت «یوسی، تو خیلی اشتباه میکنی.»
او میگوید، این مکالمه بعداً با دونالد ترامپ در دوره نخست ریاستجمهوریاش تکرار شد.
کوهن اضافه کرد وقتی به او گفتم که این توافق در اصل و عمل «بسیار اشتباه» است، پاسخ داد «حق با توست. این بدترین توافق تاریخ است.»
او عملیات موساد در سال ۲۰۱۸ برای سرقت آرشیو هستهای جمهوری اسلامی را بسیار مهم دانست و اشاره کرد که این اقدام بر تصمیم ایالات متحده برای خروج از توافق برجام تأثیر گذار بود.
کوهن اشاره کرد که در ۳۱ ژانویه ۲۰۱۸، به طور زنده شاهد عملیات تیم ۲۵ نفره موساد در یک شب سرد و برفی در تورقوزآباد در استان تهران بود و گفت: «در موساد، ما عاشق این هستیم که هوا خیلی سرد باشد - وقتی همه در خانه میمانند.»
در آن شب، مأموران ۵۵۰۰۰ صفحه اسناد طبقهبندی شده و ۱۸۳ دیسک فشرده را دزدیدند و آنها را به اسرائیل منتقل کردند. این مدارک نشان داد در حالی که جمهوری اسلامی در حال مذاکره با ایالات متحده و قدرتهای جهانی بود، مخفیانه به فعالیت هستهای خود ادامه میداد.
کوهن در بخشی از سخنانش در مورد سرنگونی حکومت جمهوری اسلامی گفت که معتقد است سرنگونی رژیم ایران امکانپذیر است، هرچند ممکن است سالها طول بکشد.
او گفت: «مردم ایران تحت یک رژیم ظالم رنج میبرند و هر شخصی که جرات اعتراض داشته باشد، به دار آویخته یا تیرباران میشود. اما من معتقدم زمان آن فرا رسیده است و اگر جهان از آن حمایت کند، این اتفاق خواهد افتاد.»
در همین حال، گزارشها حاکی از آن است که جان هرلی، معاون وزارت خزانهداری آمریکا در امور تروریسم و اطلاعات مالی، راهی خاورمیانه و اروپا شده است. هدف از این سفر افزایش فشار بر جمهوری اسلامی عنوان شده است.
بر اساس بیانیهای که نسخهای از آن به رویت خبرگزاری رویترز رسیده است، هرلی در این سفر خواستار افزایش فشار بر جمهوری اسلامی ایران در چارچوب کمپین «فشار حداکثری» دولت دونالد ترامپ خواهد شد.
در این بیانیه آمده که جان هرلی در روزهای پیشرو به اسرائیل، امارات متحده عربی، ترکیه و لبنان سفر خواهد کرد. این نخستین سفر او به خاورمیانه از زمان تصدی این سمت به شمار میرود.
در حکم این شعبه آمده است: «این دادگاه ضمن رد اعتراضها، قرار منع پیگرد صادره را عینا تایید مینماید.»
در این حکم اسامی متهمان به این شرح اعلام شده است: سرهنگ بهروز عمید، سرهنگ مهدی غیاثوند و سرگرد علی اصغر یعقوبی.
پیشتر در هفتم مهرماه، شعبه اول بازپرسی دادسرای نظامی همدان قرار منع پیگرد این سه عضو سپاه پاسداران را صادر کرده بود.
در ۱۰ تیرماه، سه شهروند در جریان ایستبازرسی در منطقه تاریکدره همدان هدف تیراندازی بیضابطه نیروهای نظامی قرار گرفتند. از میان آنها دو تن به نامهای محمدمهدی عبایی و علیرضا کرباسی، جان باختند و یک نفر دیگر زخمی شد.
در آن زمان، گفته شد که دو بسیجی به این شهروندان تیراندازی کردهاند، اما سند رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهد که متهمان از افسران سپاه پاسداران هستند.
یک منبع نزدیک به خانوادههای این دو جوان کشتهشده به ایراناینترنشنال گفت رسانههای حکومتی تلاش میکنند با اتهامزنی و سناریوسازی امنیتی، خانوادهها را به سکوت و افکار عمومی را به انحراف بکشانند.
