بیش از صد ایرانی، از جمله چندین نوکیش مسیحی و پناهجوی سیاسی، با پروازی از آمریکا به تهران بازگردانده شدند؛ اقدامی که بهگفته فعالان حقوق بشر، جان آنان را بهخطر میاندازد.
بهنوشته نشریه آمریکایی «ورد اند وی»، پرواز بازگشت گروهی از مهاجران ایرانی از خاک آمریکا به تهران شامل تعدادی از نوکیشان مسیحی و سایر اقلیتهای مذهبی بود که در صورت بازداشت در جمهوری اسلامی، احتمالاً با شکنجه، زندانهای طولانیمدت و حتی اعدام روبهرو خواهند شد.
براساس گزارشی که آرا توروسیان، کشیش مسیحی ایرانیتبار، در فیسبوک منتشر کرده، در میان اخراجشدگان چهار زن و مردی ۷۲ ساله حضور داشتند که نزدیک به ۵ دهه در آمریکا زندگی کرده بود.
توروسیان که ماههاست علیه بازداشت اعضای کلیسای خود در آمریکا اعتراض میکند، نوشت: «در این پرواز حدود ۱۵ نوکیش مسیحی ایرانی و تعدادی پناهجوی سیاسی و قومی حضور داشتند.»
این روایت از سوی علی هریسچی، وکیل مهاجرت ساکن مریلند نیز تایید شد. او به ایراناینترنشنال گفت دو تن از موکلانش در این پرواز بودند، از جمله زنی که به مسیحیت گرویده و نامش بهدلیل حفظ امنیت فاش نشد. هریسچی افزود که همسر این زن آزاد شده، اما حالا خانواده از هم جدا افتادهاند.
هرچند مسیحیان کمتر از یک درصد جمعیت ایران را تشکیل میدهند، اما بزرگترین اقلیت مذهبی کشور محسوب میشوند. طبق گزارش ژانویه ۲۰۲۵ سازمان «درهای باز»، ایران یکی از ده کشور نخست در فهرست جهانی آزار مسیحیان است؛ جایگاهی بالاتر از افغانستان و نزدیک به کره شمالی و یمن.
در حالیکه کلیساهای قدیمی نظیر ارامنه، آشوریها و کلدانیها از حمایت محدودی برخوردارند، گروههای انجیلی و پروتستان از هیچگونه حمایت رسمی بهرهمند نیستند. بر اساس قوانین ایران، تبلیغ مسیحیت و گرویدن به آن، بهویژه اگر به زبان فارسی باشد، ممنوع بوده و میتواند به جریمه، شلاق، زندان یا حتی حکم اعدام منجر شود.
سازمان «درهای باز» هشدار داده است که حکومت ایران نوکیشان مسیحی را تهدیدی برای امنیت دینی و سیاسی کشور میداند. در این گزارش آمده: «این افراد غالباً به اتهام اقدام علیه امنیت ملی بازداشت، محاکمه و به احکام سنگین محکوم میشوند.»
در سالهای اخیر، ورود ایرانیان به آمریکا از طریق مرز جنوبی افزایش یافته است. در دوره بایدن، اپلیکیشن «سیبیپیوان» برای ثبت درخواست پناهندگی طراحی شد، اما در دوره ترامپ بسیاری از این درخواستها نادیده گرفته شدند.
توروسیان نوشت که برخی از افراد اخراجشده در مراحل پایانی دادرسی مهاجرتی بودند و حتی تایید اولیه نیز دریافت کرده بودند، اما ناگهان بدون اطلاع سوار پروازی شدند که پس از توقف در پورتوریکو و قطر، در نهایت به تهران رسید. هریسچی گفت که پس از این اخراج دیگر موفق به برقراری تماس با موکلش نشده است.
به گزارش آسوشیتدپرس، این پرواز نتیجه توافقی نادر میان دولت ترامپ و جمهوری اسلامی بوده، هرچند دو کشور هنوز به اعمال تحریم و تنشهای هستهای ادامه میدهند. هریسچی گفت: «نه آمریکا و نه ایران پیش از این توافق، افکار عمومی را در جریان نگذاشتند. این موضوع بسیار نگرانکننده است.»
