متهمان حمله به پوریا زراعتی به زندان فوق امنیتی بل مارش در لندن منتقل شدند

شامگاه سه‌شنبه ۲۷ آذر، محمدرضا فرزین، رییس کل بانک مرکزی، در گفت‌وگویی تلویزیونی، تلاطم کم‌سابقه بازار ارز را «نتیجه عملیات روانی دشمن» دانست. صبح فردای این اظهارات، دلار با عبور از نرخ ۷۸ هزار تومان، واکنش چندان مثبتی به وعده‌های رییس کل بانک مرکزی نشان نداد.

در ادامه روز، قیمت دلار به زیر ۷۸ هزار تومان بازگشت.

فرزین در گفت‌وگوی ویژه خبری شبکه خبر صدا و سیمای جمهوری اسلامی، در رابطه با تلاطم اخیر بازار ارز گفت: «ساعت ۲۳ پنج‌شنبه گذشته (۲۲ آذر) شبکه خبری سی‌ان‌ان گزارش زد که پهپادهای مشکوک ایرانی در نیوجرسی آمریکا مشاهده شدند. در ادامه، مکانیزم ماشه را مطرح کردند و بعد وال استریت ژورنال "شایعه تهدید نظامی" اسرائیل و [دونالد] ترامپ، رییس‌جمهوری آتی آمریکا را مطرح کرد و همچنین شایعه کردند که حتی چینی‌ها نفت ایران را ۳۰۰ هزار بشکه کمتر خریدند در حالی که "دروغ محض" بود.»

به گفته فرزین، تمام این اخبار با هدف اثر گذاشتن بر بازار توافقی جدید (ابتکار جدید بانک مرکزی جمهوری اسلامی برای خرید و فروش ارز) منتشر شدند.

رییس کل بانک مرکزی در ادامه گفت: «از لحظه انتشار این خبر که از شنبه بازار توافقی اجرایی می‌شود، هر دو یا سه ساعت یک خبر منفی و دروغ علیه ایران منتشر کردند و باعث شد که روز شنبه نرخ‌ها در بازار غیررسمی افزایش یابد.»

فرزین با بیان این که سال گذشته ۶۵ میلیارد دلار تامین ارز انجام شده، گفت که پیش‌بینی می‌شود این رقم امسال بسیار بیشتر باشد.

او خاطرنشان کرد: «متاسفانه منتفعان افزایش نرخ ارز و دشمنان با شایعات به دنبال ایجاد هراس و خالی کردن دل مردم هستند. همین روز گذشته ۲۲۰ میلیون دلار عرضه شد و حتما بیشتر هم خواهد شد. بنابراین هیچ کمبود و مشکلی وجود ندارد.»

از ابتدای امسال، این چندمین بار است که قیمت دلار رکورد جدیدی ثبت می‌کند.

بازگشت ترامپ به کاخ سفید، احتمال کاهش درآمدهای نفتی جمهوری اسلامی و افزایش تنش نظامی با اسرائیل، از جمله دلایل افزایش قیمت ارز در سال ۱۴۰۳ بوده‌اند.

تعطیلی برنامه‌ریزی نشده، آخرین حلقه از زنجیره‌ بحران در جمهوری اسلامی است که هم‌زمان به بحران موجود دامن می‌زند و آن را تشدید می‌کند.

بر اساس اطلاعیه مراجع رسمی، این تعطیلات به دلیل کمبود انرژی -که آن را «ناترازی» می‌خوانند- و آلودگی هوا است.

در تابستان که ادارات، شهرک‌های صنعتی و واحدهای تجاری به دلیل کمبود برق مکررا تعطیل می‌شدند، ناصر بیکی، رییس اتاق بازرگانی اراک، در جریان یک مراسم رسمی در ششم مرداد گفت: «کشور بابت هر روز تعطیلی متحمل خسارت پنج هزار میلیارد تومانی می‌شود.»

از ۱۸ آذر ماه، دور جدید تعطیلات در کشور آغاز شده است که شروع آن با تعطیلی در استان البرز به دلیل آلودگی هوا بود.

۲۰ آذر استانداری تهران اعلام کرد مدارس، دانشگاه‌ها و ادارات به دلیل آلودگی هوا در روزهای چهارشنبه و پنج‌شنبه تعطیل خواهند شد.

بعد از جمعه ۲۳ آذر، پایتخت کشور تنها یک روز کاری (در روز شنبه) داشت که در همان روز اعلام شد تهران دوباره از یک‌شنبه ۲۵ آذر تعطیل خواهد بود و این تعطیلی در سایر نقاط کشور هم اعلام و اجرا شد.

