نیوزویک با اشاره به تنشهای غرب با جمهوری اسلامی گزارش داد یک موج گسترده از هواپیماهای سوخترسان کیسی-۱۳۵ استراتوتانکر نیروی هوایی آمریکا وارد خاورمیانه شده است؛ این اقدام یکی از بزرگترین اعزامهای هواپیماهای سوخترسانی در ماههای اخیر محسوب میشود.
ردیابی پروازها نشان میدهد که این هواپیماها از پایگاههای اقیانوس اطلس برخاسته و در پایگاه هوایی العُدید در قطر، مقر فرماندهی مرکزی ایالات متحده، متمرکز شدهاند.
این استقرار نشاندهنده افزایش قابلتوجه سطح آمادگی نظامی آمریکا در منطقه است؛ در حالی که تنشها با ایران بالا گرفته و تهران تهدید کرده در صورت حمله، تلافی خواهد کرد.
این رسانه نوشت استقرار ناگهانی دهها فروند جت سوخترسان در شرایطی انجام میشود که محیط منطقهای بهشدت بیثبات است. نیوزویک اشاره کرد با توجه به بنبست مذاکرات هستهای، ادامه تحریمها و تنشهای منطقهای ـ از جمله احتمال درگیریهای تازه با اسرائیل ـ شرایط میتواند بهسرعت متشنج شود. از این رو، تعامل دیپلماتیک و نظارت دقیق در هفتههای آینده حیاتی خواهد بود.
بر اساس گزارش سایتهای اطلاعرسانی قیمت ارز و طلا، هر دلار آمریکا چهارشنبه نهم مهر در بازار آزاد با افزایش قیمتی حدود یک درصد نسبت به روز گذشته، تا ۱۱۵ هزار و ۱۰۰ تومان به فروش رفت.
پوند با قیمت ۱۵۴ هزار و ۸۳۰ و یورو ۱۳۵ هزار و ۲۲۰ تومان فروخته شدند. قیمت این دو ارز نیز افزایشی حدود یک درصدی نسبت به سهشنبه داشتند.
بازار طلا هم روند افزایش قیمت را ادامه داد. سکه طلای طرح جدید موسوم به «امامی» نهم مهر با ۱.۱ درصد افزایش نسبت به روز گذشته، با قیمت ۱۱۴ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان در بازار آزاد عرضه شد.
سکه گرمی نیز با رشدی مشابه، با قیمت ۱۷ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان فروخته شد.
روزنامه کیهان قطع اینترنت افغانستان را به قیمت دلار در ایران مرتبط کرد
روزنامه کیهان که زیر نظر نماینده علی خامنهای اداره میشود، قطع اینترنت افغانستان را به کنترل قیمت ارز در ایران مرتبط کرد و نهم مهرماه نوشت قیمت دلار در ایران «با اشراف سرویسهای اطلاعاتی دشمن در افغانستان، امارات متحده عربی و عراق» تعیین میشود که باید «به غیرت هر ایرانی» بر بخورد.
افغانستاناینترنشنال به نقل از منابع آگاه امنیتی گزارش داد هبتالله آخوندزاده، رهبر طالبان، با مشورت جمهوری اسلامی و روسیه، تصمیم به قطع اینترنت افغانستان گرفته است.
این تصمیم با واکنشها و انتقادات گسترده بینالمللی مواجه شده است.
هفتم مهر اینترنت و خدمات مخابراتی در افغانستان بهطور کامل قطع شد. طالبان تاکنون هیچ توضیحی در این زمینه ارائه نکرده است.
پنجم مهر و با اعلام فعالسازی مکانیسم ماشه، قیمت هر گرم طلا در بازار از ۹ میلیون و ۶۰۰ هزار تومانِ روز کاری قبل از آن، به ۱۰ میلیون و ۲۶۰ هزار تومان رسید.