بهگفته این منبع آگاه، نهادهای امنیتی نهتنها به خانوادههای قربانیان اجازه مصاحبه نمیدهند، بلکه با پخش گزارشهایی در رسانههای حکومتی سعی دارند این جوانان جانباخته را «جاسوس اسرائیل» معرفی کنند.
اعتراض وکلای خانوادههای قربانیان
وکلای خانوادههای این شهروند کشته شده و یک شهروند مصدوم در اعتراض به رای صادر شده مبنی بر منع پیگرد دو بسیجی اعلام کردند که در منطقهای که متهمان تیراندازی کردند، منع تردد وجود نداشته و متهمان هیچ یک از مقررات مربوط به قانون بکارگیری سلاح را رعایت نکرده بودند.
این وکلا افزودند که متهمان «به صورت رگباری به سمت خودرو و سرنشینان خودرو شلیک کردند و هیچ ضرورتی برای تیراندازی وجود نداشته است.»
آنان تاکید کردند که «رفتار متهمان نوعا کشنده» بوده و «تیراندازی ده روز بعد از خاتمه جنگ [با اسرائیل] اتفاق افتاده و این توجیه که شرایط جنگی حاکم بوده صحیح نیست.»
این در حالی است که بازپرس ادعا کرده بود که «متهمان با توجه به شرایط جنگی کشور و به صورت داوطلبانه و به جهت احساس مسئولیت و مقابله با عوامل موساد و حفظ امنیت جامعه در حالی که میتوانستند در این ماموریت حضور نداشته باشند، حاضر شدند.»
در حکم دادگاه آمده که: «به لحاظ عدم وجود هرگونه دلیل جهت اثبات، انکار شدید متهمان و با التفات به حاکمیت اصل برائت قرار منع تعقیب متهمان صادر میگردد.»
اعتراضهای مردمی
پیشتر در جریان مراسم تشییع پیکر محمدمهدی عبایی و علیرضا کرباسی که ۱۲ تیر برگزار شد، مردم به سیاستهای جمهوری اسلامی با سردادن شعار «مرگ بر ستمگر» اعتراض کردند و خواستار محاکمه عاملان قتل این دو جوان شدند.
سایت حقوقبشری هرانا، در گزارشی با اشاره به کشتهشدن این دو شهروند و زخمیشدن یک تن دیگر بر اثر تیراندازی بیضابطه نیروهای نظامی جمهوری اسلامی، نوشت در سال ۲۰۲۴، شلیکهای بیضابطه از سوی نیروهای نظامی در نقاط مختلف کشور جان دستکم ۱۶۳ شهروند را گرفت و ۳۲۱ تن دیگر را مجروح کرد.
هرانا اضافه کرد بررسی روند پنج ساله نشان میدهد که شمار قربانیان این نوع تیراندازیها با افزایشی نگرانکننده مواجه بوده و نسبت به دوره پنج ساله پیش از آن، بیش از دو برابر شده است.
ایراناینترنشنال ۱۱ تیرماه از مخاطبان خود خواست اگر پس از آتشبس، در شهر یا محله خود با ایستهای بازرسی مواجه شدهاند، تجربههای خود را بیان کنند.
مخاطبان ایراناینترنشنال در پاسخ با ارسال پیامهای صوتی، تصویری و متنی گفتهاند که نیروهای امنیتی با ایجاد ایستهای بازرسی، خودروها را ساعتها متوقف و بهطور کامل بازرسی میکنند.
گروسی جمعه نهم آبان به شبکه العربیه گفت: «سانتریفیوژهای ایران کاملا آسیب دیدهاند اما ظرفیتها همچنان وجود دارد.»
او با بیان این که جمهوری اسلامی پس از حملات آمریکا، همکاری خود با آژانس بینالمللی انرژی اتمی را محدود کرده، افزود: «نمیدانیم قدم بعدی ایران چیست اما از ازسرگیری همکاریها بیخبر نیستیم.»