او هشدار داد: «این اتفاق در را به روی اخراجهای گستردهتر علیه ایرانیانی که سالهاست در آمریکا زندگی میکنند باز خواهد کرد. ما نگرانیم، چون این روند تازه آغاز شده است.»
براساس گزارش منتشرشده در فیسبوک، رسانههای حکومتی ایران هنگام فرود هواپیما در تهران حاضر بودند. پناهجویان صف کشیده، بازرسی شده و وسایلشان ضبط شد. توروسیان نوشت: «۱۰ تا ۱۵ نوکیش مسیحی مجبور شدند مقابل دوربین، انجیلها و صلیبهای خود را نشان دهند و در شرایط بازجویی به سؤالات پاسخ دهند.»
این افراد سپس به اتاقهای مجزا منتقل و مجبور شدند در اعترافاتی ویدئویی، ایمان خود را انکار کرده، کشیشها را به فریبکاری متهم کرده و بگویند تنها بهقصد دریافت پناهندگی به مسیحیت گرویدهاند. بهنوشته این منبع، این اعترافات بهزودی در تلویزیون ایران پخش خواهد شد.
هریسچی هشدار داد که روش اخراج آمریکا باعث خطر مضاعف شده، زیرا معمولاً مدارک شخصی افراد، از جمله پروندههای قضایی آنها، پیش از ورود به مقصد ارسال میشود. او گفت: «اگر در این اسناد کپی پروندهها، مدارک حمایت از پناهندگی و حتی انجیل وجود داشته باشد، حکومت ایران میتواند آنها را به همکاری با دولت خارجی، اقدام علیه امنیت ملی و ارتداد متهم کند — اتهاماتی که مجازاتشان میتواند اعدام باشد.»
این اخراجها تنها چند ماه پس از آن انجام شد که کنگره آمریکا با اکثریت جمهوریخواه، قطعنامهای در محکومیت آزار مسیحیان در کشورهای اسلامی نظیر ایران تصویب کرد.
هریسچی گفت: «این اقدام، شرایط وخیم حقوق بشر در ایران را نادیده میگیرد و خطرات واقعی را برای پناهجویان سیاسی و دینی بیاهمیت جلوه میدهد.»
توروسیان در پایان دولت آمریکا را متهم کرد که «سالخوردگان، زنان و پناهجویان تاییدشده را بهدست حکومتی سپرد که به شکنجه مذهبی و زندانیکردن مخالفان شهرت دارد». بهگفته او، این اقدام «نهفقط غیرانسانی، بلکه خیانتی بزرگ به سنت دیرینه آمریکا در حمایت از ستمدیدگان» است.
منبع ناشناس توروسیان هشدار داد: «این پناهجویان فقط عدد و رقم نیستند. آنها پدر، مادر، مؤمن و بازماندهاند. بازگشت اجباریشان به ایران آنها را در معرض زندان، شکنجه یا مرگ قرار میدهد. سکوت در برابر این بیعدالتی، مشارکت در آن است.»
این جنگنده که بهطور موقت «افاِی-ایکسایکس» نام گرفته، قرار است جایگزین ناوگان قدیمی «افاِی- ۱۸ ایاف» سوپر هورنت شود و نقشی کلیدی در راهبرد مقابله با چین ایفا کند.
به گفته منابع مطلع و یک مقام رسمی آمریکایی، پیت هگست، وزیر دفاع، جمعه ۱۱ مهر تصمیم نهایی را برای پیشبرد پروژه اتخاذ کرد.
این برنامه چند میلیارد دلاری که بهعنوان محور اصلی آینده هوانوردی دریایی آمریکا شناخته میشود، میان دو غول صنعت دفاعی — بوئینگ و نورثروپ گرومن — به رقابت گذاشته شده است.
بهگزارش رویترز برنده این قرارداد ممکن است در همین هفته اعلام شود، اما احتمال تاخیرهای دقیقه نودی نیز وجود دارد، همانطور که در گذشته نیز پیش آمده بود. نیروی دریایی و پنتاگون تاکنون درباره این تصمیم سکوت اختیار کردهاند و به درخواستها برای اظهارنظر پاسخ ندادهاند.