بانک مرکزی جمهوری اسلامی در روزهای گذشته اعلام کرد از هفت مهر ۵۰۰ میلیون دلار ارز مداخلهای به بازار تزریق خواهد کرد تا «فشار بر نرخ دلار آزاد کاهش یابد».
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، ششم مهر نوشت اگر این ارزپاشی میلیون دلاری به شکل اسکناس یا حوالههای آماده تحویل در اختیار بازار آزاد قرار گیرد، میتواند «فشار تقاضا را در کوتاهمدت کاهش دهد» و نرخ دلار را تا ۱۰ هزار تومان پایین بیاورد.
صبح صادق، نشریه روزانه معاونت سیاسی سپاه پاسداران، ۲۹ تیر با پیشبینی فعال شدن مکانیسم ماشه، خواستار «آمادهسازی روانی جامعه» برای مقابله با شوک اقتصادی ناشی از بازگشت تحریمها شده بود.
فرانسه، آلمان و بریتانیا ششم شهریور ساز و کار مکانیسم ماشه را که در برجام پیشبینی شده بود، فعال کردند و تمامی تحریمهای سازمان ملل علیه جمهوری اسلامی ساعت ۳:۳۰ بامداد ششم مهر به وقت ایران دوباره اعمال شدند.
کارشناسان اقتصادی در سناریویی بدبینانه، پیشبینی کردهاند نرخ ارز با جهشی چشمگیر به ۱۶۵ هزار تومان خواهد رسید و تورم نیز به ۹۰ درصد افزایش مییابد. رشد اقتصادی کشور هم در همه سناریوها منفی پیشبینی شده است.
رضا حاجیکریم چهارشنبه نهم مهر در مصاحبه با خبرگزاری ایلنا توضیح داد که تخلیه استانهای مجاور دریاچه ارومیه بهدلیل طوفان نمک آغاز شده است.
او این طوفان و افزایش درجه حرارت بهخاطر انعکاس نور خورشید را از پیامدهای خشک شدن دریاچه ارومیه خواند که زندگی و زیستپذیری در منطقه را تحتتاثیر قرار میدهد و از بین میبرد.
این مقام صنعت آب، چنین پیامدهایی را تنها «شروع ماجرا» خواند و گفت: «امروز دریاچه ارومیه مانند یک بیمار اورژانسیِ رو به اغماست.»
در هفتههای گذشته تصاویری ماهوارهای و دادههایی علمی منتشر شد که حاکی از کاهش بیش از ۹۸ درصدی حجم آب دریاچه ارومیه نسبت به سال ۱۳۷۴ بود و نشان میداد پیشبینی «دریاچه در حال مرگ» اکنون اتفاق افتاده است.
مهدی زارع، استاد پژوهشگاه بینالمللی زلزلهشناسی و مهندسی زلزله، ۲۵ شهریور هشدار داد از دست رفتن این پهنه آبی باعث افزایش نمکزارها، تغییرات اقلیمی محلی و خطر تشدید بیماریهای تنفسی خواهد شد.
او یکی از عوامل اصلی خشک شدن دریاچه را «ساخت میانگذر شهید کلانتری و پل دریاچه» دانست که «تبادل طبیعی آب را مختل و یک فاجعه آهسته را به یک فروپاشی سریع تبدیل کرده» است.
علاوه بر این، احداث بیش از ۴۰ سد روی رودخانههای تغذیهکننده و گسترش زمینهای کشاورزی پرآب، جریان ورودی آب به دریاچه را به شدت کاهش داده است.
حاجیکریم نیز در مصاحبه با ایلنا، به نقش پررنگ کشاورزی در این بحران اشاره کرد و گفت اگر ۳۱ هزار هکتار از اراضی کمبازده و بلندآب از چرخه کشت خارج شوند و ۲۵ هزار هکتار یونجهکاری جای خود را به محصولات راهبردی بدهد، میتوان حدود ۴۷۵ میلیون مترمکعب آب در حوزه دریاچه صرف کرد.
