مکانیسم ماشه چرا فعال شد و پیامدهای آن چه خواهد بود؟

بریتانیا، فرانسه و آلمان سرانجام پنجشنبه شش شهریور روند ۳۰ روزه بازگرداندن تحریمهای سازمان ملل علیه ایران را آغاز کردند. جمهوری اسلامی این اقدام را محکوم کرده است.

بریتانیا، فرانسه و آلمان سرانجام پنجشنبه شش شهریور روند ۳۰ روزه بازگرداندن تحریمهای سازمان ملل علیه ایران را آغاز کردند. جمهوری اسلامی این اقدام را محکوم کرده است.
اکنون با فعال شدن فرآیند بازگرداندن تحریمهای سازمان ملل متحد که در پی توافق هستهای سال ۲۰۱۵، موسوم به برجام، به حالت تعلیق درآمده بود چه اتفاقی خواهد افتاد؟
خبرگزاری رویترز در گزارشی به این سوال پاسخ داده است.
توافق هستهای ۲۰۱۵ چه بود؟
بسیاری از کشورها مظنون بودند که جمهوری اسلامی بهدنبال تولید سلاح هستهای است؛ اگرچه تهران این موضوع را همواره رد کرده است.
جمهوری اسلامی در سال ۲۰۱۵ با بریتانیا، فرانسه، آلمان، آمریکا، روسیه و چین توافقی موسوم به «برجام» (برنامه جامع اقدام مشترک) را امضا کرد که بهموجب آن تحریمهای سازمان ملل، آمریکا و اروپا لغو شد و در مقابل، تهران پذیرفت برنامه هستهای خود را محدود کند.
شورای امنیت سازمان ملل با تصویب قطعنامه ۲۲۳۱ این توافق را در ژوئیه ۲۰۱۵ تایی کرد. با این حال، در این قطعنامه امکان استفاده از سازوکاری موسوم به «اسنپبک» یا «مکانیسم ماشه» برای بازگرداندن تحریمهای تعلیقشده در نظر گرفته شده است. اعتبار این قطعنامه ۲۸ مهرماه امسال ( ۱۸ اکتبر ۲۰۲۵) به پایان میرسد.
مکانیسم ماشه چیست؟
براساس برجام، اگر طرفها نتوانند اختلافات مربوط به «عدم پایبندی اساسی ایران» را حل کنند، هر عضو توافق میتواند از طریق شورای امنیت سازمان ملل روند بازگشت تحریمها را آغاز کند.
اکنون که این روند فعال شده است، شورای امنیت باید ظرف ۳۰ روز درباره ادامه تعلیق تحریمها رأیگیری کند. تصویب این قطعنامه به حداقل ۹ رأی موافق و وتو نشدن آن از سوی اعضای دائم یعنی آمریکا، روسیه، چین، بریتانیا و فرانسه نیاز دارد.
با توجه به موضع سه کشور اروپایی، احتمال تصویب چنین قطعنامهای عملاً منتفی است و در نتیجه، تمامی تحریمهای سازمان ملل علیه جمهوری اسلامی اواخر سپتامبر ـ ۳۰ روز پس از آغاز روند فعال کردن مکانیسم ماشه ـ دوباره برقرار خواهد شد، مگر اینکه شورای امنیت اقدام دیگری انجام دهد.
چه تحریمهایی بازمیگردد؟
با اجرای مکانیسم ماشه، تمام تحریمهای مصوب شورای امنیت علیه ایران در شش قطعنامه سالهای ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۰ احیا خواهد شد، از جمله:
آیا هنوز امکان جلوگیری از مکانیسم ماشه وجود دارد؟
بریتانیا، فرانسه و آلمان پیشنهاد کردهاند اجرای مکانیسم ماشه برای مدت محدودی به تعویق بیفتد تا فرصت بیشتری برای مذاکره و دستیابی به توافقی جدید فراهم شود، در حالیکه همچنان امکان بازگرداندن تحریمها در صورت پیشرفت برنامه هستهای ایران محفوظ بماند.
اگر جمهوری اسلامی شرایط سه کشور اروپایی از جمله آغاز همکاری کامل با آژانس بینالمللی انرژی اتمی و گفتوگوی مستقیم با آمریکا را بپذیرد، شورای امنیت باید قطعنامهای جدیدی صادر و مدت اعتبار قطعنامه ۲۲۳۱ را تمدید کند.
در این صورت، اجرای مکانیسم ماشه برای بازگرداندن تحریمهای سازمان ملل به تعویق خواهد افتاد. در تحولی غیرمنتظره، روسیه و چین پیشنویس یک قطعنامه را به شورای امنیت ارائه کردهاند که مهلت برجام را تا ۱۸ آوریل ۲۰۲۶ تمدید میکند.
