گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال و همچنین گزارش رسانههای داخلی در ایران، از کمبود شدید و پایین آمدن کیفیت آب در تهران و برخی مناطق دیگر کشور حکایت دارند. در برخی مناطق، برنامه جیرهبندی آب به اجرا گذاشته شده است.
پنجشنبه ۲۶ تیر، یک شهروند از استان آذربایجان غربی با ارسال ویدیویی به ایراناینترنشنال، از کیفیت پایین آب لولهکشی انتقاد کرد و گفت: «علی خامنهای این آب کثیف را در لولهها میفرستد که ما بخوریم و بابتش پول هم میگیرد.»
او افزود: «این آب همان آب جوی و فاضلاب است.»
یک شهروند دیگر از مشهد با ارسال ویدیویی به ایراناینترنشنال، با اشاره به کیفیت بد آب آشامیدنی و قطعیهای مکرر آب و برق گفت: «این حکومت ۴۶ سال به اسم اسلام مردم را تیغ زد. مردم این حکومت را فحش میدهند و منتظر یک خیزش هستند.»
مخاطبان با ارسال ویدیوهایی به ایراناینترنشنال، رهبر جمهوری اسلامی را مسئول اصلی بحران کمبود شدید آب و برق در کشور دانستند.
یکی از شهروندان در پیام خود توجه و هشدار داد که دستگاههای اکسیژن بیماران هنگام قطع برق از کار میافتند.
شهروندی دیگر با اشاره به مشکلات روزمره ناشی از قطع برق و آب، آن را محدود به روزهای اخیر ندانست و تاکید کرد این بحران پیش از جنگ ۱۲ روزه آغاز شده بود.
یک شهروند نیز در پیام ویدیویی خود به ایراناینترنشنال، کیفیت نامناسب آب آشامیدنی در منطقه رسالت اهواز را نشان داد.
بازگشت نوبتبندی قطع آب و برق پس از پایان جنگ ۱۲ روزه
روزنامه هممیهن در شماره پنجشنبه خود، از «جیرهبندی خاموش آب» در پایتخت خبر داد و نوشت: «آبفا قطعی آب را تکذیب کرده و فقط به افت فشار اشاره میکند؛ با وجود این، مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان تهران اعلام کرده که مردم باید به فکر خرید تانکر و مخزن آب باشند.»
این روزنامه افزود: «طی هفتههای اخیر به جز برق، شاهد سهمیهبندی آب در برخی از نقاط تهران هستیم که وزارت نیرو این موضوع را رد میکند و اعلام کرده که تنها فشار آب کاهش یافته است.»
با این حال، بررسیهای هممیهن نشان میدهد مناطق جنوبی و حاشیهای تهران با قطع مکرر آب و برق دستوپنجه نرم میکنند.
بر اساس این گزارش، مناطقی همچون صالحیه، پیشوا، برخی روستاهای کهریزک و باقرشهر طی هفتههای اخیر با قطع آب مواجه بودهاند و در شماری از این مناطق، قطعی آب بهصورت برنامهریزی شده و شبانه انجام میشود.
وعدههای مقامهای جمهوری اسلامی
پیش از این، عباس علیآبادی، وزیر نیروی دولت مسعود پزشکیان، از آسیب دیدن برخی خطوط لوله آب در تهران در روزهای اول جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل خبر داد و در عین حال گفت: «صنعت آب و برق توان رویارویی با شرایط سختتر از جنگ اخیر را دارد.»
همزمان، استاندار خوزستان اعلام کرد این استان در شرایط ویژهای قرار دارد و منابع آبی موجود پاسخگوی کشت محصولات آببر مانند برنج نیست.
محمدرضا موالیزاده گفت: «در برخی مناطق شوری آب به ۲۷ هزار واحد رسیده و نخلستانهای استان در معرض نابودیاند.»
هاشمی گلپایگانی پنجشنبه ۲۶ تیر در مصاحبه با خبرگزاری ایلنا گفت: «شکایتهایی علیه بنیاد امور بیماریهای خاص به قوه قضاییه ارسال شده است که شامل پنج شکایت جداگانه از ترک فعل است. برخی از این شکایتها به مرحله جلب دادرسی رسیده و فرایند قانونی خود را طی میکند.»
او افزود هزار و ۷۰۰ نفر، از جمله ۹۰۰ بیمار پروانهای و والدین آنها، بهصورت رسمی شکایت خود را علیه بنیاد امور بیماریهای خاص به ثبت رساندهاند.
