تهران و تلآویو بار دیگر در جنگ اخیر شاهد نبردی متفاوت بودند؛ نبردی که به گفته یووال اشتاینیتز، رئیس هیئتمدیره صنایع دفاعی رافائل، بیش از هر چیز «جنگ فناوری» بود.
او در گفتوگو با روزنامه اورشلیمپست تاکید کرد عملیات «طلوع شیران» نشان داد فناوری پیشرفته اسرائیل نهتنها برتری، بلکه «برتری مطلق» را برای این کشور رقم زد.
«رافائل ادونسدیفنسسیستمز» یک شرکت اسرائیلی پیشرو در توسعه فناوریها و سامانههای نظامی و دفاعی است.
اشتاینیتز در دفتر خود در تلآویو به این روزنامه اسرائیلی گفت: «در همان ۲۰ ثانیه نخست عملیات، مقامات ارشد ایران کشته شدند و ظرف ۴۸ ساعت اسرائیل به برتری کامل هوایی دست یافت. ما کشور کوچکی هستیم، اما تواناییهای یک ابرقدرت را نشان دادیم.»
نقش محوری رافائل و شکاف حیاتی فناوری
اشتاینیتز که سابقه وزارت اطلاعات، ریاست کمیته دفاعی-امنیتی کنست و طراحی دکترین امنیتی اسرائیل را دارد، توضیح داد سامانههای رافائل نقش تعیینکنندهای در این جنگ ایفا کردند. از موشکهای «اسپایک» گرفته تا پهپادها و سامانههای بدون سرنشین، مجموعهای از فناوریهای بومی در نابودی موشکهای بالستیک ایران و پرتابگرهای آنها بهکار رفت.
به نوشته اورشلیمپست، این فناوریها حتی از راه دور و بدون نیاز به حضور فیزیکی در خاک ایران فعال بودند. به این ترتیب، فاصله نزدیک به ۱۸۰۰ کیلومتری میان دو کشور دیگر مانعی برای عملیات نظامی نبود.
اشتاینیتز شکاف فناورانه میان اسرائیل و [حکومت] ایران را «حیاتی» توصیف کرد و افزود: «هر دو کشور هواپیماهایی با نزدیک به ۵۰ سال عمر در اختیار دارند، اما زیرسامانههای اسرائیل در جهان بهترین است. تفاوت میان شکست و پیروزی دقیقاً در همین فناوریهاست.»
«گنبد آهنین» و سپر چندلایه دفاعی
اشتاینیتز تصریح کرد بدون سامانه گنبد آهنین، خسارات در خاک اسرائیل بسیار بیشتر بود. او گفت: «هیچکس باور نمیکرد این سامانه بتواند موشکهای بالستیک و پهپادها را رهگیری کند، اما موفق شد. گنبد آهنین اسرائیل را نجات داد.»
در طول جنگ، بیش از ۵۵۰ موشک بالستیک ایران به سمت شهرهای اسرائیل شلیک شد که بخش اعظم آنها توسط سامانههای چندلایه شامل گنبد آهنین، فلاخن داوود و آرو-۳ رهگیری شدند.
از میان ۱۱۰۰ پهپاد پرتابشده از ایران تنها یکی به ساختمانی مسکونی اصابت کرد. اشتاینیتز این نرخ رهگیری را «بیسابقه در جهان» خواند.
پرتو آهنین؛ نقطه عطف تاریخی
رئیس شرکت رافائل اعلام کرد پروژه لیزری «پرتو آهنین» بهزودی گنبد آهنین را تحتالشعاع قرار خواهد داد. او گفت: «ما نشان دادهایم پرتو آهنین میتواند راکتها، موشکهای کروز، پهپادها و حتی گلولههای توپخانه را رهگیری کند. این یک نقطه عطف تاریخی است.»
طبق گزارش اورشلیمپست، نخستین سامانه عملیاتی پرتو آهنین تا نوامبر ۲۰۲۵ به ارتش تحویل داده خواهد شد و سامانههای بیشتری در سال ۲۰۲۶ مستقر میشوند. نسخه متحرک این سامانه که روی خودرو نصب میشود نیز در میدان جنگ مؤثر بوده است.
اشتاینیتز همچنین به مزیت اقتصادی سامانه اشاره کرد و گفت: «هر موشک گنبد آهنین ۱۰۰ هزار دلار هزینه دارد، اما هر شلیک لیزری تنها سه دلار است. هیچ محدودیتی در تعداد رهگیریها وجود ندارد؛ کافی است سامانه شارژ شود.»
