صداوسیما: مناظره ۲ نفره بین پزشکیان و جلیلی هنوز قطعی نیست
محمدصالح مفتاح، دبیر ستاد انتخابات صداوسیما درباره نحوه برگزاری مناظره دو نفره میان مسعود پزشکیان و سعید جلیلی در تبلیغات دور دوم انتخابات گفت این موضوع باید به تایید کمیسیون بررسی تبلیغات برسد و صداوسیما در این رابطه به تنهایی تصمیمگیرنده نیست.
او گفت تبلیغات دو نامزد پس از تایید آرا از سوی شورای نگهبان آغاز میشود و افزود: «با هدف فراهم آوردن شرایط عادلانه برای دو نامزد، حتما قرعهکشی هم خواهیم داشت.»
به گفته مفتاح، برنامههای دو نامزد انتخابات در مرحله دوم «خارج از الگوهای دوره قبل نیست» اما صداوسیما پیشنهادهای جدیدی هم دارد که روز شنبه در جلسه کمیسیون بررسی تبلیغات انتخابات ریاستجمهوری آنها را بررسی خواهد کرد.
انتخابات ریاستجمهوری با نرخ مشارکت حدود ۴۰ درصدی، به دور دوم کشیده شد و مسعود پزشکیان و سعید جلیلی برای نشستن بر کرسی ریاستجمهوری با هم رقابت خواهند کرد
از مجموع ۲۴ میلیون و ۵۳۵ هزار رای، مسعود پزشکیان حدود ۱۰ میلیون و ۴۰۰ هزار رای و سعید جلیلی حدود ۹ میلیون و ۴۰۰ هزار رای کسب کردند.
انتخابات زودهنگام ریاستجمهوری سال ۱۴۰۳ با مشارکت حدود ۴۰ درصدی به دور دوم رفت. حالا اصلاحطلبان و اصولگرایان که رهبر جمهوری اسلامی آنها را «دو بال نظام» میداند یک هفته وقت دارند که با هم رقابت کنند تا شاید مشارکت پایینی که علی خامنهای آن را «ننگ» میداند، افزایش دهند.
با اتمام شمارش آرای انتخابات روز هشتم تیر ۱۴۰۳، مشخص شد که مسعود پزشکیان، نامزدم جریان اصلاحات و سعید جلیلی، نامزد جریان اصولگرا به دور دوم خواهند رفت.
طبق اصل ۱۱۷ قانون اساسی جمهوری اسلامی، کسی میتواند در دور اول انتخابات رییسجمهوری شود که اکثریت مطلق آرای شرکتکنندگان را به دست آورده باشد. اکثریت مطلق یعنی ۵۰ درصد به علاوه یک رای که نتایج نشان داد جلیلی و پزشکیان نتوانستند اکثریت مطلق را به دست بیاورند.
طبق قوانین جمهوری اسلامی با اعلام نتایج رسمی، فرایند تبلیغات برای دور دوم طبق قانون آغاز خواهد شد.
طبق زمانبندی برگزاری انتخابات زودهنگام ریاستجمهوری که پیشتر منتشر شده است، دور دوم انتخابات زودهنگام جمعه هفته آینده، ۱۵ تیر ۱۴۰۳ برگزار خواهد شد.
رییس سازمان صدا و سیما پیشتر گفته بود در دوم انتخابات سال ۱۴۰۳ احتمال دارد مناظرات دو-به-دو برگزار شود. آخرین بار که این سازمان مناظره دو نفره در انتخابات ریاستجمهوری برگزار کرد، سال ۱۳۸۸ بود. مناظراتی که علی خامنهای از آن رضایت نداشت
تبلیغات و احتمال دو قطبی
آخرین باری که در جمهوری اسلامی مناظره انتخاباتی به صورت دو به دو و به مفهوم رایج آن برگزار شد سال ۱۳۸۸ بود. مناظراتی که علی خامنهای را ناراحت کرد.
او در اولین نماز جمعه پس از برگزاری انتخابات و در روز ۲۹ خرداد ۱۳۸۸ گفت: «بخش معیوب قضیه، بنده را ناخرسند کرد؛ متاثر شدم. برای طرفداران نامزدها هم آن بخشهای معیوب، آن تعریضها، آن تصریحها، التهابآور و نگرانکننده بود که البته از هر دو طرف هم بود.»