او تاکید کرد اگر سطح زیر کشت باغات سیب و کاشت محصولات آببر حوضه دریاچه اورمیه کاملا متوقف شوند، این پهنه آبی به حیات اکولوژیک برمیگردد و زنده میشود و در غیر این صورت «به مسیر قهقرایی خود ادامه میدهد».
دریاچه ارومیه از دهه ۱۳۵۰ بهعنوان ذخیرهگاه زیستکره یونسکو شناخته میشد و بهعنوان زیستگاه گونههای منحصر به فرد پرندگان، نقشی کلیدی در تنظیم اقلیم منطقهای داشت.
طی سه دهه گذشته مساحت آب دریاچه ارومیه از شش هزار کیلومتر مربع به کمتر از ۵۰۰ کیلومتر مربع کاهش یافت و اکنون به کمتر از یک درصد حجم اولیه رسیده است.
هممیهن چهارشنبه نهم مهر در گزارشی نوشت انتشار تصویری از اتوبوس مچالهشده دانشجویان پیراپزشکی سرخه در محور سمنان-سرخه، بار دیگر بحث ایمنی سرویسهای دانشجویی را به صدر اخبار آورد.
در این سانحه دو دانشجوی ۲۰ و ۲۵ ساله جان خود را از دست دادند و ۱۱ نفر دیگر مصدوم شدند که سه نفر از آنان در بخش مراقبتهای ویژه بستریاند.
احمد کرمیاسد، رییس پلیس راه فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی (فراجا)، علت اولیه تصادف سمنان را «بیتوجهی راننده اتوبوس به جلو و رعایت نکردن حق تقدم از سوی راننده تریلی» اعلام کرد.
هممیهن با اشاره به شمار قابل توجه تصادف سرویسهای دانشگاهی، به نقل از کارشناسان حملونقل نوشت بسیاری از این سرویسها برای مسیرهای شهری طراحی شدهاند نه جادههای بینشهری.
همچنین دانشگاهها از خودروهای فاقد مجوز استفاده میکنند.
زنجیره سوانح در یک دهه
در سالهای گذشته حوادث مرگباری مانند واژگونی اتوبوس علوم و تحقیقات در دی ۱۳۹۷ با ۹ قربانی و تصادف اتوبوس دانشجویان گیلانی در شهریور ۱۴۰۳ خبرساز شدند.
در یک دهه اخیر، سوانحی نیز در دانشگاههای بوشهر، دامغان، کردستان، کرمان، لرستان و نجفآباد، جان دانشجویان را گرفته است.
آمارهای رسمی نیز تصویری هشداردهنده از وضعیت جادهها نشان میدهند.
بر اساس دادههای سازمان پزشکی قانونی، در سال ۱۴۰۳ بیش از ۱۹ هزار و ۴۰۰ نفر در سوانح رانندگی کشته شدند که ۴۸ درصد موارد در هفت استان اصفهان، تهران، خراسان رضوی، خوزستان، سیستانوبلوچستان، فارس و کرمان، ثبت شده است.
وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی میگوید سالانه بین ۷۰۰ تا ۸۰۰ هزار نفر در تصادفات جادهای در ایران مصدوم میشوند و بیش از نیمی از قربانیان زیر ۳۰ سال دارند.
زیرساخت فرسوده، عامل اصلی مرگ و میر در سوانح جادهای
مهرداد تقیزاده، معاون پیشین وزارت راه و شهرسازی، گفت کمیسیون ایمنی راههای کشور که متولی اصلی این حوزه است، دیگر جلسات منظم ندارد.
او افزود: «زمانی اگر سانحهای رخ میداد، جلسه فوقالعاده تشکیل میدادیم و استانداران باید پاسخ میدادند. حالا ماهها میگذرد و هیچ جلسهای برگزار نمیشود.»