او از ارائه درخواست خانه ایبی به مجلس شورای اسلامی برای تغییر اساسنامه بنیاد خبر داد و تاکید کرد علاوه بر بیماران پروانهای، چهار انجمن هموفیلی، تالاسمی، اماس و اوتیسم نیز در خصوص عملکرد این نهاد «حرف برای گفتن» دارند.
بیماری پروانهای یا ایبی یک اختلال ژنتیکی نادر و مزمن است که پوست مبتلایان را بهشدت حساس و آسیبپذیر میکند. در این بیماری، حتی تماسهای سطحی میتواند منجر به زخم و تاولهای دردناک شود. افراد مبتلا به این بیماری نیازمند مراقبتهای ویژه، پانسمانهای تخصصی و حمایت مداوم برای پیشگیری از عفونت و کنترل علائم هستند.
پیشتر در دیماه ۱۴۰۳، حمیدرضا ادراکی، مدیرعامل بنیاد بیماریهای نادر در ایران، اعلام کرد بهدلیل تاخیر در ترخیص داروها از گمرک، تامین داروی بیماران نادر بهموقع انجام نمیشود و در برخی موارد، تاریخ مصرف داروها پیش از رسیدن به بیماران منقضی میشود.
او اضافه کرد شرکتهای داخلی «بهدلیل مقرون به صرفه نبودن»، داروی بیماریهای نادر را تولید نمیکنند.
عدم شفافیت در هزینهکرد بنیاد امور بیماریهای خاص
رییس هیات مدیره خانه ایبی در ادامه مصاحبه خود از عدم شفافیت بنیاد امور بیماریهای خاص و نحوه تعامل آن با انجمنهای زیرمجموعهاش انتقاد کرد.
او گفت: «برخی [انجمنها] خدمات را دریافت میکنند اما شفاف و با صراحت به آنها هم اعلام نمیکنند بودجه و ردیف اعتباری که دریافت میکنند، چه مقدار باید صرف تالاسمی شود و چه مقدار برای هموفیلی. ظاهرا آنها به ساختوساز اعتقاد دارند.»
هاشمی گلپایگانی با اشاره به عدم پاسخگویی بنیاد به بیماران پروانهای افزود: «بهصراحت عرض میکنم در چند سال اخیر هیچ کمکی نکردهاند .... بنیاد امور بیماریهای خاص به نامهها و مکاتبات جواب نمیدهد. بیماران به همین دلیل شکایت رسمی کردند و دادستانی کل کشور و خیلی از جاهای دیگر در جریان هستند.»
به گفته او، بنیاد در شمال تهران بیمارستانی احداث کرده اما درباره افتتاح یا عدم افتتاح آن اطلاعرسانی نمیکند: «حالا بیمارستان را ساختهای ... چرا جواب نمیدهی؟ آیا بیمار نمیتواند از سیستان و بلوچستان به تهران بیاید؟ آیا شما برایش کاری انجام میدهید یا نه؟»
بر اساس آمار خانه ایبی، تاکنون هزار و ۲۰۰ بیمار پروانهای در سراسر کشور شناسایی شدهاند.
انبیسی نیوز پنجشنبه ۲۶ تیر به نقل از پنج مقام سابق و فعلی آمریکا نوشت دو سایت هستهای دیگر حکومت ایران آسیب کمتری دیدهاند و میزان تخریب آنها به اندازهای بوده است که تهران در صورت تمایل میتواند ظرف چند ماه آینده، برنامه غنیسازی خود را در این دو مرکز از سر بگیرد.
چهار منبع آگاه گفتند این ارزیابی بخشی از تلاشهای مداوم دولت دونالد ترامپ برای بررسی وضعیت برنامه هستهای جمهوری اسلامی پس از حملات اخیر ایالات متحده، موسوم به عملیات «چکش نیمهشب»، به شمار میرود و در روزهای اخیر، دادههای آن در اختیار شماری از قانونگذاران آمریکایی، مقامهای وزارت دفاع و کشورهای همپیمان واشینگتن قرار گرفته است.
در واکنش به گزارش انبیسی درباره حملات آمریکا به مراکز هستهای ایران، سخنگوی پنتاگون گفت اعتبار رسانههای دروغپرداز شبیه سایتهای هستهای جمهوری اسلامی است.
پیش از حملات اسرائیل به ایران، پنج دور مذاکرات هستهای میان تهران و واشینگتن برگزار شد اما با تاکید مقامهای جمهوری اسلامی بر ادامه غنیسازی در خاک ایران، گفتوگوها به بنبست رسید.