پیمان جبلی، رییس منصوب خامنهای در سازمان صدا و سیما، ۲۰ خرداد ۱۴۰۳ در تشریح برنامههای این سازمان در صورت دو مرحلهای شدن انتخابات گفت: «حتما یکی از احتمالاتی که باید در نظر گرفته شود برگزاری انتخابات در دور دوم است و بهطور قطع رسانه ملی برای آن برنامه دارد. اینکه مناظره رو در رو باشد یا به شکل دیگری باشد، دربارهاش تصمیمگیری خواهد شد.»
در دور اول انتخابات، چیزی که صدا و سیما آن را مناظره خواند، در واقع میزگردی پرخرج با حضور شش نامزد بود. این میزگردها با وجود تبلیغات گسترده نتوانست نظر مخاطبان را جلب کند؛ طوری که نظرسنجی مرکز افکارسنجی جهاد دانشگاهی نشان داد بیش از ۷۳ درصد مردم مناظره اول را حتی تماشا نکردند.
اما دور دوم انتخابات ظرفیت متفاوتی نسبت به دور اول دارد. اگر صدا و سیما زیر بار برگزاری مناظره برود، دیگر خبری از شش نامزد نیست که بتوان مناظره را به شکل میزگرد برگزار کرد. برنامه به هر شکلی برگزار شود، در نهایت دو نامزد رو در روی هم قرار خواهند گرفت.
فرصت حضور سعید جلیلی
یکی از این دو نامزد، جلیلی است که اصلاحطلبان - بدون اشاره مستقیم به نقش خامنهای - تمام تحریمها و فشارهای اقتصادی را طی سالهای ریاست جمهوری محمود احمدینژاد و حسن روحانی به پای او نوشتهاند.
این موضوع به اصلاحطلبان ختم نمیشود. اخیرا وبسایت تابناک هم مصاحبهای منتشر کرده است که در آن محمدحسین رنجبران، از مدیران سابق صدا و سیما، با نقل خاطرهای از وزیر امور خارجه دولت ابراهیم رئیسی که در واقعه بالگرد کشته شد، گفت: «شهید امیرعبداللهیان میگفت که توافق در زمستان ۱۴۰۰ تمام شده بود اما طیفی نگذاشت؛ به این فرد رای ندهید.»
اشاره تلویحی او به جلیلی است که در دور اول انتخابات حاضر نشد به نفع قالیباف کنار برود، هر چند که اکنون قالیباف پس از شکست در انتخابات، از جلیلی حمایت کرده است.
علی خامنهای ۱۹ اردیبهشت ۱۳۸۴ دو جناح اصلاحطلب و اصولگرا را دو بال برای جمهوری اسلامی توصیف کرده بود
تجربه تیر ماه ۱۳۸۴
انتخابات زودهنگام ۱۴۰۳ از جهاتی مشابه انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۸۴ است که شش نامزد برای رقابت تایید صلاحیت شده بودند.
از بین اکبر هاشمی رفسنجانی، مصطفی معین، علی لاریجانی، مهدی کروبی، محمدباقر قالیباف و محمود احمدینژاد، احمدینژاد و هاشمی به دور دوم رفتند.
دور اول نهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری، ۲۷ خرداد ۸۴ برگزار شد که نرخ مشارکت در آن ۶۲/۸ درصد بود. در دور نخست تعداد رای هاشمی رفسنجانی ۶/۲ میلیون و تعداد رای احمدینژاد ۵/۷ میلیون بود. در دور دوم که روز سوم تیر ۸۴ برگزار شد، نرخ مشارکت به حدود ۵۹/۸ کاهش یافت و در آن تعداد، آرای هاشمی رفسنجانی به حدود ۱۰ میلیون و آرای احمدینژاد به حدود ۱۷/۲ میلیون رسید.
از نظر ترکیب نامزدها، در انتخابات فعلی، اصولگرایان جایی ایستادهاند که تیر ۸۴ اصلاحطلبان آنجا بودند.
