تجارت دریایی بریتانیا: یک نفتکش در خلیج فارس پیش از ورود به تنگه هرمز هدف حمله قرار گرفت
مرکز تجارت دریایی بریتانیا یکشنبه ۲۴ آبان اعلام کرد که یک نفتکش هنگام حرکت به سمت شرق در خلیج فارس، پیش از ورود به تنگه هرمز، هدف حمله قرار گرفت. بر اساس این گزارش، تمامی خدمه نفتکش سالم هستند، اما میزان خسارت واردشده و پیامدهای زیستمحیطی احتمالی این حمله هنوز مشخص نیست.
این مرکز در گزارش خود به نقل از مقامهای کشتیرانی هند اعلام کرد که حمله در ۲۴ آبان رخ داده است، اما نام نفتکش و جزییات مربوط به عامل حمله منتشر نشده است.
بر اساس تازهترین گزارش مرکز تجارت دریایی بریتانیا، در ۷۲ ساعت گذشته یک حمله به کشتیها در خلیج فارس ثبت شده است. این مرکز همچنین اعلام کرد که در همین بازه زمانی، هیچ حمله یا اختلال تاییدشدهای در تنگه هرمز ثبت نشده است، اما فعالیتهای سپاه پاسداران علیه کشتیهای تجاری همچنان ادامه دارد.
به گفته این مرکز، این فعالیتها شامل پرواز پهپادها بر فراز مسیرهای کشتیرانی، نظارت هدفمند بر کشتیهای تجاری و برقراری ارتباط رادیویی با برخی شناورها بوده است.
هفت سال پس از آبان خونین ۹۸، هنوز شمار دقیق کشتهشدگان بهدست ماموران امنیتی، انتظامی و لباسشخصی جمهوری اسلامی روشن نیست. حکومت کشتهشدن ۲۲۵ نفر را تایید کرده است، اما گزارشها و تحقیقات مستقل از صدها تا هزار و ۵۰۰ کشته و حتی بیشتر حکایت دارند.
اعتراضات آبان ۱۳۹۸ در پی افزایش قیمت بنزین شکل گرفت و با فراگیر شدن آن و سرکوب شدید معترضان از سوی جمهوری اسلامی به «آبان خونین ۹۸» معروف شد. درباره شمار قربانیان این سرکوب روایت واحدی وجود ندارد.
مقامهای جمهوری اسلامی ماهها پس از وقوع حادثه از اعلام آمار کشتهشدگان خودداری کردند و در ادامه هم کوشیدند شمار آنان را تا حد امکان پایینتر از واقعیت نشان دهند.
روایت رسمی؛ تلاش برای ابراز بیاطلاعی و کوچکنمایی کشتار
مسعود پزشکیان فروردین ۱۴۰۰ در مقام نماینده مجلس، در مصاحبه با روزنامه همدلی در پاسخ به سوالی درباره دلیل پیگیری نکردن تعداد کشتهشدگان اعتراضات آبان گفت: «آنهایی که این آمار را اعلام کردند به زندان رفتند. من اعلام نکردم که به زندان نروم؛ شما هم اگر میخواهید، این کار را انجام بدهید و به زندان بروید.»
مجتبی ذوالنور، رییس کمیسیون امنیت ملی در دوره دهم مجلس، ۱۲ خرداد ۱۳۹۹ شمار جانباختگان اعتراضات آبان را ۲۳۰ نفر اعلام کرد و گفت: «رسانههای بیگانه آمارهای دروغین اعلام کرده و تا ۱۰ هزار نفر کشته اعلام کردند، ۲۳۰ کشته در مجموع داشتیم که شش نفر از ماموران بودند.»
عبدالرضا رحمانیفضلی، وزیر کشور دولت روحانی، ۱۱ خرداد ۱۳۹۹ کشتهشدن حدود ۲۲۵ نفر را تایید کرد و در پاسخ به سوالی درباره شلیک به سر معترضان، «با خونسردی» گفت: «خب؛ فقط به سر نزدیم، شلیک به پا هم انجام شده است.»
مصطفی کواکبیان، نماینده پیشین مجلس، ۳۰ دی ۱۳۹۸ گفت مقامهای مسئول به اعضای کمیسیون امنیت ملی مجلس اطلاع دادند که آمار کشتهشدگان اعتراضهای آبان ۱۷۰ نفر است.
با این حال او نگفت چه نهادی این آمار را جمعآوری و به آنها اعلام کرده است؛ آماری که چند روز پیش از آن در ماهنامه «پاسدار اسلام» چاپ قم منتشر شده بود.
بسیاری از ناظران معتقدند بخش عمده کشتار پس از سخنرانی ۲۶ آبان علی خامنهای رخ داد؛ جایی که رهبر وقت جمهوری اسلامی، معترضان را «اشرار» خواند و مسیر سرکوب خشونتبار را هموار کرد.
در سوی دیگر، گزارشهای فعالان حقوق بشر و نهادها و رسانههای مستقل، از آماری چند برابر روایتهای حکومتی پرده برداشت.
روایت منابع مستقل؛ تصویر گستردهتری از ابعاد کشتار
سازمان عفو بینالملل سال ۱۳۹۹ در گزارشی اعلام کرد که توانسته کشتهشدن دستکم ۳۰۴ معترض بین ۲۵ تا ۲۸ آبان ۱۳۹۸ را تایید و مستند کند و مرداد ۱۴۰۱ این فهرست را به ۳۲۱ نفر بهروزرسانی کرد.
