رییس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی گفت ایران خود را در چنبره چین انداخته و پکن «هر طور بخواهد» با حکومت ایران رفتار میکند. چین از شرکای اصلی و بزرگترین خریدار نفت ایران است که در ماههای گذشته حاکمیت ایران بر جزایر سهگانه مورد مناقشه با امارات متحده عربی را زیر سوال برده است.
به گفته آرش نجفی، رییس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی، اشتباه استراتژیک دولتها در جمهوری اسلامی اعطای همه امتیازات به چین است و رییسجمهوری بعدی «باید مقابل زیادهخواهیهای چین و روسیه بایستد» و اجازه ندهد که چین، «ایران بزرگ را با اعداد و ارقام بازی داده» و محدود کند.
دولت مستقر و کاندیداهای انتخابات ریاست جمهوری در روزهای گذشته آمارهایی از افزایش فروش نفت در سالهای اخیر ارائه کردند اما توضیح مشخصی درباره نحوه این افزایش فروش و قیمتگذاری آن به دست ندادند.
۳۱ فروردین امسال، فایننشالتایمز به نقل از شرکت تحلیل انرژی ورتکسا گزارش داد ایران در سه ماه اول سال ۲۰۲۴ بهطور متوسط هر روز ۱/۵۶ میلیون بشکه نفت فروخته و مشتری اصلی این محمولهها، چین بوده است که بالاترین میزان فروش نفت در شش سال اخیر است.
۴۱ عضو مجلس نمایندگان آمریکا ۲۹ خرداد در نامهای به آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه این کشور، خواستار جلوگیری از صادرات نفت ایران به چین شدند و هشدار دادند: «تجارت غیرقانونی نفت ایران به جمهوری اسلامی اجازه داده است تا از سال ۲۰۲۱ تاکنون بیش از ۱۰۰ میلیارد دلار به دست آورد.»
دوم تیر ماه، جواد اوجی، وزیر نفت دولت سیزدهم از برنامهریزی برای تولید چهار میلیون بشکه نفت تا انتهای سال ۱۴۰۳ خبر داد.
برخی کارشناسان دلیل اصلی افزایش فروش نفت ایران را عرضه این کالا با تخفیفات عمده به مشتریان میدانند.
برخی نیز معتقدند جمهوری اسلامی سالهاست با گفتمان ستیز با غرب و آمریکا، به روسیه و چین نزدیک شده و بهرغم شعار «نه شرقی، نه غربی» در اوایل تشکیل حکومت، حالا کاملا در آغوش شرق قرار گرفته است.
پیشتر قرارداد ۲۵ ساله میان تهران و پکن جنجالبرانگیز شده بود و بسیاری از شهروندان و کاربران فضای مجازی از آن با عنوان «فروش کشور» یاد کردند.
آرش نجفی همزمان به طلب شش میلیارد دلاری ایران از کره جنوبی و گم شدن یک میلیارد دلار آن در هنگام انتقال اشاره کرد و دریافت ارز از سئول را اشتباه دولت رئیسی دانست و گفت ایران باید از این کشور در ازای طلبی که داشت، کالا وارد میکرد اما: «سر ما کلاه رفته و حرفی هم نمیشود زد.»
مبلغ دقیق پولهای بلوکه شده ایران در کره جنوبی مشخص نیست. ابتدا گفته شد این رقم بین هفت تا نه میلیارد دلار است اما بعدتر اعلام شد طلب ایران از کره جنوبی ۵/۹ میلیارد دلار بوده است.
سال ۱۳۹۸ بانک مرکزی به ازای هر دلار بلوکه شده ایران در کره جنوبی، ۱۱ هزار تومان پول به دولت داد و دولت با گرفتن مبلغی حدود ۶۶ هزار میلیارد تومان، عملا معادل ریالی پولهای بلوکهشده را گرفت و خرج کرد.
در سالهای ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ بارها اخباری مبنی بر آزادسازی پولهای بلوکه شده ایران در رسانهها منتشر شد، از جمله در شهریور ۱۴۰۲ خبرگزاری رویترز از توافق میان ایران و آمریکا برای پرداخت پولهای بلوکه شده ایران در کره جنوبی و مبادله پنج زندانی آمریکایی و ایرانی خبر داد.
دولت رئیسی این امکان را داشت که به جای دریافت تمام مبلغ به صورت ارزی، با واردات کالاهای اساسی مانع از کاهش ارزش پول بلوکه شده ایران در این کشور شود، با این وجود به خاطر کاهش ارزش پول کره جنوبی در مقابل دلار، حدود یک میلیارد دلار از دارایی ایران در این کشور بادریافت ارزی از بین رفت.
علیرضا زاکانی، شهردار تهران و امیرحسین قاضیزاده هاشمی، معاون ابراهیم رئیسی و رییس بنیاد شهید و امور ایثارگران، امروز و دیروز، ششم و هفتم تیر، با انتشار بیانیههایی از ادامه حضور در انتخابات انصراف دادند.