آینده جنگهای فناورانه
اشتاینیتز تاکید کرد که لیزرها بهویژه در مقابله با دستههای بزرگ پهپاد بهتر عمل میکنند و در آینده حتی قادر به رهگیری موشکهای بالستیک دوربرد در فضا خواهند بود.
او افزود: «کشورهای بزرگ جهان سالها و میلیونها دلار در فناوری لیزری سرمایهگذاری کردهاند، اما این اسرائیل و رافائل بودند که آن را به میدان جنگ آوردند. برای پیروزی و بازدارندگی، بهترین فناوری لازم است؛ این تفاوت میان نابود کردن یا نابود شدن است.»
بر اساس گزارشی که روزنامه تایمز اسرائیل پنجشنبه ۲۷ شهریور منتشر کرد بارنیا در مراسم اهدای جایزه نخستوزیر اسرائیل به موساد، که با حضور بنیامین نتانیاهو برگزار شد، تاکید کرد: «ما پیروز شدیم و همچنان پیروز خواهیم شد. موساد توانمندیهای عملیاتی بسیار قدرتمند و خلاقانهای دارد، بهویژه داخل ایران و در قلب تهران.»
به گفته بارنیا، عملیات موساد نشان داده ایران «قابل نفوذ» است، اما تلاشها متوقف نخواهد شد.
او در این مراسم که در سالگرد عملیات موسوم به «پیجر» برگزار شد، افزود: «ما همچنان به تقویت توانمندیهایمان در ایران ادامه میدهیم، چشمهایمان از داخل ایران باز است تا بدانیم پشت درهای بسته چه میگذرد و اجازه نخواهیم داد هیچ ایدهای که امنیت ما را به خطر اندازد رشد کند.»
۲۸ شهریور سال گذشته و در نتیجه انفجار پیجرهای حزبالله لبنان، دستکم ۹ نفر کشته و نزدیک به ۳ هزار نفر زخمی شدند که به گفته منابع لبنانی اکثرا از ناحیه صورت و چشم و دست آسیب دیدهاند. شبکه تلویزیونی الحدث آن زمان گزارش داد در نتیجه این انفجارها نزدیک به ۵۰۰ نفر از اعضای حزبالله بینایی خود را از دست دادند.
شبکه ۱۳ اسرائیل ۲۵ شهریور گزارش داد که موساد در عملیات «طلوع شیران»، ۱۰۰ مامور محلی را در ایران مستقر کرد که ماموریت آنها نابود کردن بخش بزرگی از پرتابگرهای موشکی و سامانههای پدافند هوایی جمهوری اسلامی در همان آغاز جنگ ۱۲ روزه بود.
طبق این گزارش، موساد یک «ارتش کوچک» تشکیل داد که سامانههای موشکی سنگین که هر کدوم صدها کیلوگرم وزن داشتند را به داخل ایران قاچاق کرده و سامانهها را علیه پدافند هوایی جمهوری اسلامی به کار گرفتند. به گفته این رسانه، این سامانهها توانستند بخشهایی از سامانههای موشکی زمینبهزمین و دفاع هوایی جمهوری اسلامی را از کار بیندازند.
روزنامه اورشلیمپست یکشنبه ۲۳ شهریور گزارش داد دهها مامور زن موساد در جریان حملات اسرائیل به تاسیسات هستهای و موشکی جمهوری اسلامی در جنگ ۱۲ روزه، وارد خاک ایران شدند و در عملیات میدانی مشارکت داشتند.
پایگاه خبری تایمز اسرائیل ۱۵ مرداد در مطلبی تحلیلی درباره جنگ ۱۲ روزه و برنامه نفوذ اطلاعاتی موساد نوشت: «کارآمدی موساد اسرائیل افسانهای است؛ بنیان آن بر شبکهای عمیق از عوامل نفوذی و سامانههای گردآوری اطلاعات پیشرفته استوار است.»
مهدی کروبی، از رهبران اعتراضات به نتایج انتخابات سال ۱۳۸۸، هشتم تیرماه به حملات اسرائیل در جریان جنگ اخیر اشاره کرده و گفته بود نفوذ اسرائیل تنها در بخشهای نظامی نیست و این نفوذ «همه جا» وجود دارد.
اولیانوف چهارشنبه ۲۶ شهریور در کانال تلگرامی خود نوشت جمهوری اسلامی در نشست آژانس بینالمللی انرژی اتمی، پیشنویس قطعنامهای با عنوان «ممنوعیت هرگونه حمله و تهدید به حمله علیه تاسیسات و سایتهای هستهای تحت پادمانهای آژانس» را ارائه کرده است.