وبسایت کلمه ۱۲ دی ۱۳۹۸ در گزارشی با استناد به آمار منتشرشده در «بولتنهای محرمانه به تفکیک استانها در اقصی نقاط کشور»، آمار کشتهشدگان اعتراضهای آبان را ۶۳۱ نفر اعلام کرد.
در ادامه، خبرگزاری رویترز، دوم دی ۱۳۹۸ با استناد به سه مقام وزارت کشور و یک منبع نزدیک به دفتر رهبر وقت جمهوری اسلامی، آمار تقریبی هزار و ۵۰۰ کشته را گزارش کرد. در این روایت، معترضان، عابران، زنان، نوجوانان و بخشی از نیروهای امنیتی در کنار هم شمرده شدهاند.
سازمان حقوق بشر ایران، ۲۹ آذر ۱۳۹۸ اعلام کرد طی اعتراضهای آبان دستکم ۳۲۴ نفر از شهروندان کشته شدهاند.
سایت هرانا نیز ۱۲ آذر ۱۳۹۸ در گزارشی با عنوان «جمعبندی از اعتراضات خونین آبان ۹۸» نوشت مرکز آمار این مجموعه سه سطح آمار برای جانباختگان در نظر گرفته و برآوردهای کلی نهادها و رسانههای غیردولتی از کشتهشدن بیش از ۴۳۰ نفر حکایت دارند.
اختلاف بزرگ میان آمارهای ارائهشده در خصوص شمار جانباختگان اعتراضات آبان ۹۸، نتیجه نبود امکان تحقیق مستقل در ایران در سایه سانسور سیستماتیک جمهوری اسلامی و روشهای متفاوت گردآوری آمارها است.
جهش مرگومیر در آمار ثبتاحوال
در سوی دیگر، با وجود نبود آمار رسمی شفاف، دادههای ثبت احوال کشور نیز سرنخ مهمی برای درک ابعاد کشتار ارائه کردند.
سازمان ثبت احوال در سال ۱۴۰۰ آمار ماهانه فوت در پاییز ۹۸ را منتشر کرد؛ دادههایی که نشان داد در آبان آن سال بیش از هفت هزار و ۵۰۰ مورد مرگ اضافه نسبت به میانگین سالهای قبل ثبت شده است.
فقط در آبان ۹۸ دستکم ۳۸ هزار و ۵۱۷ فوت در سامانه ثبت احوال ثبت شد؛ یعنی ۴ هزار نفر بیشتر از مهر و نزدیک پنج هزار نفر بیشتر از آذر. بسیاری از کاربران شبکههای اجتماعی همان زمان اعلام کردند که این جهش با هیچ الگوی شناختهشده مرگومیر در سالهای قبل یا بعد از آن همخوان نیست.
در سالهای بعد، شماری از تحلیلها و بررسیهای آماری نیز همین تصویر را تایید کرد و نشان داد جهش چند هزارنفری مرگومیر در پاییز ۹۸ را نه میتوان با شیوع کرونا و آنفلوآنزا توضیح داد و نه با تصادفات جادهای یا خطاهای معمول ثبت؛ چون هیچیک از این عوامل در آن مقطع الگوی افزایشی متناسب با این پیک غیرعادی نشان نمیدهند.
این جهش آماری در ثبتاحوال، وقتی در کنار روایتهای میدانی از نحوه سرکوب قرار میگیرد، تصویر کاملتری از ابعاد کشتار آبان ۹۸ به دست میدهد.
قطع اینترنت و گسترش سرکوب
در کنار این جهش آماری، شدت سرکوب خیابانی و قطع سراسری اینترنت در روزهای پایانی آبان، بخش مهمی از واقعیت را از ثبت و مستندسازی مستقل خارج کرد.
با آغاز اعتراضات و گسترش آن در دهها شهر و صدها نقطه، اینترنت موبایل و خانگی برای چند روز بهطور کامل قطع شد. این اقدام امکان تصویربرداری، ارسال گزارش و اطلاعرسانی خانوادهها را از بین برد.
گزارشهای میدانی و شهادتهای شهروندان در هفتهها و ماههای بعد چنین تصویری ارائه کرد: استفاده گسترده از سلاح جنگی، شلیک مستقیم به سر و صورت و سینه معترضان و در برخی مناطق مانند ماهشهر، بهکارگیری تیربار علیه معترضانی که به نیزارها پناه برده بودند.
مقامهای محلی ماهشهر نیز در مصاحبههای بعدی خود اصل وقوع این کشتار را تایید کردند، اما هیچ آمار رسمی از آن ارائه نشد. این الگو در برخی دیگر از شهرهای ایران نیز دیده شد.
در گزارشهای مستقل از ماهشهر آمده است که دهها معترض، از جمله زن و نوجوان، هنگام پناهبردن به نیزارها با تیربار هدف قرار گرفتند.
نیویورکتایمز به نقل از شاهدان عینی و کارکنان درمانی گزارش داد نیروهای سپاه پاسداران بین ۴۰ تا ۱۰۰ معترض را که به نیزارهای ماهشهر پناه برده بودند، به ضرب گلوله کشتند.
در کنار سرکوب خیابانی، فشار سازمانیافته نهادهای امنیتی و دستگاه قضایی جمهوری اسلامی بر خانوادههای قربانیان نیز مانع ثبت دقیق آمار شد.
خانوادههای دادخواه در ماهها و سالهای پس از آبان ۹۸، تحت یکی از شدیدترین کارزارهای فشار، تهدید و کنترل قرار گرفتند. هدف از این فشارها نه فقط خاموشکردن صدای سوگواران و دادخواهان، بلکه جلوگیری از شمارش و ثبت آماری بود که با روایت رسمی حکومت تناقض داشته باشد.