به گفته تقیزاده، خرابی گسترده دوربینهای کنترل سرعت، نبود نقشه راه ایمنی و بیتوجهی به وضعیت جادهها، همه در وقوع این فجایع نقش دارند.
در سالهای گذشته بسیاری از کارشناسان و شماری از مسئولان، جانباختگان حوادث ترافیکی و رانندگی را قربانیان بیکیفیتی خودروها و راهها دانستهاند.
هرمز ذاکری، کارشناس ایمنی حملونقل نیز با اشاره به استفاده از اتوبوسهای درونشهری در مسیرهای جادهای به هممیهن گفت: «این زیرساختها غلط است و باید انتظار چنین سوانحی را داشت.»
او تاکید کرد مشکل فقط در جاده نیست بلکه در نبود رفاه، ایمنی و نظارت ریشه دارد و افزود انواع سواری، موتورسیکلت و وسایلنقلیه سنگین، «فرسودگی شدید» دارند.
سال ۱۴۰۲ با ثبت بیش از ۲۰ هزار مورد تلفات، رکورد ۱۲ ساله مرگ و میر تصادفات جادهای در ایران شکسته شد.
ذاکری گفت: «حوادث جادهای هر روز تکرار میشوند اما وقتی قربانی دانشجو است، جامعه تکان میخورد.»
وبسایت حالوش که اخبار استان سیستان و بلوچستان را پوشش میدهد، به نقل از منابع آگاه نوشت فضای زاهدان از بامداد سهشنبه هشت مهر به شدت امنیتی است و نیروهای مسلح در نقاط مختلف شهر مستقر شدهاند.
به گفته این منابع، علاوه بر زاهدان، سایر شهرهای سیستان و بلوچستان نیز از ساعات اولیه صبح هشتم مهر با فضای سنگین امنیتی مواجه شدهاند.
حالوش به نقل از شهروندان بلوچ نوشت سالگرد جمعه خونین همواره برای مردم یادآور یکی از خونبارترین سرکوبهای سالهای اخیر است و حکومت با امنیتی کردن شهرها میکوشد مانع برگزاری هرگونه تجمع یا مراسم یادبودی شود.
هشتم مهر ۱۴۰۱ که به جمعه خونین زاهدان مشهور است، تجمعی از سوی نمازگزاران در اعتراض به تجاوز یک فرمانده انتظامی در چابهار به یک دختر ۱۵ ساله بلوچ شکل گرفت.
در واکنش، ماموران نظامی و عوامل جمهوری اسلامی از جمله با تکتیراندازهای مستقر بر پشتبامها، با گلولههای جنگی تجمعکنندگان و دیگر شهروندان را در مصلای زاهدان هدف قرار دادند.
در جریان این حمله، دستکم ۱۰۵ شهروند شامل ١٧ کودک و نوجوان کشته و حداقل ۳۰۰ تن دیگر قطع نخاع، نابینا، مجروح و نقص عضو شدند.
حدود یک ماه بعد و در روز ۱۳ آبان، حمله مرگبار دیگری این بار در شهر خاش رخ داد و با شلیک گلولههای جنگی ماموران امنیتی به نمازگزاران این شهر، دستکم ۱۸ نفر کشته و دهها نفر دیگر مجروح شدند.
از آن زمان به مدت بیش از یک سال، مردم زاهدان هر هفته راهپیمایی و تجمع داشتند که به جمعههای اعتراضی مشهور شده بود.
معترضان در این راهپیماییها شعارهایی علیه جمهوری اسلامی و علی خامنهای سر میدادند.
در سه سال گذشته و به ویژه در جریان اعتراضهای مستمر شهروندان، همواره فضایی امنیتی و نظامی بر زاهدان و دیگر شهرهای سیستان و بلوچستان حاکم بوده است.
این فضای امنیتی همراه با احضار و بازداشت خشونتبار شهروندان بلوچ، در سه سال گذشته، در آستانه سالگرد جمعه خونین شدت گرفته است.