این پیشنویس شامل بندی است که به گفته یک دیپلمات ارشد روس مانع از اقدام سه کشور اروپایی برای بازگرداندن تحریمها میشود. هنوز زمان رأیگیری برای این پیشنویس مشخص نشده است.
این پیشنویس برای تبدیل شدن به قطعنامه شورای امنیت نیازمند دستکم ۹ رأی موافق است و علاوه بر آن نباید از سوی دیگر اعضای دائم این شورا یعنی آمریکا، بریتانیا و فرانسه وتو شود.
نقش آمریکا در توافق هستهای
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در سال ۲۰۱۸ توافق هستهای را «بدترین توافق ممکن» خواند و از آن خارج شد و تمامی تحریمهای آمریکا علیه ایران را بازگرداند.
در واکنش، جمهوری اسلامی نیز بهتدریج از تعهدات هستهای خود فاصله گرفت. ترامپ پس از بازگشت به کاخ سفید در بهمن ماه گذشته با صدور فرمانی کارزار «فشار حداکثری» را علیه جمهوری اسلامی از سر گرفت و از فعال شدن مکانیسم ماشه حمایت کرد. او گفته آماده توافق است، اما همزمان تهدید کرده در صورت عدم توقف برنامه هستهای ایران، آماده است بار دیگر از نیروی نظامی استفاده کند.
واکنش جمهوری اسلامی
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی پنجشنبه شش شهریور در واکنش به اقدام فرانسه، آلمان و بریتانیا برای فعالسازی مکانیسم اسنپبک اعلام کرد که این اعلان «غیرقانونی، ناموجه و مغایر با قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت» است و آن را به «شدیدترین شکل» محکوم کرد.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی نیز در پی فعال شدن مکانیسم ماشه گفت پاسخ این اقدام بهطور مقتضی داده خواهد شد. اما او درباره ماهیت و زمان چنین پاسخی توضیح نداد.
در برجام تصریح شده است که در صورت بازگشت تحریمها، ایران میتواند اجرای تعهدات خود را بهطور کامل یا جزئی متوقف کند.
آژانس بینالمللی انرژی اتمی گزارش داده جمهوری اسلامی بهطور چشمگیری غنیسازی اورانیوم را تا سطح ۶۰ درصد ـ نزدیک به خلوص ۹۰ درصدی موردنیاز برای سلاح هستهای ـ افزایش داده است.
کشورهای غربی میگویند چنین سطحی برای مصارف غیرنظامی ضروری نیست و هیچ کشوری بدون تولید بمب اتمی چنین کاری نکرده است، اما تهران تاکید میکند برنامه هستهایاش کاملاً صلحآمیز است.
موضع روسیه و چین
روسیه و چین میگویند سه کشور اروپایی روند حل اختلاف در چارچوب برجام را رعایت نکردهاند و بنابراین نمیتوانند مکانیسم ماشه را فعال کنند. اروپاییها این ادعا را رد میکنند.
مسکو و پکن هرچند میتوانند مانع اجرای تحریمها در داخل کشورهای خود شوند و هرگونه تلاش برای تنبیهشان را در شورای امنیت وتو کنند، اما قادر به جلوگیری از بازگشت خودکار تحریمهای سازمان ملل نیستند.
چرا آمریکا و جمهوری اسلامی مذاکره نمیکنند؟
گفتوگوهای غیرمستقیم میان تهران و واشینگتن پیشرفتی نداشته است. از آوریل، مذاکراتی میان جمهوری اسلامی و آمریکا برای یافتن راهحل دیپلماتیک جدید درباره برنامه هستهای تهران جریان داشت، اما این مذاکرات پس از حملات آمریکا و اسرائیل به تاسیسات هستهای و موشکی جمهوری اسلامی در خرداد ماه متوقف شد.
روند تحولات مربوط به فعال شدن مکانیسم ماشه و و اکنشها به آن را در صفحه زنده ایراناینترنشنال دنبال کنید.
هر چند جمهوری اسلامی بر اساس قوانین شرعی، محدودیتهای فراوانی بر رفتار جنسی خارج از چارچوب ازدواج رسمی در ایران اعمال میکند اما به نظر میرسد رشد صنعت خدمات ماساژ به صورت زیرزمینی در شهرهای مختلف، به پوششی برای تنفروشی بدل شده است.
تنفروشی در قالب ارائه خدمات ماساژ که در شبکههای مجازی تبلیغ میشود و پربازدید شده است، از تناقضهای اخلاقی و اجتماعی-اقتصادی عمیق در جمهوری اسلامی حکایت دارد.
