ترامپ: با نتانیاهو گفت‌وگو کردم، حماس بهای سنگینی می‌پردازد
دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، شامگاه چهارشنبه ۱۵ مهر در گفت‌وگو با خبرنگاران در کاخ سفید گفت با بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، تلفنی گفت‌وگو کرده است.
به گزارش کانال ۱۲ اسرائیل، این تماس به مناسبت سومین سالگرد حمله هفت اکتبر انجام شد و ترامپ در آن گفت: «طرف مقابل بهای سنگینی برای کاری که انجام داد، می‌پردازد.»
ترامپ همچنین عصر چهارشنبه درباره جنگ علیه جمهوری اسلامی گفته بود این جنگ «خیلی زود» و «به هر شکلی که باشد» پایان خواهد یافت. او افزود پس از پایان جنگ، قیمت نفت ممکن است حتی از سطح پیش از آغاز جنگ نیز پایین‌تر برود.
رویترز چهارشنبه ۱۵ مهر با استناد به گزارش مرکز مشترک اطلاعات دریایی، به رهبری نیروی دریایی آمریکا، که ۱۲ مهر منتشر شده بود، از ادامه حمله‌ها، تلاش برای حمله و اقدامات ایذایی سپاه پاسداران در تنگه هرمز خبر داد.
این اقدامات شامل پرواز پهپادها بر فراز کشتی‌ها، زیر نظر گرفتن شناورها و تماس با خدمه از طریق بی‌سیم دریایی است. این مرکز اعلام کرد: «این اقدامات همچنان نشان‌دهنده قصد [حکومت] ایران برای تثبیت حضور خود در مسیرهای اصلی کشتیرانی و حفظ فشار بر شناورهای عبوری است.»
بر اساس داده‌های سه منبع امنیت دریایی که حوادث را با تکیه بر اطلاعات دریافتی از منطقه بررسی کرده‌اند، از شش تا ۱۳ مهر دست‌کم ۱۲ حمله به کشتی‌های حامل نفت، گاز طبیعی مایع‌شده و گاز مایع در محدوده تنگه هرمز رخ داد.
به گفته این منابع، این بالاترین شمار حمله‌ها در یک هفته از زمان آغاز جنگ ایران در ۹ اسفند ۱۴۰۴ است.
داده‌های جداگانه سازمان بین‌المللی دریانوردی، نهاد وابسته به سازمان ملل در امور کشتیرانی، از ثبت ۹ حادثه مرتبط با کشتی‌ها در همین بازه حکایت دارد. منابع دریایی می‌گویند این سازمان معمولا برای راستی‌آزمایی و ثبت رسمی حوادث به زمان بیشتری نیاز دارد.
بر اساس آمار این سازمان، نزدیک‌ترین آمار هفتگی به این رقم، مربوط به بازه ۲۲ تا ۲۸ تیر بود که در آن هشت حادثه ثبت شد.
افزایش صادرات در سایه ناامنی
داده‌های کشتیرانی منتشرشده در ۱۳ مهر نشان داد صادرات نفت کشورهای خلیج فارس در حدود نیمی از روزهای سپتامبر از سطح پیش از جنگ فراتر رفت. با این حال، به نوشته رویترز، حمله‌ها به نفتکش‌ها و محدودیت‌های لجستیکی، چشم‌انداز تداوم صادرات در این سطح را مبهم کرده است.
کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، نیز پنجم مهر میانگین انتقال روزانه نفت از تنگه هرمز را حدود ۱۳ میلیون بشکه اعلام کرد و گفت این میزان در یکی از روزهای هفته پیش از آن از ۲۰ میلیون بشکه، یعنی سطح پیش از جنگ، فراتر رفت.
با این حال، صادرات کلی نفت خلیج فارس و حجم نفت عبوری از هرمز دو شاخص متفاوت‌اند. فایننشال تایمز به نقل از داده‌های شرکت کپلر نوشت جریان کلی نفت از خلیج فارس به سطح پیش از جنگ نزدیک شده، اما حجم عبوری از هرمز همچنان حدود یک‌سوم کمتر است و بخشی از صادرات به مسیرهای دیگر، از جمله خطوط لوله، منتقل شده است.
خطر حمله به کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. وزارت خارجه هند ۱۴ مهر اعلام کرد اصابت پرتابه‌ای ناشناس به نفتکش «آن پیس» با پرچم پاناما، هنگام عبور از تنگه هرمز، ۱۲ خدمه آن را زخمی کرد.
فایننشال تایمز همچنین گزارش داد مالکان نفتکش‌ها برای ترغیب خدمه به عبور از این مسیر، به ناخداها معادل ماهانه ۱۰۰ هزار دلار و برای هر سفر ۵۰ هزار دلار پاداش پرداخت می‌کنند.
بر اساس این گزارش، ملوانان عادی هنگام عبور از هرمز دست‌کم چهار تا شش برابر دستمزد معمول خود دریافت می‌کنند و بیشتر کشتی‌ها شبانه و با تجهیزات ارسال سیگنال موقعیت‌یابی خاموش از تنگه می‌گذرند.