بسیاری از خانوادهها احضار شدند و تعهد دادند درباره نحوه کشتهشدن فرزندانشان با رسانهها سخن نگویند. برخی تهدید شدند که اگر سکوت نکنند، «دیگر اعضای خانواده هم آسیب میبینند» یا حتی «کشته میشوند».
این فشارها و تهدیدها پس از اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ نیز تکرار شد. ایراناینترنشنال ۱۰ بهمن ۱۴۰۴ در گزارشی از تهدید و احضار فعالان مدنی و حقوق بشر برای جلوگیری از اطلاعرسانی درباره هویت جانباختگان و ارتباط با خانوادههای آنان خبر داد.
شماری از خانوادههای جانباختگان آبان ۹۸ وقتی به بیمارستانها و مراکز درمانی مراجعه کردند، با دیوار دیگری از سکوت روبهرو شدند: نام عزیزشان در فهرستها پیدا نمیشد، پرونده پزشکی، گزارش اورژانس یا نتیجه کالبدشکافی تحویل داده نمیشد و به آنها گفته میشد اسناد «محرمانه» است یا باید از مسیر نهادهای امنیتی پیگیری شود.
در بعضی موارد حتی از ثبت رسمی زخمیشدن و انتقال پیکر به بیمارستان خودداری شد تا هیچ ردی از زمان، نوع جراحت و هویت مصدومان در سامانههای رسمی باقی نماند.
این محرمانهسازی، امکان راستیآزمایی علت و شیوه مرگ را برای نهادهای مستقل تقریبا ناممکن کرد.
افزون بر این تهدیدها، بسیاری از خانوادهها با پدیدهای دیگر روبهرو شدند: پیکر برخی قربانیان تنها با فشار و اصرار خانواده تحویل داده شد و در موارد متعدد، دفن شبانه و بدون حضور بستگان نزدیک انجام گرفت تا از شکلگیری مراسم، تجمع یا انتشار تصاویر جلوگیری شود.
در گواهیهای فوت نیز اغلب از عبارات مبهمی همچون «جراحات ناشی از درگیری»، «اصابت جسم سخت» یا «ایست قلبی» استفاده شد تا علت اصلی مرگ یعنی اصابت گلوله یا شلیک مستقیم و ضربوشتم شدید، پنهان بماند.
در چندین پرونده نیز نیروهای امنیتی کوشیدند قربانیان را «شرور» یا «مظنون امنیتی» معرفی کنند و مرگ آنان را نتیجه «درگیری مسلحانه» جلوه دهند.
این مجموعه اقدامات، عملا مسیر ثبت و مستندسازی مستقل را مسدود و آمار واقعی را ناممکن کرد.
نبود دسترسی به بیمارستانها، پزشکی قانونی و اسناد رسمی، نهادهای مستقل را وادار کرده از روشهای متفاوتی برای ثبت کشتهشدگان استفاده کنند.
اکثر نهادهای حقوق بشری تنها نامهایی را اعلام میکنند که از سوی چند شاهد و مدرک مستقل تایید شده باشند. بنابراین فهرستهای آنان شامل «حداقلهای قابل اثبات» و نه تعداد واقعی کشتهشدگان است.
در مقابل، رسانههایی مانند «کلمه» یا شبکههای محلی که به گزارشهای استانی یا منابع غیررسمی دسترسی دارند، آمارهای بالاتری ارائه میکنند.
هرانا نیز با تفکیک برآورد کلی کشتهشدگان، فهرست اسامی و موارد تاییدشده مستقل، از روشهای متفاوتی برای ارائه آمار استفاده کرد. این تفاوت روشها، بخش مهمی از اختلاف آمارها را توضیح میدهد.
در کنار کشتهشدگان، ابعاد سرکوب آبان ۹۸ در هزاران بازداشت و احکام سنگین قضایی ادامه یافت و بسیاری به اعدام، حبسهای طولانیمدت، تبعید و محرومیت از حقوق اجتماعی محکوم شدند.
محمدجواد وفایی ثانی، بوکسور و زندانی سیاسی که بهدلیل حضور در این اعتراضها بازداشت شد، همچنان زیر سایه حکم اعدام قرار دارد.
او ۲۱ آبان، در حالی که در زندان وکیلآباد مشهد محبوس است، جایزه بینالمللی حقوق بشر مگنیتسکی را در بخش «فعال برجسته حقوق بشر» دریافت کرد.
وفایی ثانی در پیامی از زندان وکیلآباد مشهد گفت: «این جایزه را به نام همه کسانی میپذیرم که به جرم آرزوی ایرانی آزاد، زندانی، شکنجه، تهدید یا به اعدام محکوم شدهاند.»
این امر یادآوری میکند که پیام سرکوب آبان فقط در خیابانها داده نشد، بلکه در دادگاههای انقلاب، اتاقهای بازجویی و زندانها هم ادامه پیدا کرد.
چرا آمار نهایی هنوز در دست نیست؟
هفت سال پس از آبان ۹۸، نبود تحقیقات جامع و مستقل با دسترسی به اسناد رسمی و شواهد مربوط به کشتهشدگان، همچنان از مهمترین موانع دستیابی به آمار نهایی است.
حکومت هرگز اسناد بیمارستانها، لیست جانباختگان، گزارشهای پزشکی قانونی یا پروندههای قضایی این افراد را منتشر نکرده است.
