خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، با اشاره به اظهارات اخیر دونالد ترامپ مبنی بر اینکه «اگر ایران هم مانند سوریه باشد، تحریمهایش لغو خواهد شد»، نوشت: «این سخنان بهمعنای حاکمیت تروریستها بر ایران و سرکوب جبهه مقاومت است.»
این رسانه حکومتی افزود: «مدل آمریکایی رفع تحریمها به معنای حاکم شدن اسرائیل بر ایران خواهد بود.»
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ۲۳ اردیبهشت در سخنرانی خود در عربستان سعودی اعلام کرد که تحریمهای آمریکا علیه سوریه را لغو میکند «تا به آنها فرصتی برای شکوفایی داده شود».
ساعتی پس از اعلام این خبر، مردم در شهرهای مختلف سوریه از جمله دمشق، لاذقیه و طرطوس، به خیابانها آمدند و ابراز شادمانی کردند.
سفارت چین در گفتوگو با روزنامه اسرائیل هیوم در واکنش به گزارش اخیر پایگاه خبری میدل ایست آی اعلام کرد: «محتوای این گزارش نادرست است. چین بهطور اصولی با اشاعه تسلیحات کشتارجمعی و سامانههای پرتاب آنها مخالف است و بهطور مستمر بر اجرای دقیق رژیمهای کنترل صادرات و عدماشاعه تاکید دارد.»
در ادامه این بیانیه آمده است: «چین هرگز به کشورهایی که در وضعیت جنگی قرار دارند تسلیحات صادر نمیکند و نظارت سختگیرانهای بر صادرات اقلام دوکاربرده نظامی و غیرنظامی اعمال میکند. بهعنوان یکی از اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل، چین بهصورت مسئولانه در قبال صادرات اقلام مرتبط با امور نظامی عمل میکند.»
این تکذیبیه در حالی منتشر شد که پایگاه میدل ایست آی دوشنبه ۱۶ تیر در گزارشی به نقل از یک منبع دیپلماتیک عربی نوشت که دولت چین در هفتههای پس از برقراری آتشبس میان ایران و اسرائیل در ۲۴ ژوئن، سامانههای موشکی زمینبههوای پیشرفتهای را به ایران منتقل کرده و جمهوری اسلامی در ازای دریافت این تجهیزات، محمولههای نفتی به چین ارسال کرده است.
این گزارش مدعی شد که انتقال تسلیحات از چین به ایران نشانهای از گسترش همکاریهای نظامی میان تهران و پکن است و اگرچه منابع عربی از بیان شمار دقیق سامانههای تحویلی خودداری کردهاند، اما تایید کردهاند که پرداختها از طریق ارسال نفت خام صورت گرفته است.
منابع آگاه عربی همچنین به میدل ایست آی گفتهاند که کشورهای عرب متحد آمریکا از این معامله مطلعاند و کاخ سفید نیز در جریان تلاشهای جمهوری اسلامی برای بازسازی زیرساختهای پدافند هوایی خود قرار دارد.
گزارشها حاکی است که بخش عمدهای از سامانههای پدافند هوایی ایران در جریان جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل آسیب دیدهاند و ارتش اسرائیل در همان روزهای ابتدایی، کنترل کامل آسمان غرب ایران و حتی حریم هوایی تهران را بهدست آورده بود.
ایران در سالهای گذشته عمدتا به سامانههای پدافندی ساخت روسیه نظیر اس-۳۰۰ و مدلهای بومیشده متکی بوده، اما بهدنبال تخریب گسترده این زیرساختها، اکنون بهدنبال جایگزینهایی از جمله سامانههای ساخت چین است.
بر اساس این گزارش، یکی از سامانههای احتمالی تحویلی، اچکیو-۹ ساخت چین است؛ سامانهای که در گذشته و در جریان درگیریهای میان هند و پاکستان عملکرد موثری داشته و گزارشهایی نیز از ساقطکردن چند فروند جنگنده پیشرفته فرانسوی رافال با آن منتشر شده بود.
این گزارش در ادامه یادآور میشود که چین بزرگترین مشتری نفتی ایران است و حدود ۹۰ درصد از کل صادرات نفت جمهوری اسلامی به این کشور اختصاص دارد. بر اساس توافقهایی که پیش از جنگ نیز میان دو طرف وجود داشت، قرار بود چین مواد اولیه و قطعات لازم برای تولید صدها موشک بالستیک را در اختیار ایران قرار دهد.
در جریان جنگ اخیر، وزارت امور خارجه چین در موضعگیریهایی عمومی، اسرائیل را محکوم کرد، اما رییسجمهوری این کشور، شی جینپینگ، از موضعگیریهای تند خودداری کرده و صرفا خواستار پایان جنگ و کاهش تنشها شده بود.
