اعدام ۶ تن در کرج ساعاتی پس از مصوبه مجمع عمومی در محکومیت نقض حقوق بشر در ایران
یک روز پس از تصویب قطعنامه سازمان ملل برای محکوم کردن احکام اعدام و نقض فاحش حقوق بشر در ایران، شش زندانی در زندان قزلحصار کرج با اتهامات مرتبط با مواد مخدر، قتل و افساد فی الارض، اعدام شدند.
مولوی عبدالحمید اسماعیلزهی، امام جمعه اهل سنت زاهدان، در واکنش به افزایش اعدامها در ایران از جمله اعدام شهروندان بلوچ و کُرد، در شبکه ایکس نوشت: «با وجود درخواستها برای توقف مجازات اعدام، اجرای آن سرعت گرفته و شهروندان بلوچ و کرد از دادرسی عادلانه محروم ماندهاند.»
به گزارش سایت حقوق بشری هرانا، چهارشنبه ۲۸ آذر، علی یوسفی، مجید جمشیدی، عبدلباری پکوهی (تبعه کشور افغانستان) و سهراب احمدیپور، با اتهامات مواد مخدر اعدام شدند. فرزاد نوروزی نیز به اتهام قتل اعدام شد.
فردی به نام راستگویی کندلج نیز به اتهام «افساد فی الارض» اعدام شده و خبرگزاری میزان، رسانه وابسته به قوه قضاییه، نوشته است که او «با استفاده از ابزار درفش، ۵۹ زن و دختر را در تهران مجروح کرده» بود.
این اعدامها در حالی انجام شدند که مجمع عمومی سازمان ملل، سهشنبه ۲۷ آذر قطعنامه محکومیت نقض حقوق بشر در ایران را با ۸۰ رای موافق، ۲۷رای مخالف و ۶۸ رای ممتنع تصویب کرد.
پیشنویس این قطعنامه که از سوی کانادا و با حمایت سایر کشورها تهیه شد، اواخر آبان ماه امسال در کمیته سوم مجمع عمومی سازمان ملل تصویب شده بود.
افزایش اجرای حکم اعدام به ویژه اعدام زندانیان سیاسی، اعمال مجازات اعدام علیه افراد زیر سن قانونی، دستگیریهای خودسرانه، شکنجه، سرکوب تظاهرات مسالمتآمیز و تبعیض شدید علیه زنان، بخشهایی از این قطعنامه هستند.
در این قطعنامه، فشار فزاینده علیه اقلیتهای مذهبی از جمله اعضای جامعه بهائی و اخذ اعترافات اجباری، محکوم شده است.
گزارشهای منابع حقوق بشری نشان میدهند از چهارشنبه ۲۱ آذر تا یکشنبه ۲۵ آذر، دستکم ۳۴ زندانی در زندانهای ایران اعدام شدند.
در روزهای گذشته، نگرانیهایی درباره احتمال اعدام تعدادی از زندانیان سیاسی ابراز شده است. از جمله، بیش از هزار فعال مدنی، صنفی و کارگری داخل و خارج ایران، با امضای فراخوانی فوری، خواهان توقف اجرای حکم اعدام سامان محمدی خیاره و محمدامین مهدوی شایسته شدهاند.
حدود ۴۰۰ نفر از فعالان مدنی در ایران نیز با امضای نامهای خواهان لغو فوری حکم اعدام پخشان عزیزی، مددکار اجتماعی و زندانی سیاسی محبوس در زندان اوین شدند.
در همین حال رزگار بیگزاده بابامیری، زندانی سیاسی کُرد که به دلیل حضور در اعتراضات «زن، زندگی، آزادی» در شهر بوکان و تهیه دارو و امکانات درمان برای مجروحان سرکوب اعتراضات پردامنه در این شهر، ۲۸ فروردین ۱۴۰۲ بازداشت شد، با اتهامهایی مواجه شده که میتواند منجر به صدور حکم اعدام برای او شود.