در روزهای اخیر گمانهزنیها درباره سرنوشت برنامه هستهای جمهوری اسلامی، به ویژه ذخایر اورانیوم غنیشده در ایران پس از حملات آمریکا به تاسیسات نطنز، فردو و اصفهان در اول تیر بالا گرفته است.
مخالفت ترامپ با عملیات چندهفتهای علیه برنامه هستهای تهران
انبیسی نیوز در ادامه گزارش خود نوشت فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) پیشتر طرحی جامع برای حمله به تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی تهیه کرده بود که شامل هدف قرار دادن سه سایت دیگر و اجرای عملیات در بازهای چند هفتهای میشد.
بر اساس این گزارش، ترامپ این طرح را بهدلیل مغایرت آن با رویکرد سیاست خارجیاش مبنی بر پرهیز از درگیریهای جدید و تلاش برای دور ماندن آمریکا از منازعات خارجی نپذیرفت.
همچنین نگرانی از تلفات سنگین احتمالی برای هر دو طرف، یکی دیگر از دلایل رد این گزینه نظامی عنوان شده است.
یکی از مقامهای آمریکایی در این رابطه گفت: «ما آماده بودیم همه گزینهها را تا انتها دنبال کنیم اما رییسجمهور تمایلی به این کار نداشت.»
هرچند ترامپ بارها از «نابودی کامل» برنامه هستهای تهران پس از حملات آمریکا سخن گفته، اما با توجه به خروج بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی از ایران و تصمیم جمهوری اسلامی برای تعلیق همکاریها با آژانس، هنوز گزارش تاییدشدهای در این خصوص منتشر نشده است.
روزنامه واشینگتنپست هشتم تیر گزارش داد تماسهای شنودشده از مقامهای جمهوری اسلامی نشان میدهد آنها حملات نظامی آمریکا به تاسیسات هستهای در ایران را «کماثرتر از حد انتظار» توصیف کردهاند.
احتمال حمله مجدد آمریکا و اسرائیل
انبیسی نیوز در ادامه گزارش داد برخی مقامهای آمریکایی و اسرائیلی در حال بررسی این گزینه هستند که در صورت مخالفت جمهوری اسلامی با آغاز مجدد مذاکرات هستهای یا اقدام احتمالی تهران برای بازسازی دو سایت اتمی کمتر آسیبدیده، حملات نظامی جدید در دستور کار قرار گیرد.
مقامهای آمریکایی میگویند فرآیند ارزیابی وضعیت برنامه هستهای حکومت ایران پس از حملات اخیر چند ماه طول میکشد. با این حال، آخرین دادهها نشان میدهند آسیب واردشده به این تاسیسات بیشتر از برآوردهای اولیه بوده است.
آنا کِلی، معاون سخنگوی کاخ سفید، در بیانیهای در پاسخ به انبیسی نیوز گفت: «همانطور که رییسجمهور اعلام کرده و کارشناسان نیز تایید کردهاند، عملیات "چکش نیمهشب" توانمندیهای هستهای ایران را بهطور کامل نابود کرد. به لطف اقدام قاطع او، آمریکا و جهان اکنون در امنیت بیشتری قرار دارند.»
شان پارنل، سخنگوی ارشد پنتاگون نیز در بیانیهای تند خطاب به رسانهها گفت: «اعتبار رسانههای دروغپرداز چیزی شبیه به وضعیت فعلی تاسیسات هستهای ایران است: نابودشده، مدفون در خاک و نیازمند سالها زمان برای بازسازی.»
پارنل افزود: «رییسجمهور ترامپ با صراحت سخن گفت و مردم آمریکا میدانند که تاسیسات هستهای ایران در فردو، اصفهان و نطنز بهطور کامل و مطلق نابود شدهاند. در این باره هیچ تردیدی وجود ندارد.»
ترامپ تاکنون بارها از ادامه مذاکرات هستهای با جمهوری اسلامی حمایت کرده اما منابع آگاه میگویند پایان دادن به غنیسازی در خاک ایران یکی از مهمترین خواستههای واشینگتن در هرگونه گفتوگو با تهران خواهد بود.
در این گزارش که پنجشنبه ۲۶ تیر منتشر شد، آمده است: «در حالی که خوزستان بر نفت تکیه داده، کرمان بر مس و زغالسنگ و هرمزگان بر بنادرش، شاخص فلاکت در این سه استان به مرزهای بیسابقهای رسیده است. طبق دادههای رسمی مرکز آمار، شاخص فلاکت در بهار ۱۴۰۴ به عدد بحرانی ۴۲.۲ رسید اما در این سه استان، آمار به مرزهای فاجعهبار نزدیک شده است.»