به گفته او، چین، نیکاراگوئه، روسیه و ونزوئلا در نوشتن این پیشنویس مشارکت داشتهاند.
پیش از او و در ۲۵ شهریور، اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت تهران همراه این کشورها به علاوه بلاروس، در راستای «دفاع از تمامیت پیمان منع اشاعه (انپیتی)» پیشنویس قطعنامهای را به کنفرانس عمومی آژانس ارائه کرده است.
بقائی گفت در این قطعنامه تصریح شده که همه کشورها از «حق غیر قابل سلب برای بهرهمندی از انرژی هستهای برای مقاصد صلحآمیز» برخوردارند و «مستحق تضمینهای موثر در برابر هرگونه حمله یا تهدید به حمله» هستند.
شبکه المیادین ۲۶ شهریور گزارش داد به نسخهای از این پیشنویس دست یافته است و افزود: «قطعنامه بر اهمیت تحقق کامل و موثر اهداف آژانس در تسریع نقش انرژی هستهای در برقراری صلح تاکید میکند.»
به گفته این رسانه، قطعنامه خواهان محکومیت «حملات عمدی و غیرقانونی» به تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی در جریان جنگ ۱۲ روزه شده است.
این پیشنویس حملات به تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی را «نقض آشکار قوانین بینالمللی و منشور سازمان ملل» دانسته است.
این قطعنامه قرار است پنجشنبه ۲۷ شهریور در شصت و نهمین نشست عمومی سالانه کشورهای عضو آژانس بینالمللی انرژی اتمی در وین به رای گذاشته شود.
رضا نجفی، نماینده جمهوری اسلامی در آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ۲۵ شهریور طرح قطعنامه ممنوعیت حمله به تاسیسات هستهای را در تاریخ آژانس دارای سابقه خواند.
او از تلاش جمهوری اسلامی برای تصویب این قطعنامه در وین خبر داد و گفت: «اکثریت کشورها با آن موافق هستند اما تحت فشار سیاسی آمریکا پیگیری میشود... بنابراین اگر این قطعنامه به تصویب نرسد، جای تعجب نخواهد بود.»
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، ۲۶ شهریور در نشستی خبری درباره توافق اخیر تهران با آژانس گفت: «ما نشان دادیم از دیپلماسی گریزان نیستیم و کسی نمیتواند جمهوری اسلامی را متهم کند از دیپلماسی رویگردان شده است.»
او گفت آژانس هیچ گزارش و گزارهای مبنی بر «انحراف برنامه هستهای ایران از مسیر صلحآمیز» ارائه نکرده است و تهدید آمریکا و اروپا را «تزویر و نفاق» و «بهانههایی برای اعمال فشار بر ایران» توصیف کرد.
اتحادیه اروپا و آمریکا ۱۹ شهریور در نشست شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی در وین هشدار دادند تهران باید فورا همکاری با این نهاد را از سر بگیرد.
وزارت امور خارجه آلمان چهارشنبه ۲۶ شهریور از تماس تلفنی وزیران امور خارجه تروئیکای اروپایی و همچنین کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی خبر داد.
وزیران امور خارجه بریتانیا، آلمان، فرانسه، و کالاس در این تماس بر ادامه تلاشهای دیپلماتیک تاکید کردند.
وزارت امور خارجه آلمان در اطلاعیه خود تاکید کرد: «ایران باید مذاکرات را از سر بگیرد، اجازه بازرسی از سایتهای حساس را بدهد و درباره ذخایر اورانیوم با غنای بالا پاسخگو باشد.»
بر اساس این اطلاعیه، سه کشور اروپایی بار دیگر بر فوریت موضوع و عزم خود برای پیشبرد بازگرداندن تحریمها در صورت عدم اقدام ملموس ایران در روزهای آینده تاکید کردند.
سه کشور اروپایی عضو برجام فرایند فعالسازی مکانیسم ماشه برای بازگرداندن تحریمها را آغاز کردهاند.
بریتانیا، فرانسه و آلمان ششم شهریور در نامهای به شورای امنیت، از تصمیم خود برای آغاز فرآیند فعالسازی مکانیسم ماشه و بازگشت تحریمهای سازمان ملل علیه جمهوری اسلامی خبر دادند.