ابراهیم کریمی، مدیرکل پدافند غیرعامل استانداری کرمان، در مورد پشه مهاجم آئدس به عنوان یکی از تهدیدات شهرها هشدار داد و اعلام کرد «این پشه آلوده» وارد کشور شده و اکنون در مناطق مختلفی وجود دارد که در جنوب کشور، «از نوع اجیپتی» بوده که معمولا خطرناکتر است.
کریمی با اشاره به این که پشه آئدس اجیپتی در شهرستان چابهار شناسایی شده و در ۱۰ روز گذشته تعداد بیماران در این محدوده افزایش پیدا کرده گفت: «مرگ و میر [بر اثر گزش] پشه آئدس، چند برابر کروناست و حتما باید هشدارها را جدی گرفت.»
پشه آئدس اجیپتی (Aedes aegypti)
پشه آئدس اجیپتی گونهای کوچک و تیرهرنگ با خطوط سفید روی بدن و پاها است که بهعنوان ناقل اصلی بیماریهایی مانند تب دنگی، زیکا، چیکونگونیا و تب زرد شناخته میشود.
این پشه عمدتا در مناطق گرمسیری و نیمهگرمسیری زندگی و در آبهای راکد کوچک مانند گلدانها و تایرهای قدیمی، تخمگذاری میکند.
آئدس اجیپتی بیشتر در طول روز فعال است و خون انسان را برای تولید تخم ترجیح میدهد.
نام این گونه از کلمه لاتینی Aegypti به معنای مصر گرفته شده که به زیستگاه اولیه آن اشاره دارد.
آئدس و تب دنگی در ایران
تب دنگی یا تب استخوانشکن یک بیماری ویروسی است که از طریق گزش پشه آئدس به انسان منتقل میشود. درصد کشندگی تب دنگی پایین است اما بیمار معمولا درد شدیدی را در استخوانها، مفاصل و ماهیچههای خود احساس میکند.
بر اساس گزارشها، در سال ۱۳۹۵ نظام مراقبت از این بیماری در ایران آغاز و در سال ۱۳۹۸ پشه آئدس شناسایی شد.
به گفته کارشناسان، بهترین راه برای پیشگیری از ابتلا به بیماری «دنگی»، محافظت بدن در برابر نیش پشه است.
قباد مرادی، سرپرست مرکز مدیریت بیماریهای واگیر وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، هشتم آبان اعلام کرد در آینده پشه آئدس به سرعت در اکثر مناطق کشور تکثیر شده و احتمال همهگیریهای گسترده تب دنگی در سه تا پنج سال آینده وجود دارد.
عبدالرضا میراولیایی، مدیر برنامه مدیریت بیماریهای منتقله از آئدس مهاجم در وزارت بهداشت نیز ۱۸ شهریور سال جاری از شناسایی ۱۸۳ مورد ابتلا به تب دنگی در ایران خبر داد و اعلام کرد که فراوانی پشه آئدس در برخی مناطق کشور در پاییز بیشتر میشود.
به گفته کریمی، برای مواجهه با این پشه باید آبهای راکد داخل شهرها جمعآوری و دفع شود و محل دپوی لاستیکهای فرسوده نیز معدوم و جمعآوری شود و پاکسازی، نظافت و رفع آلودگی کانونهای تجمع زباله و ضایعات در سطح شهرها در اولویت قرار گیرد.
تابستان گذشته استانهای بوشهر، سیستان و بلوچستان، گیلان، مازندران و هرمزگان درگیر مواجهه با پشه آئدس بودند. همان زمان یک مقام وزارت بهداشت اعلام کرد نوع پشه شناسایی شده در شمال و جنوب کشور با یکدیگر متفاوتند و پشه جنوب، تهاجمیتر و بیماریزاتر است و شدت بیماری بیشتری دارد.