شاخص فلاکت که از مجموع نرخ تورم سالانه و نرخ بیکاری فصلی به دست میآید، نشانگر سطح فشار اقتصادی و معیشتی بر جامعه است.
رکنا افزود افزایش همزمان بیکاری و گرانی، ضمن تضعیف قدرت خرید مردم، ثبات اجتماعی و روانی را نیز به خطر میاندازد.
تازهترین آمارها در بهار ۱۴۰۴ از رشد دو واحدی شاخص فلاکت در ایران نسبت به سال قبل حکایت دارند و در این میان، زنگ خطر بیش از هر نقطهای در کشور، در خوزستان، کرمان و هرمزگان به صدا درآمده است.
این در حالی است که هر سه استان از نظر منابع طبیعی و موقعیت راهبردی، جزو مناطق برخوردار کشور محسوب میشوند.
پیشتر مرکز آمار ایران از افزایش چشمگیر قیمت خوراکیهای پرمصرف خانوارها در خردادماه خبر داد.
خوزستان و شاخص فلاکت ۴۶.۶ واحدی
خوزستان با ثبت شاخص فلاکت ۴۶.۶، بالاترین رقم در میان استانهای کشور را به خود اختصاص داده است. این استان ثروتمند که منابع عظیم نفت، گاز، نیشکر، فولاد، آبهای سطحی و بنادر را در خود جای داده، اکنون با ترکیبی از نرخ تورم ۳۵.۶ درصدی و بیکاری ۱۱ درصدی، در صدر جدول فشارهای معیشتی قرار گرفته است.
رکنا با استناد به گزارشهای رسمی نوشت «بحران آب و ریزگردها، مهاجرت اقلیمی گسترده، نرخ بالای بیکاری در مناطق بومی، ضعف زیرساختهای بهداشتی و آموزشی و فساد ساختاری در تخصیص منابع» از مهمترین مشکلاتی هستند که خوزستان با آنها دست و پنجه نرم میکند.
کرمان در رتبه دوم شاخص فلاکت
استان کرمان با شاخص فلاکت ۴۵.۹ در رتبه دوم کشوری قرار گرفته است؛ وضعیتی بحرانی برای استانی که به منابع غنی همچون مس، زغالسنگ، سنگآهن، انرژی خورشیدی و زمینهای حاصلخیز دسترسی دارد.
تحلیلگران معتقدند این شکاف میان ظرفیت و واقعیت، نتیجه توسعهای «منبعمحور» است که بیشتر بر استخراج منابع تمرکز داشته تا بر بهبود کیفیت زندگی ساکنان استان.
رکنا چالشهای موجود در کرمان را «تورم بالا در کالاهای مصرفی، دستمزد پایین کارگران معدن، مهاجرت جوانان بهدلیل نبود فرصت شغلی و ضعف دسترسی به تسهیلات بانکی در مناطق روستایی» برشمرد.
هرمزگان و نابرابری چشمگیر درآمدی
هرمزگان که با وجود موقعیت راهبردی در خلیجفارس و نقش مهم در تجارت دریایی کشور با مشکلات گسترده معیشتی روبهروست، با شاخص فلاکت ۴۵.۸ در رتبه سوم کشوری قرار دارد.
به گزارش رکنا، «رشد حاشیهنشینی، مسکنهای غیررسمی، آموزش ناکافی و تورم بالا» از مهمترین مشکلات این منطقه به شمار میروند.
بر اساس آمارهای رسمی، شکاف درآمدی شدید میان مناطق بندری و حاشیهنشینان بندرعباس، از بالاترین نرخهای نابرابری در کشور است.
هشدار درباره تشدید نارضایتی اجتماعی
رکنا در ادامه گزارش خود نوشت: «شاخص فلاکت تنها یک عدد نیست؛ بلکه بازتابی است از سیاستهای نامتوازن، برنامهریزیهای غیرواقعگرا و گسست اجتماعی در برخی از مهمترین استانهای کشور. وقتی مناطق ثروتمند از نظر منابع در صدر فلاکت قرار میگیرند، این یعنی توزیع منابع و رفاه بهدرستی انجام نشده است.»
این رسانه نسبت به تشدید «نارضایتی اجتماعی، مهاجرت و حتی بیثباتی منطقهای» در کشور هشدار داد و از دولت مسعود پزشکیان خواست تغییر استانداران را در دستور کار قرار دهد.
او سهشنبه ۲۴ تیر در استانداری قزوین از تخلف یک جایگاه سوخت بینراهی در این استان پرده برداشت و گفت که باک سه خودرو هیئت همراه رییسجمهوری با بنزینی پر شد که آلوده به آب بود.