قطع اینترنت، حذف شواهد تصویری، بازداشت شاهدان و تهدید خانوادهها نیز بخش بزرگی از شواهد مستقل را از بین برده است.
در چنین شرایطی، نهادهای مستقل تنها میتوانند بر شهادت خانوادهها، اسناد محلی و دادههای ثبتاحوال تکیه کنند؛ دادههایی که امکان ارائه یک «حداقل مستند» و نه یک «آمار نهایی» را فراهم میکنند. همین محدودیت، دلیل اصلی تداوم اختلاف آمارهاست.
شکاف میان آمار اعلامشده از سوی حکومت و آمارهای ارائهشده توسط منابع مستقل، یک اختلاف تکنیکی نیست، بلکه بازتاب پنهانکاری ساختاری و سرکوب حقیقت است.
ترکیب آمار ثبتاحوال، شهادتهای میدانی، روایت خانوادهها و گزارشهای حقوق بشری تصویری روشن ارائه میکند: آبان ۹۸ یکی از خونینترین سرکوبهای تاریخ جمهوری اسلامی بود و آمار واقعی قربانیان بهمراتب بیشتر از چیزی است که حکومت پذیرفته است.
هفت سال پس از آبان ۹۸، دادخواهی خانوادهها تنها تلاش برای ثبت شمار کشتهشدگان نیست، بلکه تلاش برای حفظ حقیقتی است که حکومت میکوشد آن را حذف کند.
بسیاری از این خانوادهها، همچون دادخواهان دهههای گذشته، با وجود تهدید و فشار از سوی نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی، از پیگیری حقیقت دست نکشیدند و سوگواری و داغداری را به کنش سیاسی و مدنی تبدیل کردند.
تجربه کشورهایی که پس از دورههای سرکوب به مسیر عدالت انتقالی رسیدهاند نشان میدهد که هیچ جامعهای بدون روشنشدن حقیقت، ثبت کامل قربانیان و پاسخگویی آمران و عاملان، نمیتواند زخمهای جمعیاش را التیام دهد.
دادخواهی امروز خانوادههای آبان، بخشی از همان مسیر است؛ مسیری که در آینده، پایه هر سازوکار حقیقتیاب و عدالتمحور خواهد بود.
آبان خونین ۹۸ یک پرونده باز است. پروندهای که تا زمان تشکیل سازوکار حقیقتیاب و انتشار اسناد رسمی، پرسش اصلی آن همچنان زنده خواهد ماند: «جمهوری اسلامی در آبان ۹۸ چند نفر را کشت؟»
منابع آگاه از وضعیت زندانیان سیاسی زندان تهران بزرگ به ایراناینترنشنال گفتند زندانیان اندرزگاه چهار تیپ شش این زندان با کمبود شدید غذا، شرایط غیربهداشتی و محدودیت دسترسی به حمام روبهرو هستند. بسیاری از زندانیان محبوس در این بخش از بازداشتشدگان اعتراضات دیماه هستند.
شمار زیادی از بازداشتشدگان اعتراضات ۱۸ و ۱۹ دیماه ۱۴۰۴ و دیگر زندانیان سیاسی در اندرزگاه چهار تیپ شش زندان تهران بزرگ مشهور به فشافویه نگهداری میشوند. به گفته منابع آگاه، بسیاری از زندانیان این اندرزگاه متولد دهه ۱۳۸۰ هستند.
به گفته این منابع، اندرزگاه چهار دارای ۱۶ اتاق با ظرفیت ۱۵ نفر در هر اتاق است، اما اکنون در بسیاری از اتاقها بیش از ۲۵ زندانی نگهداری میشوند.
این منابع جمعیت فعلی اندرزگاه را حدود ۳۶۰ تا ۳۷۰ نفر اعلام کردند، هرچند در اطلاعات ارائهشده از سوی برخی منابع دیگر به ایراناینترنشنال، شمار زندانیان این بخش حدود ۴۰۰ نفر برآورد شده است.
این در حالی است که ظرفیت اتاقهای این اندرزگاه در مجموع ۲۴۰ نفر است و شمار زندانیان بهمراتب از ظرفیت تعیینشده فراتر رفته است.
زندان تهران بزرگ یکی از بزرگترین زندانهای ایران است که صدها زندانی سیاسی و معترض بازداشتشده، از جمله شماری از زندانیان سیاسی محکوم به اعدام، در آن نگهداری میشوند.
این زندان در سالهای گذشته بارها با مشکلاتی از جمله ازدحام جمعیت، کفخوابی، کمبود غذا و آب آشامیدنی سالم، فقدان آب گرم، شرایط غیربهداشتی و محدودیت دسترسی زندانیان به خدمات درمانی و دارو روبهرو بوده است.
آلودگی محیط و محدودیت شدید دسترسی به حمام
منابع ایراناینترنشنال وضعیت بهداشتی اندرزگاه چهار را نامناسب توصیف کردند و گفتند پتوهای زندانیان بهشدت کثیف است، فضای نگهداری آنان آلوده است و وجود حشره ساس در بند، زندانیان را آزار میدهد.
به گفته این منابع، سرویسهای بهداشتی بسیار کثیف هستند و برای صدها زندانی تنها هشت حمام و دستشویی وجود دارد. زندانیان اغلب ناچارند با آب سرد حمام کنند و لباسهای خود را نیز با آب سرد بشویند.
همچنین کمبود امکانات به اندازهای است که حولهها را نصف میکنند و به زندانیان میدهند.