راههای پیشگیری
مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای ایالات متحده آمریکا برای پیشگیری از ابتلا به دنگی در توصیههای خود به شهروندان این کشور اعلام کرد: «دنگی از طریق نیش پشه آلوده به افراد منتقل میشود و بهترین راه برای جلوگیری از ابتلا به آن، محافظت از خود در برابر نیش پشه است.»
این مرکز به مردم توصیه کرد در صورت سفر به مناطق با شیوع بالا، در مکانهایی با تهویه مطبوع ساکن شوند و از دافع حشرات و لباسهای آستین بلند و شلوار برای جلوگیری از نیش پشه استفاده کنند.
مسئولان وزارت بهداشت در ایران نیز به شهروندان توصیه میکنند برای پیشگیری از ابتلا به این بیماری، لباس بلند بپوشند و از مواد دفع کننده حشرات استفاده کنند.
خبرگزاری رویترز به نقل از مقامات غربی، منابع امنیتی و برخی منابع مطلع ایرانی گزارش داد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی کنترل خود را بر صنعت نفت ایران شدیدتر کرده و صادرات نیمی از آن را در دست گرفته است.
به گفته منابع غربی و داخلی، کنترل سپاه پاسداران بر نفت ایران شامل مدیریت ناوگان مخفی تانکرها، لجستیک و شرکتهای پوششی برای فروش نفت به مشتریانی عمدتا در چین میشود.
بر اساس گزارش رویترز و به نقل از این منابع، سپاه پاسداران از حدود ۲۰ درصد صادرات نفت در سه سال گذشته به کنترل نیمی از صادرات رسیده است. همزمان و در قانون بودجه سال ۱۴۰۳ و لایحه بودجه سال ۱۴۰۴، تقریبا تمام بودجه نیروهای مسلح جمهوری اسلامی بهصورت نفت خام و میعانات در اختیار آنان قرار گرفته است.
این تغییر پس از اعمال تحریمهای سختگیرانه غرب و عدم توانایی شرکتهای رسمی نفتی ایران، مانند شرکت ملی نفت و زیرمجموعههای آن، برای مقابله با تحریمها صورت گرفته است.
بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، جمهوری اسلامی مصمم است برای نفت ارسالی به بندر دالیان چین، تا پیش از بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید مشتری پیدا کند و مقامهای تهران نگرانند با بازگشت ترامپ، دسترسی آنها به محمولههای نفتی در دالیان به ارزش حدود یک میلیارد دلار قطع شود.
به گفته چهار منبع، سپاه پاسداران در بخشی از فعالیتهای خود، به قلمرو نهادهای دولتی مانند شرکت ملی نفت ایران و شرکت تابعه آن در تجارت نفت وارد شده است.
به گفته ریچارد نفیو، معاون سابق نماینده ویژه وزارت خارجه آمریکا در امور ایران، زمانی که تحریمها از سالها پیش صادرات نفت ایران را تحت تاثیر قرارداد، افرادی که شرکت ملی نفت ایران و صنایع گستردهتر را اداره میکردند، به جای رفتن به دنبال این که چگونه از تحریمها دوری کنند، به دنبال دور زدن تحریمها رفتند.
نفیو که اکنون محققی در دانشگاه کلمبیا است، گفت: «افراد سپاه پاسداران در قاچاق بسیار بسیار بهتر بودهاند و فقط در مدیریت میدان نفتی وحشتناک بودند. بنابراین کنترل بیشتری بر صادرات نفت داشتهاند.»
نقش چین و تخفیفهای سپاه پاسداران
چین بزرگترین خریدار نفت ایران است و سپاه پاسداران برای جذب مشتریان چینی، نفت ایران را با تخفیفی چشمگیر عرضه میکند.
یک منبع دخیل در فروش نفت ایران به چین، به رویترز گفت که درآمدهای صادرات نفت تقریبا به طور مساوی بین سپاه پاسداران و شرکت ملی نفت ایران تقسیم میشود.