بدین ترتیب جمهوری اسلامی تنها تا پایان سپتامبر (هشتم مهر) فرصت دارد که با غرب به توافق برسد و از بازگشت تحریمها جلوگیری کند.
خبرگزاری فرانسه ۲۶ شهریور درباره تماس عراقچی با تروئیکای اروپایی نوشت هدف از این تماس، بحث در مورد اعمال مکانسیم ماشه و تاکید بر شروطی است که کشورهای اروپایی برای تهران تعیین کردهاند تا این تصمیم به تاخیر بیفتد.
در روزهای اخیر، گمانهزنیها در خصوص سرنوشت برنامه هستهای تهران، تصمیم تروئیکای اروپایی برای فعالسازی مکانیسم ماشه و واکنش احتمالی جمهوری اسلامی به آن شدت گرفته است.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، ۲۴ شهریور در یک نشست خبری در اورشلیم گفت که «ایران هستهای تحت حاکمیت روحانیون تندرو شیعه» با سلاحهای هستهای و موشکهای دوربرد، خطری غیرقابل قبول نهتنها برای اسرائیل و آمریکا، بلکه برای کل جهان است.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، ۲۵ شهریور به ایراناینترنشنال گفت برای جلوگیری از نهایی شدن ساز و کار ماشه «هنوز زمان وجود دارد».
شبکه فاکسنیوز در گزارشی اعلام کرد: «به محض آگاهی از این ضربالاجل، برنامهریزی برای تعیین گزینههای حمله آغاز شد تا در پایان مهلت مقرر، به ترامپ ارائه شوند.»
به گفته این فرمانده نظامی، عملیات فراتر از یک موج حمله طراحی شده بود و عوامل برای سناریوهای گستردهتر نیز آماده بودند: «هیچکس نمیخواهد ایران به سلاح هستهای دست یابد. این عملیات درباره بازگرداندن و تقویت بازدارندگی در برابر رژیمی بود که همه میدانند با این توانمندی، ثبات منطقه و جهان را بر هم خواهد زد.»
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، اعلام کرد با حملات آمریکا، برنامه هستهای حکومت ایران «بهطور کامل نابود شده است».
واکنش تلافیجویانه جمهوری اسلامی علیه نیروهای نظامی آمریکا محدود بود.
تهران حملهای به یک پایگاه هوایی آمریکا در قطر انجام داد اما پیشاپیش هر دو طرف را مطلع کرد و در این ضدحمله، کسی آسیب ندید.
یکی از فرماندهان ارتش آمریکا در عملیات حمله بمبافکنهای بی-۲ پیش از این جزییات جدیدی از این حمله ارائه کرد و به فاکسنیوز گفت که در مجموع چهار هزار نفر این حمله را پشتیبانی و اجرا کردند.
در جریان جنگ ۱۲ روزه اسرائیل و جمهوری اسلامی، هفت فروند بمبافکن بی-۲ در عملیات «چکش نیمهشب» علیه تاسیسات اتمی جمهوری اسلامی از پایگاه وایتمن آمریکا به سمت ایران به پرواز درآمدند.
فاکسنیوز دوشنبه ۲۴ شهریور در گزارشی از پایگاه هوایی وایتمن، توانست با سرهنگ جاش ویتالا، از فرماندهان ارتش آمریکا و همکارانش درباره این که چگونه این هفت بمبافکن، نخستین استفاده رزمی از بمبهای سنگرشکن ۳۰ هزار پوندی آمریکا را علیه سایتهای هستهای ایران انجام دادند، گفتوگو کند.
ویتالا و همکاران او شرح دادند که چهار هزار نفر بهصورت محرمانه کار کردند تا این هفت بمبافکن رادارگریز را به ماموریتی ۳۰ ساعته به درون حریم هوایی ایران بفرستند.
این هواپیماها پیشتر در واکنش به حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱، مواضع طالبان در افغانستان را هدف قرار دادند و مسیر را برای ورود نیروهای آمریکایی به این کشور هموار کردند. آن عملیات بیش از ۴۴ ساعت طول کشید اما به گفته ویتالا، ماموریت ایران، «طولانیترین ماموریت بزرگ بمباران هوایی با بی-۲ در تاریخ» به شمار میرود.
همچنین نخستین بار بود که بمب نفوذگر عظیمالجثه ۳۰ هزار پوندی ایالات متحده در جریان یک نبرد به کار رفت.
این نیروهای ارتش آمریکا این حمله را «اجرایی بینقص» نامیدند و روایتهایی از فشار کار، آموزش و هماهنگی لازم برای اجرای آن ارائه دادند.
