عباس آخوندی، وزیر راه و شهرسازی در دولت حسن روحانی گفت: «سخنان تند مقامات آمریکایی درباره مذاکرات، مصرف داخلی برای آنها دارد. البته این به معنای آن نیست که حتما به توافق خوبی میرسیم. اگر توافق اولیه شکل بگیرد با یک فاصله کوتاهی کار به یک توافق جامع خواهد کشید.»
آخوندی تاکید کرد نه آمریکا میتواند روند مذاکرات را تعطیل کند و نه جمهوری اسلامی.
به گفته او، مذاکرات آنقدر ادامه پیدا خواهد کرد تا به نتیجه برسد.
نمایندگان مجلس شورای اسلامی کلیات لایحه مشارکت جامع راهبردی بین جمهوری اسلامی و روسیه را تصویب کردند. برخی موافقان این قرارداد را «اتحاد با دشمن آمریکا» خواندند و چند نماینده مخالف، به «اشکالات اساسی» آن اشاره کردند.
این لایحه چهارشنبه ۳۱ اردیبهشت با ۱۹۱ رای موافق، هشت رای مخالف و سه رای ممتنع به تصویب نمایندگان مجلس رسید.
وحید جلالزاده، معاون وزیر خارجه جمهوری اسلامی که به عنوان نماینده دولت چهاردهم در جلسه تصویب لایحه در مجلس حضور داشت، روسیه را «دوستان دوران سخت ایران» خواند.
او گفت مسکو در بسیاری از پیمانهای منطقهای و جهانی همراه تهران است و افزود جمهوری اسلامی به سفارش علی خامنهای، «دوستان روزهای سخت خود را فراموش نمیکند».
مسعود پزشکیان، رییس دولت چهاردهم، دی ۱۴۰۳ به روسیه سفر کرد و قرارداد استراتژیک ۲۰ ساله جامع تهران-مسکو به امضای او و ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، رسید.
جمهوری اسلامی جزییات این قرارداد را مانند قرارداد ۲۵ ساله چین اعلام نکرده و تنها به شکلی کلی گفته ۴۷ ماده دارد و همه زمینههای همکاری دوجانبه را در بر میگیرد.
نمایندگان قرارداد با روسیه را اتحاد مقابل آمریکا خواندند
محمدرضا احمدی، نماینده رشت در مجلس، معاهده با مسکو را «اتحاد با دشمنان آمریکا» توصیف کرد.
او گفت: «باید با کشورهایی مانند روسیه که با آمریکا مشکل دارند متحد شویم تا ارز و پول خود را تغییر دهیم... اگر [با مسکو] کارهای فرهنگی و اقتصادی هم انجام دهیم به نفعمان خواهد بود.»
حمید رسایی، نماینده تهران، نیز درباره این معاهده گفت: «هر دو کشور تهدیدات مشترکی در برابر ناتو و تروریسم دارند و این میتواند موجب تقویت امنیت ملی و نظامی و کاهش وابستگی به دلار شود.»
او افزود: «روسیه میتواند تسلیحات پیشرفتهای را در حوزه سیستم دفاعی، هوایی، جنگندهها و فناوری دریایی به ایران بفروشد و در اختیار ما بگذارد.»
در یک سال گذشته گزارشهایی درباره امضای قرارداد استراتژیک ۲۰ ساله با روسیه منتشر شده بود.
پوتین اوایل فروردین امسال این قرارداد را به دوما ارائه داد و فرمان تصویب آن را صادر کرد.
انتقادها به برخی مفاد قرارداد در مجلس
کلیات لایحه این قرارداد مخالفان اندکی در مجلس داشت. از جمله آنها منصور علیمردانی، نماینده ابهر، بود که مفاد آن را «دارای اشکالات اساسی» توصیف کرد.
او در یک نمونه گفت: «در بخشی از متن معاهده آمده است که باید از حضور مداخلهگرایانه سایر کشورها جلوگیری شود که چنین عبارتی در منطقه حساسی مانند خاورمیانه، ممکن است بهعنوان مداخله در امور داخلی دیگر کشورها تلقی شود.»
به گفته این نماینده، در بخش حمل و نقل و توسعه کریدور شمال-جنوب، هماهنگی با کشورهای ذینفعی مانند هند و ارمنستان اقداماتی پیشبینی نشده و این ممکن است منجر به تعارض منافع و ایجاد محدودیت برای کشور شود.