بهنوشته گاردین، لیندسی و کریگ فورمن، هر دو ۵۲ ساله، در تاریخ سوم ژانویه حین سفر زمینی از ارمنستان به پاکستان و در مسیر مهاجرت به استرالیا، در شهر کرمان در جنوب ایران بازداشت شدند.
مقامهای جمهوری اسلامی مدعیاند این زوج «با پوشش گردشگر وارد کشور شده و در چند استان اقدام به جمعآوری اطلاعات کردهاند».
با این حال، جو بنت، فرزند ۳۱ ساله لیندسی، گفته است خانوادهاش برای بیش از یک ماه نمیدانستند که والدینش کجا نگهداری میشوند و در دو هفته اخیر نیز بیم آن را داشتند که آنها در حمله اسرائیل به زندان اوین در ۲۳ ژوئن، که بیش از ۷۰ کشته بر جای گذاشت، جان باخته باشند.
مقامهای بریتانیایی در نهایت روز سهشنبه به خانواده فورمن اطلاع دادند که والدینشان همچنان در کرمان نگهداری میشوند و به تهران منتقل نشدهاند.
بنت در گفتوگو با گاردین تاکید کرد: «سکوت و بیخبری، تحملناپذیر است. هر روز، ترسی عمیقتر؛ شبها با سؤالاتی بدون پاسخ به خواب میرویم. نمیدانیم حالشان چطور است، وضعیت روانیشان چگونه است، و آیا مراقبت کافی از آنها میشود یا نه.»
او افزود که باور خانواده این است که دیده شدن و مطرح بودن نام آنها در رسانهها، بهترین راه حفاظت از جانشان است. بهگفته او، «سکوت، آنها را آسیبپذیرتر میکند، اما آگاهی عمومی نجاتبخش است.»
بهنوشته گاردین، دیپلماتهای بریتانیایی تاکنون سهبار از این زوج در زندان بازدید کردهاند. در نخستین بازدید، کریگ بهشدت وزن کم کرده بود، اما روحیه لیندسی نسبتا خوب گزارش شد. بازدید دوم فقط ۹ دقیقه طول کشید و بسیار آشفته بود. در بازدید سوم، آنها اجازه داشتند با هم باشند و به فروشگاه زندان دسترسی داشته باشند. با اینحال، سلول آنها فقط سه متر در سه متر بود و روزانه تنها ۱۵ دقیقه به حیاط دسترسی داشتند.
بنت گفت که والدینش از حق داشتن وکیل برخوردار شدهاند، اما وکیل آنها انگلیسی نمیداند و همین ارتباط را دشوار کرده است. او همچنین از طریق وزارت خارجه بریتانیا برای مادرش پیامی فرستاده که در آن نوشته بود هر شب به ماه نگاه میکند تا در فاصلهای دور، تجربهای مشترک آنها را به هم پیوند دهد.
نازنین زاغری رتکلیف، شهروند ایرانی-بریتانیایی که پیشتر شش سال در ایران زندانی بود، در گفتگو با خانواده فورمن تجربهاش از شرایط سخت زندان در ایران را بازگو کرده و گفته بود: «سلول، دیوارهای بلند و کف سرد داشت. تختی در کار نبود، فقط یک پتوی نازک. روزها اجازه دوش گرفتن نداشتم و نور مداوم سلول، کورکننده بود.»
جو بنت در دفاع از والدینش تاکید کرد: «آنها هیچ وابستگی سیاسی ندارند، جاسوس یا مجرم نیستند. فقط دو انسان معمولیاند که عاشق سفر و ارتباط با دیگران هستند.»
او افزود: «میدانیم که گروگانگیری برای اعمال فشار بر دولت بریتانیا، موضوعی تکراری از سوی جمهوری اسلامی است. ما نمیدانیم که مقامات حکومت ایران دقیقا چه میخواهند، اما میدانیم که راه حل نهایی، توافقی است که وزارت خارجه بریتانیا باید آن را به سرانجام برساند.»
جو بنت همچنین گفت که والدینش از نظر ذهنی قوی هستند. «مادرم به روانشناسی مثبت علاقه دارد و کریگ بسیار عملگراست. آنها با هماند، و همین شاید قوت قلبی برایشان باشد. اما هنوز ترس و اضطراب در کمین است، و به همین دلیل است که باید نام آنها را زنده نگه داریم؛ تا بدانند فراموش نشدهاند.»