در استان‌های سردسیر دلیل تعطیلی کاهش دما و در استان‌های دیگر، آلودگی هوا اعلام شد.

مراکزی هم که تعطیل نیستند -مثل کارگاه‌های کوچک- به دلیل نبود انرژی یا قطع مکرر برق عملا کاری از پیش نمی‌برند.

به این ترتیب در هفت روز تعطیلی اخیر، دست‌کم ۳۵ هزار میلیارد تومان به اقتصاد ایران خسارت وارد شده است.

بحران فعلی در ایران با انباشت مشکلات برای سال‌های پیاپی و عدم سرمایه‌گذاری مناسب در بخش انرژی پدید آمده است. بحرانی که رفع آن در بخش نفت و گاز نیاز به ۲۵۰ میلیارد دلار و در بخش برق نیاز به ۱۹ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری دارد.

جمهوری اسلامی پیش از این در فروش نفت به طور عادی ناتوان بود و با بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید در ابتدای بهمن‌ ماه، به مراتب با مشکلات جدی‌تری روبه‌رو خواهد شد. موضوعی که مقام‌های تهران هم از آن مطلع و در تلاش هستند به هر قیمتی، باقی مانده‌ نفت ارسالی به پالایشگاه‌های کوچک چین را به پول تبدیل کنند.

در داخل، قیمت بسیاری از محصولات نظیر سیمان، به دلیل کسری انرژی افزایش یافته است.

این دست افزایش قیمت‌ها در ادامه به بخش‌های دیگر از جمله ساختمان سرایت می‌کند.

به گفته فعالان بخش صنعت، با روندی که از تابستان آغاز شده، واحدهای صنعتی کوچک از شش روز هفته، تنها دو تا سه روز فعال هستند. این در حالی است که مالکان باید حقوق کارگران را کامل پرداخت کنند.

خسارت‌های موجود محدود به شهرک‌های صنعتی نیست و حتی نانوایی‌ها در شهرها نیز از دو سو متحمل خسارت شده‌اند: از طرفی به دلیل نبود انرژی تولید آن‌ها کاهش یافته و از طرف دیگر، خمیری که دولت مدام در تلاش برای کاهش یارانه آن است و برای اختصاص آرد آن، میلیاردها تومان صرف سامانه «نانینو» کرد، هدر می‌رود.

در چنین شرایطی، دولت در لایحه بودجه سال ۱۴۰۴، با افزایش ۳۹ درصدی، درآمد مالیاتی را ۱۷۰۰ هزار میلیارد تومان پیش‌بینی کرده است.

واحدهایی که مدام در تعطیلی متحمل خسارت می‌شوند، برای پرداخت مالیات دچار چالش خواهند شد و در صورت عدم تحقق درآمد مالیاتی مورد انتظار دولت، بودجه با کسری روبه‌رو می‌شود.

با توجه به شرایط موجود، واحدهای صنعتی، تجاری و خدماتی کشور، تاب فشار بیشتر را ندارند.

مولوی عبدالحمید اسماعیل‌زهی، امام جمعه اهل سنت زاهدان، در واکنش به افزایش اعدام‌ها در ایران از جمله اعدام شهروندان بلوچ و کُرد، در شبکه ایکس نوشت: «با وجود درخواست‌ها برای توقف مجازات اعدام، اجرای آن سرعت گرفته و شهروندان بلوچ و کرد از دادرسی عادلانه محروم مانده‌اند.»

به گزارش سایت حقوق بشری هرانا، چهارشنبه ۲۸ آذر، علی یوسفی، مجید جمشیدی، عبدلباری پکوهی (تبعه کشور افغانستان) و سهراب احمدی‌پور، با اتهامات مواد مخدر اعدام شدند. فرزاد نوروزی نیز به اتهام قتل اعدام شد.

فردی به نام راستگویی کندلج نیز به اتهام «افساد فی الارض» اعدام شده و خبرگزاری میزان، رسانه وابسته به قوه قضاییه، نوشته است که او «با استفاده از ابزار درفش، ۵۹ زن و دختر را در تهران مجروح کرده» بود.

این اعدام‌ها در حالی انجام شدند که مجمع عمومی سازمان ملل، سه‌شنبه ۲۷ آذر قطعنامه محکومیت نقض حقوق بشر در ایران را با ۸۰ رای موافق، ۲۷رای مخالف و ۶۸ رای ممتنع تصویب کرد.