نگرانیهای استراتژیک و تامین بودجه
جنگنده «افاِی-ایکسایکس» قرار است به قابلیتهای پیشرفتهای از جمله پنهانکاری، برد و ماندگاری بیشتر، و توانایی هماهنگی با پهپادهای رزمی و سامانههای دفاع هوایی ناونشین مجهز باشد.
رویترز با استناد به منابع خود هشدار داده که هرگونه تعویق در تامین بودجه یا اجرای این پروژه میتواند ناوگان آمریکا را در دهه ۲۰۳۰ و فراتر از آن با کمبود جنگنده مدرن مواجه کند؛ مسئلهای که توان بازدارندگی دریایی این کشور را به چالش خواهد کشید.
در بهار و تابستان، اختلاف میان پنتاگون و کنگره بر سر بودجه پروژه را متوقف کرد. وزارت دفاع تنها خواهان ۷۴ میلیون دلار برای حفظ توسعه حداقلی پروژه بود، اما برخی مقامات تلاش کردند با اشاره به چالشهای مهندسی و زنجیره تامین، اجرای آن را تا سه سال به تاخیر بیندازند.
در نهایت، کنگره با گنجاندن ۷۵۰ میلیون دلار برای این پروژه در لایحه کلان هزینهها که تابستان امسال تصویب شد، مسیر پیشرفت آن را هموار کرد. علاوه بر این، ۱.۴ میلیارد دلار دیگر برای سال مالی ۲۰۲۶ به این پروژه اختصاص یافت.
تردید در توان تولید بوئینگ و نورثروپ
در جریان تاخیرها، بحثهایی هم درباره ظرفیت عملیاتی دو شرکت مطرح شد. به گفته منابع، برخی مقامات دفاعی نگران بودند که بوئینگ پس از کسب قرارداد ساخت جنگنده اف-۴۷ نیروی هوایی، نتواند نیروی انسانی کافی برای پروژه جدید جذب کند.
در مورد نورثروپ نیز، افزایش شدید هزینههای پروژه موشک بالستیک قارهپیمای «سنتینل» — جایگزین موشکهای منسوخ «مینتمن ۳» — موجب نگرانی شده بود.
رویترز میگوید جزئیات تعداد جنگندههای «افاِی-ایکسایکس» و جدول زمانی دقیق پروژه همچنان محرمانه است. اما با توجه به سابقه قراردادهایی چون اف-۳۵، انتظار میرود ارزش نهایی پروژه دهها میلیارد دلار باشد.
در حال حاضر، نیروی دریایی آمریکا قصد دارد بیش از ۲۷۰ فروند جنگنده «اف-۳۵سی» ساخت لاکهید مارتین را برای ناوگان ناونشین خود خریداری کند. لاکهید مارتین در ابتدای سال جاری از رقابت در پروژه «افاِی-ایکسایکس» کنار گذاشته شد.
پیشبینی میشود که نخستین نمونههای تولیدی جنگنده جدید در دهه ۲۰۳۰ وارد خدمت شوند، در حالی که جنگندههای «افاِی- ۱۸ ایاف» تا دهه ۲۰۴۰ همچنان در ناوگان باقی خواهند ماند.
رهبران جمهوریخواه سنا در نظر دارند در صورت ادامه تعطیلی، تعطیلات هفته آینده را لغو کنند؛ در حالی که مجلس نمایندگان همچنان برنامهای برای تعطیلی کامل این هفته دارد.
جان تون، رهبر اکثریت سنا، با وجود پنج بار رایگیری ناموفق درباره لایحه بودجه موقت، هنوز روش خود را تغییر نداده است.
او گفته حاضر است در مورد یارانههای بهداشت طرح «اوباماکر» وارد مذاکره شود اما شرط آغاز گفتگو، پایان تعطیلی دولت است. او احتمال داده همان طرح را برای رای ششم پیش بکشد.
از سوی دیگر، چاک شومر، رهبر اقلیت دموکرات سنا، این رایگیریها را نهضتی تکراری توصیف کرد و از جمهوریخواهان خواست برای حل بحران وارد گفتوگو شوند.
در حالی که تعطیلی دولت فدرال ادامه دارد، دولت ترامپ لیستی از پروژههای انرژی پاک را برای حذف بودجه بررسی میکند.