مالک شریعتی، عضو کمیسیون انرژی مجلس، نیز در تذکری گفت درباره قرارداد میان جمهوری اسلامی برای خرید گاز از روسیه باید دقت کرد، چون به گفته او، «ممکن است بلایی که سر اروپا در وابستگی گازی به روسیه آمد، سر ایران هم بیاید».
او گفت در مسیر خط لوله، صحبت از کشور جمهوری آذربایجان شده اما تهران با مسکو طرف قرارداد است و نباید درباره تحویل گاز در نقطه مرزی «باعث خوشخیالی» و نادیده گرفتن اثر مناقشات مرزی کشورهای همجوار بر ترانزیت گاز ایران شود.
این نماینده مجلس تاکید کرد: «قرارداد باید به شکل خرید گاز طبیعی باشد نه ترانزیت گاز روسیه به جایی که این کشور میخواهد.»
جمهوری اسلامی و روسیه در سال ۱۳۸۰ و در دوره ریاستجمهوری محمد خاتمی، قرارداد استراتژیک ۲۰ ساله منعقد کردند.
با پایان مهلت آن در سال ۱۴۰۰، این قرارداد به طور خودکار برای پنج سال تمدید اما از دوره ریاستجمهوری ابراهیم رئیسی تلاش برای تدوین قراردادی جدید آغاز شد.
کاخ کرملین اعلام کرد که طرح سامانه دفاع موشکی «گنبد طلایی» دونالد ترامپ، رییس جمهور آمریکا، میتواند در آیندهای قابل پیشبینی به از سرگیری تماسها بین مسکو و واشینگتن در مورد کنترل تسلیحات هستهای بیانجامد.
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، چهارشنبه ۳۱ اردیبهشت در پاسخ به سوالی در مورد طرح ترامپ درباره طرحی سپر دفاع موشکی ۱۷۵ میلیارد دلاری گنبد طلایی، گفت که این موضوعی حاکمیتی برای ایالات متحده است.
رییسجمهوری آمریکا ۳۰ اردیبهشتماه از طرح سامانه دفاع موشکی گنبد طلایی رونمایی کرد. به گفته او، این سیستمی است که از «فناوریهای نسل آینده در زمین، دریا و فضا از جمله حسگرها و رهگیرهای مستقر در فضا» استفاده خواهد کرد.
او از تخصیص ۲۵ میلیارد دلار بودجه اولیه برای پروژه عظیم خبر داد و ژنرال مایکل گتلاین از نیروی فضایی ایالات متحده را بهعنوان مسئول تحقق این سامانه دفاع موشکی نیمکرهای منصوب کرد.
ترامپ گفت این سپر دفاعی که حدود ۱۷۵ میلیارد دلاری، باید تا پایان دوره ریاستجمهوریاش عملیاتی شود.
او افزود: «پس از تکمیل، گنبد طلایی قادر خواهد بود موشکها را حتی اگر از سوی دیگر جهان یا حتی از فضا شلیک شده باشند، رهگیری کند.»
رویارویی روسیه و آمریکا
پسکوف در پاسخ به این سوال که آیا روسیه این پروژه را تهدیدی برای برابری هستهای این کشور با ایالات متحده میداند، گفت که هیچ جزئیاتی در مورد پروژه آمریکا وجود ندارد و بسیاری از تفاوتهای ظریف باقی مانده است.
پسکوف افزود: «در آیندهای قابل پیشبینی، روند وقایع مستلزم از سرگیری تماسها در مورد مسائل ثبات استراتژیک است.»
روسیه و ایالات متحده، که تاکنون بزرگترین قدرتهای هستهای جهان بودهاند، از فروپاشی معاهدات کنترل تسلیحات که هدفش کند کردن مسابقه تسلیحاتی و کاهش خطر جنگ هستهای است، ابراز تاسف کردهاند.
ایالات متحده، روسیه را به دلیل فروپاشی توافقنامههایی مانند پیمان موشکهای ضد بالستیک (ABM) ۱۹۷۲ و پیمان منع موشکهای هستهای میانبرد (INF) ۱۹۸۷ سرزنش میکند.
آمریکا در سال ۲۰۱۹ از پیمان INF خارج شد و به تخلفات روسیه که مسکو آن را رد کرد، اشاره کرد. ایالات متحده در سال ۲۰۰۲ از پیمان ABM خارج شد.