پیش‌نویس این قطعنامه که از سوی کانادا و با حمایت سایر کشورها تهیه شد، اواخر آبان‌ ماه امسال در کمیته سوم مجمع عمومی سازمان ملل تصویب شده بود.

افزایش اجرای حکم اعدام به‌ ویژه اعدام زندانیان سیاسی، اعمال مجازات اعدام علیه افراد زیر سن قانونی، دستگیری‌های خودسرانه، شکنجه، سرکوب تظاهرات مسالمت‌آمیز و تبعیض شدید علیه زنان، بخش‌هایی از این قطعنامه هستند.

در این قطعنامه، فشار فزاینده علیه اقلیت‌های مذهبی از جمله اعضای جامعه بهائی و اخذ اعترافات اجباری، محکوم شده است.

گزارش‌های منابع حقوق بشری نشان می‌دهند از چهارشنبه ۲۱ آذر تا یک‌شنبه ۲۵ آذر، دست‌کم ۳۴ زندانی در زندان‌های ایران اعدام شدند.

در روزهای گذشته، نگرانی‌هایی درباره احتمال اعدام تعدادی از زندانیان سیاسی ابراز شده است. از جمله، بیش از هزار فعال مدنی، صنفی و کارگری داخل و خارج ایران، با امضای فراخوانی فوری، خواهان توقف اجرای حکم اعدام سامان محمدی‌ خیاره و محمدامین مهدوی شایسته شده‌اند.

حدود ۴۰۰ نفر از فعالان مدنی در ایران نیز با امضای نامه‌ای خواهان لغو فوری حکم اعدام پخشان عزیزی، مددکار اجتماعی و زندانی سیاسی محبوس در زندان اوین شدند.

در همین حال رزگار بیگ‌زاده بابامیری، زندانی سیاسی کُرد که به دلیل حضور در اعتراضات «زن، زندگی، آزادی» در شهر بوکان و تهیه دارو و امکانات درمان برای مجروحان سرکوب اعتراضات پردامنه در این شهر، ۲۸ فروردین ۱۴۰۲ بازداشت شد، با اتهام‌هایی مواجه شده که می‌تواند منجر به صدور حکم اعدام برای او شود.

کریمی با اشاره به این که پشه آئدس اجیپتی در شهرستان چابهار شناسایی شده و در ۱۰ روز گذشته تعداد بیماران در این محدوده افزایش پیدا کرده گفت: «مرگ و میر [بر اثر گزش] پشه آئدس، چند برابر کروناست و حتما باید هشدارها را جدی گرفت.»

پشه آئدس اجیپتی (Aedes aegypti)

پشه آئدس اجیپتی گونه‌ای کوچک و تیره‌رنگ با خطوط سفید روی بدن و پاها است که به‌عنوان ناقل اصلی بیماری‌هایی مانند تب دنگی، زیکا، چیکونگونیا و تب زرد شناخته می‌شود.

این پشه عمدتا در مناطق گرمسیری و نیمه‌گرمسیری زندگی و در آب‌های راکد کوچک مانند گلدان‌ها و تایرهای قدیمی، تخم‌گذاری می‌کند.

آئدس اجیپتی بیشتر در طول روز فعال است و خون انسان را برای تولید تخم ترجیح می‌دهد.

نام این گونه از کلمه لاتینی Aegypti به معنای مصر گرفته شده که به زیستگاه اولیه آن اشاره دارد.

آئدس و تب دنگی در ایران

تب دنگی یا تب استخوان‌شکن یک بیماری ویروسی است که از طریق گزش پشه‌ آئدس به انسان منتقل می‌شود. درصد کشندگی تب دنگی پایین است اما بیمار معمولا درد شدیدی را در استخوان‌ها، مفاصل و ماهیچه‌های خود احساس می‌کند.

بر اساس گزارش‌ها، در سال ۱۳۹۵ نظام مراقبت از این بیماری در ایران آغاز و در سال ۱۳۹۸ پشه آئدس شناسایی شد.

به گفته‌ کارشناسان، بهترین راه برای پیشگیری از ابتلا به بیماری «دنگی»، محافظت بدن در برابر نیش پشه است.

قباد مرادی، سرپرست مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، هشتم آبان اعلام کرد در آینده پشه آئدس به سرعت در اکثر مناطق کشور تکثیر شده و احتمال همه‌گیری‌های گسترده تب دنگی در سه تا پنج سال آینده وجود دارد.