طبق گزارش سمافور، این «لیست حذف» شامل پروژههایی است که پیشتر در دوره بایدن تصویب شده بودند — از جمله پروژههای کربنزدایی و هیدروژن پاک تحت نظر شرکتهایی مانند شورون.
این طرح حذف بودجه در کنار قطع یکباره دیگر پروژهها، احتمالا مجموع کاهش بودجه وزارت انرژی را به حدود ۲۴ میلیارد دلار خواهد رساند. اما هنوز مشخص نیست که این کاهشها چگونه اجرا شود و آیا ترامپ از آن به عنوان ابزاری برای فشار در مذاکرات تعطیلی استفاده خواهد کرد یا نه.
یکی از دغدغههای مهم دیگر، تامین حقوق کارمندان فدرال است که در وضعیت مرخصی بدون حقوق قرار دارند. دفتر مدیریت و بودجه آمریکا تهدید کرده است که ممکن است پرداخت پاداش معوقه آنها را به تاخیر اندازد.
این تهدید در حالی مطرح میشود که بسیاری از دموکراتها معتقدند ترامپ از تعطیلی به عنوان بهانهای برای پیشبرد سیاستهای گستردهتر خود استفاده میکند.
دموکراتها در طرح جایگزین خود بندی برای محدود کردن قدرت اجرایی ترامپ در هزینهکرد فوری بودجه گنجاندهاند، اما احتمال تصویب آن بسیار اندک است.
کاخ سفید اعلام کرده است که از هیچ تلاشی برای کاهش اختیارات رییسجمهوری در لایحه بودجه، حمایت نخواهد کرد.
سناتور راجر مارشال سخنان دموکراتها را «لطیفه سیاسی» توصیف کرده و گفته است ترامپ چنین لایحهای را امضا نخواهد کرد.
این بنبست بودجهای، اگر به تاخیر در پرداخت حقوق ادامه یابد، ممکن است به دودستگی در میان دموکراتها منجر شود. برخی از آنها میگویند ممکن است در برابر بستهای که تضمین نظارت بر اختیارات ترامپ را نداشته باشد مقاومت کنند.
سناتور راس ون هلن هشدار داده است که دموکراتها نباید به ترامپ «چک سفید» بدهند و تاکید کرده که ترامپ از روز اول برنامههایی برای تعطیلی هدفمند بخشهایی از دولت داشته است.
دیوان عالی آمریکا روز ۲۶ سپتامبر به ترامپ اجازه داد ۴ میلیارد دلار اختصاصیافته به کمکهای خارجی را بلوکه کند، تصمیمی موقت اما هشداری بزرگ برای دموکراتها که آن را مغایر با قانون کنترل بلوکهکردن بودجه ۱۹۷۴ میدانند.
جمهوریخواهان معتقدند دموکراتها باید ابتدا رای به بازگشایی دولت دهند، سپس درباره اختیارات رییسجمهوری مذاکره کنند.
همچنین در پی تعطیلی، گزارش نرخ تورم ماه سپتامبر به تاخیر افتاده است؛ موضوعی که منجر به تعویق اعلام افزایش سالانه یارانه هزینه زندگی (کولا) سازمان تامین اجتماعی خواهد شد. این مساله تاثیر قابل توجهی بر میلیونها بازنشسته دارد.
در بخش حمل و نقل، کمبود کارکنان کنترل ترافیک هوایی در برخی فرودگاههای آمریکا باعث تاخیر در پروازها شده است. کارکنان کنترل هوایی و امنیتی باید بر سر کار حاضر شوند اما حقوق آنان پرداخت نشده است.
تعطیلی فعلی دولت آمریکا هنوز جزو طولانیترینها در تاریخ این کشور نیست، اما اگر تا شنبه آینده ادامه پیدا کند، به پنجمین تعطیلی طولانی دولت فدرال تبدیل خواهد شد؛ موضوعی که فشار زیادی بر نمایندگان برای رسیدن به توافق وارد میکند.
این تحقیق در چارچوب پروژه «هزینههای جنگ» از سوی دانشگاه براون و موسسه کوئینسی منتشر شده است. اندیشکدهای آمریکایی که خود را مدافع «ایدههایی برای دور کردن سیاست خارجی آمریکا از جنگهای بیپایان، بهسوی خویشتنداری نظامی و دیپلماسی در راستای صلح جهانی» معرفی میکند.