در کشوری که اخلاق عمومی بر پایه اصول اسلامی تعریف میشود، محبوبیت خدمات ماساژ در شبکههای اجتماعی مانند اینستاگرام، پارادوکس قابل توجهی را به نمایش میگذارد.
به نظر میرسد بسیاری از این صفحهها در فضای مجازی در حال تبلیغ خدمات درمانی هستند اما بررسیهای دقیقتر ایراناینترنشنال واقعیت دیگری را آشکار میکند: شبکهای مخفی از تنفروشی، تحت پوشش خدمات درمانی فعالیت میکنند.
یکی از این صفحات به دست زنی اداره میشود که خود را دارنده مدرک فیزیولوژی از دانشگاه تهران و مدرک بینالمللی ماساژدرمانی از مالزی معرفی میکند و در پروفایل آن نوشته شده است: «من یک ماساژور هستم و در تهران برای زنان و مردان خدمات ماساژ ارائه میدهم.»
ایراناینترنشنال نمیتواند بهطور مستقل اصالت این صفحات یا محتوای آنها را تایید کند، علاوه بر این به نظر میرسد برخی از این صفحات، از ویدیوهایی از خدمات ماساژ در سایر کشورها را برای تبلیغ کار خود استفاده کردهاند.
این خدمات شامل ماساژ در منزل، ماساژ پا، ماساژ با سنگ داغ و ماساژ تایلندی است و در شماری از این صفحات هم عکسهایی از یک سالن ماساژ که ظاهرا در شمال تهران قرار دارد، به چشم میخورد.
وجود تعدادی ویدیو از زنان جوانی که در حال ماساژ مردان هستند، ظاهرا به مشتریان این امکان را میدهد که ماساژور مورد علاقه خود را انتخاب کنند.
با این حال، یکی از لینکهای موجود در یکی از این صفحهها، ما را به یک کانال تلگرام راهنمایی میکند و این کانال بُعد دیگری از خدمات ارائه شده در این مراکز را به تصویر میکشد.
محتویات این کانال تگرام نشان میدهد این مراکز چیزی فراتر از ماساژدرمانی سنتی در اختیار مشتریان میگذارند و خدمات آنها همچنین شامل سکس سهنفره یا گروهی و رابطه با لزبینها و افراد تراجنسیتی میشود.
قیمت این خدمات دو میلیون و ۱۰۰ هزار تومان برای یک ماساژ ۹۰ دقیقهای، چهار میلیون و ۷۰۰ هزار تومان برای ماساژ و رابطه جنسی، شش میلیون و ۲۰۰ هزار تومان برای یک شب خدمات، و ۱۳ میلیون تومان برای خدمات در طول ۲۴ ساعت تعیین شده است.
تنفروشی در ایران غیرقانونی است و برای افرادی که در آن مشارکت میکنند یا در تسهیل آن نقش دارند، مجازاتهای سنگینی در نظر گرفته میشود.
بر اساس قوانین جمهوری اسلامی، «زنا»، یعنی رابطه جنسی بین دو فرد که رابطه زناشویی رسمی با همدیگر ندارند و همجنسگرایی میتواند به حبس، شلاق یا در مواردی به اعدام منجر شود.
ناظران میگویند علیرغم قوانین تنبیهی بیرحمانه جمهوری اسلامی، تجارت زیرزمینی روابط جنسی در ایران همچنان ادامه دارد و عواملی از جمله فقر، بیکاری، اعتیاد به مواد مخدر و کمبود تحصیلات به آن دامن میزند.
مشکلات شدید اقتصادی یکی از مهمترین دلایلی است که زنان در ایران را در معرض استثمار قرار میدهد و میتواند شماری از آنان را وادار به تنفروشی کند.
وقتی ایراناینترنشنال برای کسب اطلاعات بیشتر با مدیر کانال تلگرامی تماس گرفت، فردی با فهرستی از پیش آماده شده که جزییات قوانین و روشهای پرداخت را توضیح میداد، به این تماس پاسخ داد.
به گفته او، مشتریان باید نیمی از هزینهها را پیش از دریافت خدمات و نیمی دیگر را پس از آن پرداخت کنند، البته پیشپرداخت باید به حساب فرد دیگری صورت میگرفت و این موضوع میتواند به این معنی باشد که این صفحات و کانال در کار کلاهبرداری باشند.