این فرد گفت سپاه پاسداران، نفت را با تخفیف یک تا دو دلاری نسبت به قیمتهای پیشنهادی شرکت ملی نفت ایران میفروشد.
در گزارش رویترز، دو منبع غربی تخمین زدند که سپاه پاسداران تخفیفی حتی بیشتر ارائه کرده که به طور متوسط پنج دلار در هر بشکه است اما می تواند به هشت دلار هم برسد.
این نفت از طریق شرکتهای پوششی مانند هاوکن انرژی در چین که از سوی مقامات نظامی سابق این کشور اداره میشود، به فروش میرسد.
بر اساس برآوردهای اداره اطلاعات انرژی آمریکا، درآمدهای نفتی ایران در سال ۲۰۲۳ به ۵۳ میلیارد دلار رسید که نسبت به ۱۶ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۰ رشد قابل توجهی داشته است.
این درآمدها در سالهای ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲ به ترتیب ۳۷ میلیارد دلار و ۵۴ میلیارد دلار بوده است.
نشریه واشینگتن فریبیکن، دوشنبه ۲۳ مهر در گزارشی درباره افزایش بسیار قابل توجه فروش نفت ایران از سوی جمهوری اسلامی در دولت جو بایدن، رییسجمهوری آمریکا، نوشت که بر اساس آخرین ارقام دولت و برآوردهای کارشناسان، درآمد نفتی غیرقانونی حکومت ایران در دولت بایدن به حدود ۲۰۰ میلیارد دلار رسید.
نقش سپاه قدس و ناوگان مخفی ایران در صادرات نفت تحریمی
بر اساس اسناد اطلاعاتی، قاسم سلیمانی، فرمانده پیشین سپاه قدس که در سال ۲۰۲۰ در حملهای از سوی ایالات متحده در بغداد کشته شد، مقر مخفیانهای برای مدیریت فعالیتهای قاچاق نفتی این واحد ایجاد کرد. مدیریت اولیه این مرکز به عهده رستم قاسمی، وزیر پیشین نفت ایران گذاشته شده بود.
گزارشها نشان میدهند بودجه سالانه سپاه پاسداران برای عملیاتهای روزمره و مقر مرکزی، حدود یک میلیارد دلار تخمین زده میشود.
از سوی دیگر بودجه حزبالله لبنان بهطور تقریبی نزدیک ۷۰۰ میلیون دلار است که بین ۷۰ تا ۸۰ درصد آن مستقیما از ایران تامین میشود.
حسن نصرالله، دبیرکل سابق حزبالله که در حمله هوایی اسرائیل به بیروت کشته شد، گفته بود جمهوری اسلامی بودجه این گروه از جمله حقوق اعضا و تسلیحات را تامین میکند.
به گفته شلومیت واگمن، مدیرکل پیشین نهاد مبارزه با پولشویی و تامین مالی تروریسم در اسرائیل، این بودجه شامل حقوق، تسلیحات و سایر هزینههای این گروه است.
نقش ناوگان مخفی ایران
شرکت ملی نفتکش ایران که پیشتر نقشی کلیدی در صادرات نفت داشته است، اکنون به سپاه پاسداران خدمات ارائه میدهد.
انتقال نفت از طریق کشتی به کشتی یکی از روشهای مورد استفاده برای پنهان کردن مبدا نفت است و این نفت معمولا به چین منتقل میشود.
در سال جاری، وزارت خزانهداری ایالات متحده و دفتر ملی مقابله با تامین مالی تروریسم اسرائیل، تحریمهایی را علیه ناوگان کشتیهای مرتبط با سپاه قدس اعمال کردند.
این ناوگان که به «ناوگان اشباح» معروف است، از روشهای پیچیدهای برای دور زدن تحریمها و فروش نفت تحریمی استفاده میکند.