عبدالرضا میراولیایی، مدیر برنامه مدیریت بیماری‌های منتقله از آئدس مهاجم در وزارت بهداشت نیز ۱۸ شهریور سال جاری از شناسایی ۱۸۳ مورد ابتلا به تب دنگی در ایران خبر داد و اعلام کرد که فراوانی پشه آئدس در برخی مناطق کشور در پاییز بیشتر می‌شود.

به گفته کریمی، برای مواجهه با این پشه باید آب‌های راکد داخل شهرها جمع‌آوری و دفع شود و محل دپوی لاستیک‌های فرسوده نیز معدوم و جمع‌آوری شود و پاکسازی، نظافت و رفع آلودگی کانون‌های تجمع زباله و ضایعات در سطح شهرها در اولویت قرار گیرد.

تابستان گذشته استان‌های بوشهر، سیستان و بلوچستان، گیلان، مازندران و هرمزگان درگیر مواجهه با پشه آئدس بودند. همان‌ زمان یک مقام وزارت بهداشت اعلام کرد نوع پشه شناسایی شده در شمال و جنوب کشور با یکدیگر متفاوتند و پشه جنوب، تهاجمی‌تر و بیماری‌زاتر است و شدت بیماری بیشتری دارد.

راه‌های پیشگیری

مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های ایالات متحده آمریکا برای پیشگیری از ابتلا به دنگی در توصیه‌های خود به شهروندان این کشور اعلام کرد: «دنگی از طریق نیش پشه آلوده به افراد منتقل می‌شود و بهترین راه برای جلوگیری از ابتلا به آن، محافظت از خود در برابر نیش پشه است.»

این مرکز به مردم توصیه کرد در صورت سفر به مناطق با شیوع بالا، در مکان‌هایی با تهویه مطبوع ساکن شوند و از دافع حشرات و لباس‌های آستین بلند و شلوار برای جلوگیری از نیش پشه استفاده کنند.

مسئولان وزارت بهداشت در ایران نیز به شهروندان توصیه می‌کنند برای پیشگیری از ابتلا به این بیماری، لباس بلند بپوشند و از مواد دفع کننده حشرات استفاده کنند.

به گفته منابع غربی و داخلی، کنترل سپاه پاسداران بر نفت ایران شامل مدیریت ناوگان مخفی تانکرها، لجستیک و شرکت‌های پوششی برای فروش نفت به مشتریانی عمدتا در چین می‌شود.

بر اساس گزارش رویترز و به نقل از این منابع، سپاه پاسداران از حدود ۲۰ درصد صادرات نفت در سه سال گذشته به کنترل نیمی از صادرات رسیده است. هم‌زمان و در قانون بودجه سال ۱۴۰۳ و لایحه بودجه سال ۱۴۰۴، تقریبا تمام بودجه نیروهای مسلح جمهوری اسلامی به‌صورت نفت خام و میعانات در اختیار آنان قرار گرفته است.

این تغییر پس از اعمال تحریم‌های سخت‌گیرانه غرب و عدم توانایی شرکت‌های رسمی نفتی ایران، مانند شرکت ملی نفت و زیرمجموعه‌های آن، برای مقابله با تحریم‌ها صورت گرفته است.

بر اساس اطلاعات رسیده به ایران‌اینترنشنال، جمهوری اسلامی مصمم است برای نفت ارسالی به بندر دالیان چین، تا پیش از بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید مشتری پیدا کند و مقام‌های تهران نگرانند با بازگشت ترامپ، دسترسی آن‌ها به محموله‌های نفتی در دالیان به ارزش حدود یک میلیارد دلار قطع شود.

به گفته چهار منبع، سپاه پاسداران در بخشی از فعالیت‌های خود، به قلمرو نهادهای دولتی مانند شرکت ملی نفت ایران و شرکت تابعه آن در تجارت نفت وارد شده است.

به گفته ریچارد نفیو، معاون سابق نماینده ویژه وزارت خارجه آمریکا در امور ایران، زمانی که تحریم‌ها از سال‌ها پیش صادرات نفت ایران را تحت تاثیر قرارداد، افرادی که شرکت ملی نفت ایران و صنایع گسترده‌تر را اداره می‌کردند، به جای رفتن به دنبال این که چگونه از تحریم‌ها دوری کنند، به دنبال دور زدن تحریم‌ها رفتند.

نفیو که اکنون محققی در دانشگاه کلمبیا است، گفت: «افراد سپاه پاسداران در قاچاق بسیار بسیار بهتر بوده‌اند و فقط در مدیریت میدان نفتی وحشتناک بودند. بنابراین کنترل بیشتری بر صادرات نفت داشته‌اند.»