منابع آگاه افزودند زندانیان اندرزگاه چهار تنها سه روز در هفته امکان استفاده از حمام دارند و در هر نوبت، مجموعا چهار ساعت برای استحمام تمام زندانیان در نظر گرفته شده است.
این زمان پیشتر دو ساعت بود، اما پس از اعتراض زندانیان به چهار ساعت افزایش یافت. با این حال، فرصت تعیینشده همچنان برای استحمام همه زندانیان کافی نیست.
کمبود غذا، فروش مواد مخدر و خشونت علیه زندانیان
منابع آگاه از وضعیت زندانیان سیاسی در زندان تهران بزرگ از کاهش شدید جیره غذایی زندانیان خبر دادند و گفتند در برخی اتاقهایی که ۲۵ زندانی نگهداری میشوند، تنها به اندازه ۱۰ نفر غذا توزیع میشود.
این منابع همچنین از قیمت بسیار بالای مواد غذایی و میوه در فروشگاه زندان خبر دادند و گفتند هر کیلوگرم سیب به قیمت ۶۰۰ هزار تومان فروخته میشود.
به گفته آنان، این قیمتها باعث شده است بسیاری از زندانیان عملا توان خرید میوه را نداشته باشند.
منابع ایراناینترنشنال همچنین از فروش مواد مخدر در اندرزگاه و بدرفتاری با زندانیان خبر دادند.
این منابع گفتند: «وکیل بند، فردی به نام مهرداد حسنی، خود پیشتر از سارقهای مسلح بوده که به راحتی در داخل زندان مواد جابهجا میکند و با چندینبرابر قیمت میفروشد. در نتیجه بسیاری از زندانیان در داخل بند مواد مصرف میکنند.»
آنها اضافه کردند: «این فرد همچنین رفتار خشونتآمیزی با زندانیان دارد، خصوصا بچههای کم سن و سال را کتک میزند و به زندانیان فحشهای رکیک میدهد.»
ایراناینترنشنال ششم مهر نیز در گزارشی به نقل از منابع آگاه، از نقش مرتضی حسینی، رییس بازرسی زندان تهران بزرگ، و برخی وکیلبندها در توزیع مواد مخدر در بندهای این زندان خبر داد و نوشت شماری از زندانیان سیاسی نیز در جریان بازرسیها مورد ضربوشتم و توهین قرار گرفته بودند.
منابع آگاه با اشاره به پایین بودن سن بسیاری از زندانیان اندرزگاه چهار تیپ شش زندان تهران بزرگ، گفتند شمار زیادی از آنان بازداشتشدگان اعتراضات دیماه و متولد دهه ۱۳۸۰ هستند.
به گفته این منابع، احساس فراموششدن در میان زندانیان گسترده است. آنان باور دارند که فراموش شدهاند و دیگر کسی در بیرون از زندان به یادشان نیست.
سابقه شرایط نامناسب در زندان تهران بزرگ و دیگر زندانها
زندانیان سیاسی و معترضان بازداشتشدهای که تجربه حبس در زندان تهران بزرگ را داشتهاند، در سالهای گذشته این زندان و بخشهای مختلف آن را با تعابیری چون «آخر دنیا»، «جهنمی در کویر»، «سگدونی»، «فاجعه» و «قتلگاه خاموش هزاران انسان» توصیف کردهاند.
گزارشهای مربوط به ازدحام جمعیت، شرایط نامناسب نگهداری زندانیان و توزیع مواد مخدر، تنها به زندان تهران بزرگ محدود نیست.
برخی منابع ایراناینترنشنال نیز میگویند وضعیت نگهداری زندانیان در شماری از زندانهای شهرهای دیگر ایران، از نظر امکانات و شرایط بهداشتی، حتی نامناسبتر از زندانهای تهران است.
گزارشهای ایراناینترنشنال از وضعیت زندانهای وکیلآباد مشهد، دستگرد اصفهان، شیبان و سپیدار اهواز و عادلآباد شیراز نیز از ازدحام جمعیت، کمبود غذا و دارو، شرایط غیربهداشتی، محدودیت دسترسی به حمام و آب سالم و در مواردی توزیع مواد مخدر حکایت دارند.
همچنین گزارشهایی از زندانهای اوین، قزلحصار کرج، لاکان رشت، قرچک ورامین و زندان مرکزی قم از مشکلاتی مانند گرانی کالاهای فروشگاه زندان، کمبود امکانات بهداشتی و درمانی، ازدحام جمعیت، کفخوابی و در مواردی توزیع مواد مخدر خبر دادهاند.
همزمان با تشدید آلودگی هوا در شهرهای مختلف ایران و انتشار خبرهایی درباره تداوم مازوتسوزی در نیروگاهها، شهروندان در پیامهایی به ایراناینترنشنال از سردردهای مداوم، تهوع، سرفه و دشواری تنفس خبر دادند و به تعطیل نشدن مدارس در این شرایط اعتراض کردند.
روایتهای مردمی در اصفهان، تهران، مشهد، ارومیه، اراک، کرج و کرمانشاه از افزایش آلودگی هوا و پیامدهای جدی آن برای سلامت شهروندان، بهویژه سالمندان و افراد دارای بیماریهای زمینهای، حکایت دارد.
مخاطبی از اصفهان نوشت: «اینقدر مازوتسوزی و آلودگی هوا در اصفهان زیاد شده که خانوادگی اکثر مواقع سردرد داریم.»
شهروند دیگری از ارومیه از سردردهای مداوم اعضای خانوادهاش خبر داد و گفت: «شهرمان بهشدت آلوده شده و هر روز سردرد داریم. قرص مسکن میخوریم، ولی خوب نمیشویم.»