ایالات متحده در ماههای اخیر در مجموع ۳۵ نفتکش مرتبط با سپاه قدس را تحریم کرده است.
در ادامه واکنشهای جمهوری اسلامی به اظهارات مقامات غربی در نشست شورای امنیت و سخنان رافائل گروسی، معاون حقوقی وزیر خارجه جمهوری اسلامی حرفهای گروسی را «نیتخوانی» دانست و نماینده دائم جمهوری اسلامی در سازمان ملل نیز تاکید کرد فعال شدن مکانیسم ماشه، «پاسخ قاطع» خواهد گرفت.
امیرسعید ایروانی، نماینده جمهوری اسلامی در سازمان ملل متحد، در نشست شورای امنیت سازمان ملل گفت: «این به اصطلاح اسنپبک (مکانیسم ماشه)، ابزاری در دستان شما برای سوءاستفاده و تهدید ایران نیست.»
ایروانی در ادامه گفت: «ایران بهروشنی اعلام کرده که هر حرکت تحریکآمیزی با پاسخی قاطع و متناسب روبهرو خواهد شد.»
رافائل گروسی، مدیر کل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ۱۶ آذر گفته بود غنیسازی ۶۰ درصدی اورانیوم در ایران به «هفت یا هشت برابر یا حتی بیشتر» رسیده است.
گروسی همچنین در مصاحبه با خبرگزاری ایتالیایی ای.ان.اس.ای بار دیگر گفت: «ایران اورانیوم را نزدیک به سطح نظامی غنی میکند.»
کاظم غریبآبادی، معاون حقوقی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، چهارشنبه ۲۸ آذر اظهارات گروسی را «نیتخوانی» دانست و افزود: «برنامه غنیسازی ایران، اهداف نظامی ندارد.»
او گفت: «آن چیزی که در اظهارات گروسی هیچ وقت به آن اشاره نشده است، علت اصلی وضع موجود است که همانا عدم اجرای تعهدات طرفهای مقابل تحت برجام و خروج یکجانبه آمریکا از آن بود.»
پیش از این نیز مجید تخت روانچی، معاون سیاسی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، تهدید کرده بود که در صورت فعال شدن مکانیسم ماشه از سوی سه کشور اروپایی، جمهوری اسلامی از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی) خارج خواهد شد.
آژانس بینالمللی انرژی اتمی، نهاد نظارتی هستهای سازمان ملل، اعلام کرد که ایران در ماه جاری میلادی، غنیسازی اورانیوم را تا سطح ۶۰ درصد که به حدود ۹۰ درصد لازم برای استفاده تسلیحاتی نزدیک است، بهطور چشمگیری شتاب داده است.
در جریان نشست شورای امنیت سازمان ملل برای بررسی نحوه اجرای قطعنامه ۲۲۳۱ و توافق برجام، سه قدرت اروپایی و آمریکا هشدار دادند که ایران به طور مداوم از تعهدات برجامی خود فاصله میگیرد و زمان آن رسیده که تهران با اتخاذ گامهای عملی، روند گسترش برنامه هستهای خود را متوقف و معکوس کند.
پیش از آن، آلمان، فرانسه و بریتانیا، سهشنبه ۲۷ آذر و ساعاتی قبل از جلسه شورای امنیت در مورد نحوه اجرای قطعنامه ۲۲۳۱، در بیانیه مشترکی از جمهوری اسلامی خواستند از تشدید تنش هستهای دست بردارد و مسیر خود را تغییر دهد تا راهی برای یک راه حل دیپلماتیک پیدا شود.
وزیران خارجه و دفاع استرالیا و بریتانیا با انتشار بیانیهای مشترک، با اشاره به نقض حقوقبشر در ایران، از سرکوب مخالفان سیاسی و آزار و اذیت زنان، دختران و گروههای اقلیت به دست جمهوری اسلامی ابراز نگرانی کردند.