بر اساس این گزارش، ایالات متحده همچنین بین ۹.۶۵ تا ۱۲.۰۷ میلیارد دلار برای عملیاتهای نظامی در یمن و سایر نقاط منطقه از هفتم اکتبر ۲۰۲۳ به بعد هزینه کرده است.
در مجموع، در این گزارش، هزینههای آمریکا برای جنگهای پس از هفتم اکتبر به ۳۱.۳۵ تا ۳۳.۷۷ میلیارد دلار رسیده و رو به افزایش است.
ایالات متحده مدتهاست اصلیترین حامی اسرائیل بوده و در حوزه کمک خارجی، اسرائیل بزرگترین دریافتکننده کمکهای آمریکاست.
در طول دههها و با تغییر دولتها، این حمایت همواره ادامه داشته است.
گزارش اخیر مشخصا اشاره میکند که دولتهای جو بایدن و جانشین او، دونالد ترامپ، هر دو دهها میلیارد دلار قرارداد فروش تسلیحات را تصویب کردهاند که ارسال آنها در سالهای آینده ادامه خواهد داشت.
ادامه جنگ غزه بدون حمایت آمریکا ممکن بود؟
شبکه الجزیره درباره این گزارش، به نقل از برخی تحلیلگران نوشت که ادامه جنگهای اسرائیل در غزه و منطقه بدون حمایت مالی و دیپلماتیک ایالات متحده ممکن نبوده است.
بر اساس گزارش «هزینههای جنگ»، هزینهکرد نظامی بهطور متوسط برای هر یک میلیون دلار، پنج شغل ایجاد میکند.
در مقابل، همین میزان سرمایهگذاری در بخشهای دیگر فرصتهای شغلی بیشتری به وجود میآورد؛ تقریبا ۱۳ شغل در آموزش، ۹ شغل در مراقبتهای بهداشتی و هفت تا هشت شغل در زیرساختها و انرژی پاک.
این گزارش میافزاید که از سال ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴، شرکتهای خصوصی ۲.۴ تریلیون دلار قرارداد از پنتاگون دریافت کردهاند که تقریبا ۵۴ درصد از بودجه ۴.۴ تریلیون دلاری این وزارتخانه را تشکیل میدهد.
بر اساس این گزارش، جنگ سهم چشمگیری در تغییرات اقلیمی دارد و وزارت دفاع آمریکا یکی از بزرگترین تولیدکنندگان گازهای گلخانهای در جهان است.
به نوشته نویسندگان این گزارش، آمریکاییها در معرض حجم عظیمی از محصولات فرهنگی قرار دارند که نظامیگری را ترویج میکنند و بسیاری از آنها تحت تاثیر پنتاگون ساخته میشوند؛ «از فیلمها گرفته تا رویدادهای ورزشی و سرگرمیهایی که جنگ را عادی کرده و باعث میشوند مردم کمتر درباره سیاستهای آمریکا و پیامدهای آن فکر کنند».
روزنامه نیویورکتایمز، دوشنبه ۱۴ مهر به نقل از مقامهای ایالات متحده نوشت که ترامپ، پنجشنبه ۱۰ مهر، در جریان نشستی با فرماندهان عالیرتبه نظامی با ریچارد گرنل، فرستاده ویژه آمریکا در امور ونزوئلا، تماس گرفت و به او دستور داد که تمامی تلاشهای دیپلماتیک، از جمله گفتوگوهایش با نیکلاس مادورو، رییسجمهوری ونزوئلا را متوقف کند.
گمانهزنیها حاکی از این است که توقف تماسهای دیپلماتیک مسیر را برای تشدید احتمالی حملات نظامی آمریکا علیه قاچاقچیان مواد مخدر یا دولت نیکلاس مادورو هموار میکند.
طبق این گزارش، سرسختی مادورو در برابر خواسته واشنگتن برای کنارهگیری داوطلبانه از قدرت و تأکید مقامهای ونزوئلا بر بیارتباط بودنشان با قاچاق مواد مخدر، از عوامل اصلی تصمیم ترامپ بوده است.
مقامهای آمریکایی به نیویورکتایمز گفتهاند که دولت ترامپ چندین طرح نظامی برای تشدید تنشها آماده کرده است که طرحهایی برای وادار کردن مادورو به کنارهگیری از قدرت را هم شامل میشود.