مخاطبی از مشهد با اشاره به اینکه فضای شهر «بوی لاستیک سوخته» میدهد، گفت: «نفسمان گرفت در این هوا. هنوز که سرد نشده وضعیت این است، وای به حال زمستان.»
«تهران مثل چرنوبیل شده»
آلودگی هوای تهران در روزهای اخیر شدت گرفته است. عصر جمعه ۲۲ آبان، شاخص کیفیت هوای پایتخت به عدد ۱۵۳ رسید و در وضعیت ناسالم برای تمام گروهها قرار گرفت.
این عدد صبح یکشنبه ۲۴ آبان به ۱۲۵ رسید که به معنای وضعیت ناسالم برای گروههای حساس است.
شماری از شهروندان با ارسال پیام و ویدیو به ایراناینترنشنال، از کاهش شدید میدان دید، سوزش چشم، سردرد و مشکلات تنفسی خبر دادند.
یکی از مخاطبان با ارسال ویدیویی از وضعیت آلودگی هوا گفت: «تهران مثل چرنوبیل شده است.»
شهروند دیگری با مقایسه وضعیت آلودگی هوا با اتاقهای گاز در دوران حکومت نازیها نوشت: «هیتلر مردم را با اتاق گاز کشت، اینها هر روز با هوای آلوده، آرامآرام ما را میکشند.»
یکی دیگر از مخاطبان گفت هوای تهران تا چند روز پیش بسیار خوب بود، اما ظرف چند روز وضعیت بهطور ناگهانی تغییر کرد.
این مخاطب تغییر ناگهانی وضعیت هوا را مشکوک خواند و حکومت را در ایجاد آلودگی دخیل دانست.
شهروندی هم از شلوغی بیمارستان میلاد تهران خبر داد و نوشت شمار زیادی از مراجعهکنندگان بهدلیل تنگی نفس و سرفههای شدید به بیمارستانها مراجعه کردهاند.
مخاطبی دیگر با اشاره به سردرد شدید و حالت تهوع ناشی از آلودگی هوای تهران پرسید: «با کدام گرفتاری بسازیم؟ تورم، بیبنزینی یا نفس نکشیدن در این هوا؟»
در کنار نگرانیهای مربوط به سلامت، شماری از شهروندان به ادامه فعالیت مدارس در شرایط آلودگی شدید هوا اعتراض کردند.
دانشآموزی از تهران گفت هنگام بازگشت از مدرسه، آلودگی هوا به اندازهای بوده که دچار سرفه و تنگی نفس شده است.
مخاطبی از شهرقدس با اشاره به آلودگی شدید و کاهش دید، از ادامه فعالیت مدارس انتقاد کرد و نوشت: «این مسئولان ذرهای دلشان برای مردم نمیسوزد.»
شهروند دیگری از تهران با خطاب قرار دادن مسئولان پرسید: «از آلودگی تهران خبر دارید یا خواب هستید؟ نمیشود نفس کشید. چرا مدارس را تعطیل نمیکنید؟»
مازوتسوزی در سایه کمبود گاز
علیاکبر الوندیان، دبیر انجمن صنفی کارفرمایان صنعت سیمان، ۱۲ آبان از قطع گاز کارخانههای سیمان و استفاده از مازوت بهعنوان سوخت جایگزین خبر داد و اعلام کرد این وضعیت احتمالا تا پایان سال ادامه خواهد داشت.
این در حالی است که شهروندی از پردیس تهران اوایل آبان به ایراناینترنشنال خبر داده بود که هوا در بخش غربی این شهر بهشدت آلوده است و دودی سفیدرنگ آسمان را در برگرفته است.
او این آلودگی را ناشی از وجود کارخانه سیمان در آن محل و مازوتسوزی دانسته بود.
مصطفی رجبیمشهدی، معاون برق و انرژی وزیر نیرو، ۲۳ آبان با اشاره به دشوارتر شدن تامین سوخت نیروگاهها در زمستان، تایید کرد استفاده از مازوت بهعنوان سوخت جایگزین ادامه خواهد داشت.
پیشتر هم شماری از مخاطبان ایراناینترنشنال در تابستان درباره مازوتسوزی در نیروگاهها هشدار داده بودند.
مخاطبی از کرج با اشاره به آغاز مازوتسوزی در نیروگاهها، از افزایش شدید آلودگی هوا و کاهش میدان دید خبر داده و نوشته بود: «سطح آلودگی بیش از اندازه زیاد شده، بهطوری که شعاع دید خیلی کم است.»
یکی از مخاطبان از کرمانشاه گفته بود نیروگاه بیستون بیش از دو ماه از مازوت برای تولید برق در دو واحد خود استفاده کرده و آلودگی قابل توجهی به وجود آورده است.
بازگشت «استارشیپ ۴۲» از مدار زمین به سکوی پرتاب اسپیسایکس در استاربیس تگزاس، ۲۳ آبان
فضاپیمای استارشیپ پس از بیش از ۲۲ ساعت گردش در مدار زمین، برای نخستین بار به محل پرتاب خود در تگزاس بازگشت و در میان بازوهای مکانیکی برج پرتاب جای گرفت. این موفقیت گامی مهم در تلاش ۱۰ ساله اسپیسایکس برای ساخت سامانهای موشکی است که بتوان همه بخشهای آن را دوباره به کار گرفت.