آنها از ایران خواستند که هدف قرار دادن غیرقابل قبول شهروندان از جمله روزنامهنگاران و مخالفان خود را در خارج از کشور متوقف کند.
وزرای دو کشور بار دیگر بر عزم خود مبنی بر اینکه ایران هرگز نباید سلاح هستهای تولید کند، تاکید و خاطرنشان کردند که تشدید مداوم برنامه هستهای ایران هیچ توجیه غیرنظامی معتبری ندارد.
وزرای خارجه و دفاع دو کشور همچنین ضمن محکوم کردن حملات ایران به اسرائیل، تداوم ارائه موشک، پهپاد و سایر حمایتهای نظامی و مالی تهران به شرکایش از جمله روسیه و نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی را محکوم کردند.
وزرای خارجه و دفاع استرالیا و بریتانیا در پایان نشست مشترک خود در سهشنبه ۲۷ آذر، ارسال موشکهای بالستیک از سوی جمهوری اسلامی و حمایت نظامی فزاینده جمهوری اسلامی از روسیه در جنگ اوکراین را محکوم کردند.
سنای استرالیا هشتم آذر در گزارشی درباره بازداشت شهروندان این کشور در کشورهای دیگر، به دولت استرالیا توصیه کرده بود پیامدهای دیپلماتیک و تحریمهای شدیدتری را علیه روسیه و جمهوری اسلامی اعمال کند.
در همین حال ریچارد مارلز، وزیر دفاع استرالیا، در مصاحبه با شبکه ایبیسی گفته بود این کشور شاهد فعالیتهای فزاینده سایبری کشورهای متخاصم، از جمله جمهوری اسلامی، علیه زیرساختهای حیاتی خود است.
سوم آذر نیز پل اسکار، سناتور استرالیایی، در گفتوگو با ایراناینترنشنال از دولت این کشور خواسته بود سپاه پاسداران را در فهرست سازمانهای تروریستی قرار دهد
اسکار با تاکید بر حمایت استرالیا از جنبش «زن، زندگی، آزادی»، از مردم ایران خواست تا صدای خود را برای تغییر، بلند و قوی نگه دارند.
استیون رَپ، دادستان بینالمللی جرایم جنگی، روز سهشنبه گفت شواهد به دست آمده از گورهای جمعی در سوریه، افشاگر «ماشین مرگ» دولتی حکومت سرنگونشده بشار اسد است.
رَپ که رهبری دادگاههای جرایم جنگی رواندا و سیرالئون را بر عهده داشته، پس از بازدید از دو محل گور جمعی در شهرهای قطیفه و نجها در نزدیکی دمشق، به رویترز گفت: «ما بدون تردید، بیش از ۱۰۰ هزار نفر را داریم که در این ماشین مرگ ناپدید شدند و زیر شکنجه به قتل رسیدند.»
رَپ، که دورهای هم سفیر آمریکا در امور جرایم جنگی بود به رویترز گفت «در مورد این ارقام، با توجه به چیزهایی که در این گورهای جمعی دیدهایم، تردید چندانی ندارم.»
این دادستان بینالمللی جنایت جنگی، که اکنون با جامعه مدنی سوریه برای مستندسازی شواهد جرایم جنگی دولت اسد همکاری کرده و در تلاش برای تدارک یک دادگاه احتمالی است، گفت: «ما واقعا از زمان نازیها تاکنون چیزی اینچنین ندیدهایم.»
او افزود: «از نیروهای امنیتی مخفی که مردم را از خیابانها و منازلشان ربودند، تا زندانبانها و بازجویانی که آنها را با گرسنگی و شکنجه کشتند، تا رانندگان کامیونها و رانندگان بولدوزرها که اجسادشان را پنهان کردند، هزاران نفر در این سیستم کشتار فعالیت داشتند.»
رپ در ادامه با اشاره به شیوه کار این سیستم کشتار به رویترز گفت: «ما در مورد یک سیستم ترور دولتی صحبت میکنیم که به یک ماشین مرگ تبدیل شد.»