به گفته محسن اسلامی، سخنگوی ستاد انتخابات کشور، در قانون بازه زمانی خاصی برای انصراف نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری پیشبینی نشده است.
این مقام وزارت کشور از نامزدهایی که میخواهند انصراف دهند خواست تا پایان امروز، پنجشنبه هفتم تیر ۱۴۰۳، انصراف خود را اعلام کنند تا ستاد انتخابات بتواند اطلاعرسانی کند.
انصراف قاضیزاده هاشمی به خاطر شورای اجماع و علما
قاضیزاده هاشمی، اولین نامزد انصرافی، در متن انصراف به تعریف و تمجید بلند بالا از دولت رئیسی پرداخت و درباره انگیزه ورودش به انتخابات نوشت که این ورود بر اساس «عمل به تکلیف شرعی» و با هدف ادای دین به شخص رئیسی بوده است.
او در توجیه دلایل انصرافش نوشت که «به خواست شورای عالی اجماع نیروهای انقلاب و بنا به درخواست برخی دلسوزان و علما» انصراف داده است.
حسن روحانی، ريیسجمهوری پیشین، ۳۰ خرداد ۱۴۰۳ گفت که شورای نگهبانی ترکیبی درست کرده که «دو نفر از نامزدها در مناظرات به هتاکی و فحاشی» بپردازند.
در جریان پنج مناظره، عمده تلاش قاضیزاده هاشمی و زاکانی علاوه بر دفاع از عملکرد رئیسی، حمله به دولت روحانی در سالهای ۱۳۹۲ تا ۱۴۰۰ بود.
روشن نیست با انصراف قاضیزاده، مساله «تکلیف شرعی برای حضور در انتخابات» چه میشود.
مجموع آرای قاضیزاده هاشمی در انتخابات ریاست جمهوری سیزدهم که خرداد ماه ۱۴۰۰ برگزار شد، حدود یک میلیون رای، برابر ۳/۴۶ درصد مجموع آرا بود.
زاکانی: تا صبح پنجشنبه نمیخواستم انصراف دهم
دیگر نامزد انصرافی جریان اصولگرا، در متن انصراف خود نوشت که «بنا بر احساس تکلیف» در انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۴۰۳ شرکت کرده است.
زاکانی توضیح داد پس از اتمام مناظرات تلویزیونی و مهلت قانونی تبلیغات، برایش مسجل شده است «برادران دیگر در جبهه انقلاب» دارای ویژگی «رایآوری» هستند و بنابراین او انصراف میدهد.
او در پایان متن انصراف خود از قالیباف و جلیلی خواست وحدت کنند و با این کار، «مانع شکلگیری دولت سوم [حسن] روحانی» شوند.
یکم تیر ۱۴۰۳، در جریان سومین مناظره تلویزیونی بحثی کوتاه بین مسعود پزشکیان و زاکانی در گرفت.
در این مناظره پزشکیان با اشاره چندباره به «پوششی بودن زاکانی» (به این معنا که او به نفع دیگری انصراف خواهد داد)، از او پرسید: «تا آخر میمانی؟»
زاکانی در پاسخ گفت که تا آخر خواهد ماند و مانع ریاستجمهوری پزشکیان خواهد شد.
این اولین بار نیست که زاکانی در آستانه برگزاری انتخابات انصراف میدهد.
سال ۱۴۰۰ نیز در جریان برگزاری انتخابات، او به نفع رئیسی از رقابتها کناره گرفت.
پس از این انصراف، زاکانی از سوی شورای شهر تهران که در اختیار اصولگرایان است، به عنوان شهردار تهران منصوب شد.
سابقه قالیباف و زاکانی
قالیباف، دیگر نامزد اصولگرا، با تشکر از انصراف زاکانی و قاضیزاده هاشمی اعلام کرد تا آخر رقابتها خواهد ماند.
طی روزهای اخیر، هواداران جلیلی و قالیباف متقابلا خواهان کنارهگیری یکی از این دو به نفع دیگری شدهاند.
سال ۱۳۹۲ که جلیلی و قالیباف هر دو در انتخابات ریاستجمهوری شرکت کردند، قالیباف با ۱۶/۵۶ درصد آرا نفر دوم و سعید جلیلی با ۱۱/۳۶ درصد آرا نفر سوم شد.
قالیباف که در انتخابات سال ۱۳۹۶ شرکت کرده بود، به نفع رئیسی انصراف داد.
جلیلی هم در انتخابات سال ۱۴۰۰ به نفع رئیسی انصراف داد.
با انصراف زاکانی و قاضیزاده هاشمی، هم اکنون قالیباف و جلیلی دو نامزد از جریان اصولگرایی و پزشکیان و مصطفی پورمحمدی، از جریان مورد حمایت اصلاحطلبان در رقابتها باقی ماندند.
با این وصف، دو مرحلهای شدن انتخابات چندان دور از ذهن نخواهد بود.