به گزارش خبرگزاری رویترز، استارشیپ شنبه ۲۳ آبان پس از ۱۴ بار گردش به دور زمین، طولانیترین ماموریت خود را با بازگشت به پایگاه استاربیس به پایان رساند.
این فضاپیمای ۵۲ متری از میان ابرهای ضخیم ظاهر شد و با روشنکردن دوباره موتورها، به حالت عمودی درآمد. سپس بهآرامی پایین آمد و در میان بازوهای غولپیکر برج «مکازیلا» جای گرفت.
بدنه استارشیپ بر اثر گرمای شدید ورود به جو سیاه شده بود. با خاموش شدن موتورها، فضاپیما بیحرکت در میان بازوها معلق ماند.
دن هیوت، گزارشگر ماموریت اسپیسایکس، این موفقیت را «حلقه گمشده» و «آرزوی بزرگ پرواز فضایی» توصیف کرد.
بازگشت موفق فضاپیما؛ ناکامی در بازیابی بوستر
موشک استارشیپ از دو بخش تشکیل شده است: بوستر «سوپر هوی» در پایین که نیروی لازم برای پرتاب را فراهم میکند و فضاپیمای استارشیپ در بالا که محموله را به مدار میرساند.
سوپر هوی جمعه ۲۲ آبان استارشیپ را به فضا برد، ولی حدود ۱۰ دقیقه پس از پرتاب، در بازگشت به سکوی پرتاب ناکام ماند.
به این ترتیب، برنامه اسپیسایکس برای بازیابی هر دو بخش در یک ماموریت محقق نشد.
استارشیپ همان شب در ارتفاع حدود ۲۶۰ کیلومتری، ۲۶ ماهواره استارلینک را در مدار قرار داد. روز بعد، هنگام حرکت به سوی شرق بر فراز اقیانوس آرام، با روشن کردن یکی از موتورها، فرایند ورود به جو را آغاز کرد.
فضاپیما هنگام کاهش سرعت از حدود ۲۷ هزار و ۴۰۰ کیلومتر بر ساعت و سقوط با سرعت مافوق صوت به سوی جنوب تگزاس، گرمای شدیدی را تحمل کرد.
در مرحله پایانی فرود، دو زائده نزدیک بخش بالایی بدنه روی بازوهای مکانیکی برج قرار گرفتند و فضاپیما را بالاتر از سطح زمین نگه داشتند. ایلان ماسک، بنیانگذار اسپیسایکس و مهندسان این شرکت ظرف چند ساعت، بازرسی آن را آغاز کردند.
رویترز نوشت بازگشت استارشیپ پس از ۲۲.۵ ساعت، گامی مهم در توسعه این سامانه محسوب میشود. ماسک این سامانه را ابزار اصلی آینده اسپیسایکس برای پرتاب ماهوارههای استارلینک، استقرار مراکز داده در مدار، بازگرداندن انسان به ماه و در نهایت، سکونت در مریخ میداند.
اکنون برتری اسپیسایکس در صنعت پرتابهای فضایی بر فالکون ۹ استوار است؛ موشکی که از سال ۲۰۱۰ بیش از ۷۰۰ بار پرتاب شده است. مرحله نخست آن دوباره استفاده میشود، ولی مرحله دوم، پس از رساندن محموله به مدار، در اقیانوس رها میشود.
هدف ماسک این است که استارشیپ مانند هواپیماهای تجاری، با فاصله زمانی کوتاه و کمترین نیاز به تعمیر و آمادهسازی، بارها به فضا برود و بازگردد.
اسپیسایکس هنوز نتوانسته هر دو بخش موشک، یعنی بوستر سوپر هوی و فضاپیمای استارشیپ، را در یک ماموریت بازیابی کند؛ موفقیتی که به معنای بازگرداندن تمام بخشهای یک سامانه پرتاب مداری برای نخستین بار خواهد بود.
سپر حرارتی استارشیپ نیز هنوز کاملا قابل استفاده مجدد نیست. این سپر از صدها کاشی سیاه ششضلعی تشکیل شده که از فضاپیما در برابر گرمای ورود به جو محافظت میکنند.
مهندسان میکوشند کاشیهایی طراحی کنند که پس از هر پرواز، به بازسازی اندکی نیاز داشته باشند یا بدون بازسازی دوباره قابل استفاده باشند.
شاتل فضایی ناسا نیز تا حدی قابل استفاده مجدد بود، ولی مخزن سوخت خارجی آن پس از هر پرواز دور انداخته میشد و خود فضاپیما پیش از پرواز بعدی به بازسازی گسترده نیاز داشت.
اسپیسایکس بیش از ۱۵ میلیارد دلار برای توسعه استارشیپ هزینه کرده است. ناسا نیز در چارچوب قراردادی به ارزش بیش از چهار میلیارد دلار، تاکنون سه میلیارد و ۲۰۰ میلیون دلار پرداخت کرده است.
این قرارداد در سال ۲۰۲۱ برای بازگرداندن انسان به ماه در برنامه «آرتمیس» به اسپیسایکس واگذار شد. ناسا انتظار دارد استارشیپ و ماهنشین شرکت بلو اوریجین از سال ۲۰۲۸ پروازهای سرنشیندار به ماه را آغاز کنند.
هر دو پروژه هنوز آزمونهای دشواری پیش رو دارند. برای استارشیپ، یکی از مراحل ضروری، نمایش عملی انتقال سوخت میان فضاپیماهای سوخترسان استارشیپ در مدار است؛ فرایندی حیاتی که امکان سفر به ماه را فراهم میکند.