او گفت: «قبل از تاسوعا رییسجمهوری به همراه محافظان زمینی با سه خودرو به سمت تبربز به راه میافتند و نرسیده به خروجی اتوبان رشت در یک مجتمع بنزین میزنند. بعد از بنزین زدن هر سه خودرو نرسیده به تاکستان خاموش میشوند که بعد از پیگیر شدن متوجه شدیم در این جایگاه سوخت بنزین بیکیفیت و مخلوط با آب عرضه میشود و پیشتر هم این تخلف را داشته است.»
به گفته مولوی، مسعود پزشکیان در واکنش به این اتفاق نه با استانداری تماس گرفت و نه اقدامی رسمی انجام داد، بلکه با تاکسی شخصی به تبریز رفت.
مولوی همچنین گفت که تماس با شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی، وجود سابقه تخلف برای جایگاه مذکور را تایید کرده است.
او گفت: «این جایگاه پیشتر هم شکایاتی در همین زمینه داشته است.»
بازرس ویژه رییس دولت در جمهوری اسلامی اما توضیح نداد که این جایگاه چرا با داشتن سابقه تخلف و آگاهی دستگاههای مسئول از این تخلفات، همچنان فعال است.
از «آب در بنزین» تا «کمفروشی سیستماتیک»: روایتی تکرارشونده از جایگاههای سوخت ایران
ماجرای عرضه بنزین آلوده یا کمفروشی در جایگاههای سوخت، پیشینهای طولانی در ایران دارد. بارها گزارشهایی مبنی بر اضافه شدن آب یا حتی هوا به بنزین منتشر شده، و بسیاری از رانندگان ایرانی نسبت به کیفیت سوخت، کاهش زودهنگام میزان بنزین پس از سوختگیری، و فسادهای گسترده در این حوزه اعتراض کردهاند.
در مواردی، فیلمهایی از اختلاف فاحش بین میزان واقعی بنزین دریافتی و عدد نمایشگر پمپ منتشر شده است. یکی از این ویدیوها نشان میدهد بطری یک و نیم لیتری هنگام سوختگیری پر میشود، اما عدد نمایشگر پمپ، سه لیتر را نشان میدهد.
مسئولان همواره این ادعاها را رد کردهاند. فاطمه کاهی، سخنگوی شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی، اخیراً گفته که «امکان امتزاج آب با بنزین از نظر علمی وجود ندارد» و دلیل آن را تفاوت چگالی و سیستم پمپهای استاندارد مخازن عنوان کرده است.
با اینحال، شواهد تجربی و اعتراضهای مردمی نشان میدهد مشکل گستردهتر از آن است که صرفاً با استدلالهای فنی برطرف شود.
برخی گزارشها از تخلفات سیستماتیک جایگاهداران در زمینه مخلوطکردن گازوییل با بنزین، کمفروشی، یا حتی اضافهکردن هوا به باک خودروها حکایت دارد.
ناصر رییسیفر، رییس کانون کارفرمایان جایگاههای سوخت کشور، ضمن رد این اتهامات، گفته بود اگر هم خرابی در سیستم پیش بیاید، از سوی شرکت پالایش و پخش بررسی و اصلاح میشود.
او با اینحال تایید کرد که «در سالهای اخیر، میزان گاز همراه با بنزین افزایش یافته و بخشی از حجم بنزین تبخیر میشود»؛ موضوعی که به زیان جایگاهداران و مصرفکنندگان تمام شده است.
بیژن زنگنه، وزیر سابق نفت، نیز پیشتر از برخورد قضایی با صدها جایگاهدار متخلف خبر داده و گفته بود هر سال ۳۰۰ تا ۴۰۰ جایگاهدار بهدلیل کمفروشی یا تخلفاتی نظیر اختلاط فرآوردهها به زندان میروند.
بیاعتمادی عمومی و ضرورت نظارت شفاف
در حالی که مسئولان وزارت نفت تاکید میکنند نظارتهای کمی و کیفی بهصورت هفتگی انجام میشود، اظهارات بازرس ویژه ریاستجمهوری درباره عرضه بنزین آلوده به آب آن هم در حضور رییسجمهوری، تردیدهایی جدی درباره اثربخشی این نظارتها برانگیخته است.
کارشناسان هشدار میدهند ادامه چنین تخلفاتی نهتنها اعتماد عمومی را از بین میبرد، بلکه امنیت جانی رانندگان را نیز تهدید میکند.