روایت‌های متضاد تهران و واشینگتن از وضعیت هرمز
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، ۱۵ مهر در نشست خبری مشترک با همتای یونانی خود گفت تنگه هرمز باز است، میزان انتقال نفت از آن تقریبا به سطح پیش از جنگ رسیده و جمهوری اسلامی کنترل این آبراه را از دست داده است. او همچنین بر ضرورت تنوع مسیرهای تامین انرژی برای جلوگیری از تهدید امنیت جهان در پی اختلال در یک منطقه تاکید کرد.
در مقابل، محمدرضا نقدی، مشاور فرمانده کل سپاه پاسداران، بسته ماندن تنگه هرمز تا زمان برآورده شدن خواسته‌های جمهوری اسلامی را اعلام کرد. او گفت سپاه مسیرهایی را که «غیرقانونی» می‌خواند مسدود می‌کند و حجم نفت انتقال‌یافته با شناورهای کوچک به نفتکش‌ها را «بسیار ناچیز» توصیف کرد.
محمد اکرمی‌نیا، سخنگوی ارتش، نیز اظهارات ترامپ درباره باز بودن تنگه هرمز را «دروغ» خواند.
منوچهر متکی، نماینده تهران در مجلس، همان روز ازسرگیری تردد آزاد کشتی‌ها را به تحقق شروط تهران، از جمله محکومیت حمله‌ها علیه جمهوری اسلامی، رفع محاصره و برداشتن محدودیت‌های هوانوردی غیرنظامی مشروط کرد.
اختلاف بر سر اولویت مذاکرات
تهران پیش‌تر نیز بازگشایی هرمز را به گرفتن امتیاز از واشینگتن پیوند زده بود. عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، سوم مهر طرحی هفت‌روزه برای رفع محاصره دریایی، اعطای معافیت تحریمی فروش نفت و برقراری آتش‌بسی شامل لبنان پیشنهاد کرد. طبق این طرح، تنگه در روز ششم بازگشایی می‌شد و مذاکرات با آمریکا روز هفتم آغاز می‌شد.
دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، چهار مهر این پیشنهاد را رد کرد و گفت فشار اقتصادی ناشی از محاصره دریایی، تهران را به پیشنهاد بازگشایی تنگه واداشته است.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، نیز ۱۲ مهر گفت پاسخ آمریکا بر پرونده هسته‌ای متمرکز است، در حالی که تهران در مقطع کنونی تنها درباره تنگه هرمز مذاکره می‌کند.
در تازه‌ترین گزارش درباره این اختلاف، شبکه الحدث ۱۵ مهر به نقل از یک منبع ارشد از به‌بن‌بست رسیدن تلاش‌های میانجیگرانه خبر داد. این منبع گفت پیشرفت مذاکرات به پاسخ تهران به خواسته‌های هسته‌ای ترامپ بستگی دارد و به گفته او، تنگه هرمز پس از از دست رفتن کنترل جمهوری اسلامی بر آن، دیگر اولویت واشینگتن نیست.
روزنامه واشینگتن‌پست چهارشنبه ۱۵ مهر گزارش داد در مقطعی که آمریکا و ژاپن به‌دنبال تقویت همکاری‌های امنیتی خود هستند، بازداشت این نظامی موجی از اعتراض‌ها را برانگیخته است.
دوین جیکوب بالارد، سرجوخه ۲۰ ساله تفنگداران دریایی آمریکا، به ظن قتل آنا یاگی، زن ۳۹ ساله ژاپنی، بازداشت شده است.
پلیس محلی اعلام کرد یاگی ۱۱ مهر در یک هتل بر اثر خفگی جان باخت. بالارد همچنین مظنون به سرقت کیف پول و دیگر وسایل شخصی اوست.
بالارد اتهامات را رد کرده است. پرونده به دادستانی محلی ارجاع شده، اما هنوز مشخص نیست او تحت پیگرد قضایی قرار خواهد گرفت یا نه.
بر اساس توافقی دیرینه درباره وضعیت نیروهای آمریکایی در ژاپن، از آنجا که بالارد هنگام وقوع جرم ادعایی در حال خدمت نبوده، دستگاه قضایی ژاپن از صلاحیت رسیدگی به این پرونده برخوردار است.
وضع محدودیت برای نیروهای آمریکایی
در پی این حادثه، سفیر ایالات متحده و فرمانده نیروهای آمریکایی در ژاپن به توکیو احضار شدند و سانائه تاکایچی، نخست‌وزیر ژاپن، این رویداد را «بسیار وحشیانه و فجیع» خواند.
حدود ۱۸۰ نفر شامگاه ۱۴ مهر مقابل سفارت آمریکا در توکیو تجمع کردند و قرار است ۱۶ مهر نیز اعتراضی مقابل وزارت خارجه ژاپن برگزار شود.