نیروهای وابسته به دولت قانونی یمن اعلام کردند از منطقه مشرف به تنگه راهبردی بابالمندب عقبنشینی میکنند؛ تحولی که به تسلط حوثیهای مورد حمایت جمهوری اسلامی بر این منطقه میانجامد و دست آنها را برای اعمال فشار بر کشتیرانی جهانی بازتر میکند.
به گزارش خبرگزاری رویترز، نیروهای مورد حمایت عربستان سعودی یکشنبه ۲۴ آبان در بیانیهای خبر دادند مواضع خود را در فرودگاه ذُباب و منطقه بابالمندب در غرب استان تعز ترک میکنند.
نیروهای مسلح جنوب در بیانیه خود، هدف از جابهجایی نیروها را تامین امنیت عدن، مقر دولت قانونی یمن و همچنین استانهای همجوار عنوان کردند و تقویت خطوط مقدم و مقابله با تهدیدهای موجود را از دیگر دلایل این تصمیم برشمردند.
این عقبنشینی در شرایطی صورت میگیرد که حوثیها فشار بر مناطق جنوبی تحت کنترل دولت را افزایش دادهاند.
این گروه نیابتی حکومت ایران بخش بزرگی از شمال یمن، از جمله صنعا و پرجمعیتترین مناطق کشور را در اختیار دارد.
رویترز نوشت تسلط حوثیها بر منطقه مشرف به بابالمندب، اهرم فشار تازهای بر کشتیرانی جهانی ایجاد میکند؛ آن هم در شرایطی که جمهوری اسلامی در سوی دیگر شبهجزیره عربستان، به ایجاد اختلال در عبور و مرور کشتیها از تنگه هرمز ادامه میدهد.
فشار همزمان بر این دو گذرگاه میتواند دسترسی تولیدکنندگان نفت خلیج فارس به مسیرهای اصلی صادرات دریایی را محدودتر کند و به اختلال بیشتر در انتقال انرژی و کالا بینجامد.
بابالمندب یکی از مهمترین و پرترددترین مسیرهای تجارت دریایی جهان است و بخش مهمی از محمولههای آسیا به اروپا از این تنگه و سپس کانال سوئز مصر عبور میکند.
کنترل این گذرگاه طی هفتههای گذشته بارها محل رویارویی نیروهای دولتی و حوثیها بوده است. حوثیها پس از پیشروی برقآسا به سوی جنوب، ۲۰ شهریور کنترل بخش یمنی بابالمندب را به دست گرفتند. هدف این گروه تسلط بر سراسر سواحل یمن در دریای سرخ بود.
نیروهای دولتی ماه گذشته برای بازپسگیری مناطق راهبردی ساحلی عملیاتی آغاز کردند و محمد آلجابر، سفیر عربستان سعودی در یمن، ۱۷ مهر اعلام کرد حوثیها از تنگه بابالمندب عقب رانده شدهاند.
اکنون عقبنشینی نیروهای دولتی، بار دیگر موقعیت حوثیها را در مجاورت این مسیر حیاتی تقویت میکند.
روزنامه والاستریت ژورنال ۲۵ مهر به نقل از منابع آگاه گزارش داد جمهوری اسلامی با افزایش پشتیبانی نظامی، اطلاعاتی و عملیاتی از حوثیها، به اجرای پیچیدهترین حملات این گروه علیه عربستان سعودی و متحدان یمنی آن کمک کرده است.
بر اساس این گزارش، افسران سپاه پاسداران در خطوط مقدم نبرد حضور داشتهاند و در هدایت حملات پهپادی و موشکی مشارکت کردهاند.
ابراهیم حیدان، وزیر کشور یمن، نیز پیشتر گفت ۲۱ کارشناس وابسته به سپاه پاسداران و حزبالله لبنان در مناطق تحت کنترل حوثیها فعالیت میکنند و در هدایت عملیات نظامی، توسعه توان تسلیحاتی و برنامهریزی حملات دریایی نقش دارند.
تشدید درگیریها در یمن آتشبس سال ۲۰۲۲ با میانجیگری سازمان ملل را نقض کرده و جبهه دیگری در جنگ آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی گشوده است.
حملات حوثیها به بنادر، فرودگاهها و تاسیسات آرامکو، از جمله مرکز صادرات نفت ینبع در ساحل دریای سرخ، پروازها و عرضه نفت عربستان سعودی را مختل کرده است. ریاض نیز در پاسخ، مواضع این گروه نیابتی جمهوری اسلامی را در یمن هدف قرار داده است.
والاستریت ژورنال ۱۴ آبان نوشت حوثیها برای توقف درگیری با ریاض، خواستار بهرسمیتشناختهشدن حاکمیت خود بر یمن و دریافت دهها میلیارد دلار «غرامت» شدهاند.
در همین حال، رویترز ۲۳ آبان گزارش داد دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، به مشاوران ارشد خود گفته است اگر تهران یا حوثیها اقدام تحریکآمیز تازهای علیه واشینگتن انجام ندهند، ممکن است حمله به جمهوری اسلامی را به تعویق بیندازد.
یمن از سال ۲۰۱۴ درگیر جنگ داخلی است و با یکی از وخیمترین بحرانهای انسانی جهان دستوپنجه نرم میکند. تشدید نبردها در تعز، وضعیت غیرنظامیان را دشوارتر کرده است.
این شهر که میزبان حدود نیمی از ۳۰۰ هزار آواره درگیریهای اخیر یمن است، همچنان در محاصره قرار دارد، کمکهای امدادی به آن راه نمییابد و غیرنظامیان نیز امکان خروج ندارند.