وجود این صفحات در فضای مجازی، چه جعلی و چه واقعی، تصویری نگرانکننده از زندگی در حکومت جمهوری اسلامی به تصویر میکشد: یا افرادی در حال سواستفاده از تجارت غیرقانونی تنفروشی برای گول زدن جوانان و کلاهبرداری از آنان هستند و یا زنان جوانی از سنین ۲۰ تا ۴۰ ساله حاضر هستند برای سه میلیون تومان تنفروشی کنند.
ادامه بررسی های ایراناینترنشنال، نشان داد صفحات مشابه متعددی در فضای مجازی وجود دارند که به دست ادمینهای ایرانی اداره میشوند.
برخی از این صفحات به صورت تلویحی و مبهم به تبلیغ ارائه خدمات جنسی میپردازند و برخی دیگر آشکارا از آن سخن میگویند. قیمت این خدمات با توجه به عوامل مختلفی از دو میلیون تومان تا ۱۵ میلیون تومان متغیر است.
به دلیل ماهیت حساس این مطلب و حفظ امنیت افرادی که عکس آنها در این صفحات قرار داده شده است، ایراناینترنشنال از ذکر اسامی درج شده در این صفحات خودداری میکند.
«آ» که میگوید زنی ۲۴ ساله است که تصویرش در یکی از آگهیهای تبلیغ ارائه خدمات جنسی در فضای مجازی دیده میشود.
آنچنان که در تبلیغ ادعا شده او با ارائه گواهی سلامت و همچنین گواهی واکسیناسیون کرونا به مشتریان اطمینان خاطر میدهد که خطر ابتلا به بیماریهای مراقبتی از طریق رابطه جنسی وجود ندارد.
عکسهایی با لباسهای مختلف از این زن در این صفحه موجود است و نوشته شده او برای هر روز همراهی یک مشتری خدمات جنسی، ۱۳ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان مطالبه میکند و با آنان به سفر نیز میرود.
زن دیگری با نام «میم»، ویدیوهایی شطرنجیشده از رابطه دهانی به اشتراک گذاشته است. او همچنین عکسهایی در سواحل، باشگاههای ورزشی و سایر مکانها در اختیار مشتریان بالقوه خود میگذارد و به نظر میرسد با به نمایش گذاشتن بدن خود سعی در جذب آنان دارد.
«ر» زنی دیگر است که میگوید ۲۷ ساله است و آمادگی خود را برای سفرهای بینالمللی با مشتریان اعلام کرده است.
زن دیگری با نام «گاف» در یک ویدیوی تبلیغاتی دیده میشود و از یک استخر، بوسه و چشمک را روانه مشتریان خود میکند.
مقامهای جمهوری اسلامی در مواجهه با تنفروشی به صورت گزینشی عمل میکنند. آنها در بسیاری موارد چشم خود را به روی واقعیتهای موجود میبندند و در تعدادی از موارد نیز به شکلی بیرحمانه افراد دخیل در تنفروشی را سرکوب میکنند.
به همین دلیل، این باور وجود دارد که تصمیمات و شیوه برخورد مسئولان حکومت در حوزه برخورد با مساله تجارت جنسی، تحت تاثیر فساد و رشوهگیری اتخاذ میشود.
هرچند نگاه عامه مردم در ایران به تنفروشی، تحت تاثیر ارزشهای محافظهکارانه مذهبی، تا حد زیادی منفی است، اما اکنون بسیاری اذعان دارند که عوامل اجتماعی-اقتصادی در دامن زدن به این پدیده نقشی کلیدی ایفا میکنند.
همزمان، تلاشها برای مبارزه با تنفروشی در ایران به دلیل محدودیتهای قانونی و فرهنگی با موانع زیادی روبهرو شده است.
اگرچه برخی ابتکارات با هدف حمایت و بازپروری کارگران جنسی در ایران وجود دارد، اما سازمانهای غیردولتی فعال در این زمینه با مشکلات زیادی از جمله فشارهای حکومت و نگاه منفی جامعه دست به گریبان هستند.
به گفته کارشناسان و متخصصان این حوزه، مواجهه موثر با پدیده تنفروشی تنها با شناسایی و تلاش برای رفع عوامل ریشهای آن، مانند فقر و نگاه غیرامنیتی و آسیبشناسانه به این معضل امکانپذیر است.
بهعلاوه، آگاهیبخشی، خدمات آموزشی، آموزش حرفهای و مراقبتهای پزشکی از دیگر شاخصههای مهمی هستند که باید در مسیر حل معضل تنفروشی در نظر گرفته شوند.
حکومت به دنبال اجرای سختگیرانه قوانین خود در حوزه «اخلاق»، از جمله حجاب اجباری است. در سوی دیگر، تنفروشی بیداد میکند و زنان آسیبپذیر را درست زیر چشم حکومت مورد استثمار قرار میدهد.