نیروهای آمریکایی اعلام کردند همه نیروهای مستقر در اوکیناوا از ۱۵ مهر به مدت ۴۸ ساعت فعالیت‌های خود را متوقف می‌کنند و آموزش‌های انضباطی را خواهند گذراند.
همچنین برای آنان در چارچوب یک «دوره ۳۰ روزه بازاندیشی» مقررات منع رفت‌وآمد وضع شده است.
اوکیناوا در قلب راهبرد امنیتی ژاپن
این پرونده در شرایطی مطرح شده که وزارت خارجه ژاپن وضعیت کنونی را «شدیدترین و پیچیده‌ترین فضای امنیتی از پایان جنگ جهانی دوم» توصیف کرده است.
واشینگتن‌پست در ادامه نوشت ژاپن در مرکز تلاش‌ها برای تقویت نظم امنیتی تحت رهبری آمریکا در برابر تهدیدهای چین، کره شمالی و روسیه قرار دارد.
تاکایچی که به مواضع سخت‌گیرانه در قبال چین شهرت دارد، سال گذشته اعلام کرد در صورت حمله چین به تایوان، ژاپن ممکن است در دفاع از این جزیره مشارکت کند؛ موضعی که با سیاست چند دهه‌ای توکیو فاصله دارد.
چین تایوان را بخشی جدایی‌ناپذیر از قلمرو خود می‌داند و بارها تهدید کرده است در صورت لزوم، برای الحاق این جزیره به سرزمین خود به زور متوسل خواهد شد.
اوکیناوا، نزدیک‌ترین استان ژاپن به تایوان، در راهبرد «چرخش به جنوب‌غرب» تاکایچی برای تقویت حضور نظامی ژاپن در این منطقه نقشی محوری دارد.
حدود ۷۰ درصد تاسیسات نظامی آمریکا در ژاپن در اوکیناوا قرار گرفته‌اند، در حالی که این استان کمتر از یک درصد مساحت کشور را تشکیل می‌دهد.
ساکنان اوکیناوا سال‌هاست از جرائم، آلودگی زیست‌محیطی و تراکم ناشی از پایگاه‌ها ابراز نارضایتی می‌کنند.
برای بیش از یک دهه، دولت مرکزی و مقام‌های محلی بر سر گسترش حضور نظامی آمریکا و ژاپن اختلاف داشته‌اند؛ توکیو از این طرح‌ها حمایت کرده و در سوی دیگر، فرمانداران اوکیناوا با آنها مخالفت کرده‌اند.
آزمون سیاسی برای فرماندار جدید
گنتا کوجا، فرماندار تازه اوکیناوا، با برنامه‌ای آشتی‌جویانه‌تر وارد انتخابات شد. او مخالفت فرماندار پیشین با ساخت پایگاه جدید تفنگداران دریایی آمریکا در هنوکو را کنار گذاشت و برای همکاری با توکیو در اجرای راهبرد «چرخش به جنوب‌غرب» اعلام آمادگی کرد.
با این حال، بازداشت بالارد می‌تواند این رویکرد را با چالش روبه‌رو کند. کوجا ۱۴ مهر اعلام کرد «حفاظت از اوکیناوا» یکی از محورهای اصلی دولت او خواهد بود.
او افزود در دیدار با تاکایچی خواستار کاهش شمار پایگاه‌های نظامی آمریکا شده است.
فومی‌آکی نوزوئه، استاد سیاست بین‌الملل در دانشگاه بین‌المللی اوکیناوا، گفت کوجا اکنون با یک «پرسش بسیار مهم» روبه‌رو است: «وقتی سیاست امنیت ملی ژاپن با جان و معیشت ساکنان اوکیناوا در تعارض قرار گیرد، او جانب کدام طرف را خواهد گرفت؟»
جرائم نیروهای آمریکایی پیش‌تر نیز پنتاگون را به امتیازدهی به مقام‌های محلی واداشته است.
پس از تجاوز سه نظامی آمریکایی به یک دختر ۱۲ ساله اهل اوکیناوا در سال ۱۹۹۵، خشم عمومی باعث شد واشینگتن از برنامه تعطیلی پایگاه هوایی تفنگداران دریایی آمریکا در فوتنما خبر دهد؛ هرچند این پایگاه همچنان فعال است.
نوزوئه گفت با توجه به تلاش‌ها برای تقویت حضور نظامی در اوکیناوا، بعید است پرونده اخیر به امتیازدهی مشابهی منجر شود.
به گفته او، توکیو و واشینگتن احتمالا می‌کوشند پیامدهای ماجرا را مدیریت کنند تا موضوع از کانون توجه خارج شود و رزمایش‌های مشترک و برنامه تجدید آرایش نیروهای آمریکایی ادامه یابد.
او هشدار داد بدون اقدامات اساسی، حادثه‌ای مشابه می‌تواند بار دیگر موجی از اعتراض و خشم را در جامعه اوکیناوا برانگیزد.