در انتخابات زودهنگام ۱۴۰۳ و تا اینجای کار، بخشی از جامعه که با عناوینی مثل «قشر خاکستری» یا «رایهای خاکستری» نامیده میشوند وارد بازی انتخابات نشدند.
خامنهای اردیبهشت سال ۱۳۸۰، پس از مشارکت نزدیک به ۶۷ درصد واجدان شرایط در انتخابات ریاست جمهوری خرداد ۸۰ گفته بود: «ننگ است برای یک ملتی که در انتخابات ریاست جمهوری ۳۵ درصد، ۴۰ درصد شرکت میکنند. پیداست مردم به نظام سیاسیشان نه اعتماد دارند، نه اعتنا دارند، نه امید دارند.»
او اردیبهشت سال ۱۳۸۴ هم گفته بود: «دو جناح برای این کشور مثل دو بالاند که کشور با این دو بال میتواند پرواز کند.»
تجربه نشان داده یکی از آن دو بال خامنهای که اصولگرایان هستند، در تمام انتخابات با تمام قوا شرکت کردهاند و حالا چشم هواداران جمهوری اسلامی به بال چپ دوخته شده است.
باید دید اصلاحطلبان میتوانند در دومین هفته تیر ماه ۱۴۰۳، آن ۶۰ درصدی را که با عدم مشارکت در دور نخست به برگزاری انتخابات در ساختار جمهوری اسلامی «نه» گفتند، پای صندوق بکشانند یا مثل سال ۸۴، مشارکت در دور دوم نه تنها افزایش نخواهد یافت که کمتر از ۴۰ درصد اعلام شده در دور نخست خواهد شد.
حدود ۱۱ ساعت پس از پایان فرایند رایگیری در شامگاه هشتم تیر، مقامهای ستاد انتخابات در حالی نتیجه را اعلام کردند که شیوه برگزاری و فضای این انتخابات از ابتدا تا انتهای آن تحت تاثیر روشهای مهندسی سیاسی بود.
پرونده مرحله اول انتخابات ریاستجمهوری چهاردهم با شرایطی که بر ابهام و فقدان شفافیت آن افزود، در حالی بسته شد که با بررسی و محاسبه آمار نهایی، مشارکت شهروندان در آن زیر ۴۰ درصد بود.
بررسی دو بُعد رسانهای و اجرایی روند انتخابات نشان میدهد، جمهوری اسلامی با وجود ورود زودهنگام و ناگهانی به این فضا، از طریق برنامهریزی و مهندسی پیچیده شامل ابزارهای رسانهای و تکنیکهای مدیریت در اجرا، انتخابات را مهندسی کرده است.
پیش از این هم ایراناینترنشنال در انتخابات مجلس طی گزارشی تفصیلی به ابعاد مشابه مهندسی در انتخابات پرداخته بود که به نظر میآید بسیاری از تکنیکهای آن مهندسی، در این انتخابات نیز اجرا شد.
محمدباقر قالیباف که با کسب حدود سه میلیون و ۳۸۳ هزار رای از دور انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۳ کنار گذاشته شد، با انتشار اطلاعیهای حمایت خود را از سعید جلیلی برای دور دوم رایگیری اعلام کرد.
قالیباف در این اطلاعیه نوشت با اینکه برای مسعود پزشکیان «احترام قائل» است اما به دلیل «نگرانی از برخی اطرافیان او» از نیروهای «انقلابی و حامیان خود» میخواهد بکوشند تا جلیلی بهعنوان نامزد «جبهه انقلاب»، رییس دولت آینده شود.
او پزشکیان را نماینده جریانی خواند که «مسبب بخش مهمی از مشکلات اقتصادی و سیاسی امروز» ایران است.
انتخابات ریاستجمهوری با نرخ مشارکت حدود ۴۰ درصدی میان پزشکیان و جلیلی به دور دوم کشیده شد.
از مجموع ۲۴ میلیون و ۵۳۵ هزار رای، پزشکیان حدود ۱۰ میلیون و ۴۰۰ هزار رای و جلیلی حدود ۹ میلیون و ۴۰۰ هزار رای کسب کردند.