نقش چین و تخفیف‌های سپاه پاسداران

چین بزرگ‌ترین خریدار نفت ایران است و سپاه پاسداران برای جذب مشتریان چینی، نفت ایران را با تخفیفی چشم‌گیر عرضه می‌کند.

یک منبع دخیل در فروش نفت ایران به چین، به رویترز گفت که درآمدهای صادرات نفت تقریبا به طور مساوی بین سپاه پاسداران و شرکت ملی نفت‌ ایران تقسیم می‌شود.

این فرد گفت سپاه پاسداران، نفت را با تخفیف یک تا دو دلاری نسبت به قیمت‌های پیشنهادی شرکت ملی نفت‌ ایران می‌فروشد.

در گزارش رویترز، دو منبع غربی تخمین زدند که سپاه پاسداران تخفیفی حتی بیشتر ارائه کرده که به طور متوسط ​​پنج دلار در هر بشکه است اما می تواند به هشت دلار هم برسد.

این نفت از طریق شرکت‌های پوششی مانند هاوکن انرژی در چین که از سوی مقامات نظامی سابق این کشور اداره می‌شود، به فروش می‌رسد.

بر اساس برآوردهای اداره اطلاعات انرژی آمریکا، درآمدهای نفتی ایران در سال ۲۰۲۳ به ۵۳ میلیارد دلار رسید که نسبت به ۱۶ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۰ رشد قابل توجهی داشته است.

این درآمدها در سال‌های ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲ به ترتیب ۳۷ میلیارد دلار و ۵۴ میلیارد دلار بوده است.

نشریه واشینگتن فری‌بیکن، دوشنبه ۲۳ مهر در گزارشی درباره افزایش بسیار قابل توجه فروش نفت ایران از سوی جمهوری اسلامی در دولت جو بایدن، رییس‌جمهوری آمریکا، نوشت که بر اساس آخرین ارقام دولت و برآوردهای کارشناسان، درآمد نفتی غیرقانونی حکومت ایران در دولت بایدن به حدود ۲۰۰ میلیارد دلار رسید.

نقش سپاه قدس و ناوگان مخفی ایران در صادرات نفت تحریمی

بر اساس اسناد اطلاعاتی، قاسم سلیمانی، فرمانده پیشین سپاه قدس که در سال ۲۰۲۰ در حمله‌ای از سوی ایالات متحده در بغداد کشته شد، مقر مخفیانه‌ای برای مدیریت فعالیت‌های قاچاق نفتی این واحد ایجاد کرد. مدیریت اولیه این مرکز به عهده رستم قاسمی، وزیر پیشین نفت ایران گذاشته شده بود.

گزارش‌ها نشان می‌دهند بودجه سالانه سپاه پاسداران برای عملیات‌های روزمره و مقر مرکزی، حدود یک میلیارد دلار تخمین زده می‌شود.

از سوی دیگر بودجه حزب‌الله لبنان به‌طور تقریبی نزدیک ۷۰۰ میلیون دلار است که بین ۷۰ تا ۸۰ درصد آن مستقیما از ایران تامین می‌شود.

حسن نصرالله، دبیرکل سابق حزب‌الله که در حمله هوایی اسرائیل به بیروت کشته شد، گفته بود جمهوری اسلامی بودجه این گروه از جمله حقوق اعضا و تسلیحات را تامین می‌کند.

به گفته شلومیت واگمن، مدیرکل پیشین نهاد مبارزه با پولشویی و تامین مالی تروریسم در اسرائیل، این بودجه شامل حقوق، تسلیحات و سایر هزینه‌های این گروه است.

نقش ناوگان مخفی ایران

شرکت ملی نفتکش ایران که پیش‌تر نقشی کلیدی در صادرات نفت داشته است، اکنون به سپاه پاسداران خدمات ارائه می‌دهد.

انتقال نفت از طریق کشتی به کشتی یکی از روش‌های مورد استفاده برای پنهان کردن مبدا نفت است و این نفت معمولا به چین منتقل می‌شود.

در سال جاری، وزارت خزانه‌داری ایالات متحده و دفتر ملی مقابله با تامین مالی تروریسم اسرائیل، تحریم‌هایی را علیه ناوگان کشتی‌های مرتبط با سپاه قدس اعمال کردند.

این ناوگان که به «ناوگان اشباح» معروف است، از روش‌های پیچیده‌ای برای دور زدن تحریم‌ها و فروش نفت تحریمی استفاده می‌کند.

ایالات متحده در ماه‌های اخیر در مجموع ۳۵ نفتکش مرتبط با سپاه قدس را تحریم کرده است.