یکی از مقامهای کاخ سفید نیز به این روزنامه گفت که ترامپ آماده است از «تمام عناصر قدرت» برای پیشگیری از ورود مواد مخدر به ایالات متحده استفاده کند و در پیامهای خود به مادورو بهروشنی بر این موضوع تاکید کرده است.
تمایل آمریکا به تغییر دولت ونزوئلا در حالی مطرح شده است که ترامپ اواخر شهریور، همزمان با اعلام خبر اعزام پنج فروند جنگنده پیشرفته اف-۳۵ به یک پایگاه نظامی در پورتوریکو تاکید کرده بود که هدف واشینگتن تغییر رژیم در ونزوئلا نیست.
با افزایش تنشها میان دو کشور در نخستین روزهای شهریور مادورو بارها آمریکا را به دنبال کردن سیاست تغییر رژیم ونزوئلا از طریق تهدید نظامی متهم کرده است.
مادورو از سال ۲۰۱۳ و پس از مرگ هوگو چاوز، قدرت را در ونزوئلا در دست دارد. این کشور در دوران ریاستجمهوری مادورو، شاهد فروپاشی اقتصادی و مهاجرت حدود یکسوم از جمعیت ۲۸ میلیونی خود بوده است.
هشدار مادورو به آمریکا درباره احتمال بمبگذاری در سفارت این کشور
در ادامه افزایش تنشها میان دو کشور، مادورو دوشنبه اعلام کرد که دولت او درباره یک «عملیات خرابکارانه ساختگی» در سفارت آمریکا در کاراکاس به واشینگتن هشدار داده است.
مادورو مدعی شده است که گروههای مخالف دولتش که آنها را «راست افراطی» نامیده، در حال برنامهریزی برای اجرای عملیات کار گذاشتن مواد منفجره در سفارت آمریکا در کاراکاس هستند با این هدف که مسئولیت این خرابکاری به دولت نسبت داده شود.
او شامگاه دوشنبه به وقت محلی در یک مصاحبه تلویزیونی اعلام کرد که دو منبع معتبر دولت را از احتمال این حمله مطلع کردهاند و دولت نیز برای تقویت حفاظت از سفارت آمریکا، نیروهای امنیتی را اعزام کرده است.
مادورو در این مصاحبه افزود که دولت از هویت طراحان این عملیات آگاه است و افراد دخیل را دستگیر خواهد کرد. او افزود: «هدفشان این بود که دولت من مقصر جلوه داده شود و روند درگیریها تشدید شود.»
پیش از این اظهارات مادورو، خورخه رودریگز، رییس مجلس ملی ونزوئلا، در حساب تلگرامی خود درباره این «توطئه» نوشت و خبر داد که این طرح از سه کانال مختلف به ایالات متحده اطلاع داده شده است.
رودریگز همچنین مدعی شد که این هشدارها به یک سفارت اروپایی نیز ارسال شده اما نامی از کشور مورد نظر نیاورد.
روابط دیپلماتیک ونزوئلا و ایالات متحده از سال ۲۰۱۹ بهطور کامل قطع شد. در ماههای اخیر رابطه دو کشور شکل خصمانهتری به خود گرفته است.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، مادورو را «رهبر غیرمشروع» و «فراری از عدالت آمریکا» خوانده و حکومت او را «رژیم قاچاق مواد مخدر» نامیده است که قصد دارد پایگاه عملیاتی جمهوری اسلامی در نیمکره غربی باشد. او همچنین، جایزه مربوط به دستگیری مادورو را به ۵۰ میلیون دلار افزایش داد.
ایالات متحده در هفتههای اخیر دستکم چهار شناور را در آبهای ونزوئلا هدف قرار داد و اعلام کرد که همه آنها حامل مواد مخدر بودند.
در تازهترین مورد، ارتش آمریکا یک قایق در آبهای بینالمللی نزدیک به ونزوئلا را هدف گرفت و در نتیجه آن چهار نفر کشته شدند. پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا اعلام کرد این که چهارمین حمله نیروهای نظامی این کشور به شناورهایی بود که مواد مخدر حمل میکردند.