بر اساس گزارشهای رسانههای حقوقبشری و اطلاعات رسیده از منابع محلی و شاهدان عینی، در هفتههای گذشته دهها هزار نفر از شهروندان افغانستانی بدون طی مراحل قانونی، با تهدید، ضربوجرح و انتقال اجباری به اردوگاهها، از مرزهای ایران به افغانستان بازگردانده شدهاند.
تصاویر و ویدیوهای منتشر شده در رسانههای حکومتی نیز نشان میدهد که ماموران انتظامی و امنیتی جمهوری اسلامی در شهرهای مختلف ایران بهصورت سیستماتیک اتباع افغانستانی را شناسایی، تعقیب و با زور سوار خودرو کرده و به اردوگاههای موقت انتقال میدهند.
روایتهای بسیاری نیز از کتک زدن، تهدید به مرگ، جدا کردن اعضای خانواده و بازداشت کودکان و زنان در مسیر اخراج گزارش شده است.
با وجود این گزارشها، اسکندر مومنی، وزیر کشور جمهوری اسلامی، سهشنبه ۱۷ تیرماه در گفتوگو با خبرگزاری دانشجو، وابسته به بسیج دانشجویی، گفت: «ساماندهی اتباع بهصورت مناسب و به دور از افراط و تفریط در حال انجام است.»
مومنی با بیان اینکه جمهوری اسلامی هیچ «نگاه منفی» درباره اتباع کشور افغانستان ندارد، گفت: «بیش از ۷۰ درصد خروج اتباع افغانستان داوطلبانه بوده است و برخی معاندین با هدف ایجاد التهاب در حال سوءاستفاده از این موضوع هستند.»
صحبتهای این مقام جمهوری اسلامی در حالی مطرح میشود که گزارشهای میدانی و ویدیوهای منتشرشده در رسانههای حکومتی، از بازداشتهای خشونتآمیز، ضربوشتم و اخراج اجباری افغانستانیها از ایران حکایت دارد.
این اقدامات در حالی انجام میشود که بسیاری از این افراد سالها در ایران زندگی کردهاند، شغل و خانه داشتهاند و بعضی از آنها فرزندانی دارند که در همین کشور به دنیا آمدهاند.
بازگرداندن اجباری این افراد بهویژه از زمان شروع حملات متقابل میان جمهوری اسلامی و اسرائیل در جریان جنگ ۱۲ روزه شدت گرفته است.
حسین قاضیان، جامعهشناس، در گفتوگو با ایراناینترنشنال، گفت: «تحقیر شدن جمهوری اسلامی در جنگ اخیر، خشم حکومت را بهسمت نیرویی ضعیفتر سوق داده؛ مهاجران افغانستانی بیسرپناه که حالا قربانی رفتارهای غیرانسانی و ناعادلانه شدهاند.»
از سوی دیگر، سازمان صلیب سرخ سهشنبه ۱۷ تیر اعلام کرد تا پایان سال جاری ممکن است یک میلیون نفر دیگر از افغانستانیها از ایران اخراج شوند.
این در حالی است که بر اساس دادههای کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد (UNHCR)، از آغاز سال جاری میلادی، بیش از یک میلیون و ۲۰۰ هزار نفر از ایران به افغانستان بازگردانده شدهاند.
در ویدیویی که سایت حالوش در ۱۶ تیرماه منتشر کرد، یکی از مهاجران افغانستانی که بههمراه خانوادهاش از بندرعباس تا اردوگاه مرزی میلَک منتقل شده است، اعلام کرد که در مجموع ۹۰ میلیون تومان بابت روند اخراج از ایران پرداخت کرده است.
منابع محلی همچنین از وضعیت بحرانی در اردوگاه میلَک خبر دادهاند؛ نبود آب آشامیدنی، غذای کافی، خدمات بهداشتی و امکانات اولیه نظیر سایهبان برای کودکان از جمله مشکلات گزارش شده است. گفته میشود بخش عمدهای از کمکهای غذایی و حمایتی از سوی مردم محلی بلوچ تامین شده است.
پیش از آن در ۱۳ تیر ماه نیز کارشناسان و گزارشگران حقوق بشر سازمان ملل متحد در بیانیهای نسبت به سرکوبهای گسترده در ایران پس از جنگ ۱۲ روزه و آتشبس اخیر با اسرائیل ابراز نگرانی کردند.
آنها در این بیانیه نوشتند اخراج ۲۵۶ هزار شهروند افغانستانی تنها در ماه گذشته (ژوئن)، نگرانیهای جدی در مورد بازگرداندن اجباری پناهندگان، که نقض استانداردهای حقوق بشر است، را برانگیخته است.