بر اساس برآورد سازمانهای حقوقبشری و گزارشهای رسانهای از سال ۲۰۱۱، هنگامی که سرکوب اعتراضات علیه اسد به یک جنگ تمام عیار تبدیل شد تا زمان سقوط دولت اسد، صدها هزار سوری کشته شدند.
سالهاست گروههای حقوقبشری و شماری از دولتها، هم بشار اسد و هم پدرش حافظ اسد را که پیش از او تا سال ۲۰۰۰ رییسجمهور بود، به انجام اعدامهای فراقضایی گسترده، از جمله اعدامهای دسته جمعی در نظام زندانهای کشور و استفاده از سلاحهای شیمیایی علیه مردم سوریه متهم کردهاند.
بشار اسد که به مسکو گریخته است، انکار کرده که دولت او مرتکب نقض حقوق بشر شده و مخالفان را تندرو معرفی میکند.
معاذ مصطفی، رییس سازمان امداد سوریه در آمریکا، که از گورهای جمعی در قطیفه در ۴۰ کیلومتری شمال دمشق بازدید کرده است، تخمین زده که تنها در این محل دست کم ۱۰۰ هزار پیکر دفن شده است.
ثبت اطلاعات ۱۵۷ هزار سوری ناپدیدشده
کمیسیون بینالمللی افراد ناپدیدشده در لاهه که اطلاعات ۱۵۷ هزار نفر از افراد ناپدیدشده سوری را در اختیار دارد هم به طور جداگانه اعلام کرد دادههایی تائید نشده دریافت کرده که حاکی از وجود ۶۶ محل احتمالی گور جمعی در سوریه است.
کاترین بامبرگر، رییس این کمیسیون، به رویترز گفت که درگاه این کمیسیون برای گزارش افراد ناپدیدشده اکنون با موج جدید تماسها از سوی خانوادهها «منفجر شده» است.
برای مقایسه، در جریان جنگهای بالکان در دهه ۱۹۹۰ حدود ۴۰ هزار نفر ناپدید شدند.
برای خانوادهها، جستجوی حقیقت در سوریه ممکن است بسیار طولانی و دشوار باشد. چرا که برای یافتن ناپدیدشدهها از طریق آزمایش دیانای، دستکم باید سه تن از بستگان فرد مفقود شده، نمونههای مرجع دیانای ارائه دهند و از هر یک از بقایای اسکلتی یافت شده در گورها نیز نمونه دیانای گرفته شود.
کمیسیون بینالمللی افراد ناپدیدشده در لاهه خواستار محافظت از محلهای گورهای دسته جمعی برای حفظ شواهد و استفاده در محاکمات احتمالی شده است، هرچند تصاویر نشان میدهد چندان از این محلها محاقظت نمیشود.
وزارت خارجه آمریکا روز سهشنبه گفت که این کشور با شماری از نهادهای سازمان ملل در تماس است تا مردم سوریه به پاسخهایی که دنبال آن هستند دست یابند.
شهروندان سوری که در نزدیکی قطیفه، یک پایگاه نظامی پیشین و محل یکی از این گورها و گورستان نجها، یکی دیگر از محلهای گورهای جمعی زندانیان کشتهشده، زندگی میکنند، شهادت دادهاند که شاهد عبور مداوم کامیونهای یخچالدار حامل اجساد بودند که در گودالهای طولانی که با بولدوزر حفر شده بودند، تخلیه میشدند.
عبّ خالد، کشاورزی که در کنار گورستان نجها کار میکند، گفت: «این گورها به صورت سازمانیافته آماده شده بودند، کامیون میآمد محموله را تخلیه میکرد و میرفت. خودروهای امنیتی این کامیونها را همراهی میکردند و هیچکس اجازه نزدیک شدن نداشت، هر کس نزدیک میشد با جسدها پایین میرفت.»