اظهارات مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی درباره آسیب دیدن کامل سانتریفیوژهای ایران در شرایطی مطرح شده است که دونالد ترامپ رییسجمهوری آمریکا بارها اعلام کرده که تاسیسات اتمی ایران در جریان حملات آمریکا نابود شده است.
ترامپ همچنین بمباران تاسیسات هستهای ایران از سوی بمبافکنهای بی-۲ را یکی از «زیباترین عملیات نظامی» تاریخ خوانده و گفته نابودی توان هستهای باعث شد جمهوری اسلامی دیگر «قلدر خاورمیانه» نباشد.
او همچنین گفت اگر آمریکا به تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی حمله نکرده بود «ابری تیره» بر توافق برای پایان جنگ غزه سایه میانداخت.
گروسی: همکاری با آژانس نباید دوباره موضوع مذاکره قرار گیرد
به گفته مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ایران قوانینی تصویب کرده که همکاری با آژانس را متوقف کرده، اما «بازرسیها در ایران نباید دوباره موضوع مذاکره قرار گیرد.»
او به توافق پیشین خود با عباس عراقچی وزیر خارجه جمهوری اسلامی بر سر مراحل فنی بازرسی از تاسیسات اتمی ایران اشاره کرد اما افزود که ایران از این توافق «عقبنشینی کرد.»
دو طرف در سپتامبر در قاهره توافقی امضا کردند که هدف آن از سرگیری دسترسی کامل آژانس بینالمللی انرژی اتمی بود.
مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، هفتم آبان گفته بود با وجود مشاهده برخی تحرکات در سایتهای هستهای ایران، آژانس هیچ نشانهای از فعالیت قابلتوجه یا مرتبط با غنیسازی اورانیوم در این کشور ندیده است. او تاکید کرد که آژانس همچنان حضور محدودی در ایران دارد.
آژانس بینالمللی انرژی اتمی شنبه ۱۰ خرداد در گزارشی محرمانه اعلام کرد ایران پیشتر در سه مکان که مدتهاست تحت تحقیقات قرار دارند، فعالیتهای محرمانه هستهای انجام داده است.
تلاش مصر برای ازسرگیری مذاکرات
همزمان با این اظهارات گروسی، بدر عبد العاطی وزیر خارجه مصر گفت که او از ایران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی خواسته تا همکاریهای هستهای را از سر بگیرند.
تهران همچنان مانع بازرسی از سایتهای هستهای میشود که در جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل هدف حمله اسرائیل و آمریکا قرار گرفتند.
بر اساس بیانیهای که جمعه از سوی وزارت امور خارجه مصر صادر شد، عبد العاطی پیام خود را در تماسهای تلفنی با عراقچی و گروسی منتقل کرده است.
جمهوری اسلامی هرگونه تلاش برای دستیابی به سلاح هستهای را رد میکند، اما قدرتهای غربی و اسرائیل نسبت به نیات آن تردید دارند.
به گفته وزارت امور خارجه مصر، تلاشهای این کشور با هدف «حمایت از امنیت و ثبات در منطقه از طریق یافتن راهحلهای مسالمتآمیز برای پرونده هستهای ایران» انجام میشود و عبد العاطی «بر اهمیت ادامه گفتوگو بین دو طرف و از سرگیری و تقویت همکاری تاکید کرد.»
جمهوری اسلامی پس از جنگ ۱۲ روزه همکاری با بازرسان آژانس را متوقف کرد و این اقدام در قالب قانونی جدید توسط مجلس تصویب شد.
از زمان بازگشت تحریمهای سازمان ملل در ماه گذشته، سرنوشت توافق با آژانس همچنان نامشخص است.
مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی سهشنبه با استناد به تصاویر ماهوارهای گزارش داد که ایران به ساخت و ساز در یک سایت هستهای بزرگ زیرزمینی نزدیک نطنز ادامه داده است.
همچنین واشینگتنپست چهارم مهر با استناد به تصاویر ماهوارهای و نظرات تحلیلگران گزارش داد جمهوری اسلامی همچنان به ساخت یک تاسیسات نظامی عمیق زیرزمینی در منطقه «کوه کلنگ» در جنوب سایت هستهای نطنز ادامه میدهد.