برنامهریزی، ساخت، بهرهبرداری، نگهداری و تامین مالی گنبد طلایی نیازمند هماهنگی فشرده میان پنتاگون، کنگره، روسای جمهوری فعلی و آینده، پیمانکاران دفاعی و نیروهای نظامی خواهد بود.
کارشناسان دفاعی نسبت به امکانپذیری و هزینههای هنگفت این طرح، بهویژه در مقیاسی قارهای مشابه سامانه دفاعی اسرائیل، ابراز تردید کردهاند. اما ترامپ همچنان خوشبین باقی مانده است
محمدرضا عارف، معاون اول مسعود پزشکیان، «خط قرمز نظام جمهوری اسلامی» را غنیسازی در خاک ایران خواند و گفت: «اگر میخواستیم غنیسازی را به صفر برسانیم در دهههای گذشته هم نیازی به تحمل تحریمهای خشن و ظالمانه آمریکا نبود.»
او اظهارات مقامهای آمریکایی را متناقض توضیف کرد و گفت آنها در مذاکرات، مطالبی در خصوص غنیسازی مطرح میکنند اما در بیرون از میز مذاکرات مطالب دیگری میگویند.
معاون اول پزشکیان اضافه کرد: «ما دنبال سلاح هستهای نیستیم اما از تمام ظرفیت هستهای کشور همانند سایر فناوریها و برای اهداف توسعه و پیشرفت بهره خواهیم برد.»
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، شاگاه سهشنبه غنیسازی جمهوری اسلامی را «محوری و حیاتی» خواند و گفت تمرکز اصلی مذاکرات ایران و آمریکا بر همین موضوع است.
او با تاکید بر مواضع کاخ سفید مبنی بر توقف غنیسازی در ایران، اضافه کرد: «امیدواریم با تهران به توافق برسیم چون از نظر من، گزینه جایگزین بسیار بدتر خواهد بود، هرچند شاید لازم باشد.»
استیون ویتکاف، نماینده ویژه دولت ترامپ و رییس هیات مذاکرهکننده آمریکا، نیز پیشتر گفته بود واشینگتن حتی یک درصد غنیسازی در ایران را نمیپذیرد.
قاسم روانبخش، نماینده قم در مجلس شورای اسلامی، در واکنش به سخنان دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، درباره پیشرفت کشورهای عرب منطقه در مقایسه با ایران تحت حکومت جمهوری اسلامی گفت: «ترامپ قمارباز اخیرا تصویری از ضعف و نادانی و محقر بودن ایران را به دنیا نشان داده است.»
او افزود: «آقای ترامپ گدایی شما در منطقه خلیج فارس در خانه اعراب منطقه و غارت و دزدی اموال مردم منطقه بهترین دلیل بر بیچارگی و فقر شما آمریکاییهاست.»
این نماینده مجلس همزمان به قطع برق گسترده اشاره کرد و به مسعود پزشکیان گفت: «آقای رییسجمهور، قطع برق صنعت به ویژه فولاد و سیمان کشور را فلج میکند و در سال سرمایهگذاری برای تولید موجب فلج شدن کشور میشود.»
محمدرضا عارف، معاون اول پزشکیان، با بیان اینکه «خط قرمز نظام جمهوری اسلامی غنیسازی در خاک ایران است»، گفت: «اگر میخواستیم غنیسازی را به صفر برسانیم در دهههای گذشته هم نیازی به تحمل تحریمهای خشن و ظالمانه آمریکا نبود.»
او افزود اظهارات مقامهای آمریکایی متناقض است و ادامه داد که آنها در مذاکرات مطالبی در خصوص غنیسازی مطرح میکنند اما در بیرون از میز مذاکرات مطالب دیگری میگویند.
معاون اول پزشکیان اضافه کرد ما دنبال سلاح هستهای نیستیم اما از تمام ظرفیت هستهای کشور همانند سایر فناوریها و برای اهداف توسعه و پیشرفت بهره خواهیم برد.
پیشتر مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، مسئله غنیسازی جمهوری اسلامی را «محوری و حیاتی» خواند و گفت تمرکز اصلی مذاکرات ایران و آمریکا بر مسئله غنیسازی است.
او با تاکید بر مواضع کاخ سفید مبنی بر توقف غنیسازی در ایران، اضافه کرد: «امیدواریم با تهران به توافق برسیم چون از نظر من، گزینه جایگزین بسیار بدتر خواهد بود، هرچند شاید لازم باشد.»