در قطیفه، ساکنان از صحبت مقابل دوربین خبرنگاران یا ذکر نامشان خودداری کردند، زیرا از انتقام میترسیدند و هنوز مطمئن نبودند منطقه پس از سقوط اسد امن باشد.
یکی از آنها روز سهشنبه به رویترز گفت: «اینجا مکان وحشت است.»
تحلیل تصاویر ماهوارهای
تحلیل تصاویر ماهوارهای از سوی رویترز نشان میدهد که عملیات حفاری گسترده در این محل بین سالهای ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۴ آغاز شد و تا سال ۲۰۲۲ ادامه داشت.
تصاویر متعدد ماهوارهای که شرکت مکسر تهیه کرده و رویترز بررسی کرده، در طول این مدت یک دستگاه حفاری و کانالهای طولانی، به همراه سه یا چهار کامیون بزرگ را در محل نشان میدهد.
عمر حجیراتی، یکی از رهبران سابق اعتراضات ضد اسد که نزدیک گورستان نجها زندگی میکند، جایی که تا پیش از ایجاد سایت بزرگتر گور جمعی قطیفه، محل گورهای جمعی بود، به رویترز گفت او مشکوک است چند نفر از اعضای ناپدیدشده خانوادهاش در این گور دفن شده باشند.
او معتقد است برخی از کسانی که ماموران امنیتی با خود بردند، از جمله دو پسر و چهار برادرش، به دلیل اعتراض علیه دولت اسد بازداشت شده بودند.
حجیراتی که مقابل یک گودال طولانی و باز، که ظاهرا اجساد در آن دفن شده بودند، ایستاده بود به رویترز گفت: «این گناه من بود که باعث شد خانوادهام را ببرند.»
شهادت یکی از گورکنهای شاهد گورهای جمعی
جزئیات مربوط به گورهای جمعی سوریه برای اولین بار در جریان جلسات دادگاه آلمان و شهادت در کنگره آمریکا در سالهای ۲۰۲۱ و ۲۰۲۳ افشا شد.
مردی که فقط با عنوان «قبرکن» شناخته میشود، بارها به عنوان شاهد در مورد کارش در سایتهای نجها و قطیفه در طول محاکمه مقامات دولت سوریه در آلمان شهادت داد.
این قبرکن شهادت داد که سال ۲۰۱۱، زمان کار او در قبرستانهای اطراف دمشق، دو افسر اطلاعاتی به دفترش آمدند و او و همکارانش را مجبور کردند اجساد را حمل و دفن کنند.
بر اساس شهادت این قبرکن، او را سوار یک ون با عکسهای اسد روی بدنهاش، چندین بار در هفته بین سالهای ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۸، کامیونهای یخچالدار پر از اجساد را در رفتن به این محلها همراهی میکرد.
او در جریان شهادتش در دادگاه آلمان گفت کامیونها، صدها جسد از بیمارستانهای نظامی تشرین، مزه و حرستا را به نجها و قطیفه حمل میکردند و در آنجا او و همکارانش، اجساد را درون کانالهای عمیقی که زا پیش حفر شده بود میریختند و به محض پر شدن هر بخشی از کانال، بیل مکانیکی آن را با خاک میپوشاند.
هیمن شاهد در شهادتنامهای هم که به صورت مکتوب به کنگره آمریکا داد، گفت: «هر هفته دو بار، سه کامیون تریلی میآمد که بین ۳۰۰ تا ۶۰۰ پیکر قربانیانی را حمل میکرد که در اثر شکنجه، گرسنگی و یا اعدام مرده بودند و از بیمارستانها و دوایر اطلاعاتی نظامی اطراف دمشق جمع شده بودند.»
این قبرکن در سال ۲۰۱۸ از سوریه گریخت و به اروپا رفت و بارها درباره این گورهای جمعی شهادت داده است، اما هویتش از عموم مردم و رسانهها پنهان نگه داشته شده است.
